Przedmiotem wynalazku jest solny srodek grzy¬ bobójczy do zabezpieczania i odgrzybiania scian i przegród ceramicznych oraz do- zabezpieczania drewna przed korozja biologiczna. Baze toksyczna srodka stanowia sole kwasu fluorokrzemowego, nieorganiczne zwiazki bora i nieorganiczne zwiazki fosforu.Stosowanie wyzej wymienionych chemicznych zwiazków nieorganicznych) do produkcji srodków ochronjr drewna jest znane Sole cynkowe magne¬ zowe Lub amonowe kwasu fluorokrzemowego byly stosowane do produkcji srodków ochrony, zwlasz¬ cza w szerokim zakresie stosowany byl fluorokrze¬ mian cynkowy (ZnSlF6X6H20). Srodki opisane w patentach polskich nr 40316, nr 56692, nr 57198 za¬ wieraja w swoim skladzie sole kwasu fluorokrze¬ mowego. Produkowane srodki o nazwach handlo¬ wych — Fungol, Fungol B, Fungomur zawieraly fluorokrzemian cynkowy. W RFN produkowane sa aktualne srodki ochrony oparte na fluorokrzemia¬ nach: Adexin SF, Adolit SF, Basilit SF, Bekarit SF.Równiez znane sa srodki ochrony drewna zawiera¬ jace kwasne fluorki — Improsol produkcji szwedz¬ kiej. Opisany w patencie polskim nr 122102 srodek ochrony drewna zawiera 35—65 czesci wagowych kwasnego fluorku potasowego, 1—35 czesci wago¬ wych chlorku sodowego i/lub potasowego, 2—25 czesci wagowych fosforanu potasowego dwuzasa- dowego oraz 0—1 czesci wagowej substancji po¬ wierzchniowo czynnej. Nieorganiczne zwiazki boru 10 15 30 2 stanowia skladniki wielu produkowanych srodków ochrony drewna. W Polsce aktualnie produkowane sa nastepujace srodki zawierajace zwiazki boru-: Soltox R-12, Irrtox, Fungotox FBF i Fbfoos M-3, w RFN Adolit B, Basilit B, Kidbasal- R, Impralit BI i inne, w Wielkiej Brytanii — BasrEt BS, w Czechoslowacji — Synpregnit CBZ. Chemiczne zwiazki boru wchodza w sklad srodków ochrony zawierajacych równiez zwiazki chromu i miedzi: Adexin CKB, Adolit CKB, jWolmanit CB. Nieor¬ ganiczne zwiazki fosforu wchodza- w sklad produ*- kowanych srodków ogniochronnych — SiligniU RM.Produkowane srodki ochrony oparte net salach kwasu fluorokrzemowego charakteryzuja sie wyso¬ kimi wlasciwosciami grzybobójczymi, dobrze wni¬ kaja do drewna, sa w zasadzie bezwonne i dobrze rozpus2czaja sie w wodzie. Takie wlasciwosci p«- siadal produkowany srodek ochrony Fungomur de odgrzybiania i zabezpieczania murów. Sole kwasu fluorokrzemowego, podobnie jak nieorganiczne zwiazki fluoru rozkladaja sie; w drewnie i wydzie¬ lane sa: lotny fluorek krzemu (SiF4) i lotny fluoro¬ wodór (HF). Intensywnosc wydzielania fluorowodo¬ ru z materialów zabezpieczonych fluorokrzemia¬ nem cynkowym jest zblizona do intensywnosci wy¬ dzielania tego gazu z materialów nasyconych kwa¬ snym fluorkiem potasowym. Wydzielanie z zabez¬ pieczonych materialów fluorowodoru i fluorku krzemu obniza wlasciwosci grzybobójcze zastoso¬ wanego srodka w czasie eksploatacji i powoduje 138 070- 138 070 3 4 zanieczyszczenie srodowiska. Jest to istotna wada tych srodków.Celem wynalazku jest opracowanie srodka grzy¬ bobójczego do ochrony materialów budowlanych o wysokich wlasciwosciach grzybobójczych o neu¬ tralnym oddzialywaniu na srodowisko.Solny srodek grzybobójczy wedlug wynalazku sklada sie z fluorokrzemianu cynkowego i/lub flu¬ orokrzemianu magnezowego, kwasu borowego i/lub czteroboranu sodowego, fosforanu potasowego dwu- zasadowego i/lub fosforanu amonowego dwuzasa¬ dowego, lub fosforanu sodowego jednozasadowego arbo fosforanu sodowego dwuzasadowego oraz sub¬ stancji powierzchniowo czynnych.Na podstawie przeprowadzonych badan stwier¬ dzono, ze optymalne wyniki uzyskuje sie przy sto¬ sowaniu na 100 czesci wagowych srodka nastepu¬ jace ilosci poszczególnych skladników:. — fluorokrzemian cynkowy 41—73 czesci wagowe — czteroboran sodowy 8—35 czesci wagowe — fosforan amonowy dwu- zasadowy 0—23 czesci wagowe — substancje powierzchnio¬ wo czynne z grupy estrów 0—1 czesci wagowe .W solnym srodku grzybobójczym wedlug wyna¬ lazku fluorokrzemian cynkowy mozna czesciowo lub calkowicie zastapic fluorokrzemianem magne¬ zowym. Czteroboran sodowy mozna czesciowo lub calkowicie zastapic kwasem borowym. Fosforan amonowy dwuzasadowy mozna czesciowo lub cal¬ kowicie zastapic fosforanem potasowym dwuzasa- dowym lub fosforanem sodowym jednozasadowym albo fosforanem sodowym dwuzasadowym. Fluoro¬ krzemian cynkowy (fluorokrzemian magnezowy) stanowi glówny skladnik srodka i jednoczesnie ba¬ ze toksyczna. Zwiazki boru wchodzace w sklad srodka stanowia baze toksyczna i wywieraja istot¬ ny wplyw na finalne wlasciwosci srodka — gle¬ bokosc wnikania, neutralne oddzialywanie srodka na srodowisko.Zwiazki fosforu wywieraja istotny wplyw na fi¬ zyczna wlasciwosci srodka oraz zwiekszaja ognio- odpornosc drewna. Zastosowane w solnym srodku grzybobójczym zwiazki toksyczne posiadaja nas¬ tepujace wartosci grzybobójcze: fluorokrzemian cynkowy — 0,90 kg soli/m8 drewna, kwas borowy — 0,73 kg soli/m8. Solny srodek grzybobójczy cha¬ rakteryzuje sie wartoscia grzybobójcza ponizej 0,485 kg soli/m1.Podane wyzej wartosci wskazuja na uzyskanie wiekszej skutecznosci dzialania przeciwgrzybowego srodka wedlug wynalazku w porównaniu z wartos¬ ciami grzybobójczymi wchodzacych w sklad tego srodka toksycznych skladników. Srodek dobrze roz¬ puszcza sie w wodzie, jest bezwonny, moze byc sto¬ sowany do zabezpieczania i odgrzybiania murów oraz do impregnacji drewna. Dobrze wnika do drew¬ na powietrzno- suchego (ok. 4 mm) i drewna wilgot¬ nego (ok. 7 mm), nie zmienia naturalnego koloru drewna. W czasie sezonowania wilgotnego drewna po impregnacji, glebokosc wnikania tego srodka istotnie zwieksza sie. Opracowany srodek charakte¬ ryzuje sie równiez silnym dzialaniem toksycznym i wobec owadów — technicznych szkodników drewna jak równiez obniza palnosc drewna. Zlikwidowanie wydzielania gazowego fluorowodoru i gazowego fluorku krzemu stanowi istotne nieoczekiwane osiagniecie.Przyklad I. Do zabezpieczania murów wil¬ gotnych i odgrzybiania murów stosuje sie roztwór o stezeniu 10°/ov z nastepujacych skladników — 63 czesci wagowych fluorokrzemianu cynkowego — 28 czesci wagowych czteroboranu sodowego — 9 czesci wagowych fosforanu amonowego dwu¬ zasadowego Przyklad II. Do zabezpieczania suchych mu¬ rów stosuje sie roztwór o stezeniu 5% z nastepu¬ jacych skladników: — 66 czesci wagowych fluorokrzemianu magnezo¬ wego — 27 czesci wagowych kwasu borowego — 6 czesci wagowych fosforanu potasowego dwu¬ zasadowego — 1 czesc wagowych wodosiarczanu etylu Przyklad III. Do impregnacji drewna po¬ wietrzno — suchego stosuje sie roztwór o stezeniu 5% nastepujacych skladników: — 59 czesci wagowych fluorokrzemianu magnezo¬ wego —35 czesci wagowych kwasu borowego — 6 czesci wagowych fosforanu sodowego dwu¬ zasadowego Przyklad IV. Do impregnacji drewna wil¬ gotnego stosuje sie roztwór o stezeniu 10% z nas¬ tepujacych skladników: — 73 czesci wagowych fluorokrzemianu cynkowego — 19 czesci wagowych czteroboranu sodowego — 8 czesci wagowych fosforanu sodowego jedno¬ zasadowego.Zastrzezenie .patentowe Solny srodek grzybobójczy do ochrony materia¬ lów budowlanych, zawierajacy sole kwasu fluoro¬ krzemowego, nieorganiczne zwiazki boru, nieorga¬ niczne zwiazki fosforu, znamienny tym, ze stanowi go kompozycja 41—73 czesci wagowych fluorokrze¬ mianu cynkowego i/lub fluorokrzemianu magnezo¬ wego, 8—35 czescia wagowych czteroboranu sodo¬ wego i/lub kwasu borowego, 0—23 czesci wagowych fosforanu amonowego dwuzasadowego i/lub fosfo¬ ranu potasowego dwuzasadowego i/lub fosforanu sodowego jednozasadowego albo fosforanu sodo¬ wego dwuzasadowego i 0—1 czesci wagowych sub¬ stancji powierzchniowo czynnych z grupy estrów Solny srodek grzybobójczy wedlug .wynalazku jest blizej przedstawiony w przykladach wykona¬ nia. 20 25 30 31 40 48 10 OZGraf. 2.P. Dz-wo, z. 756 (85+15) 2.87 Cena 100 il PL PL