Przedmiotem wynalazku jest laczówka kabli swiatlowodowych, sluzaca do osiowania i utrzy¬ mywania w zadanej odleglosci koncówek pary takich kabli, oraz zapewniajaca sprawne prze¬ noszenie swiatla pomiedzy tymi kablami.Uklady swiatlowodowe, w których pojedyncze wlókno optycznie przepuszczalne lub wiele rów¬ noleglych wlókien swiatlowodowych zebranych w gietki, wiazkowy kabel swiatlowodowy, w celu umozliwienia przenoszenia swiatla z jednego miej¬ sca do drugiego, sa czesto stosowane nie tylko do celów oswietlania, lecz równiez przenoszenia danych z jednego miejsca do drugiego. W tym ostatnim zastosowaniu moduluje sie zródlo swia¬ tla danymi, które maja byc przenoszone kablem wiazkowym i odbierane na drugim jego koncu za pomoca detektora swiatloczulego.Poniewaz dane przenoszone przez osrodek op¬ tyczny nie podlegaja zaklóceniom falami o czes¬ tosci radiowej, ani sa na nich wykrywalne, to takie uklady swiatlowodowe nadaja sie szczegól¬ nie do takich zastosowan gdzie wymagane jest wysokie bezpieczenstwo, np. w dziedzinach tele¬ komunikacji wojskowej i przetwarzania danych.Zwiekszenie zastosowania ukladów swiatlowo¬ dowych laczy sie ze wzrostem zapotrzebowania na laczówki i segmenty lacz do wiazek kabli swiatlowodowych, mozliwie w jak najmniejszym stopniu znieksztalcajacych odwzorowanie na dro- 10 15 20 25 30 gach optycznych. Z opisu patentowego St. Zjedn* Am.' 4 027 938 znana jest laczówka kabli swiatlo¬ wodowych, zlozona z dwóch wspólpracujacych ze soba wtyków zakonczeniowych, z których kazdy obejmuje koniec jednego z dwóch kabli swiatlo¬ wodowych, majacych byc ze soba polaczonych.Jeden z wtyków zakonczeniowych, w którego otworze znajduje sie koniec kabla, ma na swej zewnetrznej powierzchni wykonany gwint, na któ¬ ry nakrecona jest tuleja centrujaca. Koniec tej tulei, wystajacy poza czolo wtyku jest zaopatrzo¬ ny w czolowa powierzchnie oporowa i wewne¬ trzna powierzchnie centrujaca, które to powierz¬ chnie wspólpracuja z przyporzadkowanymi im po¬ wierzchniami, wykonanymi na drugim wtyku za¬ konczeniowym. Do polaczenia obu tych wtyków zastosowano tuleje zaciskowa zaopatrzona na swym jednym koncu w wewnetrznie skierowa¬ ny kolnierz promieniowy, stykajacy sie. z czolem tulei centrujacej, zas na drugim swym koncu zaopatrzona w wewnetrzny gwint, wspóldzialaja¬ cy z gwintem wykonanym na zewnetrznej po¬ wierzchni drugiego wtyku zakonczeniowego.Podobna zasada utrzymywania konców kabli swiatlowodowych w zadanej odleglosci wzgledem siebie i ich centrowania, jest zastosowana w laczówce 'znanej z opisu patentowego St. Zjedn.Am. nr 3 914 015. Znane konstrukcje laczówek nie sa w pelni zadowalajace, zwlaszcza w przypad- 1X5 935s kach, w których zachodzi potrzeba czestego la¬ czenia i rozlaczania laczówek ~ w niekorzystnych warunkach otoczenia, lub tez w przypadku la¬ czenia wielu torów swiatlowodowych za pomoca jednej laczówki, a to ze wzgledu na trudnosci zachowania scislej wspólosiowosci koncówek kabli sprzegnietych wzgledem siebie w takich warun¬ kach.W szczególnosci znane laczówki maja skompli¬ kowana konstrukcje ze wzgledu na stosowanie czesci majacych zapewnic wyosiowanie poprzecz¬ ne i katowe wraz z ustawieniem koncówek w pewniej odleglosci osiowej. Znane laczówki tej konstrukcji wymagaly ustalenia scislych toleran¬ cji wykonawczych w celu zapewnienia osiagnie¬ cia niskiej wartosci strat przesylowych poprzez niedopuszczenie do wystapienia duzego bledu su¬ marycznego w lancuchu wymiarowym wielu cze¬ sci nieco odbiegajacych wymiarami od wymiarów nominalnych.Tolerancje w przypadku laczenia koncówek pa¬ ry kabli swiatlowodowych sa bardzo zawezone.Koncówki takich kabli musza byc wyosiowane poprzecznie i "katowo wzgledem siebie i umie¬ szczone w mozliwie najwiekszym zblizeniu ich czól do siebie tak jednak, aby czola te nie do¬ tykaly do siebie, jesli ma sie osiagnac wysoka sprawnosc przenoszenia swiatla. Szklo, które naj¬ czesciej stosuje sie na wlókna optyczne rdzenia kabla swiatlowodowego, jest bardzo kruche, a przy tym zetkniecie powierzchni czolowych kon¬ cówek kabli wystarcza do ich zarysowania, a za¬ tem i zmniejszenia przepuszczalnosci swiatla.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych nie¬ dogodnosci, zas zadaniem wynalazku jest skon¬ struowanie laczówki kabli swiatlowodowych za¬ pewniajacej, dokladniejsze wyosiowanie i utrzy¬ mywanie w zadanej odleglosci koncówek pary kabli swiatlowodowych, jak równiez umozliwia¬ jacej proste rozlaczanie i ponowne laczenie kabli swiatlowodowych bez zmiany wzajemnego polo¬ zenia wspólpracujacych konców tych- kabli swia¬ tlowodowych.Zgodnie z wynalazkiem kazdy z dwóch wty¬ ków zakonczeniowych, w których utrzymywane sa konce pary kabli swiatlowodowych, ma ele¬ ment oporowy oraz jest zaopatrzony w swej przed¬ niej czesci we wkladke otaczajaca koniec kabla swiatlowodowego i utrzymujaca ten kabel w po¬ lozeniu wspólosiowym wzgledem zewnetrznej po¬ wierzchni wtyków zakonczeniowych.Wtyki zakonczeniowe sa, ze soba polaczone za pomoca sprezystego czlonu tulejowego, obejmuja¬ cego ich zewnetrzne powierzchnie usytuowane w przednich czesciach wtyków zakonczeniowych o- raz opierajacego sie swymi koncami o elementy oporowe. Wkladki, polaczone zaciskowo z przed¬ nimi czesciami wtyków zakonczeniowych, sa przy¬ stosowane wymiarami do wprowadzania ich do .odpowiednich wtyków zakonczeniowych, i sa za¬ opatrzone w kanaly, laczace sie z otworami znaj¬ dujacymi sie na wskros tych wtyków zakoncze¬ niowych.Kazdy z wtyków zakonczeniowych ma obudowe 5 SSS 4 tulejowa, przy czym otwory usytuowane na1 wskros wtyków zakonczeniowych maja rozwierty, a ponadto sprezysty czlon tulejowy stanowi spre¬ zysta wkladke tulejowa, której wewnetrzna sred- 5 nica jest równa lub nieco mniejsza od zewnetrz¬ nej srednicy obudów tulejowych, nalezacych do wtyków zakonczeniowych. Obudowy tulejowe wtyków zakonczeniowych maja czesc o wiekszej srednicy oraz czesc o mniejszej srednicy, przy 10 czym element oporowy stanowi próg zewnetrzny, laczacy czesc o wiekszej srednicy z czescia o mniejszej srednicy.Ponadto obudowy tulejowe wtyków zakoncze¬ niowych maja tylne czesci, wzdluzne otwory przy¬ stosowane wymiarami do przejmowania koncó¬ wek kabli, oraz rozwiercone otwory w przednich czesciach, wspólosiowe wzgledem zewnetrznych wymiarów obudowy tulejowej, nalezacej do jed¬ nego z wtyków zakonczeniowych, majace wieksze wymiary niz otwory wzdluzne, a poza tym za¬ wiera równiez wkladki, majace postac tulei, przy¬ stosowane wymiarami do wprowadzania ich do wewnatrz rozwierconyeh otworów, a ponadto ka¬ naly wkladek sa usytuowane wspólosiowo wzgle¬ dem wzdluznych otworów i sa polaczone ze wzdlu¬ znymi otworami w celu umozliwienia przejmo¬ wania koncówek kabli oraz osiowania ich w po¬ lozenia wspólosiowe wzgledem zewnetrznych wy¬ miarów obudów tulejowych nalezacych do wty¬ ków zakonczeniowych. Wspólosiowe kanaly kaz¬ dej z wkladek maja mniejszy wymiar od wzdluz¬ nych otworów znajdujacych sie w obudowach tu¬ lejowych nalezacych do wtyków zakonczenio- 33 W^Ch- Ponadto wkladki maja czesci o stozkowych po¬ wierzchniach wewnetrznych laczacych wzdluzne otwory ze wspólosiowymi kanalami. Kable swia¬ tlowodowe zawieraja plaszcze zewnetrzne oraz we- 40 wnetrzne rdzenie z wlókien optycznych, a po¬ nadto obudowy tulejowe nalezace do wtyków za¬ konczeniowych zawieraja drugie rozwiercone o- twory w czesciach tylnych, przystosowane wy¬ miarami do przejmowania zewnetrznych plaszczy 45 kabli swiatlowodowych, przy czym wzdluzne otwo¬ ry oraz kanaly sa przystosowane wymiarami do przejmowania rdzeni kabli swiatlowodowych. Ko¬ rzystnie sprezysty czlon tulejowy jest wykonany z teflonu. 50 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowych wykonaniach na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia laczówke czterech par kabli swiatlowodowych w stanie rozlaczonym w wido¬ kach perspektywicznych, fig. 2 i 3 przedstawiaja 55 wtyki zakonczeniowe laczówki w przekrojach po¬ przecznych wzdluz linii 2—2 i 3—3 zaznaczonych na fig. 4 — wtyk zakonczeniowy laczówki w wi¬ doku perspektywicznym i z czesciowym wykro¬ jem, fig. 5a — laczówke w stanie rozlaczenia w 60 widoku bocznym i w. czesciowym przekroju wzdlu¬ znym, fig. 5b — laczówke w stanie polaczenia obu wtyków zakonczeniowych, w widoku bocz¬ nym i w czesciowym przekroju wzdluznym, fig. 6 przedstawia wtyk zakonczeniowy z fig. 4 wraz 65 z narzedziem do Jego usuwania z kabla swiatlo-5 115 935 6 wodowego, w widoku perspektywicznym, fig. 7 — czesc laczówki w przekroju wzdluznym wraz z narzedziem do usuwania jej wtyku zakonczenio¬ wego, fig. 8 przedstawia inny przyklad wykona¬ nia laczówki czterech par kabli swiatlowodowych, w stanie rozlaczonym, w widokach perspektywi¬ cznych, fig. 9 i 10 przedstawiaja czesci gniazdo¬ wa i wtykowa laczówki w przekrojach poprzecz¬ nych, odpowiednio wzdluz linii 9—9 i 10—10 za¬ znaczonych na fig. 8, fig. 11 — laczówke z fig. 8 w widoku bocznym z czesciowym wykrojem, w stanie polaczenia czesci wtykowej z gniazdowa, zas fig. 12 przedstawia laczówke w trzecim, przy¬ kladowym wykonaniu, przeznaczona do laczenia jednej pary kabli swiatlowodowych, w przekroju osiowym.Zgodnie z fig. 1—3, laczówka 10 zawiera czesc gniazdowa 11 mocowana za pomoca kolnierza, o- raz czesc wtykowa 12 z/ zamocowanymi w niej kablami. Czesc gniazdowa 11 zawiera tulejowata oslone metalowa 13, posiadajaca koncówke czo- . lowa, przejmujaca czesc wtykowa 12 oraz kol¬ nierz 14 usytuowany z przeciwnej strony wzgle¬ dem koncówki czolowej, a umozliwiajacy moco¬ wanie czesci gniazdowej do sciany- lub przegrody, nie przedstawionej na rysunku.Pojedyncze segmenty wiazkowego kabla swiatlo¬ wodowego 1&, które maja wejsc w sklad lacza ustanawianego za pomoca laczówki, sa wprowa¬ dzone do czesci gniazdowej od tylu. Wneka 16, do któnej jest wprowadzana czesc wtykowa, siega wglab czesci gniazdowej od jej koncówki czolo¬ wej. Zespól wtykowy 17 umiejscowiony wewnatrz oslony 13 ustala wystajace koncówki czterech tu- lei gniazdowych 18, przeznaczonych do osiowania wlókien optycznych i. tworzacych zespoly laczów-. kowe wspóldzialajace z odpowiednimi zespolami laczówkowymi segmentów wiazkowych kabli swia¬ tlowodowych 15.Czesc wtykowa 12 ma tulejowata, wydluzona, cylindryczna oslone z koncówka czolowa, a w niej wneke pierscieniowa 20, siegajaca ku tylowi od czolowej koncówki czesci wtykowej, w celu umozliwienia teleskopowego przejmowania przed¬ niej koncówki oslony gniazdowej 13. Segmenty kabla swiatlowodowego 21, majace^ wejsc w la¬ cze, sa wprowadzone od tylu do czesci wtykowej laczówki. Cylindryczny zespól wtykowy 22, zwy- miarowany tak, aby go mozna bylo wprowadzic do wewnatrz oslony 16, znajduje sie wewnatrz wneki -20 i zawiera cztery otwory 23, w których sa osadzone cztery zespoly gniazdowe 24 do la¬ czenia wlókien optycznych, wedlug fig. 3. Wo¬ kól oslony 19 znajduje sie pierscien blokujacy 25, umozliwiajacy blokowanie polaczenia przez skrecenie wzgledem wystepów 26 na oslonie 13, gdy czesc wtykowa jest osadzona w czesci gniaz¬ dowej. Na powierzchni bocznej zespolu wtykowe¬ go 2£ znajduja sie prowadniki 27 wspóldziajace i. prowadnicami 28 wykonanymi w powierzchni wewnetrzntei wneki 16, aby zapewnic wlasciwe zorientowanie wzgledem siebie dwóch zespolów wtykowych, ao 20 30 Kable swiatlowodowe 15 i 21 moga byd kabla¬ mi o rdzeniu swiatlowodowym 31, jedno lub wie- lowlóknowym, umieszczonym wewnatrz plaszcza zewnetrznego 30. Rdzen wlóknisty moze byc wy- 5 konany albo ze szkla, albo odpowiedniego two¬ rzywa sztucznego, np. wystepujacego pod nazwa Crofon, a produkowanego przez DuPont Compa¬ ny. W tym ostatnim przypadku kazde z wlókien w rdzeniu 31 ma zyle srodkowa z polimetakry¬ lanu metylu, powleczona przezroczystym polime¬ rem o mniejszym wspólczynniku zalamania. Plaszcz zewnetrzny 30 moze byc wykonany z zywicy po¬ lietylenowej, wystepujacej pod nazwa Alathon, a wytwarzanej przez DuPont Company. _ 15 Wedlug figury 4 koncówki kazdego z segmen¬ tów wiazkowych kabli swiatlowodowych 15, 21 sa osadzone we wtykach zakonczeniowych ^ 32.Kazdy z tych wtyków zawiera wydrazona, cylin^ dryczna obudowe tulejowa 33, posiadajaca otwór poosiowy 34, w którym jest umieszczony rdzen 31 kabla. Warstwa spoiwa, np. zywicy epoksydo¬ wej 35, umieszczona pomiedzy rdzeniem a scian¬ ka otworu, mocuje ten rdzen w stalym poloze¬ niu. 25 Koncówka rdzenia kabla ulozonego wzdluz o- tworu 34 wtyku zakonczeniowego powstaje przez plaskie obciecie go na koncu wtyku zakonczenio¬ wego, na skutek czego powstaje plaska, laczowa powierzchnia optyczna '36.Obudowa tulejowa 33 wtyku zakonczeniowego 32 zawiera czesc przednia o zmniejszonej sredni¬ cy oraz czesc tylna o zwiekszonej srednicy, a takze kolnierz obwodowy 37 pomiedzy tymi cze- 35 sciami. Otwór 34 ma odpowiednio czesc czolowa o zmniejszonej srednicy i czesc tylna o zwiekszo¬ nej srednicy, polaczone czescia przejsciowa stoz¬ kowa. Plaszcz 30 kabla swiatlowodowego jest o- party o wystep stozkowy, utworzony pomiedzy 40 tymi dwiema czesciami.Wedlug figur 5a i 5b zespól wtykowy 17 wew¬ natrz oslony metalowej 13 zawiera, tarczowy, czo¬ lowy czlon uszczelniajacy 40, uszczelke obwodowa, cylindryczny czlon wtykowy 41, krazek osadczy 45 42, tylny pierscien uszczelniajacy 43, który korzy- stnie jest wykonany z elastomeru odpornego na dzialanie wysokiej temperatury, np. gumy lub po¬ dobnego tworzywa sztucznego. Czolowy czlon u- szczelniajacy 40 ma cztery otwory 44, które sa 50 usytuowane wspólosiowo z czterema otworami 15 w czlonie wtykowym 41 oraz z czterema otwora¬ mi 46 w krazku osadczym 42, a takze z cztere¬ ma uzebrowanymi otworami 47 w uszczelce 43. w celu utworzenia ciaglych kanalów poosiowych, 55 przeznaczonych do pomieszczenia wtyków, stano¬ wiacych koncówki odpowiednich czterech segmen¬ tów 14 kabli swiatlowodowych.Zespól wtykowy 22 w oslonie 19 wtyku 12 za¬ wiera cyliindryczny czlon wtykowy 50, krazek 60 osadczy 51 i uszczelke 52, wedlug fig. 5b. Czlon wtykowy 50 ma otwór 53, który jest usytuowany wspólosiowo z otworem 54 w krazku osadczym 51 oraz z -otworem 55 w uszczelce 52, tak ze two¬ rzy ciagly kanal poosiowy, przejmujacy wtyki za-115 935 8 konczeniowe, przylaczone do odpowiednich czte¬ rech segmentów kabli swiatlowodowych 21.Wedlug wynalazku dokladna wspólosiowosc wty¬ ków zakonczeniowych, polaczonych z odpowiedni¬ mi kablami swiatlowodowymi 21, z wtykami za¬ konczeniowymi, polaczonymi z odpowiednimi ka¬ blami swiatlowodowymi 15, jest utrzymywana za pomoca tulei 60 umieszczonej w kanale utworzo¬ nym w zespole wtykowym 17.Tuleje osiujace, które moga byc wykonane z metalu lub innego sztywnego materialu, sa cias¬ no osadzone w tych otworach. Tuleje te sa spre¬ zyscie utrzymywane w swych polozeniach, pod¬ czas wkladania i wyjmowania czesci wtykowych 12, za pomoca kolnierzy obwodowych 61 znajdu¬ jacych sie na zewnetrznych powierzchniach tulei.Tuleja moze wykonywac, w niewielkim zakresie, ruch dzieki sprezystosci materialu elastomerowe¬ go, czolowego czlonu uszczelniajacego 40, w któ¬ rego wnece 62 jest osadzony kolnierz 61. Gdy koncówki kabli sa zestawiane ze soba, wówczas zeby 63 krazka osadczego naciskaja od strony tylnej na pierscien 37, który powierzchnia czolo¬ wa scisle dolega do koncówki tulei, a tuleja prze¬ mieszcza sie osiowo wewnatrz otworu 45 az do osiagniecia stanu- zrównowazenia sie ich sil z silami dzialajacymi na druga polówke sprzeganej pary t czlonów laczówki. Ten niewielki ruch osio¬ wy umozliwia optymalne wyosiowanie obu kon¬ cówek kabli w kanale przy zachowaniu zadanej odleglosci poosiowej pomiedzy powierzchniami czolowymi 36. Ruch ten pozwala równiez na swo¬ bodne oddzielenie zebów 63 od pierscienia 37, i usuniecie^ bez zaklócen koncówki 32 za pomoca narzedzia 70 wedlug fig. 6.Wtyk zakonczeniowy 32 osadzony na kazdej z koncówek czterech kabli swiatlowodowych 15 jest osadzony od tylu w odpowiedniej tulei 60, a piers¬ cien obwodowy 37 jest oparty o tylne obrzeze tulei. Wewnetrzny wymiar tulei 60 jest dobra¬ ny,, aby umozliwic ciasne osadzenie w niej wtyku zakonczeniowego 32, i to wspólosiowo wzgledem niej. Para zebów 63 krazka osadczego wystaja¬ cych do wewnatrz otworu 46 ze scianki okala¬ jacej go naciska na tylna powierzchnie kolnie¬ rza obwodowego ustalajac polozenie wtyku zakon¬ czeniowego i ograniczajac jego ruch poosiowy.W czesci wtykowej 12 wtyki zakonczeniowe 32 kazdego z kabli swiatlowodowych 21 sa umiesz¬ czone w odpowiednich otworach 53 i 54 i zablo¬ kowane w swych polozeniach za pomoca zebów 64, krazka ^osadczego, które wystaja ze scian o- tworu 54 do jego wnetrza i opieraja sie o tylna powierzchnie kolnierza obwodowego 37 wtyku za¬ konczeniowego. Czolo tego kolnierza obwodowego opiera sie o wystep utworzony na tylnej powierz¬ chni czlonu wtykowego 50, uniemozliwiajac tym samym wyciagniecie zespolu wtyku zakonczenio¬ wego podczas laczenia lub rozlaczania laczówki.Poniewaz w czesci wtykowej 12 brak jest tulei osiujacej, zespoly wtyków zakonczeniowych zla¬ czone z kablami swiatlowodowymi 21 nie sa za¬ mocowane sztywno w swych miejscach, lecz ma¬ ja swobode poruszania sie osiowego i bocznego w ograniczonym zakresie.Gdy czesc wtykowa 12 zostanie wlasciwie osa- . dzona w czesci gniazdowej, jak na fig. 5b, zes¬ pól wtykowy 22 jest osadzony teleskopowo we wnece 16, a oslona 19 czesci wtykowej 12 jest osadzona teleskopowo w koncówke oslony gniaz¬ dowej 13. W takim przypadku cztery tuleje osiu- 10 jace 60 siegaja do odpowiednich otworów 53 zes¬ polu wtykowego 22, w których sa umieszczone wtyki zakonczeniowe 32, polaczone z kablami swiatlowodowymi 21 tak, ze czesci wtyków za¬ konczeniowych, polaczonych z kablami 21, majace 15 zmniejszona srednice, sa umieszczone w odpowied¬ nich tulejach 60. Sprezyste zamocowanie wtyków zakonczeniowych w oslonie 19 ulatwia im przy¬ jecie wspólosiowego polozenia wzgledem naklada¬ nych na nie tulei. 20 Po osadzeniu czesci wtykowej w czesci gniaz¬ dowej koncowe powierzchnie czolowe 36 dwóch zespolów wtyków zakonczeniowych znajduja sie blisko siebie w równoleglym usytuowaniu, lecz nie w zetknieciu ze soba, aby umozliwic sprawne prze- 25 chodzenie swiatla. Poniewaz tuleje osiujace 60 u- stalaja polozenia wtyków zakonczeniowych, wy¬ kluczaja tym samym niewspólosiowosc powierz¬ chni czolowych 36, wspóldzialajacych ze soba w przepuszczaniu swiatla. Ponadto, w stanie zesta- 30 wienia laczówki, przedstawionym na fig. 5b, usz¬ czelki 43 i 52, uszczelka czolowa 40 oraz uszczel¬ ka obwodowa znajduja sie w stanie scisniecia. O- znacza to, ze laczówka jest calkowicie uszczel¬ niona, a wiec zabezpieczona przed przedostawa- 35 niem sie zanieczyszczen lub substancji skazaja¬ cych, jakie moga wystepowac w otoczeniu, w którym ma by£ uzywana laczówka.Zespoly wtyków zakonczeniowych 32 polaczo¬ nych oddzielnie z kablami wlókien optycznych 40 wyjmuje sie z mieszczacych je kanalów przez wprowadzenie niewielkich, tulejowatych narzedzi 70 w te kanaly od tylnej ich strony. Narzedzie to, wedlug fig. 6, sluzy w przypadku czesci gniazdo¬ wej 11 do docisniecia zebów 63 do bocznych scian 45 otworu 46 lub w przypadku czesci wtykowej 12 do docisniecia zebów 64 do bocznych scian otwo¬ ru 54, i tym samym do uwalniania zespolów wty- / kowych, umozliwiajacego wysuniecia ich z laczów¬ ki do tylu. Stanowi to istotna zalete, poniewaz 50 umozliwia wysuwanie zadanych wtyków wlókien optycznych pojedynczo, dokonywane np. w celu wyeliminowania bledów zainstalowania czesci wty¬ kowej lub wymiany uszkodzonych elementów la¬ czówki. ^ i 55 Odmienny uklad zapewniania wspólosiowosci wtyków zakonczeniowych wzgledem laczówki ty¬ pu oslonowego jest przedstawiony na fig. 8—11. W tym przykladzie wykonania wynalazku jest zasto¬ sowana czesc gniazdowa 80 wyposazona w wy- 60 dluzona oslone 81 okreslajaca wneke 82, w której' znajduje sie zespól wtykowy 83, majacy cztery wtyki zakonczeniowe 32 z zamocowanymi w nich wspólosiowo koncówkami kabli swiatlowodowych- Gniazdo 80 jest dostosowane do czesci wtykowej 65 84 posiadajacej wydluzona oslone 85 okreslajaca9 115 935 10 wneke 86, w której sa zamocowane czolami w tej samej plaszczyznie cztery dodatkowe wtyki zakon¬ czeniowe 32. Oslona 85 czesci wtykowej. 84 jest tak zwymiarowana, ze zakrywa teleskopowo oslone 81.Zespoly wtykowe 87 i 88, podobne do tych jakie znajduja sie w czesci gniazdowej 11 i czesci wty¬ kowej 12, sa umieszczone w czesci gniezdowej 80 i wtykowej 84 w celu utrzymywania w zadanym polozeniu wtyków zakonczeniowych z wlóknami optycznymi.Poniewaz wtyki zakonczeniowe 32 sa usytuowa¬ ne swymi powierzchniami sprzezeniowymi 36 rów¬ nolegle do odkrytych powierzchni zespolów wtyko¬ wych, powierzchnie sprzezeniowe odpowiednich wtyków zakonczeniowych sa doprowadzane do bezposredniej bliskosci, gdy jest sprzegana laczów¬ ka, wedlug fig. 11. Aby utrzymac dokladna wspól- osiowosc pomiedzy powierzchniami sprzezeniowy¬ mi 36, zadana dla uzyskania wysokiej sprawnosci przechodzenia swiatla, zespól wtykowy gniazda zawiera piec kolków centrujacych 90, wystajacych z niego w kierunku poosiowym, i siegajacych do odpowiednich pieciu gniazd centrujacych 91, znaj¬ dujacych sie w powierzchni zespolu wtykowego 88 czesci wtykowej 84. Elementy te sa tak zwymia- rowane, aby mozna je bylo ciasno osadzic, dzieki czemu powierzchnie czolowe obu zespolów wtyko¬ wych pozostaja w dokladnie wspólosiowym polo¬ zeniu wzgledem siebie niezaleznie od ruchu któ¬ regokolwiek z wtyków wzgledem swej oslony pod¬ czas ich zamocowania.Wedlug figury 12 laczówka 100 wedlug wyna¬ lazku zawiera wtyk zakonczeniowy 101, wtyk za¬ konczeniowy 102, sprezysty czlon tulejowy 103, wkladke tulejowa 104 i wkladke tulejowa 105.Laczówka 100 sluzy do laczenia kabli 15 i 21 z wlókien optycznych. Jak to uprzednio bylo wy¬ jasnione kable 15 i 21 zawieraja plaszcz zewnetrz¬ ny 30 oraz wewnetrzny rdzen wlóknisty, który mo¬ ze stanowic pojedyncze wlókno optyczne lub wie¬ le wlókien optycznych.Wtyk zakonczeniowy 101 zawiera tulejowa obu¬ dowe majaca czesc tylna 106 oraz czesc przednia 107. Wzdluz wtyku zakonczeniowego 101 wykona¬ ny jest otwór 108 usytuowany pomiedzy rozwier- conym otworem 109, znajdujacym sie w przedniej czesci 107, a drugim otworem rozwierconym 110, znajdujacym sie w czesci tylnej 106. Podluzny o- twór 108 jest zwymiarowany odpowiednio do osa¬ dzanego w nim rdzenia wlóknistego 31, natomiast rozwiercony otwór 110 jest dopasowany wymiara¬ mi do zewnetrznego plaszcza 30 kabla 15.Wtyl^ zakonczeniowy 101 zawiera ponadto czesc 111 której srednica jest wieksza od srednicy cze¬ sci 111, a takze czesc 113 o jeszcze mniejszej sred¬ nicy. Pomiedzy czescia 111 a czescia 112 znajduje sie kolnierz pierscieniowy 114, który wspóldziala z zebami, jak to zostalo uprzednio opisane, w po¬ lozeniu zamocowania wtyku zakonczeniowego 101 w jednej z laczówek wedlug fig. 5, 6 lub 11.Miedzy czesciami 112 i 113 jest próg zewnetrzny, stanowiacy element oporowy 115.Wkladka 104 jest umieszczona wewnatrz roz- wierconego otworu 109 i zawiera kanal 116 usy¬ tuowany wspólosiowo z. czlonem wtykowym. Tym samym kanal 1.16 jest wspólosiowy z zewnetrzna powierzchnia czesci przedniej 107. W tej konstruk¬ cji rdzen wlóknisty, umieszczony w kanale 116 jest z kolei usytuowany wspólosiowo wzgledem zewnetrznej powierzchni czesci przedniej 107, Drugi wtyk zakonczeniowy 102 jest identyczny jak pierwszy wtyk zakonczeniowy 101. Zawiera on czesc tylna 126, czesc przednia 127, podluzny o- twór 128, rozwiercbny otwór 129 oraz drugi roz- wiercony otwór 130. Wtyk 102 ma czesc 131 o wiekszej srednicy niz czesc 132 oraz czesc 133; o mniejszej srednicy. Wtyk 102 zawiera obwodowy kolnierz134. • Miedzy czescia 132 o wiekszej srednicy oraz czescia 133 o mniejszej srednicy jest próg ze¬ wnetrzny stanowiacy element oporowy 135. We¬ wnatrz rozwierconego otworu 129 znajduje sie wkladka 105, która*ma kanal wspólosiowy 136.Kanaly 116 i 136 maja podobna srednice odpo¬ wiednio, jak podluzne otwory 108 i 128 i sa po¬ laczone stozkowymi powierzchniami wewnetrznymi 117 i 137, które umozliwiaja wprowadzanie rdzeni wlóknistych do kanalów poprzez podluzne otwory.Czlon tulejowy 103 jest sprezysty, korzystnie r jest wykonany z policzterofluoroetylenu i we¬ wnetrzna srednice ma równa lub nieco mniejsza od zewnetrznej srednicy czesci przednich 107 i 127. Konstrukcja taka umozliwia ciasne pasowanie czlonu tulejowego 103 w czesciach przednich 107 i 127. Poniewaz kanaly 116 i 136 sa wspólosiowe wzgledem powierzchni zewnetrznych czesci prze¬ dnich 107 i 127, to tuleja sprezysta centruje kran¬ cowe powierzchnie czolowe 36 kabli 15 i 21, zwró¬ cone ku sobie.Dlugosc tulei 103 jest tak dobrana, aby elementy oporowe 115 i 135 zapewnialy, w polozeniu docis¬ niecia do tej tulei, pozostawienie z góry okreslo¬ nej, bardzo, niewielkiej odleglosci pomiedzy kran¬ cowymi powierzchniami czolowymi 36 kabli swia¬ tlowodowych. Dzieki temu krancowe powierzchnie czolowe usytuowane wspólosiowo, blisko siebie, zwrócone ku sobie zapewniaja sprawne przechodze¬ nie swiatla pomiedzy wlóknami optycznymi kabli 15 i 21.Opisana konstrukcja okazala sie byc niezwykle korzystna z punktu widzenia tolerancji wykonaw¬ czych. Wedlug znanej technologii o wiele latwiej utrzymac ciasne tolerancje wspólosiowosci czesci przednich 107 i 127, otworów 109 i 129, wkladek 104 i 105 i kanalów 116 i 136, niz wyprodukowac wtyiki zakonczeniowe jako jednoczesciowe. Lacz6w-* ka wedlug wynalazku jest wiec tansza w wytwa¬ rzaniu i umozliwia uzyskanie duzej dokladnosci we wspólosiowosci kabli z wlókien optycznych.Takze usytuowanie elementów oporowych 115 i 135 oraz dlugosc sprezystej tulei 103 mozna kon¬ trolowac w sposób scisly. Dzieki temu krancowe powierzchnie czolowe 36 mozna zblizyc bardzo bli¬ sko siebie, nie stykajac ich. Rdzenie wlókniste 31 kabli 15 i 21 sa utwierdzone we wtykach zakon¬ czeniowych 101 i 102 za pomoca zywicy epoksydo¬ wej 35 lub innego, odpowiedniego spoiwa.W szczególnym przykladzie podanym, dla celów 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60115 935 li 12 pogladowych, nie ograniczajacych zakresu ochro¬ ny, róznym elementom laczówki zostaly nadane nastepujace wymiary nominalne, aby umozliwic polaczenie ze soba koncówek kabli jednowlókno- wych, wytwarzanych przez International Telepho- ne and Telegraph Corporation a oznaczonych przez „SI": — dlugosc czesci 113 i 133 o mniejszej srednicy 3,175 mm — zewnetrzna srednica czesci 113 i 133 2,160 mm — dlugosc czlonów wkladkowych 104 i 105 1,575 mm — zewnetrzna srednica czlonów wklad¬ kowych 104 i 105 1,194 mm — srednica kanalów 116 i 136 0,254 mm — kat nachylenia scian stozkowych 117 i137 60° — srednica podluznych otworów 108 i i 128 ¦_ 0,838 mm — srednica rozwierconych otworów 110 i 130 1,778 mm — dlugosc tulei 103 6,400 mm Z przedstawionych pogladowo wymiarów widac, ze jesli dlugosc kazdej z czesci 113 i 133 wynosi 3,175 mm, dlugosc tulei 103 wynosi 6,4 mm, gdy tuleja 103 jest ciasno nasadzona na czesci 113 i 133 i opiera sie o zewnetrzne progi 115 i 135, gdyz pomiedzy krancowymi powierzchniami czolo¬ wymi 36 jest pozostawiona z góry okreslona od¬ leglosc 0,051 mm. Zostalo stwierdzone, ze odleglosc 0,051 mm pomiedzy powierzchniami czolowymi 36 sprzyja sprawnemu przechodzeniu swiatla pomie¬ dzy kablami 15 i 21.Zrozumiale, ze jakkolwiek wynalazek zostal przedstawiony na przykladzie laczówki o cylin¬ drycznych oslonach, zawierajacej cztery zlacza, to w praktyce moze tez byc stosowany i dla wiek¬ szej liczby zlaczy oraz gdy oslony maja inny ksztalt i wielkosc, np. sa prostokatne lub kwadra¬ towe w przekroju poprzecznym.Zastrzezenia patentowe 1. Laczówka kabli swiatlowodowych, do osiowa¬ nia i utrzymywania w zadanej odleglosci koncó¬ wek pary kabli,^ zawierajaca dwa wtyki zakon¬ czeniowe, w których utrzymywane sa konce pary kabli, znamienna tym, ze wtyk zakonczeniowy (101) ma element oporowy (115) oraz jest zaopatrzony w swej przedniej czesci (107) we wkladke (104) otaczajaca koniec kabla swiatlowodowego (15), a wtyk zakonczeniowy (102) ma element oporowy (l&ft, oraz jest zaopatrzony w swej przedniej cze¬ sci (127) we wkladke (105) otaczajaca koniec ka¬ bla swiatlowodowego (21), przy czym wkladki (104, 105) utrzymuja kabel w polozeniu wspólosiowym wzgledem zewnetrznej powierzchni wtyków zakon¬ czeniowych (101, 102), które sa ze soba polaczone za pomoca czlonu tulejowego (103), otaczajacego ich zewnetrzne powierzchnie usytuowane w prze¬ dnie** czesciach wtyków zakonczeniowych (101, 102), oraz op*xaJlRgo sie swymi koncami O ele¬ menty oporowe (115, 135). 2. Laczówka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze wkladki (104, (105) polaczone z przednimi cze- * sciami (107, 127) wtyków zakonczeniowych (101, 102) sa zaopatrzone w kanaly (116, 136), laczace sie z otworami (108, 128) wykonanymi na wskros wty¬ ków zakonczeniowych (101, 102), 3. Laczówka wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze kazdy z wtyków zakonczeniowych (IW), (102) ma obudowe tulejowa, której otwory (188, 128) wykonane na wskros wtyków zakonczeniowych (101, 102) maja rozwierty, a czlon tulejowy (103), laczacy wtyki zakonczeniowe (101, 102) stanowi wkladke tulejowa, której wewnetrzna srednica j.est równa lub mniejsza od zewnetrznej srednicy obudów tulejowych wtyków zakonczeniowych (101, 102). 4. Laczówka wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze obudowy tulejowe wtyków zakonczeniowych (101, 102) maja czesci (112), (132) o srednicy wiek¬ szej od srednicy czesci (113, 133), przy czym mie¬ dzy czescia (112) i czescia (113) znajduje sie ele- ment Oporowy (115), a miedzy czescia (132) i cze¬ scia (133) element oporowy (135). 5. Laczówka wedlug zastrz. 4, znamienna tym, ze obudowa tulejowa wtyku zakonczeniowego (101), ma tylna czesc (106), wzdluzny otwór (103) 30 przystosowany wymiarami do koncówki kabla (15), a obudowa tulejowa wtyku zakonczeniowego (102) ma tylna cziesc (126), wzdluzny otwór (128) przy¬ stosowany wymiarami do koncówki kabla (21) o- raz w przedniej czesci (107) obudowy otwór (109) 35 a w czesci (127) otwór (129), przy czym otwory (109, 129) wykonane sa wspólosiowo, maja wiekszy wymiar srednicy niz otwory wzdluzne (108), (128) oraz zawieraja wkladki {104, 105), majace postac tulei, których kanaly (116, 136) sa usytuowane 41 wspólosiowo wzglediem wzdluznych otworów (108, 128) i sa z nimi polaczone w celu umozliwienia przejmowania koncówek kabli (15, 21) oraz osio¬ wania ich wzgledem zewnetrznych wymiarów o- budów tulejowych nalezacych do wtyków zakon- 41 czeniowych (101, 102). 6. Laczówka wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze wspólosiowe kanaly (116, 136) kazdej z wkla¬ dek (104, 105) maja mniejszy wymiar od wzdluz¬ nych otworów (108, 128) znajdujacych sie w obu- •• dowach tulejowych wtyków zakonczeniowych (101, 102), a ponadto wkladki (104, 105) maja czesci o stozkowych powierzchniach wewnetrznych (117, 137), laczacych wzdluzne otwory (108, 128) ze wspólosiowymi kanalami (116, 136). 5t 7. Laczówka wedlug zastrz. 6, znamienna tym, ze obudowy tulejowe wtyków zakonczeniowych (101, 102) zawieraja rozwierconie otwory (110, 130) w czesciach tylnych (106, 126) przystosowane wy¬ miarami do przejmowania zewnetrznych plaszczy 60 (30) kabli swiatlowodowych (15, 21), przy czym wzdluzne otwory (108, 128) oraz kanaly (116, 136) sa^. przystosowane wymiarami do przejmowania rdzeni (31) kabli swiatlowodowych (15, 21). 8. Laczówka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, 65 ze czlon tulejowy (103) jest sprezysty.mm r. *< FIG.1 FIG. 2 FIG. 3 43 42 63 FIG. 7 FIG. 5 FIG.5b MK 106 110 112 108 107 113 109 136 127 123 130 ^126 DN-3, z. 107/82 Cena 100 zl PL