Opis patentowy opublikowano: 30.04.1982 113473 Int. Cl.2 E01C 5/00 Twórca wynalazku: Antoni Tarczewski Uprawniony z patentu: Instytut Organizacji, Zarzadzania i Ekonomiki Przemyslu Budowlanego, Warszawa (Polbka) Profilowy element prefabrykowany, zwlaszcza drogowy Brzedmiortem wynalazku jest profilowy element prefabrykowany znajdujacy zastosowanie szczegól¬ nie korzystnie przy wykonywaniu dróg. Wynala¬ zek znajduje róiwniez zastosowanie przy wykony¬ waniu nawierzchni ulic, parkingów, placów, skla¬ dowisk, hal przemyslowych, wszelkiego rodzaju na¬ wierzchni tymczasowych i przenosnych w budow¬ nictwie, a takze w rolnictwie, komunikacji i w górnictwie.Dotychczas znane rozwiazania nawierzchni prze¬ nosnych lub stalych polegaja glównie na uklada¬ niu na odpowiednio przygotowanym podlozu pel¬ nych warstrw wlasciwych materialów skladowych.Stosowane sa nawierzchniowe elementy prefabry¬ kowane zbrojone, srednio i wielowymiarowe wy¬ magajace duzych ilosci stali zbrojeniowej.Przy zabudowie dróg stalych z elementów pre¬ fabrykowanych stosuje sie, badz plaskie niezlbro- jone dirobnowymiiarowe eiemenity betonowe, badz zelbetowe plyty drogowe, wzglednie perofrowane plyty zelbetowe o zmiennym przekroju, przy czym wszystkie wymienione rodzaje elementów prefab¬ rykowanych pracuja przede wszystkim na zgina¬ nie.W polskim opisie patentowym nr 521531 podano elementy prefabrykowane do wykonywania na¬ wierzchni. Znane z wymienionego opisu elementy prefabrykowane maja dolna powierzchnie uksztal¬ towana w postaci wycinków róznych rodzajów sklepien jako jednolupinowe, charakteryzujace sie 10 15 30 wyniosloscia okreslona stosunkiem strzalki do roz¬ pietosci, zawarta w granicach od 0,8 do 1,0. Ele¬ menty te pracuja pod wplywem obciazen jako sklepienia — w zasadzie tylko na sciskanie. Ele¬ ment prefabrykowany opiera sie na podlozu tylko wyraznie zarysowanymi zebrami oporowymi, usy¬ tuowanymi na obwodzie sklepienia. Jako krawez¬ niki stosowane sa zebra kraweznifcowo uksztalto¬ wane w odpowiednich elementach lub tez elemen¬ ty trójkatne zaglebione ponizej zeber oporowych.Wszystkie stosowane elementy, a szczególnie ele¬ ment podstawowy o obrysie szesciokata forem¬ nego, za wyjatkiem elementu trójkatnego, sa skle¬ pieniami o górnej powierzchni plaskiej, przy czym sklepienia sa cylindryczne, obrotowe jedmopowlo- kowe lub dowolne dwukrzywiznowe, ale równiez jednopowlokowe.Najbardziej charakterystyczny element o obry¬ sie szescioboku foremnego zawiera sklepienia sy- mteryczno-obrotowe i ma obrzeze oporowe, przy czym jego scianki boczne sa pinowe.Znane sa równiez odmiany elementów podsta¬ wowych lub uzupelniajacych o obrysie piecioboku albo polowy szescioboku foremnego — zawierajace sklepienie o zmiennej krzywiznie, albo odmiany o obrysie prostokata, czy tez kwadratu zawiera¬ jace sklepienie powstale z przeciecia dwóch cy¬ lindrów jednokrzywiznowych — rodzaj sklepienia klasztornego i wreszcie o obrysie trapezu zawiera¬ jace sklepienie stozkowe jednopowlokowe. We 113 473113 473 wszystkich przypadkach scianki boczne elementów sa pionowe, a na obwodzie elementów wystepuja odpowiednie zelbra oporowe, badz zebra oporowe i kraweznikowe.Znane elementy pracujace na sciskanie aczkol¬ wiek eliminuja wady rozwiazan pracujacych na zginanie, ze wzgledu na przyjeta strukture jedno- lupinowa, nie pozwalaja na racjonalne rozwiaza¬ nie wiekszych powierzchni prefabrykatów, co w istotny sposób utrudnia mechanizacje robót przy zastosowaniu sprzetu ciezkiego lub sredniego do montazu. Uksztaltowanie elementów pozwala na stosowanie wylacznie betonu kruszywowego zbro¬ jonego lub niezbrojonego — bez mozliwosci za¬ stosowania wyigoespc^iairowanyoh odpadów przemy¬ slowych.Istota wynalazku jest wprowadzenie od spodu plyty zebrowego specyficznego profilowania struk¬ turalnego o plynnych krzywiznowych Liniach, przy czym wyróznia sie tu uklady: glówny nosny i pod¬ porowy o nastepujacych typach geometrycznego rozwiazania — gwiazda, krata ortogonalna i krata romboidalna. Uklady glówny nosny i podporowy pracuja pod obciazeniem plyty jako ruszt prze¬ strzenny o lupinowych przewiazaniach — na spre¬ zystym podlozu podkladu pod nawierzchnia, przy czym styk plyty z podlozem nastepuje wylacznie za posrednictwem ukladu glównego nosnego i pod¬ porowego.Zebra obwodowe o skosnych powierzchniach kra¬ wedzi zewnetrznych posiadaja zaglebienia umozli¬ wiajace laczenie elementów prefabrykowanych dyb- lem monolitycznym — w jedna plytke takze i o ruszcie zeber wzmacniajacych obwodowych. Pro¬ filowy element prefabrykowany wedlug wynalaz¬ ku posiada wewnatrz obrysu elementu pierscien lupinowy lub pelny.Profilowy element stanowi plyte o róznych moz¬ liwych gabarytach podstawowych, a zatem moga to byc elementy wielkowymiarowe, sredniowymia¬ rowe lub drobnowymiarowe. Plyty te maja do¬ wolny obrys, przy czym korzystne sa elementy w ksztalcie prostokata, trójkata, rombiu, piecio¬ kata, szesciokajta i innych wielokatów. Wystepuja plyty zwykle i polówkowe dla uzyskania przesuwu spoiny miedzy elementami dwu sasiednich rzedów, co stwarza korzystniejsze warunki dla ruchu po tak wykonanej nawierzchni' Ze wzgledu na fakt opierania sie plyty na pod¬ lozu, za posrednictwem ukladów zelbetowych oraz braku styku z podlozem pozostalej powierzchni ply¬ ty, elementy osiadaja w gruncie pod obciazeniem i nawderzcnhia jest dzieki temu szczególnie stablilna.Jednoczesnie obciazenia od pojazdów moga byc dowolne, poniewaz plyty pracuja na zadane ob¬ ciazenia, szczególnie korzystnie przy obciazeniu ko¬ lem w granicach 9000—'1500 kG.Zaleta wynalazku jest mozliwosc wykonywania plyty z dowolnych tworzyw betonowych lub ko¬ rzystanie z pompozytów, gdzie istotna role odgry¬ waja odpady przemyslu szklarskiego — dotad nie- zagospodarowane. Element profilowy wedlug wy¬ nalazku moze byc produkowany w sposób zme¬ chanizowany w urzadzeniach typu wilbroprasy, for¬ my bateryjnej lub formy tworzacej lancuch prze¬ suwajacy sie skokami przez miejsce zageszczania masy.Montaz elementów moze odbywac sie przy po¬ mocy dzwigów samochodowych lub samojezdnych, 6 a takze i recznie — zaleznie od zastosowanych ich typowymiarów. W wyniku zastosowania elementów profilowych zmniejsza sie zuzycie deficytowych materialów, pracochlonnosc, transportochllonriosc oraz skracaja sie tym samym cykle realizacyjne 10 i uzyskuje sie nawierzchnie o znacznie wiekszych niz dotychczas zaletach eksploatacyjnych glównie dzieki stabilnosci w podlozu, a przy tym znacz¬ nie tansze.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przyk- J5 ladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut od spodu elementu o uksztalto¬ waniu typu geometrycznego gwiazdy, fig. 2 — przekrój poprzeczny elementu pokazanego na fig. 1 fig. 3 — rzut z góry elementu pokazanego na fig. 20 1, fig. 4 — detal zlacza monolityzujacego z dyb- lem z uwidocznieniem uksztaltowania pionowego krawedzi sltyiku elemenltów, filg* S —* trzjult od spodu elementu o uksztaltowaniu gwiazdy, ale o obrysie prostokatnym, a fig .6 — rzut od spodu elementu 25 o uksztaltowaniu geometrycznym ortogonalnym i o obrysie trapezowym, Profilowy element prefabrykowany, zwlaszcza drogowy wedilulg wynalazku stanowi plylte o róz¬ nych ksztaltach obrysu, róznym uksztaltowaniu ze- 30 ber ukladu glównego nosnego i ukladu podporo¬ wego o róznych mozliwych gabarytach podstawo¬ wych. Górna powierzchnia tych plyt jest gladka i moze byc dodatkowo pokryta wykonana razem z elementem i organicznie zwiazana warstwa faik- 35 tury o korzystnych cechach ze wzgledu na ruch lub ze wzgledu na walory estetyczne. Zestawy róz¬ nych odmian elementów profilowych skladaja sie z jednego lub dwu typowymiarów, przy czym z reguly jest to element [normalny oraz jego po- *o lówka.Element wedlug wynalazku ma najczesciej ob¬ rys dowolnego wielokata, korzystnie foremnego.Przykladowo pokazano na fig. 1, 2 i 3, 4 profilowy element o obrysie szesciokata foremnego o plas- 45 kiej powierzchni górnej. Od spodu element jest wyprofilowany w sposób zapewniajacy uzyskanie maksymalnej nosnosci na obciazenia uzytkowe.Uklad 1 glówny nosny i podporowy bedacy struk¬ tura mikropowlokowa o geometrycznym ukladzie 5° tworzy ksztalt gwiazdy, której ramiona w ilosci szesciu wychodza z centralnego owalu. Na1 obwo¬ dzie elementu wystepuja dla wzmocnienia kon¬ strukcji oraz zapewnienia mozliwosci wykonania dybla 4 betonowego lub poldmerobetoriowego mo- w nolityzujacego nawierzchnie — profile 2 z wy¬ cieciami 5. Pomiedzy glównym ukladem 1 nos¬ nym i podporowym wystepuja oble profile 3 wy¬ pelniajace, które w sumie tworza strukture poli- lupinowa. W górnej czesci elementu wystepuja eo wykonane ze stali okraglej dwa haki 6 transpor¬ towe.Element w przykladzie rozwiazania przedstawio¬ ny na fdg. 5 ma postac plyty prostokatnej o struk¬ turze ukladu 1 glównego nosnego i podporowego 65 w postaci giwazdy, której ramiona wychodza z o-113 473 5 walnego eliptycznego centralnego ustroju. Element uzupelniaja profile 2 wzmacniajace konstrukcje oraz oble profile 3 wypelniajace.Element w przykladzie rozwiazania przedstawio¬ ny na fig. 6 ma glówny uklad nosny i podporo¬ wy 1 w postaci siatki ortogonalnej, zas profile 2 wzmacniajace konstrukcje tworza obrys elementu w ksztalcie trapezu. Calosc elementu uzupelniaja oble profile 3 wypelniajace. PL