Przedmiotem wynalazku jest dysza do dopro¬ wadzania dmuchu do pieca szybowego cq wyta¬ piania cynku.W procesie wytapiania cynku w piecu szybo¬ wym, powietrze, lub powietrze wzbogacone tlenem wprowadza sie przez dysze usytuowane w poblizu dna pieca, zas gaz zawierajacy pary cynku jest odprowadzany przez wylot usytuowany w poblizu wierzcholka szybu. Cynk ulega kondensacji w skraplaczu zasilanym rozpylonym strumieniem kropelek cieklego olowiu.Jedna z wad wytapiania cynku sa straty cynku (w postaci tlenku cynku) w zuzlu opadajacym na dno pieca. Zuzel ten zawiera az do KM cynku w postaci tlenku cynku. Sa to straty cynku z tlenków wprowadzanych do pieca. Dokonywano róznych prób w celu zmniejszenia strat cynku w zuzlu, ale napotykano na trudnosci spowodowane duza rozpuszczalnoscia tlenku cynku w skladni¬ kach tworzacych zuzel oraz koniecznoscia zacho¬ wania ekonomiki procesu.Znane sa próby odzyskiwania cynku z olowiem w procesie „odparowania zuzlu", w którym po¬ wietrze oraz material redukujacy wdmuchuje sie do stopionego zuzlu, a cynk ulega odparowaniu oraz utlenieniu. Proces ten nie znajduje szerszego zastosowania, poniewaz jest kosztowny z punktu widzenia zuzycia paliwa.Znany jest proces redukcji cynku zawartego w zuzlu przez wdmuchiwanie powietrza do zuzlu 10 15 przez dysze nachylone pod katem od 12° do 20° wzgledem poziomu. Wywoluje to pewne zmniej¬ szenie zawartosci cynku w zuzlu lecz pozadanym jest zapewnienie lepszego kontaktu pomiedzy ga¬ zem i zuzlem. Uwaza sie, ze w celu zwiekszenia redukcji cynku z zuzlu na dnie pieca nalezy uzy¬ skac mozliwie najlepszy kontakt pomiedzy gazem zawierajacym tlenek wegla oraz faza cieklego zu¬ zlu w stanie rozpylenia.Pozadane jest maksymalne rozproszenie cieklego zuzlu przez dmuch, oraz wprowadzenie kropli zu¬ zlu do wsadu pieca, w kierunku przeciwnym do unoszacego sie strumienia gazu zawierajacego tle¬ nek wegla.Tlenek wegla uzyskuje sie w reakcji tlenu za¬ wartego we wdmuchiwanym powietrzu z weglem, zawartym w zuzlu lub brylkach koksu, na dnie pieca, lub w wyniku reakcji Cd z weglem.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 91 511 zestaw dyszowy do doprowadzania podgrze¬ wanego powietrza do pieców szybowych majacy pozioma dysze rurowa z centralnym kanalem przelotowym o malejacym stopniowo przekroju poprzecznym, zakonczona kolpakiem z otworem wylotowym siegajacym do wnetrza pieca szybo¬ wego. Dysze otaczaja dwie komory tworzace plasz^ cze wodne, rozciagajace sie na calym obwodzie dyszy, rozdzielone przegroda obwodowa.Zgodnie z wynalazkiem kolpak utworzony z gór¬ nej scianki odcinka rurowego dyszy jest nachy- 119 954119 954 3 lony do dolu, zas otwór wylotowy kolpaka ma przekrój poprzeczny wiekszy od stalego przekroju poprzecznego odcinka rurowego dyszy.Korzystnie kat pomiedzy osia wzdluzna ruro¬ wego odcinka dyszy oraz wydluzona scianka wy¬ nosi od 12° do 20°, a zwlaszcza 15°—16°. Katy powyzej 20° zwiekszaja nadmiernie opór gazu (spa¬ dek cisnienia) utrudniajac ponadto czyszczenie dysz od wewnatrz. Jednoczesnie glówna, rurowa czesc dyszy moze byc nachylona pod katem od 12° do 20° wzgledem poziomu. Tak wiec calko¬ wite pochylenie wydluzonej scianki moze wyniesc 30° lub wiecej wzgledem poziomu.Dysze mozna wykonywac przez przyspawanie odlanej czesci w ksztalcie kolpaka do konca ruro¬ wego odcinka dyszy.Korzystnie scianka dyszy jest wydrazona, zas przestrzen pierscieniowa pomiedzy sciankami dy¬ szy, tworzaca plaszcz wodny jest podzielona wzdluznymi przegrodami na trzy segmenty, pola¬ czone pomiedzy soba szczelinami zawartymi po¬ miedzy przegrodami a sciankami dyszy, wyzna¬ czajacymi kanaly przez które przeplywa ciecz chlodzaca.Wydluzona czesc dyszy powoduje odchylenie ga¬ zu przechodzacego przez koncówke dyszy, wywo¬ lujac zaklócenia a wiec wieksze rozproszenie zuzlu przy uderzaniu strumienia gazu z powierzchnia zuzlu.Uzycie dysz nachylonych do dolu oraz wydlu¬ zonych odcinków dysz nachylonych do dolu jest znane ze stanu techniki wielkich pieców. Równiez znane byly dysze o zwezonych koncówkach. Jed¬ nakze nie jest znane zastosowanie dysz o wydlu¬ zonych odcinkach pochylonych do dolu, majacych otwór o wiekszym przekroju niz kanal przelotowy dyszy.Konstrukcja dyszy wedlug wynalazku, w porów¬ naniu z innymi dyszami o zagietych koncówkach, wykazuje szereg zalet. Z uwagi na powiekszony przekrój otworu wylotowego dyszy spadek cisnie¬ nia wystepujacy w dyszy nie jest tak duzy jak w znanych dyszach. Równiez okresowe czyszcze¬ nie dyszy za pomoca szczotki osadzonej na precie jest ulatwione. Mniejsze odchylenie kolpaka dy¬ szy od poziomu, w porównaniu ze znanymi dy¬ szami, ulatwia demontaz dyszy. Ponadto ksztalt dyszy i jej kolpaka zapewnia zawirowanie stru¬ mienia gazów, kierowanego na powierzchnie zuzla, który powoduje rozproszenie kropelek zuzla.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawia¬ jacym dysze do doprowadzania dmuchu do pieca szybowego do wytapiania cynku, w przekroju wzdluznym.Dysza zawiera odcinek rurowy Iz centralnym kanalem przelotowym, scianka górna w postaci kolpaka 2 oraz króccem wlotowym 3 i wyloto¬ wym 4 wody chlodzacej. W kanale centralnym dyszy znajduje sie przewód dmuchu 5. W komo¬ rze pierscieniowej powstalej pomiedzy wewnetrz- 5 nymi i zewnetrznymi sciankami 7, 8 jest osadzona przegroda 6 usytuowana w koncówce dyszy, wy¬ znaczajac kanaly 9, 10, przez które woda chlodza¬ ca jest kierowana do koncówki dyszy.Woda chlodzaca, doprowadzana przez króciec 3, io jest kierowana przez komore 13, wzdluz wewnetrz¬ nej powierzchni scianki wewnetrznej dyszy, a na¬ stepnie przez kanaly 10 i 9, oplywajace wewnetrz¬ na powierzchnie scianki zewnetrznej dyszy. Plaszcz wodny otaczajacy dysze jest rozdzielony przegro- 15 darni 6, rozciagajacymi sie wzdluz dyszy na trzy segmenty. Woda chlodzaca przeplywa z jednego segmentu plaszcza wodnego do drugiego segmen¬ tu przez szczeliny powstale pomiedzy przegroda¬ mi 6 a scianka zewnetrzna 8 i scianka wewnetrz- 20 na 7 dyszy, przez kanaly 9 i 10. Woda z drugiego segmentu przeplywa do trzeciego segmentu 12 dyszy, gdzie cykl przeplywu powtarza sie, a na¬ stepnie woda przeplywa do komory 11 i zostaje odprowadzona przez króciec 4. 25 Otwór wylotowy 14 dyszy ma wiekszy przekrój poprzeczny niz kanal przelotowy odcinka ruro¬ wego 1 dyszy. Tak wiec powietrze wdmuchiwane do odcinka rurowego przewodu dmuchu 5 ulega odchyleniu do dolu oraz rozprezeniu przy wylo- 30 cie przez otwór wylotowy 14 dyszy.Zastrzezenia patentowe 1. Dysza do doprowadzania dmuchu do pieca 35 szybowego do wytopu cynku zawierajaca odcinek rurowy z centralnym kanalem przelotowym, ma¬ jacym w przyblizeniu staly przekrój poprzeczny, oraz koncówke w postaci wydluzonego kolpaka zakonczonego otworem wylotowym, znamienna 40 tym, ze kolpak (2) utworzony z górnej scianki odcinka rurowego (1) dyszy, jest nachylony do dolu, zas otwór wylotowy (14) kolpaka (2) ma przekrój poprzeczny wiekszy od stalego przekro¬ ju poprzecznego odcinka rurowego (1) dyszy. 2. Dysza wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze w kolpaku (2) kat pomiedzy wydluzona scianka kolpaka (2) a osia wzdluzna odcinka rurowego (1) dyszy wynosi od 12° do 20°, a korzystnie od 15° do 16°. 45 3. Dysza wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze scianka dyszy jest wydrazona, zas przestrzen piers¬ cieniowa pomiedzy sciankami (7, 8) dyszy two¬ rzaca plaszcz wodny jest podzielona wzdluznymi przegrodami (6) na trzy segmenty, polaczone po- w miedzy soba szczelinami zawartymi pomiedzy prze¬ grodami (6) a scianka wewnetrzna i zewnetrzna (7, 8) dyszy, wyznaczajacymi kanaly (9, 10) przez które przeplywa ciecz chlodzaca. 45 \119 954 PL PL