Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania poliestroli przez polikondensacje kwasów dwukar¬ boksylowych, zwlaszcza kwasu adypinowego, z al¬ koholami wielowodorotlenowymi.Okreslenie „poliestrole" oznacza poliestry o czas¬ teczkach liniowych lub rozgalezionych, zakonczo¬ nych przewaznie grupami alkoholowymi, przezna¬ czone do wyrobu poliuretanów przez reakcje z izo¬ cyjanianami. Masa czasteczkowa tych poliestroli wynosi od 550 do 4000.Znane sposoby wytwarzania poliestroli polegaja na tym, ze do reaktora wprowadza sie caly wsad skladników wyjsciowych, to znaczy alifatycznych kwasów dwukarboksylowych i alkoholi wielowo- dorotlenowych i nastepnie ogrzewa sie stopniowo mieszanine reakcyjna, oddestylowujac wode pow¬ stajaca w wyniku estryfikacji. Przewazajaca czesc^ wody kondensacyjnej oddestylowuje w zakresie temperatury 140—180°C.Po osiagnieciu maksymalnej temperatury syn¬ tezy, wynoszacej 180—215°C, kontynuuje sie ogrze¬ wanie z oddestylowaniem wody kondensacyjnej, w koncowym etapie pod zmniejszonym cisnieniem, do uzyskania produktu o malej zawartosci grup karboksylowych i o zalozonych wskaznikach liczby hydroksylowej i lepkosci. Jezeli wskazniki te od¬ biegaja od zalozonych, dodaje sie odpowiednia ilosc kwasu lub alkoholu wielowodorotlenowego albo oddestylowuje sie odpowiednia ilosc alkoholu wielowodorotlenowego, po czym kontynuuje sie 10 i* 20 2 polikondensacje do uzyskania zalozonych wskazni¬ ków jakosciowych." Wsad skladników wyjsciowych ustala sie w taki sposób, aby ilosc grup OH w alkoholach wielowodo- rotlenowych byla w nadmiarze w stosunku do ilosci grup COOH w kwasach dwukarboksylowych.Jako alifatyczne kwasy dwukarboksylpwe stosuje sie zwlaszcza kwas adypinowy, a takze kwas seba- cynowy, glutarowy, bursztynowy i/Jjub ich miesza¬ niny z kwasem adypinowym. Poqgt}cpwo mozna wprowadzac inne kwasy dwukarbolesylowe, zwlasz¬ cza kwas ftalowy w postaci bezwodnika.Jako alkohole wielowodorotlenowe stosuje sie gli¬ kole, zwlaszcza glikol etylenowy, dwuetylenowy, 1,2- -propylenowy, 1,3-butylenowy, 1,4-butylenowy, 1,6- -heksylenowy i neopentylowy; alkohole trójwodoro¬ tlenowe, zwlaszcza gliceryne, trójmetyloetan, trójme- tylolopropan, heksanotriole, a takze alkohol cztero- wodorotlenowy-pentaerytryt. Wymienione alkohole wielowodorotlenowe stosuje sie pojedynczo, zwlasz¬ cza wprowadzajac tylko jeden z wymienionych glikoli, lub w róznych mieszaninach dwuskladniko¬ wych, zlozonych zwlaszcza z jednego glikolu i jed¬ nego alkoholu wielowodorotlenowego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ twarzania poliestroli, pozwalajacego na zwieksze¬ nie ilosci gotowego produktu, uzyskiwanej z jed¬ nostki objetosci reaktora do polikondensacji.Obecnie stwierdzono, ze zwiekszenie ilosci goto¬ wego poliestrolu z jednostki objetosci reaktora do 113 872110*72 polikondensacji uzyskuje sie, prowadzac polikon- densacje kwasów dwukarboksylowych z alkoho¬ lami wielowodorotlenowymi -w dwóch etapach.W pierwszym etapie ogrzewa sie caly wsad kwasu z czescia wsadu alkoholi wielowodorotlenowych, oddestylowujac czesc wody kondensacyjnej, a nas¬ tepnie — w drugim etapie — dodaje sie pozostala ilosc alkoholi wielowodorotlenowych, zblizona obje¬ tosciowo do ilosci oddestylowanej wody, i konty¬ nuuje polikondensacje. W sposobie wedlug wyna¬ lazku pierwszy etap polikondensacji prowadzi sie az do uzyskania temperatury 150—210°C, korzystnie 170—180°CT Ilosc alkoholi wielowodorotlenowych wprowa¬ dzana do drugiego, etapu syntezy wyftpsi 50—150 czesci wagowych na 100 czesci wagowych wody kondensacyjnej oddestylowanej w pierwszym eta¬ pie syntezy, korzystnie wynosi kolo* 110 czesci wa¬ gowych; na 100 czesci wagowych wody kondensa¬ cyjnej, co w przyblizeniu odpowiada stosunkowi objetosciowemu.Dosc wody oddestylowywanej w pierwszym eta¬ pie wynosi 50^95% wagowych lacznej ilosci wody kondensacyjnej powstajacej w calym procesie syn¬ tezy. Woda oddestylowywana w pierwszym etapie pochodzi glównie z estryfikacji, a czesciowo takze z surowców! Szczególnie duze^ilosci wódy wpro¬ wadza sie z surowcami w przypadku stosowania gliceryny we wsadzie surowcowym.. W sklad kon¬ densatu wchodzi ponadto pewna iiosó glikoli od- destylowywanych wraz z woda.Jezeli we wsadzie surowcowym znajduja sie dwa rózne alkohole wielowodorotlenowe, to korzystnie wprowadza sie w pierwszym etapie calkowita ilosc jednego z tych alkoholi i czesc drugiego z nich, w drugim zas etapie — pozostala ilosc drugiego alkoholu wielowodorótlenowego.Prowadzac synteze sposobem wedlug wynalazku, zwieksza sie laczny wsad surowców wyjsciowych do reaktora o objetosc odpowiadajaca w przybli¬ zeniu ilosci wody oddestylowanej z reaktora w pierwszym etapie syntezy.Prowadzenie syntezy sposobem wedlug wyna¬ lazku daje w efekcie zwiekszenie zdolnosci pro¬ dukcyjnej instalacji o okolo 10—12°/o w porównaniu ze znanym sposobem jednoetapowym. Dodatko¬ wym efeMem jest zmniejszenie zuzycia energii i robocizny na jednostke gotowego wyrobu.Przyklad I. Do reaktora o pojemnosci robo¬ czej 10 m# wprowadza sie 8050 kg kwasu adypino- wegoi 205^feg«glikolu etylenowego, i ogrzewa mie¬ szanine reakeyjna- stopniowo; do temperatury 180UC, oddestylowujac wode; W tym czasie oddestylowuje okolb 13T0f kg wody- kondensacyjnej.»Po osiagnieciu temperatury 18frQC dodaje* sie do reaktora 1320 kg glikolu etylenowego i ogrzewa mieszanine do tern** peratury 205°G. Pb 3 godzinach ód osiagniecia tern-, peratttry 205?C zmniejsza sie cisnienia w reaktorze i korltyniiuje polikondensaeje do uzyskania wyma¬ ganych wtasttósei poUestroltt.Uzyskuje sie 9856 kg produktu o liczbie, kwaso¬ wej ponizej 2 mg KOH/g, liczbie hydroksylowej* 55—65 mg KOH/g i lepkosci 500—700mPa-s w75°C.Ilosc uzyskanego poliestrolu jest wieksza o ll9/e i od ilosci uzyskiwanej przy prowadzeniu syntezy sposobem jednoetapowym, to znaczy z wprowa¬ dzeniem calego wsadu surowcowego Jednorazowo, przed rozpoczeciem kondensacji (z 7186 kg kwasu adypinowego i 3814 kg glikolu etylenowego uzys- H kuje sie 880 kg poliestrolu).Przyklad II. Do reaktora o pojemnosci robo¬ czej 10 m8 wprowadza sie 6759 kg kwasu adypino¬ wego, 3934 kg glikolu dwuetylenowego i 307 kg trójmetylolopropanu i ogrzewa mieszanine reak- M cyjna stopniowo do temperatury 180*0 oddestylo¬ wujac wode. W tym czasie oddestylowuje sie okolo 1180 kg wody kondensacyjnej.Po osiagnieciu temperatury 180°C dodaje sie do reaktora 1210 kg glikolu dwuetylenowego i ogrzewa * mieszanine do 205°C. Po 3 godzinach od osiagniecia temperatury 205°C zmniejsza sie cisnienie w reak¬ torze i kontynuuje polikondensacje xlo uzyskania wymaganych wlasnosci poliestrolu. Uzyskuje sie 10447 kg produktu o liczbie kwasowej ponizej * 2 mg KOH/g, liczbie hydroksylowej 45—55 mg KOH/g i lepkosci 1250 ± 100 mPa-s w 75°C.Ilosc uzyskanego poliestrolu jest wieksza o ll°/o od ilosci uzyskiwanej przy prowadzeniu syntezy sposobem jednoetapowym, to znaczy z wprowadze- *• niem calego wsadu surowcowego jednorazowo przed rozpoczeciem kondensacji (z 6089 kg kwasu adypi¬ nowego, 4634 kg glikolu dwuetylenowego i 277 kg trójmetylolopropanu uzyskuje sie 9411 kg poli¬ estrolu).Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania poliestroli przez polikon¬ densacje kwasów dwukarboksylowych z alkoho¬ lami wielowodorotlenowymi w podwyzszonej tem¬ peraturze przy nadmiarze molowym grup OH w stosunku do grup COOH, z oddestylowaniem wody kondensacyjnej, znamienny tym, ze w" pierwszym etapie, prowadzi sie polikondensacje kwasów dwu¬ karboksylowych z czescia alkoholi wielowodoro¬ tlenowych, przy czym mieszanine reakcyjna ogrze¬ wa sie az do osiagniecia temperatury 150—210°C, korzystnie 170—180°C, i jednoczesnie oddestylo¬ wuje sie wode kondensacyjna w ilosci 50—95*/o wagowych lacznej ilosci wody kondensacyjnej pow¬ stajacej w calym, procesie polikondensacji, po czym w drugim etapie doprowadza sie pozostala czesc alkoholi wielowodorotlenowych w ilosci 50—150 czesci wagowych, korzystnie okolo 110 czesci wa¬ gowych alkoholi na 100 czesci wagowych wody kondensacyjnej oddestylowanej w pierwszym eta¬ pie i kontynuuje polikondensacje w znany sposób. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w drugim etapie wprowadza sie tylko jeden sposród jg stosowanych alkoholi wielowodorotlenowych;. 41 OZGraf. Z.P. Dz-wo, z. 175 (100+19) 682 CtOft 15 it PL