Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obudowy 1 urabiania pokladów, zwlaszcza do urabiania grubych pokladów.Wiadomo, ze w górnictwie, zwlaszcza w górnictwie weglowym, coraz wieksze znaczenie zyskuja sposoby i urzadzenia, które umozliwiaja urabianie tak zwanych grubych pokladów w pojedynczej operacji roboczej, przy czym szczególnie istotne aa te sposoby i urzadzenia, które realizuja odprowadzanie urobku z góry.W znanych typach urzadzen realizujacych odprowadzanie urobku z góry mozna rozróznió dwa rózne systemy. W pierwszym systemie tarcza zawalowa pochylona do zawalowego konca urzadzenia ma otwór i wegiel jest przez ten otwór odprowadzany na przenosnik umieszczony w przyblizeniu posrodku urzadzenia. Dalszy przenosnik znajduje sie w czesci urzadzenia od strony przodka i ma za zadanie odprowadzac nieprzerwanie wegiel urabiany przez urabiarke. Urzadzenia takie sa ze wzgledu na oba przenosniki bardzo kosztowne, a ich eksploatacja oraz naprawy powoduja dalsze znaczne koszty dodatkowe. Ponadto niekorzystne jest równiez to, ze do odprowadzania wegla jest do dyspozycji tylko maly otwór, tak ze proces odprowadzania trwa za dlugo, a wegiel ma sklonnosc do zatykania malego otworu, co powoduje zaklócenia w pracy. Dalsza wazna wada tych urzadzen jest to, ze nie ma wystarczajaco duzo miejsca dla personelu obslugi i nie mozna tworzyc wyraznej drogi jezdnej. Ponadto, jako wade nalezy wspomniec jeszcze to, ze wegiel spadajacy przy zawalowym koncu urzadzenia nie moze znalezc sie juz na przenosniku, tale ze trzeba przyjmowac stosunkowo duze straty na nie odtransportowany wegiel. Niezaleznie od tych wad urzadzenia takie maja jeszcze inne wady techniczne i ekonomiczne.Przy drugim systemie urzadzen do odprowadzania urobku z góry tarcza stropowa ma siegajace w zawal, zagiete do tylu, przechylne odsadzenie. Drugi przenosnik znajduje sie pod tym odsadzeniem. Rozwiazanie takie ma w przyblizeniu takie same wady jak poprzednio objasnione urzadzenia. Otwarte polozenie drugiego przenosnika jest tu nawet2 128 483 jeszcze "bardziej niekorzystne1 f bowiem naprawa i konserwacja tego przenosnika podczas pracy jest prawie niemozliwa ze wzgledu na zagrozenie dla zycia, poniewaz te prace w zawale trzeba byloby przeprowadzic wlasciwie na miejscu budowy.Za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku mozna bez reszty usunac wady znanych urzadzen realizujacych odprowadzanie urobku z góry.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia nadajacego sie zwlaszcza do urabiania grubych pokladów, w którym wystarcza jeden przenosnik dla odprowadzania ilosci wegla urabianego prr.ez urabiarke, jak równiez dla odprowadzania ilosci wegla podawanej od góry do wnetrza urzadzenia. Dalszym celem urzadzenia wedlug wynalazku jest opracowanie calkowicie zamknietej konstrukcji po jego stronie zawalowej i danie do dyspozycji personelowi obslugi równiez obudowanej i wystarczajaco duzej drogi jezdnej.Dalszy cel urzadzenia wedlug wynalazku polega na tyra, aby wzdluz plaszczyzny stropu i przodka weglowego zapewnic podparcie skaly, gdy urabiarka zostanie juz przesunieta do przodu o przewidziany lub zadany odcinel:.Postawiony cel osiagnieto w urzadzeniu wedlug wynalazku przez to, ze dolaczoaa do ep^gnicy tarcza podsadzkowa jest poprzez przegub przedluzona w takiej kombinowanej czesci konstrukcyjnej, której przedni odcinek utworzony jest przez tarcze stropowa, a przedluzenie tego odcinka, a wiec tylny odcinek kombinowanej czesci konstrukcyjnej, utworzone jest prsez dzwigary polacrrone z tarcza stropowa w sposób zapewniajacy przenoszenie sily. Pomiedzy tymi dzwigarami umieszczony jest element przechylny wokól przegubu od strony zawalowej, który to element sluzy jako klapa odprowadzajaca. Ta klapa odprowadzajaca w swym polozeniu przechylonym do dolu tworzy pochylnie zsypowa dla odprowadzanego wegla. Pochylenie, jak równiez dlugosc klapy odprowadzajacej wybrano tak, ze wegiel podawany jest po tej klapie na wspomniany przenosnik. Tarcza stropowa i dzwigary bedace z nia w polaczeniu zapewniajacym przenoszenie sily sa polaczone przez co najmniej jeden stojak hydrauliczny spagnicy, a klapa odprowadzajaca moze byc równiez poruszana za pomoca co najmniej jednego stojaka . hydraulicznego umieszczonego pomiedzy spagnica a klapa odprowadzajaca. W celu wspierania stropu przez urzadzenie do tarczy stropowej dolaczona jest wysuwana stropnica, a z ta wysuwana stropnica polaczony jest rozpieracz, który moze byc równiez poruszany za pomoca silownika hydraulicznego. Zwlaszcza przy luznej skale korzystne jest, jezeli do spagnicy urzadzenia dolaczona jest rama nosna, a przenosnik oraz elementy toru sluzace do prowadzenia urabiarki umieszczone sa na tej ramie nosnej.Klapa odprowadzajaca umieszczona przechylnie do dolu pomiedzy dzwigarami w polozeniu, w którym wraz z dzwigarami tworzy ona zamknieta tarcze zawalowa, bierze udzial w przenoszeniu obciazenia przyjmowanego przez tarcze stropowa na spagnice.Funkcje te klapa odprowadzajaca moze pelnic dzieki temu, ze przy swym koncu od strony przenosnika ma taka powierzchnie, która opiera sie na powierzchni wspólpracujacej wykonanej w tarczy stropowej i moze w ten sposób wzdluz tej powierzchni przejmowac czesc obciazenia tarczy stropowej i poprzez swe wlasne stojaki przekazywac ja na spagnice.Za podstawe urzadzenia wedlug wynalazku mozna wziac konstrukcje tarczowa dowolnego typu. Konstrukcja tarczowa objasniona w opisie powinna byc traktowana tylko jako przyklad. Przy konstrukcjach tarczowych innego typu, na przyklad przy tak zwanych tarczach lemniskatowych, nalezy odpowiednio rozumiec wystepujace w opisie pojecia i nazwy poszczególnych czesci konstrukcyjnych.Do urzadzenia wedlug wynalazku, podobnie jak przy znanych urzadzeniach, naleza elementy toru do prowadzenia przenosnika i urabiarki. Tarcza podsadzkowa dolaczona Jest do zawalowej czesci spagnicy. Urzadzenie wedlug wynalazku ma równiez - tarcze zawalowa wbudowana pomiedzy tarcze stropowa a tarcze podsadzkowa i umieszczona przechylnie wzgledem tarczy podsadzkowej, przy czym tarcza zawalowa jest poprzez128 483 3 stojaki polaczona ze spagnicy. Istota tak wykonanego urzadzenia wedlug wynalazku polega na tyra, ze do tarczy zawalowej z tarcza stropowa naleza dzwigary tworzace zespól umozliwiajacy przenoszenie sil oraz klapa odprowadzajaca, przechylna wzgledem 4c-igarów do polozenia pochylonego w kierunku do przenosnika, Y/edlug korzystnej postaci wykonania urzadzenia wedlug wynalazku klapa odprowadzajaca pr:;y swym koncu znajdujacym nic nad przenosnikiem ma powierzchnie sderzako\va, a tarcza stropowa ma powierzchnie wspólpracujaca oparta o te powierzchnie zderzakowa w polozeniu podstawowym klapy odprowadzajacej• Pomiedzy klapa odprowadzajaca a epagnica w urzadzeniu wedlug wjmalazku wbudowany jest przynajmniej jeden stojak.Ze wzgledu na to, ze urzadzenia wedlug wynalazku sa umieszczane obok siebie w szeregu, jest korzystne, ze z jednej strony pomiedzy ustawionymi obok siebie urzadzeniami nie powstaja zadne szczeliny, przez które wegiel lub odlamki skaly roglyby spadac na urzadzenie lub na personel obslugi, a z drugiej strony po stronie saw2u rÓY/niez nie ma zadnych szczelin. \7 tym celu powierzchnie zewnetrzne dzwigarów i tarczy podsadzkowej wyposazone sa w zaslony szczelin.Dalsza korzystna postac wykonania wynalazku wyposazona jest w stropnica wysuwana wzgledom tarczy stropowej w kierunku do przodka weglowego oraz w rozpieracz dolaczony do tej stropnicy.Wynalazek opisany jest na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mozliwa postaó wykonania urzadzenia wedlug wynalazku w schematycznym widoku z boku, a fig. 2 przedstawia to urzadzenie w widoku z góry.W przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania urzadzenia wedlug wynalazku do spagnicy 7 dolaczona jest rama nosna 8 przenosnika* Do prowadzenia ramy nosnej 8 sluza kliny prowadzace 9» Jak ponadto widac z rysunku, na ramie nosnej 3 umieszczony jest przenosnik 17, zwykle lancuchowy przenosnik zgrzeblowy. Wreszcie na ramie nosnej 8 zamocowany jest równiez uklad szyn sluzacych do prowadzenia urabiarki 18, Do zawalowego konca spagnicy 7 dolaczona jest tarcza podsadzkowa 59 a z jej czescia góra4 za pomoca przynajmniej jednego trapienia 11 polaozony jest element kombinowany / lub inaczej mówiac czesc konstrukcyjna/, który zawiera tarcze stropowa 1 tarcze zawalowa.Tarcza zawalowa zlozona jest z dzwigarów 22 polaczonych sztywno z tarcza stropowa 21 oraz z klapy 2 umieszczonej pomiedzy dzwigarami 22 i przechylnej wzgledem niej wokól trzpienia lub osi 10. Jak widac z fig. 1, górna czesc tarczy stropowej 21 opiera sie podczas pracy o strop, przy czym tarcza zawalowa w porównaniu z pozioma plaszczyzna tarczy stropowej jest umieszczona nieco nizej z lekkim spadkiem w kierunku do trzpienia 10. Pomiedzy tarcza zawalowa a powierzchnia skaly nad tarcza zawalowa uzyskuje sie dosc duzo miejsca. Do dzwigarów 22 dolaczone sa przegubowo górne konce stojaków 12 o regularnej dlugosci, których dolne konce sa poprzez przegub polaczone ze spagnica 7. W pokazanym tu przykladzie wykonania, jak to widac z fig. 2, kazdefiu dzwigarowi 22 przyporzadkowany Jest jeden stojak 12, który moze byc wykonany Jako stojak hydrauliczny.Klapa 2 jest polaczona poprzez dwa stojaki 13 z tylna, to znaczy zawalowa czescia spagnicy 7. Oba te ulozyskowane przegubowo Btojaki 13 maja równiez regulowana dlugosc i moga byc wykonane jako stojaki hydrauliczne. Sa one, jak pokazano na fig. 2, od strony klapy dolaczone przegubowo do usytuowanej pomiedzy dzwigarami 22 czesci klapy 2 symetrycznie wzgledem osi wzdluznej 30 urzadzenia, ale przestawione nieco ttimosrodowo w stosunku do plaszczyzny srodkowej klapy przebiegajacej prostopadle do osi wzdluznej 30 w kierunku do skosnej powierzchni styku 20 na zwróconej do spagnicy powierzchni ,klapy 2. Klape 2 mozna za pomoca tych stojaków 13 przechylac do dolu do polozenia skosnego pokazanego linia przerywana. W przypadku4 128 483 takiego skosnego polozenia lclapa 22 sluzy Jako pochylnia dla odprowadzanego wegla.Jest ona przy tym pochylona w kierunku do przenosnika 17. Fig. 1 pokasuje wyraznie, ze na lewej czesci, to znaczy przy koncu klapy 2 znajdujacej sie nad przenosnikiem 17, wykonana jest skosna powierzchnia laczaca 20, która tworzy kat ostry z plaszczyzna podstawy tarczy zawalowej lub z powierzchnia dolna klapy 2. Do tej powierzchni laczacej 20 przylega powierzchnia wspólpracujaca wykonana w tarczy stropowej 21. Obie te stykajace sie ze soba wzajemnie powierzchnie umozliwiaja, ze w polozeniu podstawowym klapy 2, to znaczy przy calkowicie wzdluznych stojakach 135, caerfc sil lub obciazenia wprowadzanego w tarene stropowa 21 moze byc przenoszona poprzez klape 2 na stojaki 13 i poprzez nic na spagnice 7.Klapa odprowadzajaca 2 jest wiec przechylnym elementem konstrukcyjnym wykonanym zasadniczo jako pochylnia zsypowa, który to element mozna wlasciwie traktowac równiez jako element zamykajacy otwór, poniewaz sluzy on równiez do zamykania otworu utworzonego pomiedzy dzwigarami 22 tarczy zawalowej. Klapa odprowadzajaca 2 w swym polozeniu zamknie rym / polozenie podstawowe / wraz z dzwigarami 22 tworzy wlasciwa tarcze zawalowa.Na przedniej czesci tarczy stropowej 21f na rysunku z lewej strony, to znaczy od strony przodka,:umieszczona jest stropnica 3 wysuwana w kierunku do przodka.Silowniki 15 moga byc wykonane jako hydrauliczne silowniki tlokowe. Sa one zamocowane przegubowo tuz ponizej tarczy stropowej 21, ale powyzej zwróconego do stropu ograniczenia dzwigarów 22 tarczy zawalowej od strony przodka na scianie 33 przebiegajacej w przyblizeniu pionowo pomiedzy tarcza stropowa 21 a tarcza zawalowa w obszarze stropnicy 1 tarczy zawalowej, W stosunku do stropnicy przesuwanej 3 rozpieracz 31 polaczony ze stropnica przesuwna 3 poprzez przegub 32 moze byc przechylany do dolu lub do góry w kierunku od lub do stropnicy 1 tarczy zawalowej.Jest to realizowane przez silownik tlokowy 16, który po pierwsze jest dolaczony przegubowo dtf zwróconej do stropnicy 1 tarczy zawalowej atrony rozpieracza 31, a po drugie do wysuwanej czesci silownika tlokowego 15 polaczonej ze stropnica przesuwna 3# Na fig. 1 ciensza linia zaznaczono urabiarke 18 i wrebnik bebnowy* Dokladna konstrukcja tego urzadzenia nie ma dla wynalazku znaczenia* Ze wzgledu na to, ze do urabiania mozna stosowac wiele urzadzen wedlug wynalazku ustawionych obok siebie, celowe je3t, by zadbac o zamkniecie szczelin powstajacych pomiedzy urzadzeniami ustawionymi obok siebie, aby przez szczeliny te nic nie moglo spadac w obszar, gdzie przebywa personel obslugi. Do zamykania szczelin sluza z jednej strony nakrycia 4, które sa zamontowane przy powierzchniach brzegowych dzwigarów 22, a z drugiej strony zakrycia 6, sluzace do zakrywania szczelin wzdluz tarczy podsadzkowej 5« Y/sporaniane zakrycia 4 i 6 sa to znane czesci konstrukcyjne ruchome elastycznie w stosunku do sasiadujacych z nimi elementów urzadzenia. Swobodna przestrzen pokazana na fig. 1 pomiedzy stojakami 12 i 13 sluzy jako tak zwana droga jezdna 19, bedaca do dyspozycji dla poruszania sie personelu obslugi.Górna czesc urzadzenia wedlug wynalazku utworzona jest przez kombinowany zespól konstrukcyjny, który mozna nazwac stropnica 1 tarczy zawalowej i który zawiera tarcze stropowa 21, polaczone z nia sztywno dzwigary 22 oraz klape odprowadzajaca 2 umieszczona przechylnie wokól trzpienia 10 w stosunku do dzwigarów 22. Rama nosna 8 moze byc poruszana w stosunku do epagnicy 7 przez silowniki odwodzace 14. Silowniki te sluza do przeprowadzania znanego procesu krokowego odwodzenia ramy nosnej.Trzy obu krawedziach klapy odprowadzajacej 2 dla bezpiecznego prowadzenia skaly moga byc umieszczone pionowo blachy boczne. W klapach odprowadzajacych 2 moga byc wykonane :zaslaniane otwory, prrez które skale znajdujaca sie ewentualnie nad tarcza zawalowa, a wiec po zawalowej stronie tarczy stropowej 21, mozna nawiercic dla wywolania zalamania sie tej skaly przez wybuch.128 483 5 Jezeli za tern nie nastapi samoczynne zalamanie sie nkaly nad tarcza zawalowa, wtedy mozna ja zalamac pr.",ez tak zwany wybuch prowokacyjny i odprowadzic skale na przenosnik 17 po przechyleniu klapy odprowadzajacej 2 do dolu do polozenia, w którym sluzy ona jako pochylnia zsypowa. Przy tym rodzaju pracy, gdy klapa odprowadzajaca 2 znajduje sie w polozeniu pokazanym na fig. 1 linia przerywana, personel obslugi moze prowadnic produkcje pnez tak zwane sterowanie sasiedzkie z urzadzen sasiadujacych z urzadzeniem,w którym wladnie przeprowadzana jost odprowadzanie urobku lub tez noio wykonywac niezbedne prace. Dla takiego wybuchu prowokacyjnego pomiedzy tarcza zav/alowa a skala jeet do dyspozycji wystarczajaco duzo miejsca, aby uniknac niebezpieczenstwa uszkodzenia urzadzenia lub zranieria personelu.Przy stosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku mozna realizowac proces tak zwanego odwodzenia krokowego.Urzadzenie ?/edlug wynalazku moze byc równiez wykonane bez ramy nocnej, gdy przykladowo warunki skaly w miejscu zastosowania umozliwiaja tylko stosunkowo mala powierzchnie spagnicy. Odchylenie od opisanej postaci wykonania jest równiez mozliwe odnosnie polozenia i uksztaltowania powierzchni stykowej 20. Mozna przykladowo wykonac powierzchnie stykowe zalamane pod katem.Z przedstawionego przykladu wykonania widac, ze strop i przodek weglowy nozna przytrzymywac przez wysuniecie przesuwnej stropnicy 3 lub za pomoca rozpieracza 31 dolaczonego do stropnicy 3 po przesunieciu urabiarki 18 do przodu* Ponadto nalezy zwrócic uwage na to, ze w urzadzeniu wedlug wynalazku potrzebny jest tylko pojedynczy*przenosnik 17• który jest w stanie odprowadzac ilosc wegla urobionego przez urabiarke 18, jak równiez ilosc wegla uzyskanego przez odprowadzanie z góry za pomoca klapy 2 na przenosnik 17. Inaczej mówiac zmniejsza sie ilosc pracy przy montazu i konserwacji. Urzadzenie jest zamkniete zarówno od góry jak i od strony zawalu, tak ze wewnetrzne czesci urzadzenia sa zabezpieczone* Droga jezdnia 19 dla personelu obslugi jest równiez dobrze zabezpieczona* Istotna zaleta urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym. ze przy przenoszeniu obciazenia tarczy stropowej 21 poprzez powierzchnie stykowa 20 bierze równiez udzial klapa odprowadzajaca 2. Gdy na skutek zawalu lub wybuchu prowokujacego od stropu odrywaja sie duze kawaly* które utrudniaja ciagla prace, wtedy w przypadku urzadzenia wedlug wynalazku mozliwe jest rozkruszenie tych duzych kawalów przez ruch klapy odprowadzajacej 2 tam i z powrotem spowodowany za pomoca stojaka 13* W przypadku urzadzenia wedlug wynalazku - jak widac wyraznie z fig* 2 - dla odprowadzania urobku z góry jest do dyspozycji niezwykle duzy otwór* W znanych urzadzeniach realizujacych takie odprowadzanie urobku z góry otwory sluzace do tego celu maja znacznie mniejszy przekrój, tak, ze z jednej strony.czas trwania odprowadzania jest zbyt dlugi, a z drugiej strony otwory takie maja tendencje do zatykania sie podczas odprowadzania gruboziarnistego wegla, na skutek czego czesto powstaja zaklócenia w eksploatacji* W przypadku zaproponowanego urzadzenia wedlug wynalazku moze byc wywierany bardzo duzy opór obudowy, co oznacza dalsze zwiekszenie bezpieczens twa• Dalsza zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze straty urabianego materialu sa bardzo male, poniewaz przez zamknieta obudowe urzadzenia cala ilosc wegla urobionego przez urabiarke lub uzyskanego przez odprowadzanie z góry, albo tez cala ilo^c skaly uzj^tecznej jest bez strat podawana na przenosnik 17*6 128 483 Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do obudowy i urabiania pokladów, zwlaszcza pokladów grubych, sposobem urabiania od góry, skladajace jie z przenosnika, przekladanego równolegle z frontem urabiania oraz z rara obudowy tarczowej zawierajacej obudowa scianowa, przy czym ramy obuiowy tarczowej -zawieraja element podsadzkowy, polaczony od strony zawalu ze spódnica oraz podparta stojakami tarcze zawalowa, polaczona przegubowo z elementem podsadzkowym i wspierajaca stropnice, a w jednym z elementów tarczy znajduje sie otwc5r sluzacy do odprowadzania wegla zgromadzonego powyzej tarczy zawalowej, znamienne tym, ze tarcza zawalowa zawiera dwa dzwigary /22/ polaczone ze stropnica /2l/ oraz umieszczona pomiedzy nimi klape odprowadzajaca /2/, która swoim jednym koncem jest polaczona przegubowo z dzwigarami /22/ tarczy zawalowej, a swoim drugim koncem jest przechylna ze swojego polozenia wyjsciowego, równoleglego do dzwigarów tarcz zawalowych, w którym przykrywa otwór, utworzony pomiedzy dzwigarami /22/ tarczy zawalowej, do polozenia nachylenia wzgledem przenosnika /li/ i siegajaca w obszar tego przenosnika. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze pomiedzy klapa odprowadzajaca /?./ a spagnica /l/ znajduje sie co najmniej jeden stojak /13/. 3. Urzadzenie wedlug zastrz, 1 albo 2f znamienne tym, ze klapa odprowadzajaca /2/ swoim koncem, lezacym od strony zawalu, jest polaczona przegubowo z dzwigarami /22/ tarczy zawalowej. 4. Urzadzenie wedlug zastrz* 1, znamienne tym, ze klapa odprowadzajaca /2/ ma na swoim wolnym koncu powierzchnie stykowa /20/, która w polozeniu wyjsciowym klapy styka sie z powierzchnia utworzona na przyporzadkowanej krawedzi otworu. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznych powierzchniach dzwigarów /22/ tarcz zawalowych i elementu podsadzkowego/5/ usytuowane sa znane zakrycia /4,6/ szczelin.128 483 //^/yyx\r//<^^//^ovA^x/^x/^yy\V/^y/^vy^^ 16i ¦ M 12 22 /--V"3 V ©/O' 21 r t2 Fig. 2 PL