Przedmiotem wynalazku jest sposób tkania, gdzie z nitek osnowy tworzony jest otwarty przesmyk, w który wprowadzona jest nitka watku, po czym nitka ta zbijana jest elementem zbijajacym, oraz maszyna tkacka do wykonywania tego sposobu.Znane sa rózne maszyny tkackie, w których proces tkania przebiega w pozywszy sposób. Nitki watku przeprowadzone miedzy nitkami osnowy sa wiec dociskane do krawedzi tkaniny urzadze¬ niem zbijajacym np. plocha. Cykl ten przebiega w bardzo krótkim czasie, przy czym zarówno nitki osnowy jak tez bidlo sa silnie obciazone. W momencie dobicia watku plocha nastepuje od strony plochy zluzowanie naciagu tkaniny przy jednoczesnym zwiekszeniu naciagu nitek osnowy, w których wystepuja w tym czasie maksymalne naprezenia rozciagajace. Na skutek tego, jak tez obciazen spowodowanych tarciem elementów ruchowych o nitki, zwlaszcza przy zageszczonych materialach moze nastapic zerwanie osnowy. Dla usuniecia kazdego pekniecia nitek osnowy maszyna tkacka musi byc zatrzymana. Jest to zwiazane zjednej strony ze spadkiem wydajnosci, a z drugiej powoduje przy wiekszosci maszyny obciazenia personelu obslugujacego dodatkowymi czynnosciami. Z powyzszych wzgledów wyklucza sie stosowanie w produkcji malo wytrzymalych, szczególnie takich surowców, przerób których z wielu wzgledów bylby pozadany.Wielkosc sily pociagowej wywolanej podczas uderzenia plochy, jak wynika z doswiadczenia zalezy tez od grubosci nitek watku tkaniny.Tak wiec i grubosc watku bywa ograniczona wzrostem sily pociagowej.Celem wynalazku jest usuniecie przedstawionych niedogodnosci, przez opracowanie takiego sposobu tkania i takiej maszyny tkackiej, pracujacej wedlug tego procesu, gdzie naciag nitek osnowy przy zbijaniu bedzie sie zmniejszal, przez co bedzie sie takze zmniejszac mozliwosc ich pekniecia i zwiazane z tym przerwy w pracy. Wynalazek wynika ze spostrzezenia, ze w procesie tkania sily potrzebne do docisniecia nitek watku nie zaleza od wielkosci sily pociagowej, wywolanej w nitkach osnowy, lecz od stosunku sil w osnowie wzglednie w tkaninie przy zbijaniu.Zgodnie z wynalazkiem cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze naciag utworzonej z nitek osnowy i watku tej czesci tkaniny, która znajduje sie za ostatnia nitka watku, jest podczas dobijania nitki watku plocha luzowany z kierunku przeciwnego do kierunku dobijania nitki watku plocha.Naciag tkaniny jest zmniejszany o wielkosc równa sile dobijania nitki watku plocha.LUDOWA URZAD PATENTOWY PRL Patent dodatkowy do patentu nr — Zgloszono: 24.10.79 (P. 219172) Pierwszenstwo: 25.10.78 Wegry Zgloszenie ogloszono: 16.06.80 Opis patentowy opublikowano: 31.10.19832 120 714 Dzieki powyzszym zabiegom osiagnie sie to, ze przy zbijaniu sila pociagowa wzbudzana w nitkach osnowy za nitka watku pozostaje niezmieniona w porównaniu ze stanem przed zbiciem, lub zaleznie od wielkosci luzowania w przekroju materialu przed nitka watku, jest znacznie mniejsza niz w znanych sposobach tkania.Proces tkania zgodny z wynalazkiem moze byc przeprowadzony na takiej maszynie tkackiej, która posiada znany uklad walu glównego, z wspólpracujacym z nim walkiem nawojowym,jak tez zespól napinajacy material. Dodatkowo zgodnie z wynalazkiem przewidziane jest urzadzenie luzujace material, napedzane przez wal osnowy, które w czasie zbijania dziala na zespól napinajacy w kierunku luzowania.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku celowe jest stosowanie takiej maszyny tkackiej, w której przewidziane jest urzadzenie luzujace tkanine z elementem odchylajacym material, przesuwnym w polozenie luzowania materialu, przy czym element ten umieszczony jest miedzy zespolem napinaja¬ cym i elementem zbijajacym.Przez takie usytuowanie mozliwe jest uzyskanie bardzo prostej konstrukcji maszyny. Dalej celowe jest kiedy element odchylajacy material wykonany jest jako walec, ulozyskowany obrotowo na jednym koncu dzwigni dwuramiennej, podczas gdy drugi koniec dzwigni polaczony jest przegu¬ bowo z wysiegnikiem wychylnym korzystnie poprzez urzadzenie nastawy skoku. Mozliwe jest jednak rozwiazanie, w którym element odchylajacy material wykonany jest jako szyna, która swoim wolnym koncem polaczona jest z dzwignia wychylna wzgledem stalego punktu obrotu. Na wale glównym zas umieszczona jest para odsadzen wspólpracujaca z rolkami uchwytu rolkowego, wychylajacego sie wzgledem stalego punktu obrotu, przy czym uchwyt rolkowy polaczony jest przegubowo dzwignia wychylna poprzez drazek napedowy o nastawionej dlugosci.W powyzszych rozwiazaniach naped ruchu wychylnego elementu odchylajacego urzadzenia do luzowania materialu rozwiazany jest stosunkowo prostym mechanizmem i pochodzi od wysieg¬ nika wychylnego wzglednie bezposrednio od walu glównego, a dalej luz tkaniny regulowany jest przez urzadzenie nastawy skoku lub nastawiona dlugosc drazka napedowego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 2 przedstawiaja rozklad sil powstajacych w czasie procesu tkania sposobem znanym dotychczas, fig. 3 i fig. 4 — rozklad sil powstajacych w czasie procesu tkania sposobem wg wynalazku, fig. 5 — maszyne tkacka wedlug wynalazku w ujeciu schematycznym i w widoku z boku, fig. 6 — maszyne tkacka w innym przykladzie wykonania i w widoku z boku, a fig. 7 — maszyne tkacka w kolejnym przykladzie wykonania i w widoku z boku.Jak pokazano na fig. 1 i fig. 2 w znanym sposobie tkania nitka watku 14 przesuwana jest naprzód miedzy skrzyzowanymi nitkami osnowy 10 i 12 w kierunku strzalki 18 przez element zbijajacy, w tym przypadku ploche 16, z sila Fb. Tojest istota procesu tkania. Material tkany 20, z krawedzia 21 przemieszcza sie w kierunku strzalki 23. Warunkiem uporzadkowania nitek osnowy i powstania przesmyku jest tzw. napiecie podstawowe nitek osnowy 10 i 12 przed nitka watku 14 i czesci nitek osnowy za nitka watku 14, przy którym wielkosci powstajacych sil rozciagajacych sa sobie równe (FiXFs). Stan ten przed zbiciem pokazany jest na fig. 2 liniami przerywanymi, przy czym czesci nitek osnowy 10 wzglednie 12 przed nitka watku 14 oznaczone sa przez lOa i 12a a wzbudzona w nich sila oznaczona jest przez F'l podczas gdy czesci nici osnowy 10 wzglednie 12 za nitka watku 14 oznaczone sa przez lOb i 12b, a wzbudzona w nich silaF'o.Z figury 2 wynika, ze przy zbijaniu sila Fs wzbudzana w tkaninie — która jest równa sumie skladowych poziomych sil Fi panujacych w odcinkach nitek osnowy lOa i 12a — zmniejsza sie, podczas gdy suma skladowych poziomych sil Fl panujacych w odcinkach nitek osnowy lOb i 12b zwieksza sie. Wywolane przy zbijaniu sily Fi wzgl. F9 pokazane sa na fig. 2 jako ciagle. Nastepnie kat miedzy osia symetrii 22 i czesciami nici osnowy lOa i 12a oznaczony jest jako Ai, a kat miedzy osia 22, a odcinkami osnowy lOb wzgl. 12b jako aQ Przy rozwiazaniu zgodnym z wynazkiem (fig. 3 i 4) zasadnicza róznica w porównaniu z dotychczasowym sposobem polega na tym, ze sila Fo wywolana podczas zbijania nitki watku 14 nie zmienia sie lub zmienia nieznacznie. Mianowicie przy takim przebiegu, sila rozciagajaca Fs przy120 714 3 zbijaniu dzieki luzowaniu — zmniejsza sie o sile, która celowo ma wielkosc równa sile zbijajacej Fb w czesciach osnowy lOa i 12a. A wiec kiedy sila luzujaca ma wartosc równa sile zbijajacej Fesily Fo w czesciach osnowy lOb i 12b nie zmieniaja sie, tj. FL~Fs + FB.Przedstawiona na fig. 5 maszyna tkacka ma znane bidlo 24, które ulozyskowane jest wychylnie w kierunku strzalki 27 na wale 26. Bidlo 24 polaczone jest z walem glównym 25 poprzez naped korbowodowy 28 dzialajacy w znany sposób jako mechanizm napedzajacy. Maszyna ma zespól napinajacy material, w tym przypadku utworzony jest przez walec 30, który tkanine 20 napina i nawija.Zgodnie z wynalazkiem maszyna wyposazona jest takze w urzadzenie 32 do luzowania materialu, które napedzane jest od walu osnowowego 25 i dziala na zespól napinajacy 30powodu¬ jac w czasie zbijania luzowania napiecia tkaniny 20. Mozliwe jest takie rozwiazanie urzadzenia 32, które zawiera element odchylajacy material, przesuwany w koncowe polozenie luzowania mate¬ rialu, umieszczony miedzy zespolem napinajacym 30 i plocha 16. W tym przypadku element odchylajacy zbudowany jest jako walec 34, który ulozyskowany jest obrotowo na jednym koncu dwuramiennej dzwigni 38, wychylajacej sie wzgledem stalego punktu 36. Dolny koniec dzwigni 38 polaczony jest przegubowo z drazkiem pociagowym 40. Drazek ten z kolei swoim drugim koncem polaczony jest przegubowo z bidlem 24. Zgodnie z wynalazkiem dzwignia dwuramienna 38 ma przewidziane urzadzenie do nastawy skoku, w tym przypadku jest ono zbudowane jakojarzmo 42 wbudowane w dzwignie 38, przez które mozna regulowac skok wychylen walca 34 odchylajacego material prowadzony w kierunku strzalki 46, a przez to takze regulowac wielkosc luzowania materialu w czasie zbijania.Przy dobijaniu bidlo 24 porusza sie wiec w kierunku ciaglej strzalki 27, na skutek czego walec 34 odchylajacy material urzadzenia luzujacego 32 przesuwa sie w kierunku ciaglej strzalki 46, przez co tkanina 20 a wiec i czesci nitek osnowy lOa i 12a luzowane sa o wielkosc regulowana jarzmem 41 Przy ruchu bidla 24 w kierunku przeciwnym, walec 34 porusza sie w kierunku strzalki przerywanej 46 przez co tkanina 20 odzyskuje ponownie swoje podstawowe napiecie.Na figurze 6 pokazany jest przyklad innego wykonania, przy którym element tkajacy nie jest oddzielnie pokazany. Zgodnie z wynalazkiem element odchylajacy material zbudowany jest jako szyna 34, która swoim wolnym koncem polaczona jest z dzwignia wychylna 50, obracajaca sie wzgledem punktu obrotu 52 Na wale osnowowym 25 w znany sposób osadzona jest para krzywek 54, wspólpracujaca z rolkami 58 osadzonymi na dzwigni 56 wychylajacej sie wzgledem punktu 60.Dzwignia 56 polaczona jest przegubowo z dzwignia wychylona 50 poprzez drazek pociagowy 62. W tym celu dzwignia wychylna 50 ma przewidziane otwory 64i/lubjarzmo 42. W zaleznosci od tego, z którym otworem 64 dzwigni 50 polaczony jest drazek pociagowy 62, uzyskuje sie regulacje dlugosci wychylenia (amplitudy) seyny 34' w kierunku strzalki 66, a przez to wielkosc luzowania tkaniny 20 podczas zbijania.Zgodnie z wynalazkiem mozliwe jest tez takie rozwiazanie, przy którym odcinek miedzy koncem materialu 21 tkaniny 20 i szyna odchylajaca 70 podpartyjest na elementach prowadzacych, w tym przypadku na walcach 68 (fig. 7). Miedzy walcami 68 na drodze materialu umieszczony jest element urzadzenia 32 luzujacego material, odchylajacy material, w tym przypadku walec 34".Walec 34" poruszony jest w góre i w dól przez drazek pociagowy 72, napedzany w znany sposób —celowo nie pokazany na rysunku — korzystnie przez naped z nastawianym skokiem np. przy pomocy hydraulicznego lub pneumatycznego cylindra (fig. 7). Przy zbijaniu walec 34" porusza sie wiec w góre i przez co tkanina 20 jest luzowana.Naturalnie w ramach wynalazku sa mozliwe takze rozwiazania, w których urzadzenie 32 do luzowania materialu jest kombinacja z zespolem napinajacym 30.Podkreslic tu nalezy, ze sformulowanie „czesc materialu lezaca przed nitka watku w czasie zbijania jest luzowana" rozumiec nalezy nastepujaco: Przed zetknieciem sie elementu zbijajacego z ostatnia zamknieta nitka watku az do zakonczenia zbijania, zluzowana jest czesc materialu lezaca przed nitka watku. Oczywiscie luzowanie to moze sie zaczac juz wczesniej; istotne jest tylko, ze podczas zbijania zluzowana jest czesc materialu lezaca przed nitka watku.4 120 714 Przy próbach przeprowadzonych z przykladowymi wykonaniami przedmiotu wynalazku zaobserwowano, ze przy zbijaniu napiecia pozostajace w czesciach nitek osnowy za nitka watku obnizyly sie o 50-52% w porównaniu z dotychczasowymi rozwiazaniami. Przy tym obniza sie ilosc pekniec nitek osnowy i zwiazanych z tymi okresami przestojów, jak równiez zmniejsza sie obciaze¬ nie personelu obslugi dodatkowymi czynnosciami.W rezultacie znacznie wzrasta wydajnosc tkania. Dalsza korzysc z zastosowania wynalazku polega na tym, ze mozna przerabiac takze surowiec o malej wytrzymalosci na zrywanie, tak ze nie jestesmy zmuszeni, ze wzgledu na obciazenia przy zbijaniu, przerabiac tylko drogie surowce.Stosujac rozwiazania wedlug wynalazku mozna z materialu wlóknistego o takiej samej wytrzyma¬ losci na zrywanie, wytwarzac tkaniny o wiekszej gestosci watku, niz przy zastosowaniu dotychcza¬ sowych rozwiazan.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób tkania, gdzie z nitek osnowy tworzony jest otwarty przesmyk, w którym wprowa¬ dzana jest nitka watku, po czym nitka watku dobijana jest plocha, znamienny tym, ze naciag utworzonej z nitek osnowy i watku tej czesci tkaniny, która znajduje sie za ostatnia nitka watku,jest podczas dobijania nitki watku plocha luzowany z kierunku przeciwnego do kierunku dobijania nitki watku plocha. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze naciag tkaniny jest zmniejszany o wielkosc równa sile dobijania nitki watku plocha. 3. Maszyna tkacka wyposazona w bidlo, ploche, wal osnowowy oraz w wal do nawijania tkaniny, znamienna tym, ze posiada urzadzenie (32) do luzowania naciagu tkaniny (20) w czasie dobijania nitki watku plocha poprzez zespól napinajacy (30), przy czym urzadzenie (32) jest sprzezone z walem osnowowym (25) i jest przez ten wal osnowowy napedzane. 4. Maszyna tkacka wedlug zastrz. 3, znamienna tym, ze urzadzenie (32) do luzowania naciagu tkaniny (20) jest zaopatrzone w element (34, 34/, 34") do odchylania tkaniny (20), który umie¬ szczony jest miedzy zespolem napinajacym (30) i bidlem (24). 5. Maszyna tkacka wedlug zastrz. 4, znamienna tym, ze element (34) odchylania tkaniny (20) stanowi walec, który ulozyskowany jest obrotowo na jednym koncu dwuramiennej obrotowo dzwigni (38), przy czym drugi koniec dzwigni (38) polaczony jest z bidlem (24) za pomoca urzadzenia (24) do nastawiania skoku. 6. Maszyna tkacka wedlug zastrz. 4, znamienna tym, ze element (34") do odchylania tkaniny (20) stanowi szyna, której wolny koniec polaczony jest z dzwignia (50) wychylajaca sie wzgledem stalego punktu obrotu (52), a na wale osnowowym (25) ma pare krzywek (54), które wspóldzialaja z rolkami (58) ulozyskowanymi na dwuramiennej dzwigni (56) wychylajacej sie wzgledem stalego punktu obrotu (60), przy czym dwuramienna dzwignia (56) polaczonajest przegubowo z dzwignia wychylna (50) za pomoca drazka (62) o nastawnej dlugosci.120714 FigA F3+\ FS—~m~ i Fl = Fs 1 -*—^120714 Fig5 & „„ 10 20 23 21 " », VjJJth Fig-6 RA Z1 w 20 66 & 7 J .Fig7 Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad J20 egz.Cena 100 zl PL PL PL