Przedmiotem wynalazku jest modulator cisnie¬ nia plynu stosowany w polaczeniu z hydraulicznie dzialajacymi ukladami hamulcowymi pojazdu w ce¬ lu unikniecia blokowania podczas hamowania, kie¬ dy czujnik opózniania sygnalizuje, ze tarcie wy¬ stepujace pomiedzy powierzchnia drogi a kolem pojazdu ma tendencje do zwiekszania sie, przy czym w normalny obwód plynu hamulcowego po¬ jazdu jest wprowadzony zawór do blokowania "wzrostu cisnienia w odpowiedzi na pobudzenie, przy czym zawór ten jest sterowany pomiedzy stanem nieczynnym a czynnym przez hydraulicznie dzialajacy obwód medium roboczego, który jest oddzielony w stosunku do obwodu plynu hydrau¬ licznego.Znane sa zagadnienia blokowania kól przy ha¬ mowaniu z opisów patentowych St. Zjedn. Amery¬ ki Pln. nr RE 20 562 i 3 833 097 oraz ze zgloszenia patentowego nr 657 762 z dnia 13 lutego 1976 r.Znane sa fachowcom z zakresu budowy poja¬ zdów samochodowych i ukladów hamulcowych roz¬ maite zródla energii jakie sa dostepne w pojazdach -samochodowych i ewentualna ich przydatnosc do -czynnosci regulacyjnych takich jak spelniane przez modulatory hamowania. Czesciowo ze wzgledu na dostepnosc energii elektrycznej a czesciowo na skutek opracowania innych znanych technik ele¬ ktromechanicznych rozmaite regulatory przeciwblo- kadowe lub modulatory hamowania przytoczone powyzej sa oparte, w zakresie uzyskiwania zadanej 10 15 20 30 regulacji przeciwblokadowej, na elektrycznie za¬ silanych elementach napedu. Chociaz przy takim oparciu o technike elektryczna osiagnieto znaczne powodzenie w tym zakresie to jednak nalezy zdac sobie sprawe, ze zapotrzebowanie na energie ele¬ ktryczna jaka dostarcza instalacja elektryczna po¬ jazdu samochodowego moze byc dosc pokazne w pewnych niesprzyjajacych warunkach.Celem wynalazku jest uzyskanie regulacji sily hamowania w przypadku hamulców uruchamia¬ nych hydraulicznie za pomoca obiegowego plynu hydraulicznego pod cisnieniem dla zasilania regu¬ latora przeciwblokadowego, w tym przypadku mo¬ dulatora sily hamowania.W rozwiazaniu tego zadania unika sie zaleznosci od instalacji elektrycznej pojazdu samochodowego, co umozliwia zastosowanie znacznie wiekszych wartosci sil.Wedlug wynalazku modulator cisnienia plynu do hamulców hydraulicznych zawierajacy czujnik opózniania, zawór w obwodzie plynu hamulcowego oraz dodatkowy drugi obwód medium roboczego, charakteryzuje sie tym, ze dodatkowy uklad ma pompe ciaglego przeplywu plynu hamulcowego, przykladowo pompe sterujaca przekladnie kiero¬ wnicza pojazdu, tlok sterujacy dla kontrolowania pracy zaworu, zawór elektromagnetyczny w obwo¬ dzie ciaglego dzialania. Tlok sterujacy przemieszcza sie w cylindrze pod wplywem dzialania sprezyny powrotnej. 116 032116 032 3 Zgodnie z wynalazkiem nie jest dostarczany plyn hamulcowy kiedy istnieje ryzyko poslizgu (bloko¬ wania kola) i wynalazek pod tym wzgledem rózni sie od ukladów hamulcowych ze stanu techniki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie i czesciowo w prze¬ kroju urzadzenia przeciwblokadowe lub modulator wedlug niniejszego wynalazku wbudowane w po¬ kazany pojazd samochodowy pokazany w rzucie perspektywicznym, znajdujace sie w stanie nor¬ malnym wzglednie nieruchomym, fig. 2 — urzadze¬ nie pokazane na fig. 1 w stanie pracy oraz fig. 3 — dwa urzadzenia przeciwblokadowe sprzegniete razem.Wynalazek jest pomyslany jako szczególnie przy¬ datny dla pojazdów samochodowych majacych wlasny naped oznaczony ogólnie odnosnikiem 10 (fig. 1). Napedem tym jest zwykle benzynowy sil¬ nik spalinowy.Na figurze 1 pojazd zawiera ponadto uklad hy¬ drauliczny z pompa 11, która moze byc napedzana przez naped glówny 10 w celu powodowania obie¬ gu plynu hydraulicznego pod cisnieniem zasysane¬ go ze zbiornika 12. Osoby znajace konstrukcje i dzialanie tradycyjnych pojazdów samochodowych beda zorientowane, ze pompy takie stosuje sie zwykle w pojazdach samochodowych w powiaza¬ niu z ukladami ze wspomaganiem hydraulicznym takimi jak uKlacTykierownicze i hamulcowe ze wspomaganiem i ze pompy te moga byc napedza¬ ne nie tylko za pomoca silnika pojazdu. Pojazd ponadto zawiera hamulce hydrauliczne do hamo¬ wania kól pojazdu, oznaczane ogólnie odnosni¬ kiem 14.Plyn hamulcowy pod cisnieniem jest tradycyjnie doprowadzony do takiego hamulca 14 poprzez przewód 15, który laczy sie z pompa glówna 16 hamulca hydraulicznego lub podobnym elementem skladowym ukladu.Dotychczas proponowano umieszczenie regulatora przeciwblokowego lub modulatora hamowania w przewodzie zasilajacym 15 w celu wstrzymywania i obnizania w sposób kontrolowany cisnienia hamo¬ wania doprowadzonego do tego przewodu. Te srodki przeciwblokadowe, sa zwykle sterowane przez czuj¬ nik 17 sluzacy do sygnalizowania nadmiernego opózniania wzglednie przyspieszania ujemnego ha¬ mowania kola pojazdu. Fachowcom znane sa roz¬ maite postacie takich czujników. Czujnik 17 w u- kladzie wedlug niniejszego wynalazku moze przyj¬ mowac którakolwiek z tych znanych postaci, ale korzystnie jest jesli ma on postac czujnika wysy¬ lajacego sygnaly elektryczne za posrednictwem przewodów 18. Niektóre z tych czujników beda uwazane jako sygnalizujace zjawisko poslizgu kól ale dla celów niniejszego wynalazku uznaje sie je jako porównywalne z czujnikami sygnalizujacymi nadmierne przyspieszenie ujemne.Urzadzenie przeciwblokadowe uzyte w niniejszym wynalazku oznaczono ogólnie odnosnikiem 19 i tak samo jak urzadzenia przeciwblokadowe lub modu¬ latory hamowania opisane we wspomnianych opi¬ sach patentowych, dzialaja w wyniku reagowania na sygnaly czujnika 17 w celu kontrolowanego przerywania doplywu i obnizania cisnienia ply¬ nu hydraulicznego przeplywajacego przez przewód 15 do hamulca 14.Zgodnie z niniejszym wynalazkiem w sklad urza- 5 dzenia przeciwblokadowego 19 wchodzi obudowa 20 z kanalem 21 dla plynu hamulcowego, w któ¬ rym to kanale umieszczony jest element zaworowym dociskany do gniazda 24 przez odpowiednia spre¬ zyne 25. Element zaworowy 22 jest normalnie 10 utrzymywany w polozeniu uniesionym nad gniazdo przez trzpien 26 wystajacy z tloka 28 znajdujace¬ go sie pod dzialaniem cisnienia plynu hamulco¬ wego przez co jest on sprzegniety czynnie z ele¬ mentem zaworowym 22 dla kontrolowanego prze- 15 rywania doplywu plynu hydraulicznego pod cis¬ nieniem.Z figury 1 widac, ze plyn hamulcowy pod cis¬ nieniem normalnie ma swobode przeplywu w obu kierunkach przez kanal 15 obok elementu zawo- 20 rowego 22 dopóki ten element zaworowy 22 jest normalnie uniesiony przez tlok 28 i trzpien 26 po¬ nad gniazdo.Zgodnie z wynalazkiem uklad hydrauliczny za¬ wierajacy pompe 11 i zbiornik 12 ma co najmniej 25 jedno odgalezienie, za pomoca którego obiegowy przeplyw plynu hydraulicznego jest kierowanym przez cylinder 29, który otacza co najmniej czesc tloka 2fc. W ukladzie hydraulicznym pomiedzy cy¬ lindrem 29 i zbiornikiem 12 na drodze powrotnego 30 przeplywu plynu umieszczone jest zawieradlo 30 zaworu sterujacego, które jest dociskane do gniazda 31 za pomoca sprezyny 32.Zawieradlo 30 jest normalnie utrzymywane w po¬ lozeniu uniesionym z gniazda przez stykajacy sie 35 z nim trzpien sterujacy 34 wystajacy z ruchome¬ go rdzenia 35. Rdzen jest odpychany w kierunku polozenia umozliwiajacego przeplyw sprezyny 36.Uzwojenie 38, które wspólpracuje elektromagne¬ tycznie z rdzeniem 35, jest polaczone elektrycznie 40 z przewodami 18 tak, ze zostaje wzbudzone w przypadku, gdy wystepuje nadmiernie duze przy¬ spieszenie ujemne hamowanego kola pojazdu.Z chwila wzbudzenia uzwojenia 38 rdzen 35 jest przesuwany w kierunku umozliwiajacym docisnie- cie zawieradla 30 do gniazda wstrzymujac przez to przeplyw plynu hydraulicznego z cylindra 29.Z chwila zatrzymania wyplywu plynu z cylin¬ dra 29 tloka 28 jest przemieszczany wbrew dzia¬ laniu sprezyny powrotnej 39 w takim kierunku, aby zwierciadlo 22 zaworu przeciwblokadowego mo¬ glo byc docisniete do gniazda i aby mogla sie zwiekszyc objetosc przestrzeni cylindra laczacej sie z przewodem 15 i hamulcem 14 (fig. 2).W wyniku tego sila napedowa dla elementów 55 przeciwblokadowych jest dostarczana przez uklad hydrauliczny zawierajacy pompe 11 i zbiornik 12.Figura 3 przedstawia przyklad wykonania, w którym zastosowano dwa urzadzenia przeciw¬ blokadowe polaczone ze soba szeregowo przewodem laczacym 50. Elementy skladowe ukladu pokazane¬ go na fig. 3 odpowiadajace elementom pokaza¬ nym na fig. 1 i 2 sa oznaczone podobnymi od¬ nosnikami z tym, ze odnosniki te sa trzycyfrowe a dwie ostatnie cyfry sa takie same jak dla od- 55 powiednich elementów na fig. 1, natomiast pierw- 50 60116 032 sza cyfra odróznia jedno urzadzenie przeciwblo- kadowe od drugiego (odnosniki dla urzadzenia znajdujacego sie po lewej stronie fig. 3 rozpoczy¬ naja sie cyfra „1" a odnosniki dla urzadzenia po lewej stronie cyfra „2"). Takie rozwiazanie jest przydatne przykladowo w tak zwanych ukladach dwuobwodowych, gdzie czujnik moze regulowac przeplyw przez oba obwody hydrauliczne za po¬ moca wspólnego dla obu zaworu elektromagne¬ tycznego. Takie rozwiazanie moze byc takze uzy¬ te w ukladzie przeciwblokadowym, w którym zasto¬ sowano wspólny czujnik dla dwóch kól, jak to ma miejsce w przypadku ukladów dla mostów dwuosiowych.Dla fachowców w dziedzinie projektowania ukla¬ dów hamulcowych dla pojazdów samochodowych oczywistym bedzie, ze istnieje mozliwosc rozmai¬ tych rozwiazan przy stosowaniu niniejszego wy¬ nalazku. W najprostszej chyba postaci, jak po¬ kazano na fig. 1, pojedyncza pompa hamulcowa i pojedynczy modulator moga reagowac na syg¬ naly od pojedynczego czujnika polaczonego z jed¬ nym kolem, lub wieloma kolami. Nieco bardziej skomplikowane systemy moga zawierac wieksza liczbe modulatorów sterowanych jednym czujni¬ kiem lub wieksza liczba czujników.Przy takich ukladach czujniki moga byc przewi¬ dziane dla indywidualnych kól nienapedzanych lub dla obu kól napedzanych.Ponadto czujniki moga byc przewidziane od¬ dzielnie dla poszczególnych kól napedzanych i la¬ czone w pary w celu sterowania modulatorem dla odpowiednich kól. Moga byc dalsze odmiany ukla¬ dów jak na przyklad uklady, w których wszystkie kola sa zaopatrzone w indywidualne czujniki przy- 5 spieszenia ujemnego kól a kazda z osi tylnia i przednia maja wlasne urzadzenie modulujace ha¬ mowanie.Jeszcze inny uklad moze miec indywidualne czujniki przyspieszenia ujemnego i indywidualne io modulatory dla kazdego z tylnych kól, podczas, gdy dla kól przednich jest jeden wspólny czujnik i jeden modulator z zastosowaniem ukladu takiego jak pokazano na fig. 3. Wreszcie kazde z kól mo¬ ze posiadac swój wlasny czujnik przyspieszenia 15 ujemnego i swój wlasny modulator.Zastrzezenia patentowe 1. Modulator cisnienia plynu do hamulców hy- 20 draulicznych pojazdu zawierajacy czujnik opóznia¬ nia, zawór w obwodzie plynu hamulcowego oraz do¬ datkowy drugi obwód medium roboczego, znamienny tym, ze dodatkowy uklad ma pompe (11) ciaglego przeplywu plynu hamulcowego, przykladowo pom- 25 pe sterujaca przekladnia kierownicza pojazdu, tlok sterujacy (28) dla kontrolowania pracy zaworu (22), zawór elektromagnetyczny (30, 31, 32, 34, 35, 36, 38) w obwodzie ciaglego dzialania plynu. 2. Modulator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, 30 ze ma sprezyne powrotna (39) pod wplywem któ¬ rej przemieszcza sie tlok (28) w cylindrze (29).116 032 ^TZ-2 —L<3.qi-\5 RSW Z.G. W-wa, Srebrna 16, z. 92-82/0 — 95 + 20 egz.Cena 100 zl PL