Przedmiotem wynalazkujest srodek ochrony drewna i materialów lignocelulozowych, rozpu¬ szczalny w wodzie, zawierajacy nieorganiczne zwiazki fluoru, chromu, boru i fosforu.Stosowanie nieorganicznych zwiazków fluoru, chromu, boru i fosforujest znane do produkcji srodków ochrony drewna zawierajacych wymienione zwiazki w róznych zestawieniach i propor¬ cjach.Znane sa na przyklad sole Wolmanazawierajace zwiazki chromu i fluoru, sole Uli zawierajace zwiazki chromu i kwasne fluorki, czy tez sole CFB, w sklad których wchodza zwiazki chromu, fluoru i boru. Z opisu patentowego PRL nr 122102 znanyjest srodek ochrony drewna zawierajacy kwasne fluorki oraz sole kwasu fosforowego, zas z opisu patentowego ZSSR nr 1168 092 znanyjest srodek skladajacy sie z kwasnych fluorków, soli kwasu borowego oraz soli kwasu fosforowego. W opisie patentowym PRL nr 138 070 przedstawiony jest srodek ochrony drewna zawierajacy sole kwasu fluorokrzemowego, kwasu borowego i fosforowego.Znane dotychczas srodki ochronne mimo, iz skutecznie chronia materialy impregnowane przed szkodnikami biotycznymi, posiadaja jednak szereg wad.Srodki, w których baze toksyczna stanowia chromiany maja wlasciwosci utrwalania sie w drewnie, jednak wnikaja na mala glebokosc, zwlaszcza do drewna suchego, a ponadto trwale barwia drewno.Zwiazki fluoru takiejak fluorki, kwasne fluorki czy fluokrzemiany charakteryzuja sie latwos¬ cia wnikania, zwlaszcza wnikaja gleboko na drodze dyfuzji i posiadaja wysokie wlasciwosci toksyczne wobec mikroorganizmów i owadów technicznych szkodników drewna. Wada dotych¬ czas stosowanych srodków ochrony drewna i materialów lignocelulozowych jest wydzielanie gazowego fluorowodoru, zanieczyszczajacego srodowisko oraz powodujacego korozje szkla.Zwiazki boru maja wysokie wlasciwosci toksyczne wobec grzybów powodujacych rozklad drewna /Basidiomycetes/ i mala skutecznosc wobec grzybów powodujacych plesniowy rozklad drewna /Ascomycetes, Deuteromycetes/ oraz mala szkodliwosc wobec organizmów stalociepl¬ nych.2 144 217 Zwiazki fosforu posiadaja mala toksycznosc wobec mikroorganizmów i owadów techni¬ cznych szkodników drewna, natomiast istotnie zwiekszaja odpornosc na dzialanie ognia.Celem wynalazku jest opracowanie srodka ochrony drewna zawierajacego zwiazki fluoru, chromu, boru i fosforu skutecznie zabezpieczajacego drewno i materialy lignocelulozowe przed dzialaniem czynników biotycznych oraz neutralnym oddzialywaniem na srodowisko.Srodek wedlug wynalazku charakteryzuje sie glebokim wnikaniem do drewna powietrznosu- chego i wilgotnego oraz posiada zdolnosc do dalszej penetracji po nasyceniu na drodze dyfuzji.Przy skladowaniu nasyconego drewna w warunkach podwyzszonej wilgotnosci glebokosc wnika¬ nia moze sie zwiekszyc o ponad 180%. Srodek dobrze rozpuszcza sie w wodzie, powyzej 20%,jest bezwonny i utrwala sie w drewnie. Srodek wedlug wynalazku skutecznie zabezpiecza drewno i materialy lignocelulozowe przed niszczacym dzialaniem mikroorganizmów i owadów - techni¬ cznych szkodnikówdrewna. Wartosc grzybobójcza w stosunku do grzyba testowego Coniophora puteana o najwyzszej aktywnosci rozkladu drewna waha sie od 0,73 do 1,05 srodka na metr szescienny drewna. Jednoczesnie srodek wedlug wynalazku charakteryzuje sie neutralnym oddzia¬ lywaniem na srodowisko. Nie wydziela gazowego fluorowodoru z gotowego srodka ochrony w postaci soli, z roztworów wodnych i z materialów nasyconych tym srodkiem. Badania przeprowa¬ dzono nad emisja fluorowodoru z drewna zaimpregnowanego srodkiem wedlug wynalazku metoda komorowa wykazaly, ze drewno nie wydziela gazowego fluorowodoru nawet bezposrednio po nasyceniu.Srodek wedlug wynalazku zawierajacy nieorganiczne zwiazki fluoru, chromu, boru i fosforu charakteryzuje sie tym, ze stanowi go kompozycja: 15-35 czesci wagowych dwuchromianu potasowego i/lub dwuchromianu sodowego, 36 - 57 czesci wagowych kwasnego fluorku amono¬ wego i/lub potasowego, 14-26 czesci wagowych czteroboranu sodowego i/lub kwasu borowego, 0 - 7 czesci wagowych fosforanu potasowego jedno - i/lub dwuzasadowego i/lub fosforanu sodo¬ wego jedno - i/lub dwuzasadowego oraz 0-1 czesci wagowej substancji powierzchniowoczynnej.Jako zwiazki powierzchniowoczynne stosuje siewodorosiarczan etylu. Srodek stosuje sie w postaci wodnego roztworu o stezeniu 5 - 15%.Srodek wedlug wynalazku jest blizej przedstawiony w przykladach wykonania.Przyklad I. Do zabezpieczania drewna o wilgotnosci 12% stosuje sie 5% roztwór wodny nastepujacych skladników: - 15 czesci wagowych dwuchromianu potasowego - 57 czesci wagowych kwasnego fluorku amonowego - 20 czesci wagowych kwasu ortoborowego - 7 czesci wagowych fosforanu potasowego jednozasadowego - 1 czesc wagowa wodorosiarczanu etylu P r z y kl a d II.Do zabezpieczania drewna o wilgotnosci 15% stosuje sie 10% roztwór wodny nastepujacych skladników: - 29 czesci wagowych dwuchromianu sodowego - 52 czesci wagowych kwasnego fluorku amonowego - 19 czesci wagowych kwasu ortoborowego Przyklad III.Do zabezpieczania drewna o wilgotnosci 40% stosuje sie 15% roztwór wodny nastepujacych skladników: - 35 czesci wagowych dwuchromianu potasowego - 36 czesci wagowych kwasnego fluorku amonowego - 26 czesci wagowych kwasu ortoborowego - 3 czesci wagowych fosforanu sodowego dwuzasadowego Przyklad IV.Dozabezpieczania drewna o wilgotnosci 25% stosuje sie 10% roztwór wodny nastepujacych skladników: - 22 czesci wagowych dwuchromianu sodowego - 52 czesci wagowych kwasnego fluorku potasowego - 21 czesci wagowych czteroboranu sodowego - 4 czesci wagowych fosforanu sodowego jednozasadowego - 1 czesc wagowa wodorosiarczanu etylu.144217 3 Zastrzezenie patentowe Srodek ochrony drewna i materialów lignocelulozowych, zawierajacy nieorganiczne zwiazki fluoru, boru, chromu i fosforu, znamienny tym, ze stanowi go kompozycja: 15-35 czesci wagowych dwuchromianu potasowego i/lub sodowego, 36 - 57 czesci wagowych kwasnego fluorku amono¬ wego i/lub potasowego, 14 - 26 czesci wagowych czteroboranu sodowego i/lub kwasu borowego, 0 - 7 czesci wagowych fosforanu potasowego jedno - i/lub dwuzasadowego i/lub fosforanu sodo¬ wego jedno- i/lub dwuzasadowego i 0-1 czesci wagowej substancji powierzchniowoczynnych z grupy estrów, najkorzystniej wodorosiarczanu etylu. PL PL