Przedmiotem wynalazku jest ulklad formowania impulsu rozjasniajacego, zwlaszcza impulsu do opóznionej podstawy czasu stosowany w konstruk¬ cji oscyloskopu.Znany jest uklad z dwoma tranzystorami róz¬ nicowymi z zespolem podstawy cza-soi i zespolem formowania impulsu kluczujacego stosowany w oscyloskopie, w którym impuls rozjasniajacy jest wytwarzany przez uformowanie impulsu klu¬ czujacego podstawe czasu wytworzony na diodzie tunelowej. Óioda ta jest polaczona z ukladem pod¬ stawy oraz z ukladem formowania impulsu klu¬ czujacego. Anoda diody tunelowej laczy sie z ba¬ za prawego tranzystora róznicowego, a jej katoda laczy sie z baza lewego tranzystora róznicowego.Kolektor lewego tranzystora róznicowego steruje stopien Odwracania fazy, który z kolei laczy sie z wejsciem wzmacniacza, impulsu rozjasniajacego plamke na ekranie lampy oscyloskopowej w cza¬ sie jej ruchu roboczego.W tym ukladzie tylne zbocze wygenerowanego w ten sposób impulsu rozjasniajacego jest opóz¬ nione w stosunku do zakonczenia liniowego odcin¬ ka piloksztaltnego napiecia podstawy czasu. Wy¬ nika to z opóznien wprowadzonych przez uklad zakonczenia napiecia piloksztaltnego j przez sam uklad formowania impulsu kluczujacego.Na skutek opisanych wad, przy najszybszych podstawach czasu jestt widoczny na ekranie odci¬ nek ruchu powrotnego plamki. Dla usuniecia tego 10 1S 20 25 odcinka z ekranu jest potrzebny dodatkowy im¬ puls wygaszajacy doprowadzony bezposrednio po¬ miedzy katode i siatke sterujaca lampy oscylo¬ skopowej. ¦ .W rozwiazaniu wedlug wynalazku impuls wy¬ tworzony w koncu generacji podstawy czasu wy¬ gasza koncowy odcinek ruchu roboczego plamki na; ekranie lampy oscyloskopowej.Istota wynalazku jest uklad foirimowania impul¬ su rozjasniajacego z zespolem podstawy czasu, z którego napiecie piloksztaltne jest podane do zacisku wejsciowego polaczonego przez rezystor pierwszy z baza tranzystora odwracajacego a rów¬ nolegle do tego rezystora jest wlaczony konden¬ sator blokujacy. Stalopradowy punkt pracy bazy tranzystora odwracajacego jest ustalony przez re¬ zystor drugi polaczony jednym koncem do zródla zasilajacego pierwszego, a drugim koncem do bazy tranzystora odwracajacego, oraz przez rezystor trzeci jest polaczony jednym koncem do masy, a drugim koncem do Ibazy tranzystora odwracaja¬ cego. Kolektor tranzystora odwracajacego laczy sie z baza tranzystora: wzmacniajacego i z masa przez rezystor piaty, zas emiter tranzystora od^ wracajacego laczy sie z anoda diody pierwszej, a przez rezystor czwarty ze zródlem zasilajacym pierwszymi, natomiast kolektor tranzystora wzmac¬ niajacego przez rezystor szósty jest polaczony ze zródlem vzasilania pieriwiszym oraz z anoda diody drugiej. Katoda diody drugiej laczy sie z katoda 117 3613 diody pierwszej i zródlem zasilania drugiego a równoczesnie kolektor tranzystora wzmacniaja¬ cego (przez rezystor ósmy laczy sie z baza tranzy¬ stora sterujacego, która jest polaczona z masa przez rezystor dziewiaty, a równolegle do rezystora ósmego jest wlaczony zespól przyspieszajacy zlo¬ zony z polaczonych szeregowo rezystora siódmego i kondensatora przyspieszajacego. Kolektor tran¬ zystora sterujacego jest polaczony z masa, a jego emiter z emiterem tranzystora wyjsciowego" a po¬ za tyim emitery tych tranzystorów przez rezystor dziesiaty sa polaczone ze zródlem zasilajacym r ' pierw/sizym,- gdy-baza tranzystora wyjsciowego jest f polaczona z zaciskiem wejsciowym drugim, do któ¬ rego jest doprowadzony ujemny impuls wyzwalaja¬ cy o. okreslonej szerokosci, zas jeigo kolektor jest .". polaczony, z zaciskiem wyjsciowym oraz przez re¬ zystor jedenasty z masa.Uklad wedlug wynalazku umozliwia uformowa¬ nie impulsu rozjasniajacego, którego tylne zlbocze jest zwiazane z momentem czasowym, w którym napiecie piloksztaltne osiagnie okreslona z góry wartosc. Uklad dziala w zakresie podstaw czasu od sekund do nanosekund i pozwala na formowa¬ nie 'impulsów rozjasniajacych zlozonych z dwóch impulsów przy pracy w ukladach podwójnej pod¬ stawy czasu.Przedmiot wynalazku jest 'blizej przedstawiony w przykladzie wykonania, ukladu .przedstawionego w postaci schematu ideowego na rysunku.Uklad formowania impulsu rozjasniajacego, w którym zacisk wejsciowy pierwszy WEb do którego ptodane jest napieaie piloksztaltne z ukladu podsta¬ wy czasu jest polaczony przez rezystor pierwszy R! do bazy tranzystora odwracajacego TV Równo¬ legle do tego rezystora Ri jest wlaczony kondensa¬ tor blokujacy Cv Stalopradowy punkt pracy bazy trianzystQra odwracajacego Ti jest ustalony przez rezystor drugi R2. polaczony jednym koncem do zródla% zasilajacego pierwszego -f- Eb a drugim kon¬ cem dio 'bazy tranzystora odwracajacego Ti oraz przez rezystor trzeci R3 polaczony jednym koncem do masy,v a drugim koncem do bazy tranzystora od¬ wracajacego- Ti, Kolektor tego tranzystora laczy sie z baza tran¬ zystora wzmacniajacego T2 i z masa przez rezystor piaty Rs, a emiter tranzystora odwracajacego Ti laczy sie z anoda diody pierwszej Di, a przez re¬ zystor czwarty R4 ze zródlem zasilajacym pierw¬ szym Ei. Kolektor tranzystora wzmacniajacego T2 przez rezystor szósty R* jest polaczony ze zród¬ lem zasilania pierwszym +EX oraz z anoda diody drugiej D2, której katoda laczy sie z katoda diody pierwszej D4 i zródlem zasilania drugiego +E2, a równoczesnie kolektor tranzystora wzmacniaja¬ cego T2 przez rezystor ósmy Rs laczy sie z baza tranzystora sterujacego T3, która jest polaczona z masa przez rezystor dziewiaty R9.. Równolegle do rezystora ósmego R8 jest wlaczony zespól przyspieszajacy zlozony z polaczonych szeregowo rezystora siódmego R7 i kondensatora przyspiesza¬ jacego C2. Kolektor tranzystora sterujacego T8 jest polaczony z masa, a jego emiter z emiterem tran- * zystora wyjsciowego T4. Emitery obu tych tranzy¬ storów przez rezystor dziesiaty Rio sa polaczone ze 361 4 zródlem zasilajacym pierwszym +Ei, Baza tran¬ zystora wyjsciowego T4 jest polaczona z zaciskiem wyjsciowym drugim WE^ do którego jest dopro¬ wadzony ujemny impuls wyzwalajacy o okresl o- 5 nej szerokosci Ti2, zas jego kolektor jest polaczo¬ ny z zaciskiem wyjsciowym WY oraz rezystor je¬ denasty Rit z masa.Czialanie ukladu jest nastepujace. W stanie spoczynku dzielnik zlozony z rezystora drugiego 10 R2 i rezystora trzeciego Ra ustala takie napiecie na bazie tranzystora odwracajacego Tly ze jest on zablokowany, a prad przez rezystor piaty R5 nie plynie i tranzystor wzmacniajacy T2 tez jest za¬ blokowany. Na kolektorze tranzystora wzmacnia- 15 jacego T2 utrzymuje sie napiecie o 0,6 V wieksze / od napiecia zródla zasilajacego +E2 na skutek przewodzenia diody drugiej D2. Dzielnik zlozony z rezystora ósmego R8 i rezystora dziewiatego' R9 jest tak dobrany, aby tranzystor sterujacy T8 20 przewodzil, a tranzystor wyjsciowy T4 byl zablo¬ kowany.Na emiterze zablokowanego tranzystora odwra¬ cajacego Ti utrzymuje sie napiecie o 0,6 V wyzsze niz napiecie zródla zasilajacego drugiego +E2 na 25 skutek przewodzenia, diody pierwszej Dj. Z chwila pojawienia' sie malejacego napiecia pildksztaltnego o szerokosci odcinka liniowego Tiii, na zacisku wyjsciowym pierwszym WElf zacznie malec napie¬ cie na bazie tranzystora odwracajacego Ti. W 30 chwili gdy napiecie na bazie tego tranzystora osiagnie wartosc okolo wartosci napiecia zródla zasilajacego drugiego +E2 tranzystor odwracajacy ,Tj odblokowuje sie, a wobec malej .rezystancji w obwodzie emitera, która stanowi przewodzaca 35 dioda pierwsza Di, na rezystorze piatym R5 na¬ rasta szybko napiecie, odblokowujace ^ tranzystor wzmacniajacy T2, a napiecie na kolektorze tego tranzystora maleje i przez dzielnik zlozony z re¬ zystora ósmego Rs i rezystora dziewiatego R9 ste- 48 ruje baza tranzystora sterujacego T8 powodujac jego otwarcie. W czasie przed tym momentem tranzystor wyjsciowy T4 przewodzil na skutek po¬ dania na jego zacisk wejsciowy drugi WE2 ujem¬ nego impulsu wyzwalajacego, którego poczatek byl 45 zgodny z. poczatkiem napiecia pSoksztaltnego.W chwili odblokowania tranzystora sterujacego T8 tranzystor wyjsciowy T4 zostaje zablokowany mi¬ mo, ze jeszcze na jego bazie- wystepuje ujemny impuls wyzwalajacy. Tak wiec prad kolektora 50 tranzystora wyjsciowego- T4 przestaje plynac w chwili, gdy wejsciowe napiecie piloksztaltne z zacisku wejsciowego pierwszego WEi osiagnie na bazie tranzystora odwracajacego Tx wartosc napie¬ cia równa napieciu zródla zasilajacego drugie- 55 S° +E* Tyl impulsu wyjsciowego na zacisku wyjscio¬ wym WY jest zatem -zgodny w czasie z koncem odcinka liniowego napiecia piloksztaltnego na za¬ cisku wejsciowym pierwszym WE^ Szerokosc im- 60 pulsu wyjsciowego TU jest równa szerokosci od¬ cinka liniowego Tii napiejcia piloksztaltnego i jest mniejsza od szerokosci ilmipulisu wyzwalajacego Ti2.Zastrzezenie patentowe ts Uklad formowania impulsu rozjasniajacego z ze-11T 361 spolem podstawy czasu, z ikftórego napiecie pilo- ksztaltne jest (podane do zacisku wejsciowego, zna- inieniie tym, ze zacisk* wejsciowy pierwszy (WE^ do którego podane jest napiecie piloksztaltne z ukladu podstaiwy czasu, ,polaczony jest przez re¬ zystor pierwszy (Ri) z baza tranzystora odwraca¬ jacego (Tj), a równolegle do tego rezystora (Ri) jest wlaczony kondensator blokujacy (CO, którego stalopradowy punkt pracy tranzystora odwracaja¬ cego (Ti) jest ustalony przez rezystor drugi (R2) polaczony 1jednymi koncem do zródla, zasilajacego pierwszego (H-Ej), a dinugim koncem do bazy tran¬ zystora odwracajacego (T2) oraz przez rezystor trzeci (Ra) jest polaczony jednym koncem do masy a druigiim koncem do bazy tranzystora odwracaja¬ cego (Tj), przy czym kolektor tego tranzystora la¬ czy sie z baza tranzystora wzmacniajacego (T2) i z masa przez rezystor piaty (R5) zas emiter tran¬ zystora odwracajacego (Ti) laczy sie z anoda diody pierwszej (Dx), a przez rezystor czwarty (R4) ze zródlem zasilajacym pierwszym <+Ej), natomiast kolektor tranzystora wzmacniajacego (T2) przez re¬ zystor szósty (Re) jest polaczony ze zródlem zasi- 10 15 20 lania pierwszym (+E2) oraz z anoda diody dru¬ giej (D2), której katoda laczy sie z katoda diody pierwszej (D±) i zródlem zasilania drugiego (+E2), a równoczesnie kolektor tranzystora warnacoiaja- cego (Tg) pnzez rezystor ósmy (Ra) laczy sie z ba¬ za tranzystora sterujacego (T8), która jest pola¬ czona z masa przez rezystor dziewiaty (R9), a rów¬ nolegle do rezystora ósmego (R8) jest wlaczony ze¬ spól przyspieszajacy zlozony z polaczonych szere¬ gowo rezystora siódmego (R7) i kondensatora przy¬ spieszajacego (C2), przy czym kolektor tranzystora sterujacego emiter z emiterem tranzystora wyjsciowego (T4), a poza tym emitery obu tych tranzystorów pr^zez rezystor dziesiaty (Rio) sa polaczone ze zródlem zasilajacym pierwszym (+Ei) gdy baza tranzystora wyjsciowego (T4) jest polaczona z zaciskiem wej¬ sciowym drugim (WE^, do którego jest doprowa¬ dzony ujemimj impuls wyzwalajacy o okreslonej szerokosci (Ti*), zas jego kolektor jest polaczony z zaciskiem wyjsciowym (WY) oraz rezystor jede¬ nasty (Ru) z masa. n*» cHs WE2 U*9- EK PL