PL113931B1 - Herbicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera jako substancje czynna pochodna pirolidyn-2-onu o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe fenylowa ewentualnie podstawiona jednym lub dwoma takimi samymi lub rózny¬ mi podstawnikami, jak atomami chlorowca lub grupami alkilowymi zawierajacymi od 1 do 4 atomów wegla, alkilo- ksylowymi zawierajacymi od 1 do 4 atomów wegla, alkenylo- ksylowymi zawierajacymi od 2 do 4 atomów wegla, alkinylo- ksylowymi zawierajacymi od 2 do 4 atomów wegla, hydro¬ ksylowa, nitrowa, trójfluorometylowa, jednoalkilokarbamy- lowa, w której czesc alkilowa zawiera od 1 do 4 atomów wegla, dwualkilokarbamylowa w której kazda czesc alkilowa, taka sama lub rózna, zawiera od 1 do 4 atomów wegla, alifatyczna acyloaminowa zawierajaca od 2 do 5 atomów wegla lub grupe Ar'—O—, w której Ar' oznacza grupe fe¬ nylowa lub szescioczlonowa grupe heterocykliczna zawiera¬ jaca heteroatom tlenu, siarki lub azotu, lub Ar oznacza piecio-lub szescioczlonowa, ewentualnie podstawiona, a- romatyczna grupe heterocykliczna zawierajaca jeden lub dwa, takie same lub rózne heteroatomy azotu, tlenu lub siarki, Ri oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla, cykloalkilowa zawierajaca od 3 do 6 atomów wegla lub fenylowa, ewentualnie podstawiona, zas R2 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa.Substancja czynna srodka wedlug wynalazku sa w szcze¬ gólnosci pochodne l-benzylo-pirolidyn-2-onu o wzorze 2, w którym Y oznacza atom chlorowca lub grupe alkilowa ¦awierajaca od 1 do 4 atomów wegla, alkiloksylowa zawiera- 25 30 jaca od 1 do 4 atomów wegla lub trójfluorometylowa, n oznacza liczbe calkowita 1 lub 2, przy czym jesli n jest równe 2 to wtedy podstawniki Y sa takie same lub rózne, Ri oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 3 atomów wegla lub grupe fenylowa, zas R2 ma to samo znaczenie jak we wzorze 1.Zwiazki o wzorze 1 posiadaja w pozycji a wzgledem grupy Ar atom wegla podstawiony asymetrycznie. Tak wiec kazdy z tych zwiazków wystepuje w postaci dwóch przeciwstawnych stereoizomerów optycznych, z których jeden oznaczany symbolem D (+) ma konfiguracje D i mierzona w ustalonych warunkach skrecalnosc optyczna prawa, zas drugi oznaczany symbolem L (—) ma konfigu¬ racje L i skrecalnosc optyczna lewa. Obie formy D ( +) i L(—) zwiazków o wzorze 1 sa jednakowo przedmiotem wynalazku, podobnie jak i ich optycznie czynne i race- miczne mieszaniny. W tym przypadku zwiazki racemiczne oznaczane sa symbolem (D,L).Rózne pochodne pirolidyn-2-onu sa juz opisane w litera¬ turze, a z nich niektóre jako srodki chwastobójcze. Tak na przyklad w niemieckim patencie 1.262.277 opisane sa zwiazki o ogólnym wzorze 3, w którym R\, R'2, Rl3 i R'4 oznaczaja atom wodoru lub grupe alkilowa, cykloalkilowa, aryloalkilowa lub arylowa zawierajaca powyzej 8 atomów wegla. Ten tak bardzo rozbudowany wzór obejmuje bardzo duza liczbe zwiazków. Jednakze podane w tym niemieckim patencie przyklady dotycza zwiazków, w których R\ oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, fenylowa lub tolilowa a wiec nie sa objete wzorem ogólnym zastrzezo¬ nym w niniejszym zgloszeniu patentowym. 113 9313 Podobnie w opisie patentowym RFN nr 1.925.198, zastrzega sie zwiazki chwastobójcze o wzorze 4, w którym R"i oznacza grupe alkilowa ewentualnie podstawiona, alkenylowa, aryloalkilowa, alkilenocykloalkilowa, cyklo- alkilowa lub alkoksyalkilowa, Rl,2 oznacza grupe krotylowa, butylowa, izopentenylowa lub izopentylowa, i zas R"3 ma to samo znaczenie co R'l2 lub oznacza atom wodoru lub tworzy razem z Rl,2 rodnik cykloheksylowy.Patent ten dotyczy glównie N-cykloalkilo-pirolidyn-2- onów, które sa rózne od zwiazków wedlug niniejszego wy¬ nalazku. Jedynymi pochodnymi N-aryloalkilowymi, wy¬ mienionymi w tym patencie miemieckim sa N-benzylo-3- krot^o-mr^Tidyn-^-onr i N-benzylo-3-butylo-pirolidyn-2- on, a wiec* zwiazki, .których wzór jest inny niz zwiazków w obecnym wynalazku i dla których patent niemiecki nie podaje zadnych przykladów ich dzialania chwastobójczego.Obecnie przeprowadzone badania wykazay, ze w przy¬ padku pochodnych" T-benzylo-pirolidyn-2-onu obecnosc podstawnika alkilowego (zawierajacego od 1 do 3 atomów wegla) przy atomie- wegla znajdujacego sie w pozycji a wzgledem grupy benzylowej powoduje znaczna poprawe dzialania chwastobójczego i ze (D,L) 1- (a-alkilo-benzylo)- pirolidyn-2-ony wedlug wynalazku wykazuja w ogólnosci znacznie silniejsze dzialanie chwastobójcze niz homolo¬ giczne l-benzylo-pirolidyn-2-ony.Zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku otrzymuje sie w sposób skladajacy sie z naste¬ pujacych etapów: Etap 1. Dzialanie chlorku y-chloroalkanoilu na amine wedlug schematu 1, w którym jeden z podstawników R3, R4 lub R5 oznacza grupe metylowa zas pozostale oznaczaja atom wodoru. Reakcje pjowadzi sie w temperaturze od 0° do 50 °C, korzystnie od 0 do 25 °C, w srodowisku wodno- organicznym, na przyklad w mieszaninie woda/chlorek metylenu, w obecnosci zasady mineralnej, korzystnie we¬ glanu sodowego, jako akceptora HC1.Etap 2: Cyklizacja zwiazku otrzymanego w poprzednim etapie wedlug schematu 2, w którym Ar, Ri, R3, R4 i Rs maja wyzej podane znaczenie zas R2 ma to samo znaczenie jak we wzorze 1. Reakcje prowadzi sie w temperaturze od okolo 30° do okolo 100 °C w srodowisku wodnoorganicz- nym, na przyklad w mieszaninie woda/chlorek metylenu, w obecnosci katalizatora przenoszenia fazy i stezonego roztworu wodnego zasady mineralnej, na przyklad weglanu sodowego, jako akceptora HC1.Jako katalizator przenoszenia fazy mozna stosowac kata¬ lizatory typu czwartorzedowych soli amoniowych, na przy¬ klad takich jak opisane w Rocz. Chem. 39, s. 1223 (1965).W praktyce dobre wyniki otrzymuje sie stosujac jako kata¬ lizator chlorek benzylotrójetyloamoniowy.W przypadku kazdego ze zwiazków o wzorze 1 izomery D( +) i L(—) mozna wytworzyc w sposób ogólnie opisany wyzej, wychodzac odpowiednio z D(+) lub L(—) aminy o wzorze podanym w schemacie 1, zas ja sama przez roz¬ szczepienie odpowiedniej (D,L) aminy za pomoca kwasu L (—)-jablkowego i D(+)-winowego metoda opisana w Org. Synth., t. 2, s. 459 (wydanie francuskie).(D,L)-aminy o wzorze podanym w schemacie 1 sa w wie¬ kszosci przypadków znane. Mozna je wytworzyc jednym z nastepujacych znanych sposobów A, B, lub C: Sposób A: Dzialan e mrówczanem amonowym na keton i hydroliza otrzymanego produktu w srodowisku kwasnym wedlug schematu 3, w którym Ar i Ri maja to samo znaczenie jak we wzorze 1. Reakcja ta, zwana reakcja Leuckardta, opisana jest w Org. React. t.5, s. 301 (1962). 3 931 4 Sposób B: Redukcja oksymu wedlug schematu 4, w któ¬ rym Ar i Ri maja wyzej podane znaczenie.Jako srodek redukujacy stosuje sie badz sód w srodowisku alkoholowym (Acta Pharm. Suecica 5, s. 429, 1968 r.), 5 badz nikiel Raney'a (Buli. Soc. Chim., France (5),4, s. 1121. 1937 r.).Sposób C: Aminowanie i redukcja ketonu wedlug sche¬ matu 5, w którym Ar i Ri maja znaczenie jak wyzej, w obec¬ nosci niklu Raney'a wedlug Compt. Rend. Aca. Sci., 207, 10 s. 345 (1938).Podane przyklady sluza do objasnienia sposobu wytwa¬ rzania substancji czynnej i przedstawienia wlasnosci" srod¬ ka wedlug wynalazku nie ograniczajac jego zakresu.Przyklad I. Sposób wytwarzania (D,L) l-(2'-me- 15 toksy-a-metylo-benzylo)-pirolidyn-2-onu (zwiazek nr 1).Do 2-litrowej kolby trójszyjnej, zaopatrzonej w miesza¬ dlo mechaniczne, wkraplacz a 250 ml, termometr i chlodnice zwrotna, zaladowuje sie 151 g (1 mol) o-metoksy-a-mety- lo-benzyloaminy, 400 ml chlorku metylenu i roztwór 1,1 20 mola lugu sodowego w pastylkach w 500 ml wody, po czym ochladza sie mieszanine, energicznie mieszajac, na lazni z lodem do temperatury okolo 5°C. Nastepnie wkrapla sie 145,5 g (1 mol) 97% chlorku 4-chlorobutyroilu rozpuszczonych w 100 ml chlorku metylenu, z taka szyb- 25 koscia, by temperatura w kolbie utrzymywala sie w gra¬ nicach 5°—10 °C. Po zakonczeniu wkraplania miesza sie energicznie zawartosc kolby przez 15 minut, a nastepnie przelewa ja do 2-litrowego rozdzielacza, z którego odbiera ie frakcje chlorometylenowa. 30 Otrzymany roztwór chlorometylenowy przelewa sie do 2-litrowej kolby trójszyjnej zawierajacej 11,4 g (0,05 mola) chlorku benzylotrójetyloamoniowego, po czym wlewa szybko 40 g 50% roztworu wodnego lugu sodowego (5 moli). Mieszanine reakcyjna miesza sie energicznie 35 - a nastepnie ogrzewa pod chlodnica zwrotna do tempera¬ tury 44°C w ciagu 2 godzin. Koniec reakcji sprawdza sie metoda chromatografii gazowej. Po ochlodzeniu na lazni wodnej wlewa sie do kolby 400 ml wody, która rozpuszcza wytracony chlorek sodowy i umozliwia dekantacje. Po 40 przelaniu mieszaniny do 2-litrowego rozdzielacza oddziela sie faze chlorometylenowa. Faze wodna ekstrahuje sie 200 ml chlorku metylenu, a ekstrakt laczy z glówna faza organiczna.Polaczone ekstrakty przemywa sie 200 ml IN HC1, a naste¬ pnie 3x200 ml wody. Po odwodnieniu, a nastepnie odpa-^ 45 rowaniu do sucha otrzymuje sie 206 g surowego produktu, który oczyszcza sie przez destylacje. Otrzymuje sie 196 g czystego (D,L) l-(2-'-metoksy-a-metylo-benzylo)-piroli- dyn-2-onu. Temperatura wrzenia J25°C/0,25 mm Hg n2D = 1,543. 50 Wydajnosc 89,5%.Analiza: C% H% N% obliczono: 71,23 7,76 6,39 znaleziono: 71,61 7,96 6,15 Przykladu. Postepujac w sposób opisany w przykla- 55 dzie I i stosujac odpowiednie substancje wyjsciowe, otrzy¬ muje sie zwiazki nr 2—15, których wlasnosci przedstawiono w tablicy 1. W tablicy tej skrót Tw oznacza temperature wrzenia, zas Tt temperature topnienia.Przyklad III. Sposób wytwarzania D(+) 1-(2'-me- toksy-a-metylo-benzylo)-pirolidyn-2-onu (zwiazek 1A izo¬ mer optyczny D (+) zwiazku Nr 1).Zwiazek 1A wytwarza sie w sposób opisany w przykla¬ dzie I wychodzac z chlorku 4-chloro-butyroilu i z D(+) 20 65 o-metoksy-a-metylo-benzyloaminy o skrecalnosci [a [ D =*=113 931 5 6 Tablica 1 Zwiazki o ogólnym wzorze 1 Nr zwiaz¬ ku 1 1 2 3 4 5 6 7 1 8 9 10 11 - 12 13 14 1 15 16 1 1 Konfi¬ guracja i 2 (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) (D L) (D,L) (D,L) (D,L) (D,L) Ar 1 3 Wzór 5 Wzór 6 Wzór 7 Wzór 8 Wzór 9 Wzór 10 Wzór 11 Wzór 12 Wzór 5 Wzór 5 Wzór 5 Wzór 6 Wzór 13 Wzór 5 Wzór 5 Rl 1 4 CH3 CHj CH3 CH3 CHj CH3 CH3 CH3 —C2H5 — —CH -(CH3)2 —CH3 —CH3 —CH3 ' —CH3 Wzór 5 R2 1 5 H H.H H H H H H H H 3—CH3 3—CH3 3—CH3 5—CH3 H 1 Wzór sumaryczny 1 6 C,2H15NO C,2H14ClNO GzHuClNO Ci3H14FNO C,3H17NO ClsH2iN02 C13H,4F3NO Ci2HJ3Cl2NO Ci3H17NO C14H19NO C13H17NO Ci3H16CINO Ci4H19N02 CnH17NO C17H17NO Wlasnosci fizyczne 1 7 n2o:l,545 Tw:125—126 C/ /0,05 mm Hg n2o:l,556 n2o: 1,526 20 no: 1,540 ' 20 ni5: 1,530 Tw: 122 °C/ /0,05 mm Hg n2o: 1,490 Tw: 108 °C/ /0,01 mm Hg n^: 1,568 Tw: 132 °C/ /0,03 mm Hg n2^: 1,534 n2o: 1,530 n2o: 1,532 Tw: 110°C/' /0,015mmHg -| n2o: 1,646 1 Tw:128°C/ /0,03 mm Hg | n2o: 1,536 1 Tw: 130—132 °C/ /0,05 mm Hg | nD: 1,537 Tw:120 °C/ /0,12mmHg Tt =135,4°C Wy¬ daj¬ nosc V \ 8 56,7 60,1 63,9 72,5 62,1 76,2 77 64 64 66 65,5 72 49 49 70 1 Analiza obliczono 1 9 C% 76,19 H% 7,94 1 N% 7,41 C% 64,43 H% 6,26 1 N% 6,26 C% 64,66 H% 6,26 1 N% 6,26 C% 69,56 H% 6,76 1 N% 6,76 C% 76,85 H%. 8,37 ' N% 6,90 C% 72,87 H% 8,50 N% 5,67 C % 60,70 H% 5,45 N % 5,45 C% 55,81 H % 5,04 N % 5,43 C% 76,85 H% 8,37 N% 6,90 C% 77,42 H% 8,76 N% 6,45 C% 76,85 H% 8,37 N% 6,90 | C% 65,68 H% 6,74 N% 5,89 C% 72,10 1 H% 8,15 N% 6,01 1 C% 76,85 1 H% 8,37 N% 6,90 I C% 81,27 H% 6,77 N% 5,58 znale¬ ziono 1 10 74,42 7,97 1 7'18 1 64,31 6,24 1 6,12 | 63,63 6,35 1 639 1 69,21 6,98 1 6'92 1 76,36 8,39 6,52 1 72,64 1 8,51 5,71 | 60,93 1 5,58 5,46 1 55,72 1 5,30 5,19 | 76,64 8,31 6,78 1 76,68 8,75 63*2 | 76,66 1 8,49 6,81 1 65,74 1 6,93 1 5,74 71,24 1 8,23 5,98 1 75,82 I 8,45 6,31 1 81,25 7,2 5,59 = +37 (bez rozpuszczalnika), te zas otrzymuje sie przez (wydanie francuskie). Wlasnosci fizykochemiczne tak o-; rozszczepienie (D,L) o-metoksy-a-metylo-benzyloaminy trzymanego zwiazku 1A sa nastepujace: metoda opisana w Org„ Synth. Coli. Yolume 2, s. 459 [a \™ = +90 (c = 0,1, etanol bezwodny)113 931 7 8 czystosc optyczna: 90 % n2D° = 1,5492 Temperatura wrzenia: 120°C/0,05 mm Hg Analiza: C% H% N% obliczono: 71,23 7,76 6,39 znaleziono: 70,25 7,82 " 6,35 P r z y k l a d IV. Sposób wytwarzania D (+) 1-(a-me- tylo-benzylo)-pirolidyn-2-onu (zwiazek 2A — izomer op¬ tyczny zwiazku nr 2).Zwiazek ten otrzymuje sie jak w przykladzie 111 zastepu, jac stosowana tam benzyloamine handlowa D(+)a-me_ 20 tyI o-benzyloamina o skrecalnosci optycznej [a] D = +39 (bez rozpuszczalnika). Tak otrzymany zwiazek 2A ma na¬ stepujace wlasnosci: 90 [o] ^ = +19,5° (c = 0,1, etanol bezwodny) Temperatura wrzenia 108°C/0,06 mm Hg Analiza: C% H% N% obliczono: 76,19 7,94 7,41 znaleziono: 75,46 8,09 7,38 Przyklad V. Badanie dzialania chwastobójczego na roslinach uprawnych i chwastach przad ich wzejsciem.W doniczkach 9x9x9 cm napelnionych lekka ziemia uprawna wysiewa sie odpowiednia ilosc ziarn zalezna od rodzaju rosliny i wielkosci ziarna. Wysiane ziarna pokrywa sie warstwa gleby grubosci okolo 3 mm. Po zwilzeniu gleby doniczki opryskuje sie cieklym preparatem substancji czynnej o odpowiednim stezeniu w ilosci odpowiadajacej okolo 500 l/ha.. Ciekly preparat do opryskiwania otrzymuje sie przez rozcienczenie woda emulgujacego sie koncentratu o naste¬ pujacym skladzie wagowym: Badana substancjaaktywna 20 % Srodek emulgujacy: oksyetylowany monylofenol, Tablica 2 Zwiazek nr 1 1A 2 2A 3 4 5 9 Dawka kg/ha 1 2 4 1 4 4 8 4 2 4 8 8 8 Chwasty FA 60 80 100 80 100 80 70 70 0 30 30 80 50 DI 70 100 100 90 100 20 85 85 30 100 95 100 95 PA 90 100 100 100 100 60 . 90 100 100 100 100 80 100 1 RA 90 95 100 90 100 85 100 90 80 100 100 90 100 SE 40 100 100 50 100 0 25 0 30 90 80 40 95 vu ' 90 1(0 100 1«. 0 1(0 f 0 h5 100 1C0 80 100 1C0 Rosliny uprawne AR | CZ 0 0 30 15 60 0 0 0 0 0 0 20 0 0 0 20 0 30 0 15 0 0 0 25 15 0 CT 0 0 50 0 40 0 0 0 0 0 . 0 0 10 HA 0 0 80 0 0 " 0 0 0 0 0 0 so 0 0 10 0 30 0 0 0 0 0 10 0 0 TO 0 0 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 BE | MA 0 0 0 0 15 0 0 0 0 0 0 15 10 ¦0 0 80 30 90 0 0 0 0 0 0 0 0 BL | 0 30 90 0 80 0 10 | o 1 0 15 | 30 | 40 | 20 | l Tablica 3 Zwiazek porównawczy Zwiazek Nr 1 Dawka kg/ha 1 2 1 2 FA 0 0 60 80 DJ 60 85 70 100 PA 20 80 90 100 RA 0 50 90 95 SE 0 30 40 100 VU 0 60 90 100 zawierajacy 17 moli tlenkuetylenu 10% Rozpuszczalnik:ksylen 70 % Koncentrat rozciencza sie taka iloscia wody, by dawka substancji czynnej wynosila od 1 kg/ha do 8 kg/ha. Trak- 5 towane doniczki wstawia sie do basenów sluzacych do na- wodniania przez podmakanie i utrzymuje je w ciagu 35 dni w temperaturze pokojowej i wilgotnosci wzglednej powiet¬ rza 70%. Po uplywie 35 dni dokonuje sie oceny stopnia zniszczenia roslin w porównaniu z grupa kontrolna trakto- 10 wana w tych samych warunkach ciecza do opryskiwania lecz nie zawierajaca substancji czynnej.Badania przeprowadzono na nastepujacych chwastach i roslinach uprawnych: Chwasty: Owies gluchy (Avena fatua) Palusznik (Digitaria sanguinalis) Chwastnica (Echinochloa crus-galli) Zycica (Lolium multiflorum) Wlosnica (Setaria faberi) Lisica (Alopecurus myosuroides) Rosliny uprawne: Orzeszki arachidowe (Arachis hypogea) Rzepak (Brassica napus) Bawelna (Gossypium barbadense) Fasola (Phaseolus vulgaris) Soja (Giycine max) Slonecznik (Helianthus annuus) Burak pastewny (Beta vulgaris) Kukurydza (Zea mays) Pszenica (Triticum sativum) FA DI PA RA SE VU AR CZ CT HA SO TO - BE MA BL Otrzymane wyniki wyrazone w procentach zniszczenia roslin traktowanych w stosunku do grupy kontrolnej przedstawiono w tablicy 2. Liczba 1C0 oznacza calkowite zniszczenie danej rosliny.113 931 15 20 10 Proszki zwilzalne wytwarza sie zwykle tak, by zawieraly od 20 do 95% wagowych substancji czynnej i, oprócz stalego nosnika, od 0 do 5 % wagowych srodka zwilzajacego, od 3 do 10% wagowych jednego lub wiecej srodków stabi- 5 lizujacych i/lub innych dodatków-takich jak srodki ulatwia¬ jace penetracje, kleje lub srodki przeciwzbrylajace, barwni¬ ki itp.Przykladowo proszek zwilzalny zawiera: Substancja czynna (zwiazek nr 1) . . . . . .50% 10 Lignosulfonian wapniowy (deflokulant) . . . . 5 % Srodek zwilzajacy,anionowy 1 % Krzemionka (srodek przeciwzbrylajacy) . . . . 5 % Kaolina (obciazalnik) 39% Granulki przeznaczone do wysiewania do gleby wytwa¬ rza sie zazwyczaj tak, by ich wymiary wynosily od 0,1 do 2 mm, przy czym mozna je otrzymywac przez- aglomeracje lub impregnacje. Na ogól granulki zawieraja od 0,5 do 25 % wagowych substancji czynnej i od 0 do 10 % wagowych innych dodatków, jak srodki stabilizujace, srodki regulujace szybkosc uwalniania sie substancji czynnej, spoiwa i rozpuszczalniki.Emulgujace sie koncentraty przeznaczone do opryski¬ wania zawieraja zwykle, prócz rozpuszczalnika, a w razie potrzeby i rozpuszczalnika pomocniczego, od 10 do 50 % wagowych (objetosc substancji czynnej, od 2 do 20% wa¬ gowych) objetosc odpowiednich dodatków, jak stabiliza¬ tory, srodki ulatwiajace penetracje, inhibitory korozji, barwniki ispoiwa. ' ¦ - Przykladowo sklad koncentratu emulgujacego sie jest nastepujacy: Substancja czynna (zwiazek nr1) 400 g/l Dodecylobenzenosulfonian alkaliczny - 24 g/l Oksyetylowany nonylofenol (10 moli tlenku etylenu) 16 g/l Cykloheksanon 200 g/l Rozpuszczalnik aromatyczny, ile trzeba do 1 litra Stosowane równiez do opryskiwania koncentraty w za¬ wiesinie wytwarza sie tak, aby produkt mial postac ciekla bez objawów osadzania sie i zawieral od] 10 do 75% wagowych substancji czynnej, od 0,1 do 10% wagowych srodka tiksotropujacego, od 0 do 10 % wagowych odpowied¬ nich dodatków, jak srodki przeciwpieniace, inhibitory korozji, stabilizatory, srodki ulatwiajace penetracje oraz spoiwa, zas jako nosnik wode lub ciecz organiczna, w której substancja czynna jest prawie nierozpuszczalna. Niektóre stale substancje organiczne lub sole mineralne moga roz¬ puszczac sie w nosniku w celu zapobiegania osadzaniu sie skladników stalych i zamarzaniu wody.Zawiesiny i emulsje wodne, na przyklad preparaty otrzymywane przez rozcienczenie woda proszków zwilzal- nych lub emulgujacych sie koncentratów wedlug wynalazku wchodza równiez w zakres niniejszego wynalazku. Emulsje moga byc typu „woda w oleju" lub „olej w wodzie" i miec konsystencje zawiesista w rodzaju „majonezu".Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku moga zawierac równiez i inne skladniki, na przyklad koloidy ochronne, spoiwa i zageszczacze, srodki tiksotropujace, stabilizatory i srodki konserwujace jak tez inne znane substancje czynne o dzialaniu pestycydowym, w szczególnosci owadobójczym lub grzybobójczym. 35 40 45 60 9 Przyklad VI.l Badania porównawcze. Badania po¬ równawcze przeprowadzono na chwastach przed wzejsciem stosujac w dawkach 1 i 2 kg/ha nastepujace zwiazki: 1- (2'- metoksy-benzylo)-pirolidyn-2-on (zwiazek porównawczy) i (D,L)1- (2'-metoksy-a-metylo-benzylo)-pirolidyn-2-on (zwiazek nr 1). Rosl'ny traktowano w sposób podany w przykladzie V. Wyniki badan przedstawiono w tablicy 3 stosujac te sama symbolike, jak w przykladzie V.Badania porównawcze wykazaly, ze w przypadku 1-ben- zylo-pirolidyn-2-onu. obecnosc podstawnika metylowego przy weglu polozonym w pozycji a grupy benzylowej powoduje bardzo silne ,zwieksz*enie dzialania chwastobój¬ czego. Wyniki opisane w przykladach V i VI ukazuja dowodnie dobre dzialanie chwastobójcze zwiazków wedlug wynalazku.Ogólnie biorac, w szczególnosci w przypadku stosowania przed wzejsciem roslin uprawnych i chwastów, zwiazki wedlug wynalazku wykazuja dobre dzialanie chwastobójcze wzgledem chwastów trawiastych i dobra selektywnosc wzgledem roslin uprawnych, takich jak kukurydza, buraki, orzeszki arachidowe, rzepak, bawelna, fasola, soja i slo¬ necznik.Doskonale wyniki-otrzymuje sie w przypadku stosowania (D,L) 1- (2,-metoksy-a-metylo-benzylo)-pirolidyn-2-onu (zwiazek nr 1), który stosowany • przed wzejsciem roslin w dawce 2 kg/ha niszczy calkowicie palusznik, chwastnice, wlosnice, lisice i wykazuje dostatecznie silne dzialanie chwastobójcze na owies gluchy i zycice, jak tez, stosowany w tej samej dawce, dobra tolerancje wzgledem wiekszosci roslin uprawnych.Doskonale wyniki otrzymuje sie równiez w przypadku stosowania zwiazku 1A, skladajacego sie glównie z izomeru D (+) 1- (2'-metoksy-a-metylo-benzylo)-pirolidyn-2-onu i niewielkiej ilosci izomeru L(—) tego zwiazku.Do zabjegów chwastobójczych przy uzyciu zwiazków wedlug wynalazku dawka substancji czynnej moze wahac sie od 0,5 do 10 kg/ha, zaleznie od danego zwiazku, rodzaju roslin uprawnych i cech gleby. Dawka korzystna wynosi od 1 do 6 kg/ha.W zastosowaniach praktycznych zwiazki wedlug wyna¬ lazku rzadko stosowane sa same. Najczesciej stanowia one jeden ze skladników srodka chwastobójczego, które oprócz* substancji czynnej wedlug wynalazku zawieraja z reguly nosnik i/lub srodek powierzchniowo czynny dajacy sie stosowac w rolnictwie i wylizujacy tolerancje wzgledem substancji czynnej.W rozumieniu niniejszego opisu patentowego termin nosnik oznacza Substancje organiczna lub mineralna, na¬ turalna lub syntetyczna, z która laczy sie substancje czynna w celu ulatwienia jej nanoszenia na rosliny, ziarno lub glebe oraz transportu i przeróbki. Nosnik moze byc staly, jak glinki, krzemiany naturalne i syntetyczne, zywice, woski, . stale tluszcze,, lub ciekly jak woda, alkohole, ketony, frakcje naftowe, chlorowane weglowodory, gazy skroplone.Srodek powierzchniowo czynny moze miec dzialanie emulgujace, dyspergujace lub zwilzajace i moze miec charakter jonowy lub niejonowy. Przykladowo mozna tu wymienic sole kwasów poliakrylowych, kwasów lignosul- fonowych, kondensaty tlenku etylenu z alkoholami tlusz¬ czowymi, kwasy lub aminy tluszczowe.Srodki chwastobójcze wedlug wynalazku mozna wytwa¬ rzac w postaci proszków zwilzalnych, proszków do opylania, granulek, roztworów, emulgujacych sie koncentratów, emulsji, koncentratów w zawiesinie i aerozolach.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, zawierajacy Substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik, znamienny tym, ze za113 931 11 12 wiera jako substancje czynna pochodna pirolidyn-2-onu o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona jednym lub dwoma podstawni¬ kami, takimi samymi lub róznymi, takimi jak atomy chlo¬ rowca lub grupy alkilowe zawierajace od 1 do 4 atomów wegla, alkiloksylowe zawierajace od 1 do 4 atomów wegla, alkenyloksylowe zawierajace od 2 do 4 atomów wegla, alkinyloksylowe zawierajace od 2 do 4 atomów wegla, hydroksylowe, nitrowe, trójfluorometylowe, jednoalkilo- karbamylowe, w których czesc alkilowa zawiera od 1 do 4 atomów wegla, dwualkilokarbamylowe, w których kazda czesc alkilowa, taka sama lub rózna, zawiera od 1 do 4 atomów wegla, alifatyczne acyloaminowe zawierajace od 2 do 5 atomów wegla, lub grupy Ar'—0—,w których Ar' oznacza grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona lub szescioczlonowa ewentualnie podstawiona grupe hetero¬ cykliczna, zawierajaca jako heteroatom, atom tlenu, siarki lub azotu, lub Ar oznacza piecio- lub szescioczlonowa, ewentualnie podstawiona, aromatyczna grupe heterocy¬ kliczna, zawierajaca od 1 do 2 takich samych lub róznych heteroatomów, takich jak atomy azotu, tlenu lub siarki, R± oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla, cykloalkilowa zawierajaca od 3 do 6 atomów wegla lub fenylowa, ewentualnie podstawiona, zas R2 • oznacza atom wodoru lub rodnik fenylowy. 2. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna pochodna piroli- 5 dyn-2-onu o wzorze 2, w którym Y oznacza atom chlorowca lub grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla, alkiloksylowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla lub trójfluorometylowa, n oznacza liczbe calkowita 1 lub 2, przy czym jesli n jest równe 2, to wtedy podstawniki Y sa 10 takie same lub rózne, Ri oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 3 atomów wegla lub grupe fenylowa, zas R2 ma to samo znaczenie jak podano w zastrzezeniu 1. 3. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1 albo 2, zna¬ mienny tym, ze substancja czynna stanowi optycznie 15 czynna lub racemiczna mieszanine optycznie czynnego izomeru o konfiguracji D( + ) i optycznie czynnego izo¬ meru L(—). 4. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze zawiera (D,L) l-(2l-metoksy-a-metylo-benzylo)- 20 pirolidyn-2-on. 5. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 0,5 do 95% wagowych substancji czynnej./ Ar —CE-N 0 Ri V R- WZÓR 1 R^-N 0 R'\ R".WZÓR WZdR 7 WZÓR 2 RV—N R'/ WZÓR 3 R'o R'- WZdR 5 WZCR 6 WZdR 8 WZdR 9113 931 0-CW(CH3)2 -OCW, WZCiR 10 WZÓR 13 CF- WZÓR 11 WZCiR 14 Cl Cl WZÓR 12 Cl-CO-CW-CH-CH-Ci i I I R3 R^ R5 WZÓR 15 Ar-CH-NH-CO-CH-CH-CW- Cl I III T1 R3 R4 R5 WZÓR 16 Ar_CM-NUo+Cl-C0-CW-CH-CWCl^Ar-CW-NW-C0-CM-CM-CH 2 2 A L -R, R3 R4 R5 R3 R4 R5 Cl + MCI SCHEMAT 1 r Ar-CH-NH-CO-CM-CH-CH-Cl R! R3 R4 R5 Ar-CM- N "1 V R2+ HCl SCHEMAT 2113 931 M2° Ar-C=0 + W-COONH/— Ar-CM-NM-CMO —±-—Ar-CH —NW- R1 R1 ^ SCHEMAT 3 Ar —C=N —OM Ar-CM-NM? +¦ H90 I I" R1 Ri SCMEMAT 4 Ar_C =0 +- NHo + H9 — Ar - CM — NM9 I z I R1 R1 SCMEMAT 5 LDD Z-d 2, z. 333/1400/82, n. 85+20 cgz.Cena 100 zl PL PL PL

Claims (5)

1.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, zawierajacy Substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik, znamienny tym, ze za113 931 11 12 wiera jako substancje czynna pochodna pirolidyn-2-onu o ogólnym wzorze 1, w którym Ar oznacza grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona jednym lub dwoma podstawni¬ kami, takimi samymi lub róznymi, takimi jak atomy chlo¬ rowca lub grupy alkilowe zawierajace od 1 do 4 atomów wegla, alkiloksylowe zawierajace od 1 do 4 atomów wegla, alkenyloksylowe zawierajace od 2 do 4 atomów wegla, alkinyloksylowe zawierajace od 2 do 4 atomów wegla, hydroksylowe, nitrowe, trójfluorometylowe, jednoalkilo- karbamylowe, w których czesc alkilowa zawiera od 1 do 4 atomów wegla, dwualkilokarbamylowe, w których kazda czesc alkilowa, taka sama lub rózna, zawiera od 1 do 4 atomów wegla, alifatyczne acyloaminowe zawierajace od 2 do 5 atomów wegla, lub grupy Ar'—0—,w których Ar' oznacza grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona lub szescioczlonowa ewentualnie podstawiona grupe hetero¬ cykliczna, zawierajaca jako heteroatom, atom tlenu, siarki lub azotu, lub Ar oznacza piecio- lub szescioczlonowa, ewentualnie podstawiona, aromatyczna grupe heterocy¬ kliczna, zawierajaca od 1 do 2 takich samych lub róznych heteroatomów, takich jak atomy azotu, tlenu lub siarki, R± oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla, cykloalkilowa zawierajaca od 3 do 6 atomów wegla lub fenylowa, ewentualnie podstawiona, zas R2 • oznacza atom wodoru lub rodnik fenylowy.

2. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna pochodna piroli- 5 dyn-2-onu o wzorze 2, w którym Y oznacza atom chlorowca lub grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla, alkiloksylowa zawierajaca od 1 do 4 atomów wegla lub trójfluorometylowa, n oznacza liczbe calkowita 1 lub 2, przy czym jesli n jest równe 2, to wtedy podstawniki Y sa 10 takie same lub rózne, Ri oznacza grupe alkilowa zawierajaca od 1 do 3 atomów wegla lub grupe fenylowa, zas R2 ma to samo znaczenie jak podano w zastrzezeniu 1.

3. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1 albo 2, zna¬ mienny tym, ze substancja czynna stanowi optycznie 15 czynna lub racemiczna mieszanine optycznie czynnego izomeru o konfiguracji D( + ) i optycznie czynnego izo¬ meru L(—).

4. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze zawiera (D,L) l-(2l-metoksy-a-metylo-benzylo)- 20 pirolidyn-2-on.

5. Srodek chwastobójczy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od 0,5 do 95% wagowych substancji czynnej. / Ar —CE-N 0 Ri V R- WZÓR 1 R^-N 0 R'\ R". WZÓR WZdR 7 WZÓR 2 RV—N R'/ WZÓR 3 R'o R'- WZdR 5 WZCR 6 WZdR 8 WZdR 9113 931 0-CW(CH3)2 -OCW, WZCiR 10 WZÓR 13 CF- WZÓR 11 WZCiR 14 Cl Cl WZÓR 12 Cl-CO-CW-CH-CH-Ci i I I R3 R^ R5 WZÓR 15 Ar-CH-NH-CO-CH-CH-CW- Cl I III T1 R3 R4 R5 WZÓR 16 Ar_CM-NUo+Cl-C0-CW-CH-CWCl^Ar-CW-NW-C0-CM-CM-CH 2 2 A L -R, R3 R4 R5 R3 R4 R5 Cl + MCI SCHEMAT 1 r Ar-CH-NH-CO-CM-CH-CH-Cl R! R3 R4 R5 Ar-CM- N "1 V R2+ HCl SCHEMAT 2113 931 M2° Ar-C=0 + W-COONH/— Ar-CM-NM-CMO —±-—Ar-CH —NW- R1 R1 ^ SCHEMAT 3 Ar —C=N —OM Ar-CM-NM? +¦ H90 I I" R1 Ri SCMEMAT 4 Ar_C =0 +- NHo + H9 — Ar - CM — NM9 I z I R1 R1 SCMEMAT 5 LDD Z-d 2, z. 333/1400/82, n. 85+20 cgz. Cena 100 zl PL PL PL