Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ograniczania kata zalamania pojazdów mechanicznych przegubowych, zwlaszcza przy jezdzie na zakrecie, przeznaczone do niedo¬ puszczania do zalamywania sie czlonu napedzanego w nie¬ prawidlowym kierunku, w którym to urzadzeniapomiedzy <:zlon napedzajacy a czlon napedzany, sprzegniete przegu¬ bowo ze soba, jest wbudowany zespól silowników hydrauli¬ cznych o dwóch przestrzeniach roboczych, a ponadto prze¬ strzenie robocze te sa polaczone z akumulatorem hydraulicz¬ nym za pomoca zespolu zawracania, przy czym w polozeniu zamkniecia zespolu zaworowego przestrzen robocza ogra¬ nicza zmiane tego kata zalamywania* Ze znanych urzadzen nie dopuszczajacych do zalamywania «ie czlonów pojazdu najwieksze praktyczne zastosowanie znalazla jego postac opisana w opublikowanym zgloszeniu patentowym RFN nr 2420203.7.W urzadzeniu tym silowniki robocze ograniczaja kat -zalamania w tym przypadku, gdy wykracza on poza dopu¬ szczalna wartosc kata zalamania przyporzadkowanego ka¬ towi skretu kól kierowanych.Do zaprogramowanego zespolu elektronicznego jest przy¬ laczony czujnik sygnalowy, wyczuwajacy kat skretu kiero¬ wanych kól przednich, oraz czujnik sygnalowy, wyczuwajacy kat zalamania sie obu czlonów pojazdu wzgledem siebie, zas sygnaly elektryczne, wysylane przez nie sa podawane na elektroniczny zespól liczacy i za jego pomoca porównywane z katem zalamania, przyporzadkowanym z góry ustalonemu katowi skretu kól kierowanych, zas w zaleznosci od wyniku oceny jest blokowany rozdzielacz hydrauliczny lub co naj¬ mniej jedna z przestrzeni roboczych. Urzadzenie to tak 10 15 25 30 dlugo nie wywiera zadnego wplywu na kat zalamania wzglednie wlasnosci jezdne pojazdu, dokad kat zalamania nie przekroczy wartosci ustalonej w programie a przypo¬ rzadkowanej z góry zadanemu katowi skretu kól kierowa¬ nych, po czym zaczyna nie dopuszczac do wystapienia zmiany kata zalamania w danym kierunku, to jest bezstop- niowego wzrostu kata zalamania. Urzadzenie to zapewnia ochrone przed groznymi, zwlaszcza w przypadku napedzania osi tylnego czlonu pojazdu, skutkami nadmiernego zala¬ mania sie czlonów pojazdu przegubowego, albo tez przed skutkami zarzucania tylnego czlonu pod dzialaniem sily odsrodkowej przy jezdzie na zakretach.W innym wariancie wykonania tego rodzaju urzadzenia zastosowano czujnik sygnalowy, wyczuwajacy kierunek skrecania walu kierownicy i oddzialywujacy swymi sygnala¬ mi wyjsciowymi na zawory umieszczone w przewodach laczacych hydrauliczne przestrzenie robocze z akumulato¬ rem hydraulicznym.W polozeniu spoczynkowym walu kierownicy oba prze¬ wody wyjsciowe przestrzeni roboczych sa zamkniete, a tloki tych przestrzeni roboczych nie dopuszczaja do wystapienia zmiany kata zalamania czlonu napedzajacego wzgledem czlonu napedzanego. Przy pewnym skrecie walu kierownicy otwiera sie zawór odcinajacy przestrzen robocza, która po¬ zostajac w stanie zamkniecia nie dopuszcza do zmiany kata zalamania przyporzadkowanego danemu kierunkowi skre¬ cania kól kierowanych, a tym samym zostaje umozliwiona dokonywanie zmiany kata zalamania w tym kierunku.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia do ograniczania kata zalamania, które nie dopuszczaloby do 128 910128 910 3 zarzucania tylnego czlonu pojazdu ani na zakretach, ani podczas hamowania, ani tez nie dopuszczaloby do zalamy¬ wania sie pojazdu na zakrecie z zarzucaniem tylnego jego czlonu w kierunku do wewnatrz krzywoliniowego toru, jak to sie zdarza zwlaszcza w przypadku napedzania osi czlo- 5 nów tylnych, a ponadto które byloby zbudowane z prostych elementów konstrukcyjnych, do których utrzymywania w stanie sprawnosci istniejaca siec obslugi serwisowej bylaby zdolna i juz przygotowana.Zgodnie z wynalazkiem urzadzenie do ograniczania kata 10 zalamania pojazdów mechanicznych przegubowych zawiera zespól silowników hydraulicznych o co najmniej dwóch przestrzeniach roboczych^ przylaczony do czlonu przedniego i czlonu tylnego, przy czym te przestrzenie robocze sa pola¬ czone z akumulatorem hydraulicznym za pomoca zespolów 15 zaworowych, a ponadto jest wyposazone w zespól czujnika kierunku skrecania nymi zespolami zaworowymi.Istote wynalazku stanowi to, ze w przewodzie znajduja¬ cym sie pomiedzy zespolem zaworowym a przestrzenia ro- 20 bocza jest umieszczony zawór regulacji cisnieniowej, przy czym w przewodzie przylaczonym równolegle do zaworu regulacji cisnieniowej i zespolu zaworowego, polaczonych szeregowo wzgledem siebie,jest umieszczony zawór zwrotny, zamykajacy sie w kierunku od przestrzeni roboczej w strone 25 akumulatora hydraulicznego.Korzystnie, z walem kierownicy jest sprzegniety czujnik elektryczny, wyczuwajacy kierunek skrecania walu kierow¬ nicy, przy czym kazdemu z kierunków skrecania kól kiero¬ wanych jest przyporzadkowany elektromagnes polaczony 30 z zaworem hydraulicznym zespolu zaworowego. Zawieradlo zaworu regulacji cisnieniowej jest polaczone z czujnikiem wyczuwajacym kat zalamania.Ponadto, do kazdego z zawieradel zaworów regulacji cisnieniowej jest przylaczone po jednym tloczysku o zmien- 35 nej dlugosci, nastawionej za pomoca sprezyny, przy czym tloczyska sa oparte o ramiona dwuramiennej dzwigni osa¬ dzonej na czlonie przednim pojazdu, zas ta dwuramienna dzwignia jest za pomoca ciegla i dodatkowej dzwigni pola¬ czona z cieglem czujnika kata zalamania, które jest polaczone 40 z czlonem tylnym za pomoca przegubu, a przy tym dwura¬ mienna dzwignia znajduje sie w srodkowym polozeniu spo¬ czynkowym przy kacie zalamania wynoszacym 0°.Korzystna, w porównaniu ze znanymi urzadzeniami, wlasnoscia urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze jedno- 45 czesnie oddzialywuje ono na kat zalamania w obu kierun¬ kach, przy czym powstaje sila dzialajaca w kierunku do wewnatrz krzywoliniowego toru ruchu pojazdu, wbrew wzrostowi kata zalamania, progresywnie, odpowiednio do predkosci zmian tego kata, a przy tym urzadzenie to jest 50 zabezpieczone blokada przed wyrzuceniem tylnego czlonu poza ten tor krzywoliniowy.Przedmiot wynalazku zostanie blizej opisany na podstawie przykladów jego wykonania pokazanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie do 5$ ograniczania kata zalamania, wbudowane do autobusu przegubowego, w widoku z góry, fig. 2 — hydrauliczny i elektryczny uklad polaczen urzadzenia, a fig. 3 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w wykonaniu, w którym jest ono wyposazone wczujnik katazalamania. go Gzlon przedni 2 oraz czlon tylny 3 autobusu przegubo¬ wego 1 sa polaczone za pomoca przegubu 4. Kola przednie 22a, 22b, osadzone na przedniej osi 23 autobusu przegubo¬ wego 1 sa skrecane za pomoca walu 21 kierownicy oraz za¬ mocowanego nanim kola 29kierownicy. 65 4 Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie w jednakowym stopniu do wbudowania do autobusu przegubowego 1, w którym jest napedzana os tylna 24 czlonu przedniego 2, co i w przypadku, gdy jest w nim napedzana os 25 czlonu tylnego 3. Pomiedzy czlonem tylnym 3 sa umieszczone hy¬ drauliczne silowniki robocze 5a, 5b, których hydrauliczne przestrzenie robocze 8a, 80, sa polaczone oddzielnie z zawo¬ rami regulacji cisnieniowej lOa, lOb. Z kazdym z zaworów regulacji cisnieniowej lOa, lObjest polaczony szeregowojeden elektrohydrauliczny zawór odcinajacy 15a i 15b, przy czym kazdy z nich jest polaczony ze wspólnym akumulatorem cisnienia. Elektrohydrauliczne zawory odcinajace 15a, 15b sa za pomoca przewodów elektrycznych 19a, 19b polaczone z czujnikiem 20 kierunku skrecania walu 21 kierownicy.Równolegle z zaworem regulacji cisnieniowej lOa orazr elektrohydraulicznym zaworem odcinajacym 15a, polaczo¬ nymi ze soba szeregowo, jest polaczony zawór zwrotny 13av który zamyka przeplyw zawrócony od hydraulicznej prze¬ strzeni roboczej 8a w strone akumulatora hydraulicznego- 17. Równolegle do zaworu regulacji cisnieniowej 10k oraz elektrohydraulicznego zaworu odcinajacego 15b jest przylaczony zawór zwrotny 13b, zamykajacy przeplyw zwrócony od hydraulicznej przestrzeni roboczej 8b w strone; akumulatora hydraulicznego 17.Urzadzenie do ograniczania katazalamania, przedstawione na fig. 2, nie jest wyposazone w czujnik kata zalamania.Cylindry 7a, 7b silowników hydraulicznych roboczych 5a, 5h sa zamocowane przegubowo do czlonu przedniego 2, na¬ tomiast ich tloki 6a, 6b — do czlonu tylnego 3. Hydrauliczna przestrzen robocza 8a jest za pomoca przewodu rurowego 9a polaczona z zaworem regulacji cisnieniowej lOa, który za pomoca przewodu lla jest polaczony z zaworem elektrohy¬ draulicznym 15a, zas ten ostatni jest polaczony z akumula¬ torem cisnieniowym 17 za pomoca przewodu 16a. Do gniaz¬ da zaworowego 39a zaworu regulacji cisnieniowej lOa jest dociskane zawieradlo 40a obciazone sprezyna.Ruchomy element elektromagnesu 38a elektrohydraulicz¬ nego zaworu odcinajacego 15a stanowi suwak 37 umiesz¬ czony w obudowie 36a zaworu. Przez zawór elektrohydrau¬ liczny 15a prad nie przeplywa wtedy, gdy znajduje sie on w polozeniu otwarcia, w którym zapewnia on swobodny przeplyw czynnika roboczego miedzy przewodem lla a przewodem 16a. Równolegle do zaworu regulacji cisnie¬ niowej lOa i do zaworu elektrohydraulicznego 15a jest wbu¬ dowany zawór zwrotny 13a, a to za pomoca przewodu 12a uchodzacego do przewodu 9a oraz za pomoca przewodu 14a dolaczonego do akumulatora hydraulicznego 17, przy czyn* zawór zwrotny 13a zamyka przeplyw w strone akumula¬ tora 17. Elektromagnes 38a jest za pomoca przewodu elek¬ trycznego 19a polaczony z ruchomym stykiem 26a prowadzo¬ nym w prowadnicy slizgowej 27a i tworzacym, wraz ze wspól¬ nym stykiem 28, zamocowanym na wale 21 kierownicy, czujnik kierunku skrecania w prawo kól kierowanych.Wspólny styk 28 jest za pomoca przewodu 30, wylacznika pradowego 31 i przewodu 32 przylaczony do jednego bie¬ guna akumulatora 33,którego drugi biegun jest polaczony z niasa za pomoca przewodu 34. Elektromagnes 38a jest podobnie polaczony z masa za pomoca przewodu 35a.Hydrauliczna przestrzen robocza 8b jest za pomoca przewodu rurowego 9b polaczona z zaworem regulacji cis¬ nieniowej lOb, który za pomoca przewodu 1Ibjest polaczony z zaworem elektrohydraulicznym 15b, który z kolei jest pola¬ czony z akumulatorem hydraulicznym 17 za pomoca prze¬ wodu 16b. W gniezdzie 39b zaworu regulacji cisnieniowe j lObjest oparte zawieradlo 40b obciazone sprezyna. Ruchomy128 910 5 element 38b elektrohydraulicznego zaworu odcinajacego 15b stanowi suwak 37b,któryjest osadzony w obudowie 36b zawo¬ ru. W stanie nieprzewodzenia pradu zawórelektrohydraulicz¬ ny 15b znajduje sie w polozeniu otwarcia, w którym zapewnia swobodny przeplyw czynnika roboczego pomiedzy przewo- 5 dem llb a przewodem 16b. Równolegle do zaworu regulacji cisnieniowej lOb i do zaworu elektrohydraulicznego 15b jest za pomoca przewodu 12b uchodzacego do przewodu 9b oraz za pomoca przewodu 14b dolaczonego do akumula¬ tora hydraulicznego 17 przylaczony zawór zwrotny 13b, 10 który odcina przeplyw zwrócony w strone akumulatora 17.Elektromagnes 38b jest za pomoca przewodu elektrycznego 19b przylaczony do ruchomego styku 26b prowadzonego w prowadnicy slizgowej 27b i tworzacego wraz ze wspólnym stykiem zamocowanym na wale 21 kierownicy czujnik kie- 15 runku skrecania w lewo kól kierowanych.Podczas jazdy na wprost autobusu przegubowego 1, w srodkowym polozeniu spoczynkowym kola 29 kierownicy, pomiedzy wspólnym stykiem 28 a ruchomymi stykami 26a, 26b jest utrzymywana szczelina powietrzna, przy tym obwody 20 pradowe sa otwarte, przez elektromagnesy 38a, 38b prad nie plynie, a zawory elektrohydrauliczne 15a, 15b znajduja sie w polozeniu otwarcia.Gdy autobus przegubowy 1 zostanie skierowany w lewo, to podczas skrecania kola 29 kierownicy w lewo wspólny 25 styk 28, po przekroczeniu nastawionej szerokosci szczeliny powietrznej wchodzi w styk z ruchomym stykiem 26, na skutek czego zostaje zamkniety obwód pradowy elektromag¬ nesu 38b, przy czym na skutek przeplywu pradu przez elektromagnes 38b, ten przemieszcza suwak 37b w strone 30 zamkniecia, uniemozliwiajac przy tym przeplyw czynnika roboczego pomiedzy przewodem llb a przewodem 16b.Suwak 6a kierowanego w lewo autobusu przegubowego, znajdujacego sie w ruchu, przesuwa sie w kierunku zsuwania sie silownika,w zwiazku z czym czynnik roboczy wyplywa 35 z hydraulicznej przestrzeni roboczej 8b i dostajesieprzewodem 9a do zaworu regulacji cisnieniowej lOa, otwiera zawór przemieszczajac zawieradlo 40a wbrew naciskowi sprezyny, to znaczy unosije z gniazda 39a, a nastepnie przeplywa przez przewód lla, zawór elektrohydrauliczny 15a i prze|ród 16a 40 do akumulatora hydraulicznego 17. Jednoczesnie tlok 6b jest przesuwany w strone rozsuwania silownika, przy czym czynnik roboczy przeplywa z akumulatora hydraulicznego 17 poprzez przewód 14b, zawór zwrotny 13b oraz przewód 12b i 9b do przestrzeni roboczej 8b az do jej wypelnienia. *5 W tej fazie dzialania urzadzenie do ograniczania kata za¬ lamania wytwarza sile o wartosci okreslonej przez zawieradlo 40a, pozostajace pod obciazeniem sprezyny, zalezna od predkosci zmiany kata zalamania a dzialajaca wbrew rucho¬ wi tloka 6a w strone zsuwania silownika. Sila taka, dziala- 50 jaca wbrew wzrostowi kata zalamania, jest potrzebna zwlaszcza w autobusach przegubowych, w których naped jest przekazywany na os 25 czlonu tylnego, a w których sila poprzeczna moglaby spowodowac zbyt silne zalamanie pojazdu. Jednoczesnie urzadzenie do ograniczania kata 55 zalamania jest z góry zablokowane dla zmian kata zalama¬ nia w przeciwnym kierunku wzgledem kierunku zalamania przyporzadkowanego kierunkowi skretu w lewo kól kiero¬ wanych, poniewaz suwak 37b znajduje sie w polozeniu zamkniecia, a zatem czynnik roboczy nie moze przeplywac M z akumulatora hydraulicznego 17 w strone przestrzeni robo¬ czej 8b.Podczas jazdy na wprost autobusu przegubowego urza¬ dzenie do ograniczania kata zalamania wytlumia, zgodnie z charakterystyka zaworów regulacji cisnieniowej lOa, lOb, 65 6 wszystkie wychylenia czlonu tylnego 3 w obie strony, przy czym skutecznie zapobiega równiez jego zarzucaniu podczas hamowania. Urzadzenie to dziala w ten sposób takze i przy skrecie w prawo kól kierowniczych.Do jazdy wstecz blokade mozna wylaczyc, a elektrony-* drauliczne zawory odcinajace 15a, 15b unieruchomic przez sprowadzenie w polozenie otwarcia za pomoca wylacznika pradowego 31.Urzadzenie do ograniczania kata zalamania, przedstawio¬ ne na fig. 3, jest wyposazone w zespól czujnikowy, wyczu¬ wajacy wartosc i kierunek kata zalamania, pojawiajacego sie miedzy czlonem przednim 2 a czlonem tylnym 3. Zespól czujnikowy pozostaje w polaczeniu funkcjonalnym z zawo¬ rami regulacji cisnieniowej lOa, lOb i oddzialywuje na charak¬ terystyke ograniczania cisnienia w zaleznosci od wartosci i szybkosci zmian kata zalamania.W przegubie 56 czlonu tylnego 3 jest osadzone cieglo 55 czujnika kata zalamania, które jest polaczone z ramieniem dzwigni dwuramiennej 53, osadzonej w przegubie 24 czlonu przedniego 2, zas drugie ramie tej dzwigni jest polaczone z cieglem przekladniowym 52, które jest polaczone przegu¬ bowo z dwuramienna dzwignia 50, osadzona w przegubie 51 czlonu przedniego. Na .ramieniu 50a dzwigni dwuramiennej 50 jest oparte swa powierzchnia spodnia 48a tloczysko 43a, które ma zmienna dlugosc, jest prowadzone w prowadnicy 47a i jest polaczone z zawieradlem 41a zaworu regulacji cisnieniowej lOa, które znajduje sie pod obciazeniem spre¬ zyny 41a i które przy kacie zalamania równym 0 ° znajduje sie w polozeniu otwarcia. Cylindryczny odcinek 44a tlo- czyska 43a o zmiennej dlugosci zawiera sprezyne naciskowa 45a, która oparta o talerz 49a tloczyskowego odcinka 46a usiluje rozsunac tloczysko 43a o zmiennej* dlugosci az do jego najwiekszej dlugosci.Na ramieniu 50b dzwigni dwuramiennej 50 jest oparte swa powierzchnia spodnia 48b tloczysko 43b, które mazmien¬ na dlugosc, jest prowadzone w prowadnicy 47b i jest pola¬ czone z zawieradlem 41 b zaworu regulacji cisnieniowej lOb, które z kolei znajduje sie pod obciazeniem sprezyny 41b i które przy kacie zalamania równym 0 ° znajduje sie w polo¬ zeniu otwarcia. Cylindryczny odcinek 44b tego tloczyska 43b o zmiennej dlugosci zawiera sprezyne naciskowa 45b, która oparta o talerz 48b tloczyskowego odcinka 46b tego tloczyska usiluje rozsunac to tloczysko o zmiennej dlugosci az do jego najwiekszej dlugosci.Urzadzenie do ograniczania kata zalamania, wyposazone w czujnik kata zalamania, dziala podobnie do urzadzenia przedstawionego na fig. 2, a róznica wystepujaca miedzy nimi polega na tym, ze charakterystyka ograniczania cis¬ nienia przez zawieradla 41a, 41b gniazd 39a, 39b jest uza¬ lezniona od chwilowej wartosci kata zalamania.Podczas skrecania w lewo kól kierowanych kat zalamania pomiedzy czlonem przednim 2 a czlonem tylnym 3 pojazdu znajdujacego sie w ruchu zmienia sie w taki sposób, ze cieglo 55 czujnika kata zalamania porusza sie w strone czlonu przedniego. Odpowiednio do tego dwuramienna dzwignia 53 oraz ramie 50a dzwigni katowej 50, przemieszczanej za po¬ moca ciegla przekladniowego 52 ulegaja — w przedstawio¬ nym przykladzie — odchyleniu w kierunku zaworu regulacji cisnieniowej lOa, zas tloczysko 43a o zmiennej dlugosci jest zsuwane wbrew dzialaniu sprezyny 45a, przy czym tlo¬ czysko to przesuwa zawieradlo 41a w kierunku gniazda za¬ worowego 39a, a tym samym zmniejsza przekrój, przez który przeplywa czynnik roboczy. Na skutek tego wzrasta sila dlawienia wywierana wbrew parciu strumienia czynnika roboczego na zawór regulacji cisnieniowej lOa, w zwiazku128 910 z czym w przypadku zwiekszania sie wartosci kata zalamania urzadzenie wytwarza sile reakcji rosnaca, zwrócona wbrew ruchowi tloka 6a w kierunku zsuwania silownika. Urza¬ dzenie to dziala w taki sam sposób równiez w przypadku skretu w prawo kól kierowanych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do ograniczania kata zalamania pojazdów mechanicznych przegubowych, zawierajace zespól silowników hydraulicznych o co najmniej dwóch przestrzeniach robo¬ czych, przylaczony do czlonu przedniego i czlonu tylnego, przy czym te przestrzenie robocze sa polaczone z akumula¬ torem hydraulicznym za pomoca zespolów zaworowych, a ponadto wyposazone w zespól czujnika kierunku skrecania kól kierowanych, polaczony z hydraulicznymi zespolami zaworowymi, znamienne tym, ze w przewodzie (9a, lla, llb, 9b) znajdujacym sie pomiedzy zespolem zaworowym (15a, 15b) a przestrzenia robocza (8a, 8b) jest umieszczony zawór regulacji cisnieniowej (lOa, lOb), przy czym w przewodzie (12a, 14a, 12b, 14b) przylaczonym równolegle do zaworu regulacji cisnieniowej (lOa, lOb) i zespolu zaworowego (15a, 15b), polaczonych szeregowo ze soba, jest umieszczony zawór zwrotny (13a, 13b), zamykajacy sie w kierunku od przestrzeni roboczej (8a, 8b) w strone akumulatora hydrauli¬ cznego (17). 10 15 20 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze zespól zaworowy (15a, 15b) ma zawory hydrauliczne (37a, 37b) polaczone z elektromagnesami (38a, 38b), przyporzadko¬ wane kazdemu z kierunków skrecania kól kierowanych, przy czym z walem (21) kierownicy jest sprzegniety czujnik elektryczny (20), wyczuwajacy kierunek skrecania walu (21) kierownicy. 3. Urzadzenie wedlug zastrz, 1, znamienne tym, ze za- wieradlo (41a, 41b) zaworu regulacji cisnieniowej (lOa, 10b) jest polaczone z czujnikiem (18a, 18b) wyczuwajacym kat zalamania. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze do kazdego z zawieradel (41a, 41b) zaworów regulacji cisnienio¬ wej (lOa, lOb)jest przylaczone pojednym tloczysku (43a, 43b) o zmiennej dlugosci, nastawianej za pomoca sprezyny (45a, 45b), przy czym tloczyska (43a, 43b) sa oparte o ramiona (50a, 50b) dwuramiennej dzwigni (50) osadzonej na czlonie przednim (2), zas ta dwuramienna dzwignia (50)jest za pomo¬ ca zespolu ciegla i dodatkowej dzwigni (52, 53) polaczona z cieglem (55) czujnika kata zalamania, które jest polaczone z czlonem tylnym (3) za pomoca przegubu (56), a przy tym dwuramienna dzwignia (50) znajduje sie w srodkowym polozeniu spoczynkowym przy kacie zalamania wynosza¬ cym 0 °. .25 Fig.1128 910 Fig. 2128 910 Uajj 13a ri2a 35a \\\ -6a -5a 9a 10a- W 37a 36b E 15b 37b -39a 39 11a 43a 43b _49a 49b A5a 46^ Uffiob" 96 14b 13b 12b, -Sr -O) H2b ~Ub "75b .8b- 7b- 47a-Wf^8a 48bjp^7b 50q A 6b 5b-+ HIH A Fig.3 LDD Z-d 2, z. 261/1400/85/16, n. 90+20 egz Cena 100 zl PL