Przedmiotem wynalazku jest przenosnik lancuchowo-zgrzeblowy z rynna zlozona zawierajaca czlony pokrywajace scianki boczne.W znanych przenosnikach tego rodzaju, stosowanych przy robotach podziemnych jako przenosniki sciano¬ we, jedynie scianki boczne rynny od strony wegla pokryte korzystnie plytami wiodacymi do prowadzenia struga weglowego. Plyty wiodace sa polaczone ze sciankami bocznymi rynny tylko za pomoca srub i prawie nie przyczyniaja sie do usztywnienia tych scianek, a tym samym czlonów rynny, wzglednie calego przenosnika rynnowego. To samo odnosi sie do segmentów do prowadzenia struga, które dolaczone sa do scianek bocznych rynny od strony wegla, lub tez profili wezlówek, dolaczonych od strony skaly plonnej. Równiez i w tych przypadkach polaczenia dokonuje sie jedynie za pomoca srub.Przenosniki lancuchowo-zgrzeblowe opisanej postaci stosuje sie coraz powszechniej przy stosunkowo dlu¬ gich scianach. Odpowiednio dlugie przenosniki wymagaja wiekszej mocy do napedu lancucha lub lancuchów, zaleznie od rodzaju przenosnika jedno- albo dwulancuchowego. W rzeczywistosci moc napedu trzeba czesto podwajac lub zwiekszac nawet jeszcze bardziej. Powoduje to z jednej strony uzycie lancuchów o wiekszej wytrzymalosci, zas z drugiej strony linia przenosników, zlozona z czlonów, musi byc przystosowana do przeno¬ szenia zwiekszonych sil naciagu lancuchów. Zwykle stosowane profile scianek bocznych rynny maja niewystar¬ czajaca wytrzymalosc, poniewaz rynny ulozone z koniecznosci na siodlach i nieckach maja czlony ustawione wzgledem siebie pod katem, które pracuja tylko w obszarze styku konców krawedzi, a zatem opieraja sie o siebie górnym lub dolnym brzegiem swoich konców.W najkorzystniejszym przypadku, a mianowicie przy dodatkowym odchyleniu katowym w poziomie wsku¬ tek ulozenia na luku, nastepuje podparcie jedynie brzegiem konców z jednej strony. W normalnie stosowanych przenosnikach lancuchowo-zgrzeblowych linia rynien nie nadaje sie juz wtedy z pewnoscia do przenoszenia sily naciagu lancucha przy uwzglednieniu zwiekszonej mocy napedu. Podobne problemy wystepuja przy podparciu za posrednictwem plyt wiodacych, segmentów prowadzenia zwlaszcza struga.Celem wynalazku jest opracowanie przenosnika lancuchowo-zgrzeblowego, którego rynna nadaje sie do przenoszenia sil naciagu lancucha, wynikajacych ze zwiekszonej mocy napedu, zwlaszcza przy tylko jednostron¬ nym podparciu w obszarze konców brzegów sasiadujacych czlonów rynny, poprzez zastosowanie znormalizowa¬ nych czlonów.2 127 887 Przenosnik lancuchowo-zgrzeblowy z rynna zawierajaca czlony pokrywajace scianki boczne w rozwiazaniu wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze do kazdej bocznej scianki kazdego czlona rynny ma polaczone na stale z plytami usztywniajacymi, posiadajacymi na swoich sasiadujacych koncach przeguby kuliste, zawierajace czop kulisty wspólpracujacy z czasza kulista, przy czym czlony rynny korzystnie sa wzajemnie oparte o siebie poprzez centrujace przeguby kuliste.. Punktem wyjscia dla idei wynalazku jest stwierdzenie, ze zwykle stosowane, w praktyce znormalizowane czlony rynny przenosnika lancuchowo-zgrzeblowego musza zostac usztywnione w celu umozliwienia przenosze¬ nia sil naciagu lancucha, wywolanych zwiekszeniem mocy napedu, zwlaszcza przy zachowaniu dotychczasowe¬ go profilu bocznej scianki rynny. Udaje sie tego dokonac za pomoca plyt usztywniajacych, przytwierdzonych na stale do bocznych scianek rynny i w znacznym stopniu dopasowanych ksztaltowo. Grubosc tych plyt wynika z warunku zadanej sztywnosci z punktu widzenia wytrzymalosciowego przy uwzglednieniu sil naciagu lancucha, jakie maja byc przenoszone.Podparcie czlonów rynny, polaczonych ze soba w znany sposób, nastepuje za posrednictwem przegubów kulistych w obszarze konców plyt usztywniajacych. W tym celu przyporzadkowane sobie konce plyt maja odpo¬ wiednio czopy kuliste i odpowiadajace im czasze. Tego rodzaju przeguby sa w stanie przenosic bez trudnosci, nawet przy jednostronnym podparciu czlonów rynny w obszarze konców plyt usztywniajacych, zwiekszone sily naciagu lancucha. Przeguby maja w tym celu odpowiednie wymiary, wymagane ze wzgledów wytrzymaloscio¬ wych.Ponadto przeguby te ulatwiaja odchylanie czlonów rynny w plaszczyznach: pionowej i poziomej przy prowadzeniu rynny po siodlach oraz nieckach, zwlaszcza na lukach. Zeslizgniecie sie opartych o siebie plyt usztywniajacych w obszarze konców ich brzegów jest dzieki obecnosci przegubów kulistych, umieszczonych w rozwiazaniu wedlug wynalazku jest praktycznie wykluczone. Elementy zlaczne czlonów rynny zostaja odcia¬ zone, zas brzegi profilu w koncach scianek bocznych rynny, nie stykajacych sie ze soba i nie ulegaja znieksztalce¬ niom. W istocie plyty usztywniajace z umieszczonymi miedzy nimi przegubami kulistymi sa w stanie przenosic sily nacisku do kilkuset ton. W rozwiazaniu wedlug wynalazku znaczne odciazenie samych czlonów rynny przez plyty usztywniajace, jak równiez ich wzajemne podparcie za pomoca przegubów kulistych.Dlugosc plyt usztywniajacych na obu koncach jest mniejsza od dlugosci scianek bocznych rynny, a czopy i czasze kuliste sa przyspawane z jednej strony do konców plyt usztywniajacych, z drugiej zas strony sa przyspa- wane dodatkowo do wystajacych konców scianek bocznych, przynajmniej w górnej czesci plyt. Wskutek tego plyty i przeguby tworza praktycznie jeden zespól z elementami profilowymi scianek bocznych rynny. W rozwia¬ zaniu wedlug wynalazku segmenty plyt maja odpowiednie wyciecia pod zlacza zawierajace noski osadzone w sciankach bocznych rynny sprzezonych ogniwem.Dzieki temu zostaje zachowana mozliwosc dolaczania do czlonów rynny praktycznie biorac znormalizo¬ wanych plyt wiodacych, segmentów prowadzenia struga, profili zwlaszcza wezlówek, dobudowywanych elemen¬ tów wrebowych. Montaz wspomnianych elementów wyposazenia nastepuje na plytach usztywniajacych, dolacza sie je natomiast do scianek bocznych rynny. Korzystnie plyty wystaja swym dolnym brzegiem poza dolny brzeg scianek bocznych rynny o z góry zalozony odcinek. Przy przesuwaniu rynny po podkladzie powstaje wskutek tego zgarnianie, dzieki czemu do dolnego kanalu rynny nie moze przedostawac sie mial weglowy i zawsze zapewniony jest tam niezbedny luz dla kazdego zgrzebla przytwierdzonego do lancucha.Ponadto uniemozliwione zostaje wspinanie sie rynny w trakcie przesuwania. Przy tej postaci wykonania, z wystajacym ku dolowi dolnym brzegiem plyt usztywniajacych, przeguby kuliste, przyporzadkowane tym plytom w obszarze dolnych konców, sa przyspawane jedynie do konców plyt, a nie do scianek bocznych rynny.W innej korzystnej postaci wykonania wynalazku, majacej znaczenie samodzielne, plyty usztywniajace dla kazdej bocznej scianki rynny sa podzielone na trzy identyczne segmenty, wobec czego do kazdego czlonu rynny nalezy szesc takich identycznych segmentów. Powoduje to znaczna racjonalizacje wytwarzania, zwlaszcza, ze segmenty mozna odkuwac w matrycach. Dzieki temu nie tylko uzyskuje sie segmenty, a zatem i cale plyty usztywniajace, o zwiekszonej wytrzymalosci, lecz ponadto wytrzymalosc te osiaga sie w sposób ekonomiczny.Jest tak zwlaszcza przy uwzglednieniu postaci wykonania wedlug wynalazku, gdzie segmenty maja postac plyt kolnierzowych w ksztalcie "H" i sa w polozeniu lezacym zespawane ze soba wzajemnie stykajacymi sie ze soba i tworzacymi wyciecia ramionami "H" oraz ze sciankami bocznymi rynny.Uksztaltowanie secpnentów w postaci identycznych plyt kolnierzowych w ksztalcie "H" zapewnia, przy uwzglednieniu znormalizowanej dlugosci czlonów rynny, wystawanie na obu koncach scianek bocznych rynny otyle poza konce plyt usztywniajacych, iz powstaje tam wolna przestrzen na umieszczenie lub przyspawanie czopów i czasz kulistych. W rozwiazaniu wedlug wynalazku do górnych i dolnych konców plyt usztywniajacych, utworzonych przez wolne ramiona "H", sa przyspawane czopy i czasze kuliste, polozone odpowiednio na linii górnego i dolnego brzegu plyt. Przeguby kuliste sa zatem umieszczone w najwyzszej i najnizszej czesci konców plyt usztywniajacych. Wskutek mozliwie najwiekszej odleglosci wzajemnej obu przegubów na kazdym koncu sasiadujacych plyt usztywniajacych, powstaje zwiekszony moment przy odchylaniu katowym czlonów rynny dokora górnych lub dolnych przegubów. Ten moment, zwiekszony wskutek przedluzenia ramienia, ma znaczenie127 887 3 zwlaszcza przy duzym obciazeniu.Wysokosc plyt usztywniajacych mozna dobrac tak, aby odpowiadala wysokosci scianek bocznych rynny.W zasadzie istnieje jednak równiez mozliwosc zastosowania plyt wyzszych od scianek, zwlaszcza gdy ma zostac zwiekszony przekrój zaladowczy rynny.W rozwiazaniu wedlug wynalazku równiez przewidziano uksztaltowanie plyt usztywniajacych od strony wegla w postaci segmentów prowadzacych strug. Korzyscia rozwiazania wedlug wynalazku jest glównie opraco¬ wanie konstrukcji przenosnika lancuchowo-zgrzeblowego z rynna o czlonach polaczonych ze soba w jedna linie, w którym scianki boczne rynny od strony zarówno wegla, jak i skaly plonnej, wzmocnione sa plytami usztyw¬ niajacymi zas czlony rynny, oparte sa o siebie wzajemnie za posrednictwem plyt usztywniajacych. Bardzo duze sily sa przenoszone naciagiem lancucha, a stad mozliwe sie staje wbudowywanie napedu lancucha lub lancu¬ chów o znacznie wiekszej mocy, niz dotychczas. Pomimo tego zostaje jednakze zachowany zwykly profil czlo¬ nów rynny.W wyniku powyzszego przenosnik wedlug wynalazku nadaje sie do uzycia jako przenosnik scianowy przy bardzo dlugich scianach, mogac nadal sluzyc do prowadzenia urzadzen urabiajacych, zwlaszcza strug weglowy, beben urabiajacy lub inne. Same plyty usztywniajace sa tak uksztaltowane i podzielone, ze mozliwe jest ich racjonalne wytwarzanie nawet sposobem odkuwania w matrycach.Podparcie na koncach za posrednictwem przegubów kulistych umozliwia odchylanie katowe czlonów rynny ze srodkowaniem, przy czym nawet w najniekorzystniejszym przypadku podparcia dwóch sasiednich czlo¬ nów rynny za posrednictwem tylko jednego przegubu zapewnione jest jeszcze przenoszenie sil naciskowych, wywolywanych naciagiem lancucha, bez powstawania odksztalcen. Przenosnik wedlug wynalazku wyróznia sie stateczna i funkcjonalna budowa, predestynujaca go do stosowania przy dlugich scianach.Przedmiotem wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunkach, na którym uwidocz¬ niony jest na fig. 1 — czlon rynny przenosnika w widoku z boku;fig. 2 — szczegól rynny z fig. 1 w widoku z przo¬ du w kierunku strzalki; fig. 3-szczegól dwóch czlonów rynny ustawionych pod katem wzgledem siebie, w widoku z boku.Przenosnik lancuchowo-zgrzeblowy z rynna z laczonych ze soba czlonów 1 o z góry okreslonej dlugosci i pokrytych sciankach bocznych 2. Polaczenia rynny skladaja sie jak zwykle kazdorazowo ze sworznia zlaczne- go 3, zaglebienia 4 na ten sworzen oraz ogniwa zlacznego 5, przy czym sworzen 3 i zaglebienie 4 maja noski zlaczne 6 wystajace w bok, zaopatrzone po przeciwnych stronach w wyciecia na ulozenie ogniwa 5. Do obu scianek bocznych 2 kazdego czlonu 1 rynny, przytwierdzonego na stale do plyty usztywniajacej 7, które na swoich sasiadujacych koncach maja przeguby kuliste, zlozone z jednej strony z czopa kulistego 8, zas z dru¬ giej - z czaszy 9. Czlony 1 moga opierac sie wzajemnie o siebie za posrednictwem przegubów 8, 9 z jednoczes¬ nym srodkowaniem. W zasadzie istnieje mozliwosc umieszczenia na jednym koncu plyty 7 tylko czasz kulis¬ tych 9, a na drugim tylko czopów 8, jak to pokazano na przykladzie wykonania. Mozna jednak równiez umiescic na przemian czasze 9 i czopy 8.Dlugosc plyt 7 jest na obu koncach mniejsza od dlugosci scianek bocznych rynny 2. Czopy 8 i czasze 9 sa przyspawane z jednej strony do konców plyt 7, z drugiej zas dodatkowo do wystajacych konców 10 scianek 2, przynajmniej w górnej czesci plyt 7. W celu umozliwienia stosowania bez zmian czlonów rynny 1 o zwyklym profilu i ze srodkami do dolaczania np. segmentów prowadzacych strug, plyt wiodacych, profili wezlówek, plyty 7 maja w obszarze urzadzen polaczonych ze sciankami 2 rynny, odpowiednie wyciecia 11. Plyty 7 wystaja dolnym brzegiem 12 poza dolny brzeg 13 scianek 2 o z góry zalozony odcinek. Plyta kazdej scianki 2 jest po¬ dzielona na trzy identyczne segmenty 7a, 7b, 7c, majace postac plyt kolnierzowych o ksztalcie "H" i zespawane ze soba oraz ze sciankami 2 w polozeniu lezacym za posrednictwem wystajacych ku sobie ramion "H" 14, tworzacych wyciecia 11. Do górnych i dolnych konców plyt usztywniajacych, utworzonych przez swobodne ramiona 14, sa przyspawane czopy 8 i czasze 9 w taki sposób, iz przeguby 8, 9 leza w linii górnego i dolnego brzegu plyt 7.Wysokosc "H" plyt 7 odpowiada wysokosci scianek 2, istnieje jednak równiez mozliwosc wykonania plyt 7 wyzszych od scianek 2 w celu zwiekszenia przekroju zaladowczego. Zreszta plyty 7, lezace od strony wegla, mozna uksztaltowac jako segmenty prowadzace strug.Zastrzezenia patentowe 1. Przenosnik lancuchowo-zgrzeblowy z rynna zawierajaca czlony pokrywajace scianki boczne, zna¬ mienny tym, ze scianki boczne (2) kazdego czlona(l) rynny ma polaczone z plytami usztywniaja¬ cymi (7), posiadajacymi na swoich sasiadujacych koncach przeguby kuliste zawierajace czop kulisty (8) wspólpra¬ cujacy z czasza kulista (9), przy czym czlony rynny (1) korzystnie sa wzajemnie oparte o siebie poprzez centruja¬ ce przeguby kuliste (8,9).4 127 887 2. Przenosnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dlugosc plyt usztywniajacych (7) na obu koncach jest mniejsza od dlugosci scianek bocznych (2) rynny, zas czopy kuliste (8) i czasze kuliste (9) posiada przyspawane z jednej strony do konców plyt (7) a z drugiej strony, przynajmniej w górnej czesci plyt usztywnia¬ jacych (7) ma dodatkowo przyspawane do wystajacych konców (10) scianek (2). 3. Przenosnik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze plyty usztywniajace (7) maja wyciecia (11) pod zlacza zawierajace noski (6) osadzone w sciankach bocznych (2) rynny sprzezone ogniwem (5). 4. Przenosnik wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze plyty usztywniajace (7) wystaja swoim brze¬ giem dolnym (12) poza dolny brzeg (13) scianek bocznych (2) o z góry zalozony odcinek. 5. Przenosnik wedlug zastrz. 4, z n a m i e n n y t y m, ze plyty usztywniajace (7) kazdej scianki (2) sa podzielone na trzy identyczne segmenty (7a, 7b, 7c). 6. Przenosnik wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze segmenty plyt (7a, 7b, 7c) w postaci plyt kolnierzowych o ksztalcie litery "H" sa ustawione w polozeniu styku ze soba ramion (14), tworzacych wycie¬ cia (11 ), które sa zespawane wzajemnie ze soba oraz ze sciankami (2). 7. Przenosnik wedlug zastrz. 6, z n a m i e n n y t y m, ze do górnych i dolnych konców plyt (7), utwo¬ rzonych przez polaczenie swobodnych ramion (14), sa przyspawane czopy kuliste (8) i czasze kuliste (9), usta¬ wione w linii górnego i dolnego brzegu plyt (7). 8. Przenosnik wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze wysokosc (H) plyt (7) odpowiada wysokosci scianek (2) lub jest od niej wieksza. 9. Przenosnik wedlug zastrz. 8, znamienny t y m, ze plyty (7), lezace od strony wegla maja postac segmentów prowadzacych strug weglowy.Figi 7 A m & PracowniaPoligraficzni UP PRL. Naklad 100 egz.Ccnaiuuzl PL