Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do umacniania warstw górotworu, zwlaszcza do wtry¬ skiwania przez nie do warstw górotworu materialu umacniajacego* skladajace sie z trzonu, któ¬ ry jest wprowadzany do otworu wiertniczego wykonanego w górotworze i który wystaje z tego ot¬ woru na okreslona dlugosc,.Wykonane materialem wybuchowym lub maszynami drazacymi drogi i otwory zabezpieczane sa w górnictwie lub budownictwie tuneli sztywnymi lub elastycznymi obudowami stalowymi, zelazo- betonowymi lub kotwami. W szczególnosci wyrobiska lub powstale w ich nastepstwie odcinki sa zabezpieczane i sklejane najczesciej po ich wykonaniu lub równolegle z drazeniem przez umac¬ nianie sasiadujacych warstw górotworu. W tym celu wtryskuje sie pod cisnieniem do wykonanych w górotworze otworów wiertniczych zaprawe cementowa lub specjalne, kleiste tworzywo sztuczne.Tak umocnione warstwy górotworu lepiej zabezpieczaja wyrobiska, niz chodniki umacniane luka¬ mi stalowymi, betonem lub wymurówkami betonowymi. Ponadto stosuje sie naboje klejace lub wstrzykiw -nie w sama .sciane, a w celu z bezp;eczenia sklonnero do osypywani? frontu v/eg.ovego.W tym celu do uprzednio wywierconego otworu wbi.ia sie kolki drewniane, tzn. dlugie zerdzie drewniane i o ile to mozliwe - zakleja sie je wewnatrz otworów, aby w ten sposób podtrzymac warstwy wegla, to znaczy przygwozdzic je.Znane jest równiez zabezpieczenie wyrobisk i pomieszczen poprzez wzmocnienie kotwami gór¬ skimi obsuwajacych sie warstw górotworu. Kotwy maja za zadanie laczenie warstw polozonych po¬ miedzy plyta kotwiaca i jej ostrzem. Istnieja rózne systemy kotwienia, jak przykladowo kotwy z tuleja rozprezna, z lepiszczem lub slizgowe. Wada tych metod jest to, ze umacniany jest zaw¬ sze jedynie fragment górotworu w ksztalcie walcowym lub gruszkowym wokól kotwy tak, ze moze zdarzyc sie zaleznie od rodzaju górotworu, ze umacniane warstwy przemieszczaja sie w przekro¬ ju poprzecznym. Dotyczy to miedzy innymi kotew z lepiszczem, szczególnie górotworu pelnego szczelin, gdzie lepiszcze nie wystarcza do dostatecznego wklejania kotwy, gdyz lepiszcze sply¬ wa w szczeliny.2 131 495 Zadaniem wynalazku jest opracowanie urzadzenia, za pomoca którego latwiej bedzie mozna zwiekszyc umicniany obszar górotworu i uksztaltowac w odpowiedni sposób strefe wokól chodnika^ wzglednie zoptymalizowac mocowanie gwozdziami, warstw weglowych* Zgodnie z wynalazkiem zadanie to rozwiazano dzieki temu, ze trzon posiada pierscienio¬ wy plaszcz rurowy, który wykonany jest jako przewodzacy material umacniajacy, przy czym pla¬ szcz rurowy posiada co najmniej w jednej strefie pierscieniowe splaszczenia, a powyzej tych stref umieszczona jest klapa zaworowa, która nasadzona jest na zewnatrz na plaszcz rurowy.Takie urzadzenie moze byc wprowadzone juz po wykonaniu wywierconego otworu, przy czym wtedy material umacniajacy zostaje wtloczony za pomoca pompy wysokocisnieniowej przez wyd¬ razony trzon do górotworu* Naturalnym tokiem rzeczy puBta przestrzen*jaka pozostala miedzy plaszczem rury i sciana wywierconego otworu, zapelnia sie materialem umacniajacym i wiaze ' je ze soba* Gwarantuje sie tym samym równomierne zespojenie trzonu* Ponadto sam trzon zostaje wy¬ pelniony materialem umacniajacym i staje Bie tyra samym caloscia* Trzon jest przy tym korzys¬ tnie wykonany z elastycznego materialu o wysokiej wytrzymalosci i na koncu wystajacym z wy¬ wierconego otworu,wyposazony jest w lacznik lub element przylaczeniowy* Ze posrednictwem la¬ cznika lub elementu przylaczeniowego trzon mozna bez trudnosci i nakladu czasu dolaczyc do pompy wysokocisnieniowej• Poniewaz warstwy skalne w bliskim obrebie przekroju wylomu, jak równiez wywierconych otworów maja czestokroc strukture plytkowa, a tym samym przy wstrzykiwaniu na pelna glebo¬ kosc wywierconego otworu material wypelniajacy móglby wyplywac do wolnego przekroju chodnika, celowe jest wyposazenie trzonu w co najmniej jeden uksztaltowany w dolnej czesci kolnierz usz¬ czelniajacy, w których przewidziane sa przebiegajace równolegle do trzonu malokalibrowe wy¬ wiercone otwory* Za posrednictwem kolnierza,wzglednie kolnierzy uszczelniajacych osiaga sie w prosty sposób zadane zmniejszenie cisnienia w dolnej czesci urzadzenia* Zamiast kolnierzy moze byc celowo uformowanie plaszcza rurowego w dolnej czesci w jed¬ nej lub wielu strefach przez wytworzenie pierscieniowych splaszczen, przy czym powyzej nich usytuowana jest umocowana na plaszczu z zewnatrz klapa zaworu* Klapa pozwala na wytworzenie cisnienia poczatkowego w kotwie dla sprezenia elastycznego materialu w przewezeniach w celu dobrego docisniecia do scianek otworu* Klapy sa tak uksztaltowane, ze po osiagnieciu lub przekroczeniu zalozonego cisnienia odchylaja sie,pozwalajac na wyplyw pianki do przestrzeni pomiedzy sciankami otworu i kotwy* Szczególnie przy zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku jako kolka do umacniania wy¬ czerpujacych sie warstw pokladu wegla korzystne jest, jezeli plaszcz rurowy posiada rozmie¬ szczone w okreslonych strefach lub na calej dlugosci wiercone otwory, a na dolnym koncu, wys¬ tajacym z wywierconego otworu zamek szybkodzialajacy• Tego rodzaju urzadzenie prowadzi bar¬ dziej do zespajania górotworu - niz do wtryskiwania materialu umacniajacego, w wegiel lub gó¬ rotwór* Wyplywanie materialu umacniajacego z wydrazonego trzonu mozna przy tym powstrzymac w ten prosty sposób, ze zawór szybkodzialajacy, uksztaltowany jako zamek wtykowy z zaciskiem, ma wglebienie plaskie, korespondujace z zaworem kulkowym, umieszczonym powyzej w trzonie* Wprowadzenie trzonu przykladowo do wywierconych w weglu otworów wynalazek ulatwia w ten sposób, ze koniec trzonu umieszczony w wywierconym otworze zamkniety jest za pomoca trzpie¬ nia w zaokraglonym kolpakiem i czescia wtykowa, przy czym kolpak uksztaltowany jest w ten sposób, ze wystaje poza plaszcz rurowy* Przy przeprowadzanym nastepnie napelnieniu wzglednie wprowadzaniu srodka umacniajacego pod cisnieniem trzpien ten zostaje wypchniety z trzonu, wskutek czego przez górny otwór moze wydostac sie wystarczajaca ilosc materialu wypelniaja¬ cego* W celu latwiejszego ustalenia polozenia zamocowania urzadzenia uksztaltowane sa na pla¬ szczu rurowym haki oporowe, skierowane ku dolowi* Korzystne jest ponadto umieszczenie kol¬ nierzy uszczelniajacych^wzglednie klap zaworowych na wierzcholku i/lub na dlugosci trzonu przy jednoczesnym tworzeniu odcinków* Korzystna rzecza jest równiez to, jezeli w zaleznosci od konkretnego przypadku zastosowania obok koncówki wtykowej trzon od strony chodnika zawie¬ ra równiez wewnetrzny gwint*131 495 3 Zwlaszcza przy zastosowaniu kolka do umacniania wyczerpujacych eie warstw weglowych opracowano takie rozwiazanie, w którym wewnatrz trzonu umieszczony jest co najmniej jeden nabój napelniony materialem umacniajacym, który mozna rozbic mechanicznie.'Ponadto-przestfzen" wewnetrzna trzonu mozna podzielic na dwie komory przez prowadzona w plaszczu rurowym sciane komorowa, która usytuowana jest tak, ze moze sie przesuwac wzdluz¬ nie, a na której koncu, zwróconym do wierzcholka trzonu umieszczona jest glowica mieszajaca.Przy tego rodzaju uksztaltowaniu urzadzenie tworzy jednoczesnie nabój, który nie zostaje roz¬ bity w odpowiedni sposób, lecz stanowi raczej miejsce, gdzie srodek zespajajacy, uprzednio znajdujacy sie w oddzielonych komorach, zostaje zmieszany przez wyciagniecie komory miesza¬ jacej i poddany reakcji. Wyplyniecie srodka zespajajacego z trzonu sluzacego jako nabój osia¬ ga sie w ten sposób, ze boczne krawedzie sciany komorowej uksztaltowane sa w postaci jaskól¬ czego ogona. Plaszcz rurowy posiada przy tym celowo w obrebie prowadnic wybrania, które za¬ mykane sa w kierunku do komór przez sciane komorowa. Ponadto w celu uszczelnienia obszaru prowadnic celowe jest uksztaltowanie na kazdej scianie komorowej lap uszczelniajacych.Dobre przemieszczanie materialu umacniajacego lub materialu zespajajacego osiaga sie w ten sposób, ze glowica mieszajaca zawiera przebiegajaco skosnie lub po linii gwintu szcze¬ liny uksztaltowane przelotowo od strony dolnej do górnej.Równiez w celu latwiejszego ustalania polozenia trzonu sluzacego jako nabój wewnatrz wier¬ conego otworu oraz w oelu zapobiezenia niepozadanemu wyplywowi masy zespajajacej z wywierco¬ nego otworu dolny koniec trzonu ma wystep uszczelniajacy^który sluzy jednoczesnie do tego, aby szczelina przepuszczajaca sciane komorowa byla mozliwie waska* Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na któ¬ rym fig:.. 1 przedstawia przekrój poprzeczny umocnionego i zakotwionego chodnika, fig. 2 - otwór z wprowadzonym trzonem, fig. 3 - otwór z trzonem w przekroju poprzecznym, fig. 4 - inne wykonanie trzonu z otworami rozmieszczonymi na jego dlugosci, fig. 5 - sciane w obrebie fron¬ tu urabiania przodków w przekroju poprzecznym, fig. 6 - trzon w przekroju poprzecznym sluza¬ cy jako nabój, fig. 7 - trzon w przekroju wzdluznym, fig. 8 - trzon widziany z boku, fig.9- obszar przykrywy trzonu wedlug fig. 7 i fig. 10 - szereg polaczonych ze soba trzonów sluza¬ cych jako naboje, widziany z boku.Przedstawiony na fig. 1 chodnik 1 jest przykladowym wykonaniem, przy którym uwzglednio¬ no przepisy budowlane dotyczace wyrobisk; równiez dobrze moglaby byc to komora wyrobiska.Górotwór oznaczony jest cyfra 2.Fig. 1 pokazuje, ze przez stosowanie urzadzenia wedlug wynalazku powstaje w górotworze 2 duzy plaszcz chroniacy chodnik. Plaszcz podzielony jest na strefy 6 i 5 przez kotwe 4 i przez wtrysniecie na strefe 7, przy czym obie strefy tworza calosc. Dodatkowo w okolicy wlo¬ tu otworu oznaczono strefe 8 rzadko lub wcale nie wypelniona przez material umacniajacy, a wiec praktycznie tylko zaklejony. Zabezpieczony w ten sposób chodnik jest wytrzymaly na ob¬ ciazenie stale i zmienne.Fig. 2 i 3 pokazuja kotwe 4 wprowadzona do otworu 9, przy czym widac, ze nie dochodzi ona do dna 17 otworu, lecz pozostaje tara pusta przestrzen wypelniana po wtrysnieciu materia¬ lem umacniajacym. Trzon 10 stanowi material rurowy. Trzony 10 wykonane z materialów o wyso¬ kiej elastycznosci posiadaja na koncu 13 od strony chodnika przykladowo plyte 11. Plyta ta zapobiega wyplowowi materialu umacniajacego. Dla przylaczenia pompy cisnieniowej trzon 10 posiada z tego samego konca 13 gwint 14, na który mozna nakrecic waz pompy 15 lub tez ply¬ ty, wzglednie haki dla przykladowego podwieszania szyn. Tego rodzaju kotwy górskie 4, wzgle¬ dnie trzony 10 stosowane sa coraz czesciej w tym celu, aby stworzyc pewne podwieszenia dla ciagów jednoszynowych, przewodów zaopatrzeniowych i podobnych urzadzen eksploatacyjnych.Wyplyw materialu umacniajacego do chodnika 16 uniemozliwiaja kolnierze 20 usytuowane w okreslonej odleglosci od wylotu otworu 18 w dolnej czesci 21 trzonu 10.Strzalki na fig. 2 i 3 wskazuja, ze material umacniajacy podawany przez pompe i waz 15 wnika poprzez plaszcz rurowy 12 do otworu 9 i dalej przez szczeliny 23 do górotworu 2.4 131 495 Kolnierz uszczelniajacy 20 z otworami 22 powoduje wnikniecie materialu umacniajacego do te- * go obszaru pod niskim cisnieniem tak, ze nie wyplywa on na zewnatrz do chodnika 16.Zamiast kolnierzy 20 na fig. 3 pokazana jest wersja trzonu 10 z pierscieniowymi spla¬ szczeniami 24, 25 umieszczonymi na plaszczu 12. Na koncu 19 przewidziana jest klapa/klapy zaworowe 26 pozwalajace na utworzenie cisnienia wstepnego w obszarze plaszcza 12 przed wstrzy knieciem materialu umacniajacego tak by pierscieniowe splaszczenia24,25 mogly sie- prze¬ ksztalcic w zgrubienia. Zgrubienia przylegaja do sciany otworu i uniemozliwiaja wyplyw ma- teri8lu umacniajacego wzglednie.redukuja go do minimum.W górnej etrefie trzonu 10 lub wzdluz calej dlugosci przewidziane sa haki oporowe 27 uniemozliwiajace przedwczesne wysuniecie kotwy z otworu 9 i jednoczesnie zwiekszajace przy¬ czepnosc materialu umacniajacego w wywierconym otworze 9* Fig.4 przedstawia kolek rurowy, przykladowo przystosowany do umacniania wyczerpujacych sie i rozsypujacych sie warstw zloza weglowego. Kolek rurowy oznaczony jest cyfra 30 i sta¬ nowi uwidoczniony na fig. 1 do 3 trzon 10 z wysokoelastycznego materialu, w którym rozmie¬ szczone sa na jego dlugosci otwory 31, 32, 33» 34. Na dolnym koncu kolka rurowego 30 przewi¬ dziany jest zamek ezybkodzialajacy 35 z zaworem kulowym 36. Uszczelnienie 37 zapobiega wyp¬ lywaniu materialu umacniajacego do wnetrza chodnika. Górny koniec jest zamkniety trzpieniem 38, który zawiera kolpak 39 i koncówke wtykowa 40, za posrednictwem której trzpien 38 nasa¬ dza sie na kolek rurowy 30.Na fig* 5 przedstawiono zastosowanie kolka rurowego 30 w chodniku* W tym celu najpierw wprowadza sie do wywierconego otworu 9 naboje 43 z materialem umacniajacym, które nastepnie zostaja rozbite za posrednictwem kolka rurowego 30 w ten sposób, ze material umacniajacy wni¬ ka z jednej strony do wytworzonych w zlozu kliwazy 42, a z drugiej strony do samego kolka ru¬ rowego 30. W ten sposób czolowa sciana 46 wyrobiska zostaje tak wzmocniona w obszarze miedzy stropem 44 a spagiem 45, ze zapewniony jest w przyblizeniu pionowy front. Cyfra 47 oznaczo¬ ne jest wglebienie plaskie wewnatrz zamkniecia szybkodzialajacego 35, na które moze sie nak¬ ladac kulka zaworu kulkowego 36 w celu skutecznego zapobiezenia wyplynieciu materialu umac¬ niajacego z kolka rurowego 30.Na fig. 4, 7, 8, 9 przedstawiono trzon 10, który jest jednoczesnie jako nabój 51 wypel¬ niany materialem umacniajacym. W tym celu nabój 51 zawiera dwie oddzielone od siebie komory 52, 539 które utworzone sa w ten sposób, ze przestrzen wewnetrzna 59 naboju 51 podzielona jest przez sciane komorowa 68 na dwie komory 52, 53* W górnym koncu 69 sciana komorowa 68 jest zwiazana z glowica mieszajaca 71, która nasadzona jest sztywno lub obrotowo na sciane komorowa 68. Dolny koniec 70 sciany komorowej 66 jest wyprowadzony przez dno 72 na zewnatrz i zawiera w przedniej czesci 75 szereg wybran 74* które maja ulatwic wyciaganie sciany ko¬ morowej z naboju 51* Dno posiada odpowiednio uksztaltowana szczeline 73 do przeprowadzania sciany komorowej 68.Glowica mieszajaca 71 posiada szereg szczelin 79, 80 przechodzacych od spodniej strony 77 do wierzchniej strony 78. Szczeliny te sluza do tego, aby uruchamianiu sciany komorowej 68 poawolió stloczonemu materialowi umacniajacemu wniknac do wolnej przestrzeni tworzacej sie wówczas nad glowica mieszajaca 71* Szczeliny 79, 80 sa tak uformowane^wzglednie uksztal¬ towane, zeby zapewnic prawidlowe przemieszczenie skladników przechowywanych w komorach 52, 53* Przedwczesnemu zmieszaniu lub przereagowaniu skladników zawartych w komorach 52, 53 w obrebie przykrywy 81 skutecznie zapobiegaja trzpienie uszczelniajace 82, 83 /fig* 9/, wpro¬ wadzane w szczeliny 79, 80. Trzpienie uszczelniajace 82, 83 sa korzystnie czesciami przykry¬ wy 81.Dla ulatwienia uruchomienia sciany komorowej 68 i zapewnienia zespojenia calego naboju do wywierconego otworu, krawedzie boczne 85, 86 sciany komorowej 68 uksztaltowane sa w pos¬ taci jaskólczego ogona i prowadzone w prowadnicy 90. W obrebie prowadnicy, to znaczy w obsza¬ rze, w którym sciany komór 52, 53 sa oslabione, przewidziane sa wybrania 87, 88, przez któ¬ re zmieszany material umacniajacy moze wnikac w przestrzen przejsciowa miedzy nabojem 51 a górotworem 2. Celowe moze byc przy tym umieszczenie w obrebie kazdej z krawedzi bocznych131 495 5 85, 88 lap uszczelniajacych 91• Korzystne jest równiez uksztaltowanie w obrebie szczeliny 73 na dnie 12 plyt uszczelniajacych 92, aby w ten sposób skutecznie zapobiec wyplywowi ma¬ terialu umacniajacego przez szczelino 73 w dnie 72* Szczelina 73 zaweza sie jednoczesnie tak dalece, jak to tylko jest mozliwe i konieczne i to w ten sposób, ze na zewnetrznym plaszczu naboju 51 naniesiony jest wystep uszczelniajacy 93, który jednoczesnie prowadzi do uszczel¬ nienia dolnego obszaru i lepszego ustalenia naboju w wywierconym otworze.Fig. 10 przedstawia szereg polaczonych ze soba nabojów 51, 96, 97, które sa w ten spo¬ sób przygotowane do wykorzystania i w zaleznosci od potrzeb oddziela sie je za pomoca szwów 95, 98 przystosowanych do przecinania lub rozrywania. W tym celu uksztaltowane sa laczniki 94, które maja dodatkowo zapobiec wyplywowi materialu umacniajacego z pojedynczych nabo¬ jów 51. 96, 97.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do umacniania warstw górotworu, zwlaszcza do wtryskiwania przez nie do warstw górotworu materialu umacniajacego, skladajace sie z trzonu, który jest wprowadzany do otworu wiertniczego górotworu i który wystaje z tego otworu na okreslona dlugosc, znamienne tym, ze trzon /10/ posiada pierscieniowy plaszcz rurowy /12/, któ¬ ry wykonany jest jako przewodzacy material umacniajacy, przy czym plaszcz rurowy /12/ po¬ siada w co najmniej jednej strefie pierscieniowate splaszczenia /24, 25/a powyzej tych stref umieszczona jest klapa zaworowa /26/, która nasadzona jest na zewnatrz na plaszcz rurowy /12/. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze plaszcz rurowy /12/ po¬ siada rozmieszczone w okreslonych strefach pierscieniowatych splaszczen /24, 25/ lub na ca¬ lej dlugosci wywiercone otwory /31, 32, 33, 34/, a na swoim dolnym koncu /l3/» wystajacym z wywierconego otworu /9/ ma szybkodzialajacy zamek /35/» 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze szybkodzialajacy zamek /35/, uksztaltowany jako zamkniecie wtykowe z zaciskiem, posiada plaskie wglebienie /47/ odpowiadajace zaworowi kulkowemu /36/ usytuowanemu powyzej niego w trzonie/10/. 4» Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne t y *m , ze koniec trzonu /10/ umie¬ szczony w wywierconym otworze /9/ zamykany jest za posrednictwem trzpienia /38/ z zaokrag¬ lonym kolpakiem /39/ i mufa /40/, przy czym kolpak uksztaltowany jest tak, ze wystaje ponad plaszcz rurowy /12/. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tyra,ze trzon /10/ posia¬ da jeden lub kilka kolnierzy uszczelniajacych /20/ uksztaltowanych w dolnej czesci /21/, w którym wykonane sa przebiegajace równolegle do trzonu wywiercone otwory /22/ o malej sred¬ nicy. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze na plaszczu rurowym /12/ uksztaltowane sa skierowane do dolu haki oporowe /27/» 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze klapy zaworowe /26/ wzg¬ lednie kolnierze uszczelniajace /20/ umieszczone sa na wierzcholku /19/ i/lub na calej dlu¬ gosci trzonu /10/ i wyznaczaja tym samym odcinki. 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze trzon /10/ na koncu /13/, znajdujacym sie od strony przylaczeniowej, posiada gwint wewnetrzny /l4/« 9» Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze wewnatrz trzonu /10/ umieszczony jest co najmniej jeden nabój /43/ napelniany materialem umacniajacym, któ¬ ry mozna rozbijac mechanicznie. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 aibo 2, znamienne tym, ze wnetrze /59/ trzonu /10/ podzielone jest na dwie komory /52, 53/ scianka komorowa /68/, przeprowadzona w plaszczu rurowym /12/ i przystosowana ksztaltem do przesuwu wzdluznego, przy czym na jej kon¬ cu zwróconym do wierzcholka /19/ trzonu /10/ usytuowana je3t glowica mieszajaca /71/»6 131 ^95 11» Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze krawedzie boczne /85, 86/ sciany komorowej /68/ uksztaltowane sa w formie ogona jaskólczego* 12. Urzadzenie wedlug zaatrz. 10, znamienne tyra, ze plaszcz rurowy /12/ posiada w obrebie prowadnic /9Q/ wybrania /87, 88/, które zamykane sa w kierunku komór /S2, 53/ przez sciane komorowa /68/.W. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze glowica mieszajaca /71/, posiada przebiegajace stromo lub po linii gwintu szczeliny /79, 80/, uksztaltowane przelotowo przez czesc dolna/fj/i czesc górna /7S/« 14» Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze dolny koniec /13/ trzonu /10/, sluzacego jako sciana naboju, posiada wystep uszczelniajacy /83/, który az do dna /72/ sciagniety jest w dól wybraniem /74/ do przeciagania sciany dzialowej /68/, otacza jednoczesnie plaszcz rurowy /12/ i jest trwale z nim polaczony.131 495 FIG.5 45131 495 FIG.7 FIG.8 FIG.10 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100zl PL