Przedmiotem wynalazku jest uklad regulacji sily uciagu ciagnika rolniczego.Od dawna znane sa uklady regulacji sily uciagu ciagnika rolniczego, przy czym ogromna wiekszosc z nich stanowia silowniki hydrauliczne albo podobne uklady sterowane za pomoca wczesniej uruchamianego zaworu, po pierwsze, odpowiednio do recznego nastawienia wybranej glebokosci roboczej, a ponadto odpowiednio do zmian sily uciagu albo obciazenia, gdy wybrana glebokosc okazuje sie zbyt duza, przykladowo, dla wymaganej predkosci ciagnietego przez ciagnik narzedzia. Zmiany takie na ogól spowodowane sa zwiekszona gestoscia gleby, poslizgiem kól. Wiekszosctakich ukladów opiera sie na zastosowaniu mechanicznego elementu sprezyste¬ go, który równowazy sile uciagu. Taki znany element sprezysty moze stanowic spiralna sciskana sprezyna, zginane albo skrecane prety, sprezyny plytkowe i podobne elementy. Znany jest równiez uklad zawierajacy w ukladzie dzwigniowym elementy hydrauliczne. Wszystkie te uklady daja w zasadzie taki sam efekt koncowy, a mianowicie wysylaja sygnal do zaworu silownika hydraulicznego, albo równowaznego urzadzenia podnosza¬ cego.W kazdym przypadku wystepuje problem zwiazany z niedoskonaloscia ukladu dzwigniowego przekazuja¬ cego sygnal do zaworu, ze wzgledu na wystepujace w nim luzy, ograniczona ilosc miejsca i temu podobne czynniki, które opózniaja reakcje zaworu na sygnal.Przykladem ukladu reagujacego na sprezystosc, jest uklad znany z opisu patentowego Stanów Zjednoczo¬ nych Ameryki nr 2 940 530, w którym zastosowano serwomechaniczny uklad dzwigniowy jako urzadzenie prze¬ kazujace sygnal sily uciagu do zaworu sterujacego oraz zginany drazek jako element sprezysty.Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 921 638 uklad, w którym jako element sprezysty zastosowano spiralna sprezyne naciskowa. Uklad ten ma zawór reagujacy wybiórczo albo na zmiany sily uciagu albo na zmiany polozenia w pionie ciagnietego narzedzia w zaleznosci od tego, jakie bylo nastawienie reczne wprowadzajace zadana wartosc, albo tez na kombinacje obu tych sygnalów.W ukladzie tym, w szczególnosci wybór sygnalu sterujacego zaworem powoduje dodatkowe opóznienie w przekazywaniu sygnalu.Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 990 520 uklad, w którym zastoso¬ wano hydrauliczny uklad reagujacy na zmiany sily uciagu, przy czym dla wyeliminowania opóznienia w przeka-130851 3 sytuacji, gdy reczna dzwignia 48 jest przestawiona w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, uzyskuje sie odwrotny efekt. Gdy walek 22 obraca sie, jego krzywka 68 powoduje ruch krzywki 64, który przekazywany jest poprzez lacznik 62 obracajacy dzwignie 56 i przestawiajacy zawór 46 do polozenia neutralnego, przez co utrzymane zostaje nowe, czyli podniesione polozenie pluga 12, poniewaz krzywka 64 porusza sie po bardzo malej czesci powierzchni krzywkowej, krzywki 68, co zostanie wyjasnione dokladniej w dalszej czesci opisu.Górny koniec przekaznika obciazenia 38 polaczony jest przegubowo z dowolnym koncem lacznika 70, zamocowanego obrotowo wewnatrz ciagnika w punkcie 72. Lacznik 70 ten i inne elementy wymienione ponizej tworza czesc ukladu przekazujacego ruch przekaznika obciazenia 38 do wzmacniacza sily 74. Wzmacniacz sily 74 zawiera silownik hydrauliczny 76 i zawór 78 polaczone odpowiednio z pompa"P i zbiornikiem R. Zawór 78 polaczony jest z lacznikiem 70 za pomoca mechanicznego elementu przekazujacego sile, takiego jak lacznik 80.Tloczysko silownika 76 przekazuje sile i ruch na krzywke 64. Polozenie wyposazonego w rolke przedniego konca lacznika 62 na tylnej powierzchni krzywki 64 moze byc zmieniane i utrzymywane przez dzwignie nastaw- cza 82 zamontowana w wygodnym miejscu na ciagniku i polaczona za pomoca lacznika 84 z lacznikiem 62, jak to przedstawiono w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 921 638. Jak widac w omawianym przykladzie lacznik 62 znajduje sie w takim polozeniu, ze reaguje tylko na ruch przekaznika obciazenia 38. Gdy dzwignie nastawcza 82 przesuwa sie w dól, lacznik 84 przemieszcza sie w kierunku dolnego konca krzywki 64 i uklad reaguje tylko na polozenie narzedzia okreslone katowym polozeniem wahliwego walka, poniewaz krzywka tego walka pracuje jako przekaznik polozenia. Jak opisano to równiez w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 921 638 polozenie lacznika 62 wzgledem krzywki 64 mozna ustalac w wielu punktach pomiedzy dwoma polozeniami skrajnymi, przez co uzyskuje sie reakcje ukladu na kombinacje sygna¬ lów.Obecnie omówione zostanie dzialanie ukladu reagujacego wylacznie na ruch przekaznika obciazenia 38.Zalózmy, ze glebokosc narzedzia ustalono poczatkowo reczna dzwignia 48, co oznacza, ze zawór 46 jest w polozeniu neutralnym, a poczatkowe obciazenie pluga 12 jest takie, ze na pret 28 dzialaja za posrednictwem ciegien 16 normalne sily uciagu. W takim przypadku pret 28, a tym samym i przekaznik obciazenia 38 sa statyczne. Zalózmy teraz, ze nastapila zmiana sily uciagu, która spowodowala wygiecie preta 28 w taki sposób, ze jego srodkowa czesc 34 przesunela sie w kierunku do przodu. Przekaznik obciazenia 38 obraca sie w kierun¬ ku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara i przemieszcza lacznik 70 do tylu, przez co powoduje pociagniecie lacznika 80 i przestawienie zaworu 78, w wyniku czego plyn hydrauliczny zostaje skierowany do silownika hydraulicznego 76 i przesuwa jego tlok do tylu. Tlok przemieszcza górny koniec krzywki 64 do tylu, a ta z kolei przemieszcza do tylu lacznik 62. Reczna dzwignia 48 ustawiona jest w zadanym polozeniu i przegub 58 staje sie teraz punktem obrotu dzwigni 56, która obraca sie w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazó¬ wek zegara i przestawia zawór 46 za posrednictwem lacznika 60. Powoduje to skierowanie plynu hydraulicznego do cylindra 40 i obrót walka 22 w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara oraz podniesienie pluga 12 na nowa glebokosc, przy której wystepuje ustawiona poczatkowo sila uciagu, czyli na nowa glebokosc robocza. Po osiagnieciu stabilnosci uklad pracuje tak, ze zawór 46 wraca do neutralnego polozenia i utrzymuje nowa glebokosc robocza. Gdy to nastapi, górny koniec przekaznika 38 przemieszcza sie do przodu powodujac przestawienie zaworu 78 i przesuniecie obciazonego sprezyna tloka silownika 76 w prawo umozliwiajac ruch krzywki 64, co powoduje ruch do przodu lacznika 62 i powrót zaworu 46 do polozenia neutralnego. W przypad¬ ku gdy obciazenie zostanie zmniejszone, uzyskuje sie podobny wynik poprzez odwrotne dzialanie ukladu.Podobne skutki wystepuja równiez, gdy przekaznikiem w ukladzie jest przekaznik polozenia, przykladowo krzywka 68 walka 22. Wzmacniacz sily 74 zwieksza czulosc ukladu bez wzgledu na wybrany sposób pracy i zmniejsza do minimum sily wymagane do wywolania reakcji ukladu, zwlaszcza przy regulacji sily uciagu, gdyz w tym przypadku sily sa wzmocnione przez pret 28 oraz laczniki i dzwignie. Gdy dzwignia nastawcza 82 porusza sie w dól, przemieszcza ona lacznik 62 do najnizszego polozenia na krzywce 64, w którym otrzymuje on sygnal wejsciowy tylko z przekaznika polozenia w tym przypadku krzywki 68 walka 22. Oznacza to, ze przy takim sposobie dzialaniar nie ma potrzeby wzmacniania sily. Tak wiec zgodnie z wynalazkiem uzyskuje sie dodatkowo w ukladzie wzmocnienie sily, przy czym nie wplywa to na dzialanie ukladu przy sterowaniu glebokoscia albo polozeniem.Wzmacniacz 74 uwidoczniono schematycznie i moze byc to wzmacniacz dowolnego typu, taki jak przykla¬ dowo wzmacniacz sily przedstawiony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 990 520.Upraszcza to konstrukcje ukladu. Wzmacniacz polaczony jest z istniejacym ukladem hydraulicznym oraz z istniejacym mechanizmem, przez co zmniejsza sie do minimum konieczne zmiany i poprawia sie prace ukladu przy minimalnych kosztach.^ 2 130 851 zywaniu sygnalu zastosowano dodatkowo wzmacniacz sily. Wada tego ukladu jest ograniczenie jego dzialania, jedynie do reagowania na zmiany sily uciagu przy braku reakcji na zmiany polozenia w pionie narzedzia, jak równiez na kombinacje tych zmian.Celem wynalazku jest skonstruowanie ukladu regulacji sily uciagu ciagnika rolniczego nie majacego wad znanych ukladów i majacego prosta konstrukcje.Cel wynalazku osiagnieto przez skonstruowanie ukladu regulacji sily uciagu, w którym mechanizm dzwi¬ gniowy zawiera wzmacniacz sily zwiekszajacy reakcje elementów napedowych na przemieszczenie przekaznika obciazenia, przy czym wzmacniacz sily jest napedzany hydraulicznie i zawiera silownik hydrauliczny oraz zawór sterowany przemieszczeniem przekaznika obciazenia. Zawór wzmacniacza polaczony jest z przekaznikiem obcia¬ zenia za pomoca laczników.Uklad ma przekaznik polozenia polaczony z urzadzeniem podnoszacym narzedzia oraz elementy nastaw- cze w postaci dzwigni nastawczej, laczników i krzywki, dla wyboru przekaznika obciazenia albo przekaznika polozenia.Uklad wedlug wynalazku ma nieskomplikowana konstrukcje i moze byc latwo zamontowany w istniejacych ciagnikach.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia tylna czesc ciagnika rolniczego i narzedzie polaczone zaczepem zawierajacym uklad regulacji sily uciagu w widoku z boku, fig. 2 — element sprezysty w postaci poprzecznego, zginanego preta, w przekroju, fig. 3 - uklad regulacji sily uciagu schematycznie.Przede wszystkim opisane zostana fig. 1 i 2 ilustrujace przyklad podstawowego typu ukladu regulacji sily uciagu. Liczba 10 oznaczono tylna czesc ciagnika rolniczego, z którego zdjeto, dla przejrzystosci, prawe tylne kolo. Narzedzie takie jak plug 12 zaczepione jest do ciagnika za pomoca typowego, trzypunktowego zaczepu 14 zawierajacego pare dolnych ciegien 16 (fig. 2) i górny lacznik 18. Górna czesc ciagnika zawiera obudowe 20, w której zamocowany jest obrotowo poprzeczny walek 22, do którego przeciwleglych konców zamocowane sa ramiona podnoszace 24, przy czym na rysunku uwidocznione jest tylko jedno z nich.Pomiedzy kazdym ramieniem podnoszacym 24 a odpowiadajacym mu ciegnem 16 zamontowany jest, w znany sposób, lacznik podnoszacy 26. Obracanie walka 22 powoduje obrót ciegna 16 wokól poprzecznego preta 28, a przez to podnoszenie i opuszczanie pluga 12.Pret 28 zamocowany jest w tylnej czesci 10 ciagnika rolniczego, w otworach 30, przy czym konce preta 28 wystaje z tylnej czesci 10 i wspólpracuja z przednimi koncami ciegien 16. Po obu stronach tylnej czesci 10 ciagnika zamocowane sa wsporniki 32, w których osadzone sa luzno konce preta 28 tak, ze moga sie one przemieszczac w kierunku do tylu pod dzialaniem skierowanych do tylu sil uciagu dzialajacych na ciegna 16 od pluga 12, jak to dokladniej przedstawiono w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 940 530.Gdy to nastapi, srodkowa czesc 34 preta 28, zostaje wygieta do przodu (fig. 2). W obudowie ciagnika znajduje sie osadzony na osi 36 przekaznik obciazenia 38. Wygiecie srodkowej czesci 34 preta 28 do przodu i do tylu powoduje odpowiednio wychylenie przekaznika 38 i przekazanie sygnalu, który powoduje korekcje ustawienia glebokosci roboczej pluga 12, co zostanie opisane ponizej.W obudowie 20 walka 22 usytuowane jest równiez urzadzenie podnoszace, w tym przypadku silownik hydrauliczny z cylindrem 40 i tlokiem 42 jednostronnego dzialania, którego tloczystko polaczone jest z wew¬ netrznym ramieniem 44 zamocowanym do walka 22. Ruch tloka 42 sterowany jest poprzez uklad hydrauliczny zawierajacy zawór 46, pompe P, zbiornik albo zbiornik sciekowy R i przewody hydrauliczne zapewniajace odpowiednie polaczenie w zaleznosci od sygnalu wejsciowego doprowadzanego do zaworu 46.Ciagnik ma ponadto umieszczona w dogodnym miejscu dla kierowcy, ustawiana recznie dzwignie 48 pola¬ czona z zaworem 46 poprzez uklad róznicowy albo serwomechanizm 50 dowolnego typu. W tym przypadku zawór albo dzwignia reczna 48 zamocowana jest obrotowo w punkcie 52 na ciagniku tak, ze moze poruszac sie do przodu i do tylu i utrzymywana jest w wybranym polozeniu za pomoca dowolnego zespolu ciernego 54 (fig. 1). Pomiedzy koncami recznej dzwigni 48 w polowie dlugosci zamocowana jest obrotowo za pomoca przegubu 58 krótka dzwignia 56, przy czym jeden koniec dzwigni 56 polaczony jest przegubowo z lacznikiem 60 polaczonym z zaworem 46, a przeciwny koniec polaczony jest z tylnym koncem lacznika 62. Przedni koniec lacznika 62 ma rolke, która toczy sie po tylnej stronie krzywki 64 zawieszonej w ciagniku na laczniku 66.Przednia strona krzywki 64 wspólpracuje z krzywka 68 zamocowana na walku 22. Przy zalozeniu, ze wszystkie czesci mechanizmu sa nieruchome z wyjatkiem recznej dzwigni 48, ruch tej dzwigni w kierunku zgodnym z kie¬ runkiem ruchu wskazówek zegara powoduje ruch do przodu lacznika 60 zaworu 46 i, co za tym idzie, przestawie¬ nie zaworu 46, w wyniku czego do komory silownika doprowadzany jest plyn pod cisnieniem powodujac obrót walka 22 w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i podniesienie pluga 12. W odwrotneji ) 4 130 851 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad regulacji sily uciagu ciagnika rolniczego, majacego lacznik dla narzedzia, zawierajacy zginany pret jako element sprezysty do równowazenia normalnej sily uciagu narzedzia, urzadzenie podnoszace do regulacji glebokosci roboczej narzedzia, przekaznik obciazenia przemieszczajacy sie w zaleznosci od zmian sily uciagu, elementy napedowe uruchamiajace urzadzenie podnoszace i mechanizm dzwigniowy uruchamiany przez przekaz¬ nik obciazenia oddzialywujacy na prace urzadzenia podnoszacego, znamienny tym, ze mechanizm dzwigniowy zawiera wzmacniacz sily (74) zwiekszajacy reakcje elementów napedowych na przemieszczenie przekaznika obciazenia (38). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wzmacniacz sily (74) jest napedzany hydraulicz¬ nie. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze wzmacniacz sily (74) zawiera silownik hydrau¬ liczny (76) i zawór (78), przy czym zawór (78) sterowany jest przemieszczeniem przekaznika obciazenia (38). 4. Uklad wedlug zastrz. 3, znamieny tym, ze zawór (78) jest polaczony z przekaznikiem obciaze¬ nia (38) za pomoca laczników (70, 80). 5. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma przekaznik polozenia polaczony z urzadze¬ niem podnoszacym narzedzia (12) oraz elementy nastawcze w postaci dzwigni nastawczej (82), laczników (84, 62) i krzywki (64), dla wyboru przekaznika obciazenia (38) albo przekaznika polozenia.. Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Ona 100 zl PL PL PL PL PL PL PL