Opis patentowy opublikowano: 1987 04 30 138048 Int. Ci .< B60T */26 F16K 11/00 CZY tfania! Twórca wynalazku: Varazdat Gevondovich Grigorian Uprawniony z patentu Kamskoje obiedinenie po proizvodstwu bolshe- gruznykh avtomobilei KAMAZ, Naberezhnye Chelny (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich) Zawór do regulacji cisnienia, zwlaszcza w pneumatycznym ukladzie hamulcowym srodków transportu Przedmiot wynalazku stanowi zawór do regulacji cisnienia, zwlaszcza w pneumatycznym ukladzie hamulcowym srodków transportu, zaopatrzonym w regulator sily hamowania, regulujacy cisnienie w zaleznosci od obciazenia srodków transportu, zawierajacy korpus, w którym osadzony jest tlok róznicowy i pomocniczy, które to tloki dziela prze¬ strzen wewnetrzna korpusu na komore doprowa¬ dzajaca regulacyjna i rozdzielcza, a takze podwójny element zaworowy, sterowany za pomoca tloka róz¬ nicowego i realizujacy w zaleznosci od polozenia tloka róznicowego doprowadzanie sprezonego po¬ wietrza do komory rozdzielczej i odprowadzanie z niej do atmosfery, przy czym mniejsza powierz¬ chnia robocza tloka róznicowego jest przeznaczona do oddzialywania na nia doprowadzajacego cisnie¬ nia sprezonego powietrza, doplywajacego od glów¬ nego zaworu sterujacego ukladu hamulcowego do komory doprowadzajacej, ograniczonej mniejsza po¬ wierzchnia robocza tloka róznicowego i sciankami korpusu, powierzchnia róznicowa — do oddzialywa¬ nia na nia cisnienia regulacyjnego powietrze spre¬ zonego, doprowadzanego za pomoca regulatora sily hamowania do komory regulacyjnej, ograniczonej powierzchnia róznicowa tloka róznicowego i scian¬ kami korpusu, a wieksza powierzchnia robocza — do oddzialywania na nia rozdzielczego cisnienia powietrza, doprowadzonego za pomoca zaworu do kolowych cylindrów hamulcowych ukladu z ko¬ mory rozdzielczej, ograniczonej wieksza powierz- 10 15 20 25 chnia robocza tloka rónicowego i sciankami korpusu.Wynalazek mozna stosowac w przemysie samo¬ chodowym i ciagnikowym w ukladach hamulco¬ wych samochodów ciezarowych, przyczep i innych srodków transportu, zaopatrzonych w pneuma¬ tyczny uklad hamulcowy.Znany jest zawór do regulacji cisnienia w pneu¬ matycznym dwuobwodowym ukladzie hamulcowym samochodów, zwlaszcza ciezarowych (np. ze zglo¬ szenia RFN nr 1802 370 z 1968 r.). Ten znany zawór ma korpus, w którym osadzony jest tlok róznicowy i pomocniczy, dzielace przestrzen wewnetrzna kor¬ pusu na komore doprowadzajaca, regulacyjna i roz¬ dzielcza. Mniejsza powierzchnia roDOCza tloka róz¬ nicowego podlega przy hamowaniu dzialaniu cisnie¬ nie doprowadzajacego od glównego zaworu steru¬ jacego ukladu hamulcowego, powierzchnia róznico¬ wa w dzialaniu cisnienia regulacyjnego, doprowa¬ dzanego od regulatora sily hamowania, natomiast wieksza powierzchnia robocza — dzialaniu cisnie¬ nia regulacyjnego, odprowadzanego od zaworu do kolowych' cylindrów hamulcowych osi przedniej.Tlok pomocniczy znajduje sie pod dzialaniem cis¬ nienia regulacyjnego, dzialajacego na jego pierwsza powierzchnie robocza, oraz sily sprezyny, przeciw¬ dzialajacej oddzialywaniu na tlok cisnienia regula¬ cyjnego. Dzieki odpowiednim regulacjom pomiedzy polami wymienionych, powierzchni tloków i sily 138 048a 138 048 4 Sprezyny zawór reguluje cisnienie w kolowych cy¬ lindrach hamulcowych osi przedniej.W srodku tloka róznicowego wykonany jest otwór i gniazdo zaworu wlotowego podwójnego elementu zaworowego, natomiast w srodku tloka pomocni¬ czego — otwór i gniazdo zaworu wylotowego po¬ dwójnego elementu zaworowego.Aby w przypadku wypadniecia z eksploatacji obwodu hamulców tylnej osi, polaczonego z druga sekcja glównego zaworu sterujacego ukladu hamul¬ cowego, do kolowych cylindrów hamulcowych osi przedniej doprowadzane bylo cisnienie rozdzielcze, równe cisnieniu doprowadzajacemu, skok tloka róz¬ nicowego jest mniejszy od skoku tloka pomocni- cze§dtv tym przypajdku pod dzialaniem sily spre¬ zyny na tlok pomocniczy zawór wylotowy zostaje zamkniety, natomiast otwiera sie zawór wlotowy i kolowe cylindry hamulcowe osi przedniej zostaja polaczone z pierwsza sekcja glównego zaworu ste¬ rujacego. Zapewnia to równosc cisnienia rozdziela¬ jacego i doprowadzajacego.W przypadku awarii obwodu tylnych hamulców znany zawór doprowadza do kolowych cylindrów hamulcowych osi przedniej cisnienie rozdzielcze, równe cisnieniu doprowadzajacemu, co przyczynia sie do zablokowania kól przedniej osi z powodu niedostatecznej zmiany rozkladu normalnego obcia¬ zenia na niej, a tym samym do zmniejszenia efek¬ tywnosci hamowania, utraty zdolnosci kierowania samochodem, pogorszenia warunków bezpieczen¬ stwa ruchu i wzrostu zuzycia pon.Aby zapewnic w przypadku awarii obwodu tyl¬ nych hamulców równosc cisnienia rozdzielczego i doprowadzajacego, sprezyna, dzialajaca na tlok pomocniczy, powinna utrzymywac zawór wlotowy w polozeniu otwarcia pomimo oddzialywania naj¬ wiekszego mozliwego cisnienia rozdzielczego na tlok pomocniczy. Wskutek tego przy mniejszych wartosciach cisnienia regulacyjnego cisnienia- roz¬ dzielcze nie zmienia sie w funkcji obciazenia sa¬ mochodu.W celu przyspieszenia odprowadzenia sprezonego powietrza z kolowych cylindrów hamulcowych przedniej osi przy odhamowywaniu, znany zawór jest zaopatrzony w zawór zwrotny z otworem dla¬ wiacym, co komplikuje konstrukcje zaworu i zmniejsza jego niezawodnosc, zwlaszcza w przy¬ padku pracy w warunkach zimowych, gdy w pneu¬ matycznym ukladzie hamulcowym zamarza wilgoc, zawarta w sprezonym powietrzu. Czas odhamowy- wania znacznie wzrasta w przypadku awarii obwo¬ du hamulców tylnej osi, poniewaz sprezone po¬ wietrze wyplywa z kolowych cylindrów hamulco¬ wych osi przedniej do atmosfery poprzez glówny zawór sterujacy.Ponadto znany zawór nie daje mozliwosci regu¬ lacji jego charakterystyki, co ogranicza jego zasto¬ sowanie w ukladach hamulcowych srodków tran¬ sportu, rózniacych sie wzajemnie masa i parame¬ trami konstrukcyjnymi.U podstaw wynalazku lezy zadanie opracowania zaworu do regulacji cisnienia w pneumatycznym ukladzie hamulcowym srodków transportu, w któ¬ rym wzajemne polozenie zaworu róznicowego i po¬ mocniczego dawaloby takie ich wspóldzialanie, które w przypadku awarii obwodu tylnych hamul¬ ców zapewnialoby doprowadzanie sprezonego po¬ wietrza do kolowych cylindrów hamulcowych osi przedniej przy cisnieniu rozdzielczym, eliminuja¬ cym blokowanie kól osi przedniej, co z kolei umo¬ zliwiloby zachowanie zdolnosci kierowania samo¬ chodem, zwiekszenie efektywnosci hamowania i bezpieczenstwa ruchu, a takze zmniejszenie zu¬ zycia opon.Zgodnie z wynalazkiem, zadanie to zostalo roz¬ wiazane dzieki temu, ze osadzony przesuwnie w korpusie tlok pomocniczy jest przystosowany do przesuwania pod dzialaniem sprezonego czynnika w kierunku tloka róznicowego, az do silowego domkniecia sie z tlokiem róznicowym i nastepnego wspólnego przesuwania sie tloka róznicowego i tloka pomocniczego, a jednoczesnie tlok pomocni¬ czy jest przystosowany do przeciwdzialania temu przesuwaniu sie tloka pomocniczego w kierunku tloka róznicowego.Celowe jest wykonanie w srodku tloka róznico¬ wego otworu i gniazda wlotowego podwójnego za¬ worowego, a gniazdo zaworu wylotowego zaleca sie wykonac w sciance korpusu, ograniczajacej komore rozdzielcza, co zapewni w zaleznosci od polozenia tloka róznicowego doprowadzanie sprezonego po¬ wietrza z komory doprowadzajacej do komory roz¬ dzielczej oraz odprowadzanie sprezonego powietrza z komory rozdzielczej do atmosfery.Celem jest równiez zapatrzenie zaworu w komore zasilajaca, utworzona przez podzielenie komory roz¬ dzielczej za pomoca scianki posredniej korpusu i laczaca sie z zasobnikiem sprezonego powietrza lub z glównym zaworem sterujacym ukladu ha¬ mulcowego, przy czym w sciance posredniej kor¬ pusu zaleca sie wykonac otwór i gniazdo zaworu wlotowego podwójnego elementu zaworowego, na¬ tomiast gniazdo zaworu wylotowego wykonac na wiekszej powierzchni roboczej tloka róznicowego, dzieki czemu zapewnione jest w zaleznosci od po¬ lozenia tloka róznicowego doprowadzanie sprezone¬ go powietrza z komory zasilajacej do komory roz¬ dzielczej oraz odprowadzanie sprezonego powietrza z komory rozdzielczej do atmosfery.Korzystne jest dodatkowe ograniczenie komory doprowadzajacej pierwsza powierzchnia robocza tloka pomocniczego, przejmujaca dzialanie cisnie¬ nia doprowadzajacego, powodujacego przemieszcze¬ nie tloka pomocniczego w kierunku tloka róznico¬ wego. Korzystne jest takze dodatkowe ograniczenie komory rozdzielczej pierwsza powierzchnia robocza tloka pomocniczego, przejmujaca dzialanie cisnienia rozdzielczego, wywolujacego przemieszczenie tloka pomocniczego w kierunku tloka róznicowego.Nie mniej korzystne jest dodatkowe ograniczenie komory regulacyjnej druga powierzchnia robocza tloka pomocniczego, przejmujaca dzialanie cisnienia regulacyjnego, przeciwdzialajacego przemieszczeniu tloka pomocniczego w kierunku tloka róznicowego.Ponadto korzystne jest dodatkowe ograniczenie komory rozdzielczej druga powierzchnia robopza tloka pomocniczego, przejmujaca dzialanie cisnienia rozdzielczego, przeciwdzialajacego jego przemiesz¬ czeniu w kierunku tloka róznicowego. Nie mniej celowe jest zaopatrzenie tloka pomocniczego w ele- 10 1F 20 25 30 35 40 45 50 55 605 138 048 6 róznicowego, w przekroju jKJdtoiznym, i&g. # — zawór, analogiczny do uwidocznionego na fig. 1, * z elementem sprezystym, przeciwdzialajafcym prze¬ mieszczeniu tloka pomocniczego w kierunku tloka 5 róznicowego, w przekroju podluznym, fig. 9 — zawór, analogiczny do uwidocznionego na fig. 4. z elementem sprezystym, przeciwdzialajacym prze¬ mieszczeniu tloka pomocniczego w kierunku tloka róznicowego, w przekroju podluznym, fig. 10 — ld zawór, analogiczny do uwidocznionego na fig. 5, z elementem sprezystym, przeciwdzialajacym prae- mieszczeniu tloka pomocniczego w kierutoku tloka róznicowego, w przekroju podluznym, fig. 11 — zawór, analogiczny do uwidocznionego na fig. 8, 15 w innym przykladzie wykonania tloka pomocni¬ czego i róznicowego, w przekroju podluznym, fig. 12 — zawór analogiczny do uwidocznionego na fig. 9, w innym przykladzie wykonania tloka pomocniczego i róznicowego, w przekroju podluz- 20 nym, fig. 13 — zawór, analogiczny do uwidocznio¬ nego na fig. 10 — w innym przykladzie wykonania tloka pomocniczego i róznicowego, w przekroju po¬ dluznym, fig. 14 — zawór, analogiczny do uwi¬ docznionego na fig. 6, w innym przykladzie wyko- 25 nania tloka róznicowego, w przekroju podluznym, a fig. 15, zawór, analogiczny do uwidocznionego na fig. 7, w innym przykladzie Wykonania tloka róznicowego i z elementem sprezystym, przeciw¬ dzialajacym przemieszczeniu tloka róznicowego w 30 kierunku od tloka pomocniczego, oraz z mecha¬ nizmami do regulacji wstepnego napiecia elemen¬ tów sprezystych, w przekroju podluznym.Zawór 1 (fig. 1) do regulacji cisnienia w pneuma¬ tycznym ukladzie hamulcowym srodków transportu 35 zawiera korpus 2, w którym osadzony jest tlok róz¬ nicowy 3 i tlok pomocniczy 4. Tlok pomocniczy 4 jest umieszczony wspólosiowo wzgledem tloka róz¬ nicowego 3, przy czym tloki 3 i 4 sa osadzone z mozliwoscia ograniczonego przemieszczania wza- 40 jemnego i zamykania silowego. W danym przykla¬ dzie wykonania tloki 3 i 4 sa polaczone teleskopo¬ wo. Tloki 3 i 4 dziela przestrzen wewnetrzna kor¬ pusu 2 na komore doprowadzajaca 5, regulacyjna 6 i rozdzielcza 7. 45 Komora doprowadzajaca 5 jest Ograniczona mniej¬ sza powierzchnia robocza fc tloka róznicowego 3, sciankami korpusu 2 i pierwsza powierzchnia ro¬ bocza 9 tloka pomocniczego 4, przejmujaca dziala¬ nie cisnienia doprowadzajacego Pi sprezonego po- 5© wietrza, doprowadzanego od pierwszej sekcji glów¬ nego zaworu sterujacego 10 ukladu hamulcowego. ment sprezysty, przeciwdzialajacy przemieszczeniu tloka pomocniczego W kierunku tloka róznicowego.Tlok pomocniczy mozna wykonac tak, iz pole jego pierwszej powierzchni roboczej jest mniejsze od pola drugiej powierzchni roboczej. Ponadto tlok pomocniczy mozna wykonac tak, aby pole pierwszej powierzchni roboczej bylo równe polu drugiej po¬ wierzchni roboczej.Mozna takze wykonac tlok róznicowy w taki sposób, ze suma pól mniejszej powierzchni roboczej i powierzchni róznicowej jest równa polu wiekszej powierzchni roboczej.Celowe jest dalej takie wykonanie tloka pomocni¬ czego, ze pole jego pierwszej powierzchni roboczej jest wieksze od pola drugiej powierzchni roboczej, natomiast suma pól mniejszej powierzchni roboczej i powierzchni róznicowej tloka róznicowego jest mniejsza od pola jego wiekszej powierzchni robo¬ czej. Nie mniej celowe jest takie wykonanie tloka róznicowego, aby suma pól mniejszej powierzchni roboczej i powierzchni róznicowej byla mniejsza od pola wiekszej powierzchni roboczej. Korzystne jest zaopatrzenie tloka róznicowego w element sprezysty, przeciwdzialajacy jego przemieszczaniu w kierunku od tloka pomocniczego. Korzystne jest takze zaopatrzenie zaworu w mechanizmy do regu¬ lacji wstepnego napiecia elementów sprezystych.Celowe jest teleskopowe polaczenie tloka róznico¬ wego i tloka pomocniczego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór do regulacji cisnieninia w pneumatycznym ukladzie hamulcowym srodków transportu w ujeciu schematycznym w pierwszym przykladzie wykonania podwójnego elementu zawo¬ rowego i z przylaczeniem zaworu do ukladu ha¬ mulcowego wedlug wynalazku, w przekroju po¬ dluznym, fig. 2 — zawór w drugim przykladzie wykonania podwójnego elementu zaworowego w ukladzie schematycznym, fig. 3 — zawór analo¬ giczny do uwidocznionego na fig. 2, w innym przy- wladzie wykonania przylaczenia komory zasilaja¬ cej do ukladu hamulcowego, w przekroju podluz¬ nym, fig. 4 — zawór wedlug wynalazku do regu¬ lacji cisnienia w ujeciu schematycznym, analogiczny do uwidocznionego na fig. 1, w drugim przykladzie wykonania komory rozdzielczej, w przekroju po¬ dluznym, fig. 5 — zawór wedlug wynalazku do regulacji cisnienia w ujeciu schematycznym, analo¬ giczny do uwidocznionego na fig. 1, w trzecim przykladzie wykonania komory rozdzielczej, w przekroju podluznym, fig. 6 — zawór wedlug wynalazku do regulacji cisnienia w ujeciu sche¬ matycznym, analogiczny do uwidocznionego na fig. 1, w drugim przykladzie wykonania komory regulacyjnej i z elementem sprezystym, przeciw¬ dzialajacym przemieszczeniu tloka pomocniczego w kierunku tloka róznicowego, w przekroju po¬ dluznym, fig. 7 — zawór wedlug wynalazku do re¬ gulacji cisnienia w ujeciu schematycznym, analo¬ giczny do uwidocznionego na fig. 5, w drugim przykladzie wykonania komory regulacyjnej i z ele¬ mentem sprezystym, przeciwdzialajacym prze¬ mieszczaniu tloka pomocniczego w kierunku tloka Dzialanie cisnienia doprowadzajacego Pi wywo¬ luje przemieszczenie tloka pomocniczego 4 w kie¬ runku tloka róznicowego 3. Komora regulacyjna 6 jest ograniczona powierzchnia róznicowa 11 tloka 3, sciankami korpusu 2 i druga powierzchnia robo¬ cza 12 tloka pomocniczego 4, przejmujaca dzialanie cisnienia regulacyjnego P2 sprezonego powietrza, doprowadzanego od regulatora 13 sily hamowania, przylaczonego do drugiej sekcji glównego zaworu sterujacego 10 ukladu hamulcowego. Dzialanie cisnienia regulacyjnego P2 przeciwdziala przemiesz¬ czeniu tloka 4 w kierunku tloka 3. Komora roz¬ dzielcza 7 jest ograniczona wieksza powierzchnia la 15 20 25 30 35 40 45 56 55 607 138 048 8 robocza 14 tloka róznicowego 3 i sciankami kor¬ pusu 2.Pole pierwszej powierzchni roboczej 9 tloka po¬ mocniczego 4 jest mniejsze od pola jego drugiej po¬ wierzchni roboczefj 12. W tloku róznicowym 3 suma pól mniejszej powierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 jest równa polu jego wiekszej po¬ wierzchni roboczej 14. Zawór 1 zawiera takze po¬ dwójny element zaworowy 15, sterowany za po¬ moca tloka róznicowego 3 i majacy zawór wloto¬ wy 16 i wylotowy 17.W srodku tloka 3 wykonany jest otwór i gniazdo 18 zaworu wlotowego 16. Gniazdo 19 zaworu wyloto¬ wego 17 jest wykonana w sciance korpusu 2, ogra¬ niczajacej komore rozdzielcza 7.W zaleznosci od polozenia tloka róznicowego 3 podwójny element zaworowy 15 doprowadza spre¬ zone powietrze z komory doprowadzajacej 5 do komory rozdzielczej 7 oraz odprowadza sprezone powietrze z komory 7 do atmosfery przez otwór 20.Komora rozdzielcza 7 jest polaczona z kolowymi cylindrami hamulcowymi 21, w celu doprowadzenia do nich sprezonego powietrza pod cisnieniem roz¬ dzielczym P3.W ukladzie hamulcowym do jego glównego za¬ woru sterujacego 10 przylaczone sa zasobniki 22 i 23. Kolowe cylindry hamulcowe 24 sa przylaczone do regulatora 13 sily hamowania. Zawór 1 do regu¬ lacji cisnienia, uwidoczniony na fig. 2, zawiera w odróznieniu od opisanego powyzej ukladu komore zasilajaca 25, otworzona przez podzielenie komory rozdzielczej 7 za pomoca scianki posredniej 26 kor¬ pusu 2 i laczaca sie z zasobnikiem 22 sprezonego powietrza.Zawór 1 jest równiez zaopatrzony w podwójny element zaworowy 27. W sciance posredniej 26 wy¬ konany jest otwór i gniazdo 28 zaworu wlotowe¬ go 29 podwójnego elementu zaworowego 27, a gnia¬ zdo 30 zaworu wylotowego 31 jest wykonane na wieksze} powierzchni roboczej 14 tloka róznico¬ wego 3. W zaleznosci od polozenia tloka róznicowe¬ go 3 podwójny element zaworowy doprowadza sprezone powietrze z komory zasilajacej 25 do ko¬ mory rozdzielczej 7 oraz odprowadza sprezone po¬ wietrze z komory 7 do atmosfery.Na figurze 3 uwidoczniony jest inny wariant przylaczenia zaworu 1 (fig. 2) do ukladu hamulco¬ wego. Komora zasilajaca 25 (fig. 3) jest tu pola¬ czona z pierwsza sekcja glównego zaworu steruja¬ cego 10 ukladu hamulcowego. W odróznieniu od za¬ woru 1, uwidocznionego na fig. 1, na fig. 4 komora rozdzielcza 7 jest dodatkowo ograniczona druga po¬ wierzchnia robocza 12 tloka pomocniczego 4, przej¬ mujaca dzialanie cisnienia rozdzielczego P3, prze¬ ciwdzialajacego jego przemieszczeniu w kierunku tloka 3. Osiaga sie to dzieki temu, ze zawór 1 za¬ wiera dodatkowa komore rozdzielcza 32, otworzona przez podzielenie komory regulacyjnej 6 za pomoca scianki posredniej 33 i polaczona z komora roz¬ dzielcza 7.W odróznieniu od zaworu 1, uwidocznionego na fig. 1, na fig. 5 komora rozdzielcza 7 jest ograni¬ czona dodatkowo pierwsza powierzchnia robocza 9 tloka pomocniczego 4 przejmujaca dzialanie cisnie¬ nia rozdzielczego P3, wywolujacego jego przemie¬ szczenie w kierunku tloka 3. Osiaga sie to w ten sposób, ze zawór 1 zawiera komore dodatkowa 34, utworzona przez podzielenie komory doprowadza¬ jacej 5 za pomoca scianki posredniej 35 i polaczona 5 z komora rozdzielcza 7*. W odróznieniu od zawo¬ rów 1, uwidocznionych odpowiednio na fig. 1 i 5, w zaworach 1, uwidocznionych na fig. 6 i 7, tlok pomocniczy 4 jest zaopatrzony w element spre¬ zysty 36 (w sprezyne), przeciwdzialajacy przemie- 10 szczeniu tloka 4 w kierunku tloka 3.Dzialanie cisnienia P2 na druga powierzchnie ro¬ bocza 12 tloka 4 osiaga sie za pomoca scianki po¬ sredniej 37. W odróznieniu od zaworów 1, uwi¬ docznionych odpowiednio na fig. 1, 4 i 5, w zawo- 15 rach, uwidocznionych na fig. 8, 9 i 10, tlok pomoc¬ niczy 4 jest zaopatrzony w element sprezysty 36 (w sprezyne), przeciwdzialajacy przemieszczeniu tloka 4 w kierunku tloka 3.Pole pierwszej powierzchni roboczej 9 tloka po- 20 mocniczego 4 jest równe polu jego drugiej powierz¬ chni roboczej 12. W odróznieniu od zaworów, uwi¬ docznionych odpowiednio na fig. 8, 9 i 10, w za¬ worach 1, uwidocznionych na fig. 11, 12 i 13, pole pierwszej powierzchni roboczej 9 tloka pomocni- 25 czego 4 jako wieksze od drugiej powierzchni ro¬ boczej 12, a suma pól mniejszej powierzchni robo¬ czej 8 i powierzchni róznicowej 11 tloka róznico¬ wego 3 jest mniejsza od pola jego wiekszej po¬ wierzchni roboczej 14. 30 W odróznieniu od zaworów 1, uwidocznionych odpowiednio na fig. 6 i 7, w zaworach 1, uwidocz¬ nionych na fig. 14 i 15, suma pól mniejszej po¬ wierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 tloka róznicowego 3 jest mniejsza od pola wiekszej 35 powierzchni roboczej 14. Tlok róznicowy 3 (fig. 15) jest zaopatrzony w element sprezysty 38 (w spre¬ zyne), przeciwdzialajacy jego przemieszczeniu w kierunku od tloka pomocniczego 4, a takze w me¬ chanizmy 39 i 40 do regulacji wstepnego napiecia 40 odpowiednio elementów sprezystych 36 i 38.We wszystkich opisanych powyzej wariantach wykonania zaworu 1 tlok róznicowy moze byc za¬ opatrzony w element sprezysty 38, a elementy 36 i 38 moga byc zaopatrzone w mechanizmy 39 i 40 45 do regulacji napiecia wstepnego.Wszystkie zawory 1, uwidocznione na fig. 4—15, moga zawierac komore zasilajaca 25 (fig. 2) oraz podwójny element zaworowy 27, jak to uwidocznio¬ no na fig. 2. 50 Zawór 1 do regulacji cisnienia (fig. 1) dziala w sposób opisany ponizej.Podczas hamowania sprezone powietrze przeply¬ wa z zasobnika 22 sprezonego powietrza poprzez glówny zawór sterujacy 10 ukladu hamulcowego 55 do komory doprowadzajacej 5 zaworu 1 z cisnie¬ niem doprowadzajacym Pi, dzialajac na mniejsza powierzchnie robocza 8 o polu Fi tloka róznico¬ wego 3 oraz na pierwsza powierzchnie robocza 9 o polu F2 tloka pomocniczego 4. 60 Jednoczesnie sprezone powietrze doplywa z za¬ sobnika 23 sprezonego powietrza poprzez glówny zawór sterujacy ukladu hamulcowego do regula¬ tora 13 sily hamowania oraz dalej przy cisnieniu regulacyjnym P2 do kolowych cylindrów hamulco- 65 wych 24 i do komory regulacyjnej 6 zaworu 1,9 1S8048 10 dzialajac na powierzchnie róznicowa 11 o polu F3 tloka róznicowego 3 oraz na druga powierzchnie robocza 12 o polu Fi tloka pomocniczego 4. Pod dzialaniem cisnien Pj i £2 tlok róznicowy 3 prze¬ mieszcza sie, zawór wylotowy 17 zamyka sie, a za¬ wór wlotowy 16 otwiera sie i sprezone powietrze doplywa z komory doprowadzajacej 5 do komory rozdzielczej 7, dzialajace na wieksza powierzchnie robocza 14 o polu F5 tloka róznicowego 3, oraz dalej do kolowych cylindrów hamulcowych 21. W ten sposób w komorze rozdzielczej ustala sie cisnienie rozdzielcze P3, okreslane ze wzoru (przed pocza¬ tkiem dzialania tloka pomocniczego 4 na tlok róz¬ nicowy 3; to jest przed silowym zamknieciem tlo¬ ków 3, 4): Pi-Fa + Ps-Fa P'~—fi Jesli sila, dzialajaca na pierwsza powierzchnie robocza 9 tloka pomocniczego 4, staje sie wieksza, niz sila, dzialajaca na jego druga powierzchnie ro¬ bocza 12, to tlok pomocniczy 4 przemieszcza sie w kierunku tloka róznicowego 3 i oddzialuje do¬ datkowo na niego. W tym przypadku wartosc cis¬ nienia rozdzielczego P3 okresla sie ze wzoru: p = Pi(Pi+F3) + P2(Fa-F4) F5 Podczas odhamowywakia cisnienia w komorach 5 i 6 maleje, tlok róznicowy 3 i pomocniczy 4 prze¬ mieszczaja sie ku górze. Zawór wlotowy 16 zamyka sie, a zawór wylotowy 17 otwiera sie i sprezone powietrze wyplywa z kolowych cylindrów hamul¬ cowych 21 poprzez komore 7 i otwór 20 do atmo¬ sfery.W przypadku awarii obydwu tylnych hamulców (przy P2 — 0) zawór 1 pracuje w analogiczny spo¬ sób. Podczas hamowania sprezone powietrze doply¬ wa z zasobnika 22 sprezonego powietrza poprzez glówny zawór sterujacy 10 ukladu hamulcowego do komory 5 o cisnieniu doprowadzajacym Pi, dzia¬ lajac na mniejsza powierzchnie robocza 8 tloka róz¬ nicowego 3 oraz na pierwsza powierzchnie robo¬ cza 9 tloka pomocniczego 4.Pod dzialaniem cisnienia Pi na tlok róznicowy 3 i pomocniczy 4 zawór wylotowy 17 zamyka sie, a zawór wlotowy 16 otwiera sie i sprezone po¬ wietrze doplywa z komory 5 do komory 7 i do ko¬ lowych cylindrów hamulcowych 21. Wartosc P3 okresla sie ze wzoru: n Pi(Fi+F2) Z ostatniego wzoru wynika, ze zawór 1 do regu¬ lacji cisnienia w zaleznosci od stosunku wzajemne¬ go pól Fi, Fj i F« moze zapewniac dowolna nie¬ zbedna wartosc cisnienia rozdzielczego P3, dopro¬ wadzonego do kolowych cylindrów hamulcowych 21.Eliminuje sie przy tym blokowanie kól, co umozli¬ wia zachowanie zdolnosci kierowania samochodem, zwiekszenie efektywnosci hamowania i bezpieczen¬ stwa ruchu, a takze zmniejszenie zuzycia opon.Dosyc prosta konstrukcja zaworu 1 do regulacji cisnienia zapewnia duza niezawodnosc jego dziala¬ nia w dowolnych warunkach temperaturowych.Okolicznosc, ze podwójnym elementem zaworo¬ wym 15 steruje jedynie tlok róznicowy 3, zwieksza flzybtosc odinwradJBtai* tprerófiego pewfetraa z ko¬ lowych cylindrów haourieewych £1 podew odHa- mowywania.Zawór 1 do regulacji cisnienia, uwtdocwiiaAy na fig. 2 i 3 dzfela w aposób, opijany ponizej.Podczas hamowania sprezone powietrze z zasob¬ nika 22 sprezonego powietrza doplywa poprzez glówny zawór sterujacy 10 ukladu hamulcowego do komory doprowadzajacej 6 zaworu i, o cisnieniu doprowadzajacym Pi, dzialajac na jnmejwa po¬ wierzchnie robocza 8 o polu Fi tloka róznicowego 3 oraz na pierwsza powierzchnie robocza 9 o polu F2 tloka pomocniczego 4.Jednoczesnie sprezone powietrze doplywa z za¬ sobnika 23 sprezonego powietrza poprzez glówny zawór sterujacy 10 ukladu hamulcowego do regu¬ latora 13 sily hamowania i dalej przy cisnieniu regulacyjnym P2 do kolowych cylindrów hamulco¬ wych 24* i do komory regulacyjnej '-¦• zaworu 1, dzialajac na powierzchnie róznicowana 11 o polu F3 tloka róznicowego 3 i na druga powiercehnie ro¬ bocza 12 o poluT« tloka pomocniczego 4. Pod dzia¬ laniem cisnien Pi—Pj tlok róznicowy 3 przemieszcza sie, zawór wylotowy 31 zamyka «e zawór wlotowy 29 otwiera sie i sprzezone powietrze doplywa z ko¬ mory zasilajacej 25 do Jcomory rozdzielczej 7, dzia¬ lajac na wieksza powierzchnie robocza 14 o polu F5 tloka róznicowego 3, oraz dalej do kolowych cy¬ lindrów hamulcowych 21.Wartosc cisnienia rozdzielczego P3 w komorze 7 okresla sie ze wzoru*. — przed zamknieciem silowym tloka pomocnicze¬ go 4 i tloka róznicowego 3 * p = PrFr+Pz-F, » — po zamknieciu silowym tloków 3x4 _ _ PrfFrW+PiCF^-Ftf p3 ...^ ¦¦¦;¦¦¦ Podczas odhamowywania cisnienia w komorach 5 i 6 maleja, tlok róznicowy 3 i pomocniczy 4 prze¬ mieszczaja sie ku górze, zawór wlotowy 29 zamyka sie, zawór wylotowy 81 otwiera sie i sprezone po¬ wietrze wyplywa z kolowych cylindrów hamulco¬ wych 21 poprzez komore Ti otwór 10 do atmo¬ sfery.W przypadku awarii obydwu tylnych hamulców zawór 1 dziala w analogiczny spo*WK Podczas ha¬ mowania sprezone powietrze doplywa z zasobnika 22 sprezonego powietrza poprzez glówny zawór sterujacy 10 ukladu hamulcowego do komory 5 o cisnieniu doprowadzajacym Pi, dzialajac na mniej¬ sza powierzchnie robocza 8 tloka róznicowego 3 oraz na pierwsza powierzchnie robocza 9 tloka po¬ mocniczego 4. Pod dzialaniem cisnienia Pj tloki 3 i 4 przemieszczaja sie, zawór wylotowy 31 za¬ myka sie, zawór wlotowy 29 otwiera sie i sprezone powietrze doplywa z komory zasilajacej 25 do ko¬ mory rozdzielczej 7 i do kolowych cylindrów ha¬ mulcowych 21. Wartosc P3 okresla sie ze wzoru: „ Pl(Pl+T2) Na figurach 4—13 przedstawione sa inne wa¬ rianty wykonania zaworu 1 do regulacji cisnienia. 10 11 20 25 30 35 40 49 90 99 6011 138 048 Zasada dzialania tych zaworów 1 jest analogiczna do zasady dzialania zaworu 1, uwidocznionego na fig. 1, lecz róznia sie one pewnymi cechami kon¬ strukcyjnymi, zapewniajacymi odmienny charakter oddzialywan na tlok pomocniczy 4 i zamykanie silowego tloka pomocniczego 4 róznicowego 3.Umozliwia to uzyskanie odmiennych charakte¬ rystyk zaworu 1, w celu zastosowania go w kon¬ kretnym ukladzie hamulcowym i osiagniecia okres¬ lonych wlasciwosci hamowniczych srodka tran¬ sportu.Na figurze 4 uwidoczniony jest zawór 1 do regu¬ lacji cisnienia, w którym dzialanie tloka pomocni¬ czego 4 na tlok róznicowy 3 zalezy od wzajemnego stosunku PiF2 i P3F4.Wartosc cisnienia P3 okresla sie z nastepujacych wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloka pomocniczego 4 i róznicowego 3 — _ Pi-Fi+Pa-Fs P3 F, po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2)+P2-F3 P3 = - F4+F5 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi P3 = po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 •— p *_ Pi(Fi+F2) 3 Pi(Fi+F2) Na figurze 5 uwidoczniony jest zawór 1 do regu¬ lacji cisnienia, w którym dzialanie tloka pomocni¬ czego 4 na tlok róznicowy 3 zalezy od stosunku wzajemnego P3, F2 i P2-F4.Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzoru: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 4 i 3 — Pi-Fi+P2F3 po zamknieciu, silowym tloków 3 i 4 — = PiF1+P2(F3—F4) F5—F2 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: Pi-Fi P3 = F5—F2 Na figurze 6 uwidoczniony jest zawór 1 do regu¬ lacji cisnienia, w którym dzialanie tloka pomocni¬ czego 4 na tlok róznicowy 3 zalezy od wzajemnego stosunku PiF2 i sily sprezystosci Qi elementu spre¬ zystego 36.Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — PrFi+P2-F3 P3 = F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2) +P2-F3—Qi P3 = 15 20 35 40 45 F5 60 65 12 w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi P3 = F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2)—Qi P3 = ^ F5 Na figurze 7 uwidoczniony jest zawór 1, do re¬ gulacji cisnienia, w którym dzialanie tloka pomoc¬ niczego 4 na tlok róznicowy 3 zalezy od wzajemne¬ go stosunku P3F2 i sily Qi elementu sprezystego 36.Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi+P2-F8 P3 = F6 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — _ P1-F1 —P2-F3 —Qi P3 — F6 —F2 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi P3=- po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — _ Pi-Fi—Qi P3~ F5-F2 Na figurze 8 uwidoczniony jest zawór 1, w któ¬ rym dzialanie tloka pomocniczego 4 na tlok rózni¬ cowy 3 zalezy od wzajemnego stosunku PiFf i (P2F4+Qi).Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi+P2-Fs P3 = F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2) + P2(F3—F4)—Qx P3 = F5 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-Fi P3 = F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2)—Qx P3 = Na figurze 9 uwidoczniony jest zawór 1, w któ¬ rym dzialanie tloka pomocniczego 4 na tlok rózni¬ cowy 3 zalezy od wzajemnego stosunku P3F2 i (P3F4+Q!).Wartosc cisnienie P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — PiF!+P2F3 P3 = - F* po zamknieciu silowych tloków 3 i 4 — Pi(Fi+F2)+P2Fs—Qi P3 = F4+F5' 13 138 048 14 w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowych tloków 3 i 4- Pi-Fi P3 = _— F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — = PrfFi+Fa)—Qi 3 f7Tf5 Na figurze 10 uwidoczniony jest zawór 1, w któ¬ rym dzialanie tloka pomocniczego 4 na tlok rózni¬ cowy 3 zalezy od wzajemnego stosunku P3F2 i (P2F4+Qi).Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — P1F1+P2F3 P3=- F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — _ PiF!+P2(F3—F4)—Qi F$—F2 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — P1F1 P3 = - po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 _ Pi-Fi—Qi F5—F2 We wszystkich opisanych powyzej zaworach 1 do regulacji cisnienia tlok róznicowy 3 jest wyko¬ nany w taki sposób, ze suma pól mniejszej po¬ wierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 jest równa polu jego wiekszej powierzchni robo¬ czej 14. Umozliwia to doprowadzanie podczas ha¬ mowania srodka transportu o calkowitej masie (przy P2 = Pi) do kolowych cylindrów hamulco¬ wych 21 cisnienia rozdzielczego P3, równego cisnie¬ niu doprowadzajacemu Pi.Zawory 1, uwidocznione na fig. 11, 12 i 13, oraz wzory, wedlug których okresla sie wartosc cisnie¬ nia rozdzielczego P3 w przypadku zarówno spraw¬ nego ukladu hamulcowego, jak i awarii obwodu tylnych hamulców, sa analogiczne do zaworów 1, uwidocznionych na fig. 8, 9 1 10, oraz do wartosci cisnienia rozdzielczego P3 dla nich.Róznica polega na tym, ze pole F2 pierwszej po¬ wierzchni roboczej 9 tloka pomocniczego 4 jest wieksze od pola F4 jego drugiej powierzchni robo¬ czej 12, a suma pól (F1+F3) mniejszej powierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 tloka rózni¬ cowego 3 jest mniejsza od pola F5 jego wiekszej powierzchni roboczej 14.Zawór 1, uwidoczniony na fig. 14, oraz wzory, wedlug których okresla sie wartosc cisnienia P3 w przypadku zarówno sprawnego ukladu hamul¬ cowego, jak i awarii obwodu tylnych hamulców, jest analogiczny do zaworu 1, uwidocznionego na fig. 6. Róznica polega na tym, ze suma pól (Fi+F3) mniejszej powierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 tloka róznicowego 3 jest mniejsza od pola F6 jego wiekszej powierzchni roboczej 14.Zawór 1, uwidoczniony na fig. 15, jest analogiczny do zaworu 1, uwidocznionego na fig. 7. Róznica polega na tym, ze suma pól (Fi+F3) mniejszej po¬ wierzchni roboczej 8 i powierzchni róznicowej 11 tloka róznicowego 3 jest mniejsza od pola F5 jego wiekszej powierzchni roboczej 14.Ponadto tlok róznicowy 3 jest zaopatrzony w ele¬ ment sprezysty 38 o sile sprezystosci Q2.Zawór 1 jest równiez zaopatrzony w mechani¬ zmy 39 i 40 do regulacji wstepnego napiecia odpo¬ wiednio elementów sprezystych 36 i 38.Wartosc cisnienia P3 okresla sie ze wzorów: — w przypadku sprawnego ukladu hamulcowego: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pi-F1+P2-F8—Q2 P3 = - F5 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — PrFi+P2-F3—Qi— Q2 P3 = - 20 F5 —F2 — w przypadku awarii obwodu tylnych hamulców: przed zamknieciem silowym tloków 3 i 4 — Pr Fi— Q2 P3=- F5 25 35 45 50 55 po zamknieciu silowym tloków 3 i 4 — _ Pi-Fi—Qi—Q2 P3— ; ¦ ¦ ' ' F5—F2 Regulowana charakterystyka zaworu 1 umozliwia jego stosowanie w ukladach hamulcowych srodków transportu, rózniacych sie wzajemnie masa i pa¬ rametrami konstrukcyjnymi. Zawory J, uwidocznio¬ ne na fig. 11—15, pozwalaja doprowadzac podczas 'hamowan pomocniczych (przy mniejszych war¬ tosciach cisnienia doprowadzajacego Pi) srodka transportu o pelnej masie do kolowych cylindrów hamulcowych 21 cisnienia rozdzielacze P3, mniej¬ szej od cisnienia Pi, a tym samym obciazaja mecha¬ nizmy hamulcowe przedniej osi, zmniejszaja zu¬ zycie nakladek hamulcowych, a takze zachowuja zdolnosc kierowania samochodem i zwiekszaja bezpieczenstwo ruchu na drogach o malym wspól¬ czynniku przyczepnosci. Jest to szczególnie wazne w przypadku samochodów o zwiekszonej ladowno¬ sci oraz przyczep. PL