Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wibracyjno-u¬ derzeniowe o dzialaniu pionowym i obrotowo-zmiennym przeznaczone do zaglebiania lub wyrywania z gruntów elementów o dowolnym ksztalcie przekroju poprzecznego.Znane z patentu nr 95349 urzadzenie wibracyjno-uderze- 5 niowe o dzialaniu pionowym i obrotowo zmiennym sklada sie z ogranicznika, masy uderzeniowej stanowiacej, zamoco¬ wana pomiedzy sprezynami, plyte z umieszczona na niej przekladnia zebata oraz silnika lub silników zamontowanych na obudowieurzadzenia. 10 Przekladnia zebata zawiera cztery walki rozmieszczone promieniowo, na których osadzone sa masy niewywazone oraz po dwa stozkowe kola zebate. Na jednej parze wspól¬ osiowych walków kola zebate zewnetrzne i wewnetrzne' sa osadzone na stale, natomiast na drugiej parze walków 15 kola zewnetrzne sa osadzone obrotowo i polaczone za pomo¬ ca sprzegiel z przesuwnymi kolami wewnetrznymi. Z ze¬ wnetrznymi kolami zebatymi zazebione jest talerzowe kolo zebate osadzone na pionowyjn wale polaczonym poprzez sprzeglo teleskopowo-przegubowe i reduktor 20 z silnikiem.Zazebienie odpowiednich par kól zebatych przekladni powoduje ruch pionowy i obrotowo-zmienny urzadzenia, tylko pionowy lub tylko obrotowo-zmienny. Moment obrotowo-zmienny jest przekazywany na element zagle- 25 biany lub wyrywany poprzez lozyska, za pomoca których plyta srodkowa osadzona jest w obudowie urzadzenia.Ujemna cecha znanego urzadzenia wibracyjno-uderzenio¬ wego, jest to, ze masa uderzeniowa wykonuje ruch obroto¬ wo-zmienny wraz z obudowa. Ciezar masy uderzeniowej 30 w tych urzadzeniach przekracza 50% ciezaru calej maszyny.Moment bezwladnosci tej masy wzgledem osi obrotu równiez wynosi okolo 50% momentu bezwladnosci calego urzadzenia. Wynika stad, ze wprawianie w ruch obrotowo- zmienny masy uderzeniowej powoduje zmniejszenie kata obrotu, a tym samym obnizenie skutecznosci uderzenia.Inna niedogodnoscia znanego urzadzenia jest przeno¬ szenie momentu obrotowo-zmiennego poprzez lozyska prowadzace mase uderzeniowa w obudowie. Lozyska te sa obciazone duzymi silami dynamicznymi i ulegaja szyb¬ kiemu zuzyciu.Wada znanego rozwiazania jest równiez koniecznosc pionowego prowadzenia urzadzania w poczatkowej fazie zaglebiania pola lub wiercenia otworów. Dotyczy to szcze¬ gólnie przypadków pracy w ciezkich warunkach terenowych, gdzie montaz konstrukcji prowadzacej jest utrudniony.Istota wynalazku polega na tym, ze mase uderzeniowa stanowi oddzielny element ulozyskowany obrotowo po¬ miedzy dwiema plytami prowadzonymi pionowo w obudo¬ wie urzadzenia i wykonujacymi wraz z ta obudowa ruch obrotowo-zmienny wzgledem masy uderzeniowej.Zespól zlozony z plyt i masy uderzeniowej umieszczony jest pomiedzy sprezynami, z których górne oparte sa o obudowe przekladni zebatej, a dolne o plyte dolna urzadze¬ nia stanowiaca ogranicznik. Konce walków przekladni zebatej ulozyskowane sa w prowadnicach zwiazanych na stale z obudowa i w czasie ruchu urzadzenia przekazuja przez nie moment obro.owo-zmienny na zaglebiany lub wyrywany element. 116 200116 200 3 Ponadto masa uderzeniowa jest potoczona za pomoca sprzegla z walem napedowym silnika. Przy wlaczonym sprzegle masa uderzeniowa wprawiana jest w jednokierun¬ kowy ruch obrotowy wzgledem obudowy spelniajac funkcje . zyroskopu. Przy predkosci, obrotowej odpowiednio dobra¬ nej do dlugosci zaglebianego elementu zapewnia- to sta¬ tecznosc polozenia osi urzadzenia w czasie jego pracy.Wylaczenie masy uderzeniowej z ruchu obrotowo-zmiennego powoduje zwiekszenie kata obrotu,La tym samym zwieksze¬ nie efektywnosci zaglebiania lub wyrywania pali. Odizolo¬ wanie zespolu napedowego oraz lozysk przenoszacych na ^ obudowe moment obrotowo-zmienny od wplywu obciazen udarowych wplywa korzystnie na trwalosc u- rzadzenia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schematycznie urzadzenie w przekroju podluznym.Urzadzenie sklada sie z zamknietej od dolu ograniczni¬ kiem 2, obudowy 5, wewnatrz której umieszczona jest masa uderzeniowa 16 oraz zespól wibracyjny. Masa ude¬ rzeniowa 16 zaopatrzona jest w lozyska oporowe 15 i 17, na których spoczywaja plyty 18 dociskane ukladem sprezyn dolnych 3 i srodkowych 7. Na krawedziach plyt 18 zamoco¬ wane sa lozyska 6 prowadzace pionowo mase uderzeniowa 16 wzgledem obudowy 5 urzadzenia.Zespól wibracyjny sklada sie z silnika 11 oraz przekladni zebatej 14 wyposazonej w cztery promieniowo rozmiesz¬ czone walki 21, na których zamocowane sa masy niewywa¬ zone 12. Silnik 11 i przekladnia zebata 14 zamontowane sa na plycie 13 umieszczonej miedzy ukladem sprezyn srodkowych 7 oraz górnych 22 i prowadzonej w obudowie 5 urzadzenia za pomoca lozysk 9. Zespól wibracyjny wywoluje sprzezone drgania pionowe i obrotowe, tylko pionowe lub tylko obrotowe. Drgania pionowe wymuszaja, poprzez zespól sprezyn srodkowych 7, pionowy ruch dragajacy masy uderzeniowej 16. Drgania obrotowe wyko¬ nywane sa wzgledem masy uderzeniowej 16 i przenoszone na element 1 zaglebiany lub wyrywany za pomoca prowad¬ nic pionowych 4, które sa^sztywno zwiazane z obudowa 5 5 urzadzenia i w których sa ulozyskowane na lozyskach 8 konce walków 21 przekladni zebatej 14. Sprzeglo przesuwne 10 laczy wal silnika 11, poprzez pionowy walek 20 przeklad¬ ni 14, z masa uderzeniowa 16. Przy uruchomieniu silnika 11 i wlaczonym sprzegle 10 masa uderzeniowa 16 wprawiana io jest w jednokierunkowy ruch obrotowy wzgledem obudowy, 5 zapewniajac stateczne polozenie osi urzadzenia w czasie pracy.Zastrzezenia patentowe ~ 15 Urzadzenie wibracyjno-uderzeniowe o dzialaniu piono¬ wym i obrotowo-zmiennym, w którym masa uderzeniowa wprawiana jest w ruch drgajacy zespolem wibracyjnym posiadajacym przekladnie zebata o czterech walkach rozmieszczonych promieniowo, znamienne tym, ze zespól 20 wibracyjny i masa uderzeniowa stanowia oddzielne czesci polaczone ze soba elementami sprezystymi, przy czym zespól wibracyjny zwiazany jest z obudowa (5) urzadzenia poprzez pionowe prowadnice (4), w których ulozyskowane sa konce walków (21) przekladni zebatej (14), natomiast 25 masa uderzeniowa (16) jest polaczona rozlacznym sprzeglem (10) z walem napedowym silnika (11) i umieszczona po¬ miedzy dwiema plytkami (18) poprzez lozyska (15) i (17) umozliwiajace ruch obrotowy masy uderzeniowej (16) wzgledem plyt (18), które sa prowadzone pionowo w obu- 30 dowie (5) za pomoca lozysk (6), a ponadto plyta górna dociskana jest do masy uderzeniowej (16) sprezyna lub zespolem sprezyn (7) opartych o obudowe (1£) przekladni zebatej (14), natomiast plyta dolna jest podparta sprezyna lub zespolem sprezyn (3) opartych o plyte dolna (2) o- 35 budowy (5) urzadzenia.LDD Z-d 2, z. 443/1400/82, n. 105+20 egz.Ona. 100 zl PL