PL140497B1 - Liquid herbicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest ciekly srodeik chwa¬ stobójczy zawierajacy tiolokarbaminian i stala tria- zyne, Mory zachowuje swoja integralnosc przez dluzfsize okresy czasu i który wykazuje dobra zdol¬ nosc do rozcienczania.Srodki chwastobójcze hamuja lub modyfikuja wzrost roslin, na przyklad niszcza ja, opózniaja ich wzrost, pozbawiaja lisci, wysuszaja rosliny, og¬ raniczaja wzrost, powoduja karlowacenie, powoduja krzewienie roslin, przyspieszenie kielkowania, oraz zahamowanie wzrostu. Okreslenie roslina obejmuje wszystkie czesci takie jak nasiona, sadzonki, od- rostki, korzenie, bulwy, lodygi, szypulki, liscie i owoce. Okreslenie wzrost roslin obejmuje wszyst¬ kie fazy rozwojowe od kielkowania nasion do na¬ turalnego lub wywolanego zniszczenia rosliny.Znane sa tiolokarbaminiany o wlasciwosciach chwastobójczych, o wzorze ogólnym 1, w którym Ri oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla i alkinylowa o 2—6 atomach wegla; R2 oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach, alkenylowa o 2—6 atomach wegla, cykloheiksylowa lub fenylowa; lub Ri i R2 lacznie z atomem azotu do którego sa przylaczone tworza grupe pierscieniowa o 4—10 atomach wegla, ko¬ rzystnie grupe piperydynowa, heksametylenoimino- wa, dekahydrochinolinowa, 2,5^dwumetylopiperydy- nowa lub 5-etylo-2-metylopiperydynowa; R3 ozna¬ cza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkeny¬ lowa o 2—4 atomach wegla, benzylowa, fenylowa, 10 15 25 chlorowcofenylowa oraz grupe fenylowa lub ben¬ zylowa podstawiona grupe metylowa jak równiez grupe chlorowcoalkilowa o 1—6 atomach wegla.Takie zwiazki tiolokarbaminianowe przedstawio¬ no w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 2 913 327, 3 198 786, 3 185 720, 2 913 324 i 3 846115. Wskazuja one szczególna sku¬ tecznosc w zwalczaniu chwastów typu traw, które zaklócaja tok produkcji róznych roslin uprawnych', takich jak jeczmien, kukurydza, soczewice, orze¬ szki ziemne, groch, ziemniaki, soja, szpinak, tyton, oraz pomidory.Znane sa równiez srodki chwastobójcze, s-triazy- nowe o ogólnym wzorze 2, w którym A oznacza atom chloru, grupe metoksylowa lub metylotiolo- wa; Ri i R5 niezaleznie od siebie oznaczaja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, aikoksyalkilowa o 2—8 atomach wegla, oraz cyjanoalkilowa o."1—4 atomach wegla. Zwiazki te przedstawiono w opi¬ sach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 2 891 855 i 2 909 420. Wykazuja one "Szczególna skutecznosc w zwalczaniu chwastów szerokolist- nych.Próbowano juz sporzadzac srodek chwastobójczy, któryby zawieral obie wymienione grupy zwiazków o dzialaniu chwastobójczym.W szeregu ostatnich opisów patentowych opisa¬ no ciekle preparaty zawierajace ciekly tiolokarba- minian i staly zwiazek s-triazynowy, np. w belgij¬ skim opisie patentowym nr 88^274 i opisie paten- 140 4973 140 497 4 towym Republiki Poludniowej Afryki nr 77(3478).Jednak zadna z przedstawionych kompozycji nie byla trwala. i W przypadku dotychczasowych receptur prepa¬ ratów problem polegal na tym, ze staly zwiazek s-friazynowy oddzielal sie od cieklego tiolokarba- minialhu po odstawieniu na pewien czas i nastepo¬ walo rozwarstwienie. Na dole tworzyla sie zbita warstwa osadu bardzo trudna do ponownego wpro¬ wadzania do dyspersji przez wytrzasanie. Ponadto dóbsre rozcienczenie dotychczasowego preparatu nie bylo mozliwe w plynnych nawozach sztucznych.To ostatnie kryterium okazalo sie niezbedne do uzyskania wlasciwych stosunków i na ekonomiczne, jednoczesne stosowanie plynnego nawozu sztuczne¬ go i srodka chwastobójczego. W rezultacie preparat ten nie wszedl na rynek.Wynalazek obejmuje gotowy do uzycia, ewentu¬ alnie po rozcienczeniu, srodek chwastobójczy dla traw (tiolokarbaminian) i roslin szerokolistnych (triazyna). W praktyce rolniczej oba te typy zwiaz¬ ków o dzialaniu chwastobójczym by3y stosowane do upraw zbozowych zwlaszcza do kukurydzy, przez rozcienczenie oddzielnych kompozycji tiolo- karbaminianowych i oddzielnych kompozycji tria- zynowych we wspólnym pojemniku do oprysków, w miejscu stosowania. - Rozcienczanie dwóch oddzielnych preparatów wiaze sie w praktyce z ograniczeniem ich dostep¬ nosci, niewlasciwym doborem stosunków aktyw¬ nych i wzajemna niezgodnoscia zachowan po roz¬ cienczeniu. Niezgodnosc ta czesto zmusza uzytko- wniJków/fanmerów do przeprowadzania prób meto¬ da prób i bledów i do stosowania dodatkowych emulgatorów, do czego nie maja odpowiedniego przygotowania zawodowego. Ponadto próby pro¬ wadzone metoda prób i bledów przez uzytkowni¬ ków/farmerów wiaza sie ze strata srodków che¬ micznych, v stanowia zródlo zanieczyszczen, strate czasu i realne zagrozenie wywolania szkód w plo¬ nach i/lub niewlasciwe niszczenie chwastów.Fakt, ze udalo sie uzyskac ciekly preparat za¬ wierajacy jednoczesnie tiolokarbaminian i triazyne jest powaznym sukcesem. Srodek wedlug wynalaz¬ ku pozwolil na rozwiazanie wyzej wymienionych problemów i jest pierwszym preparatem zawiera¬ jacym oba skladniki, który spelnia wymagania od¬ biorców, jest trwaly i moze byc rozcienczany w miejscu stosowania.Jak wiadomo triazyny sa rozpuszczalne w tio- 1©karbaminianach w zakresie 1—5% wagowych.Rozpuszczalnosc ta jest za mala do uzyskania pre¬ paratu w postaci roztworu obu skladników, ale jest dostateczna aby skleic razem czasteczki mialko sproszkowanej triazyny po polaczeniu jej bezpo¬ srednio z tiolokarbamdnianem. Takie sklejenie mo¬ ze spowodowac niemozliwosc zdyspergowania ma¬ terialu po rozcienczeniu. Jest to jeden z problemów wystepujacych przy preparacie opisanym w polud¬ niowoafrykanskim opisie patentowym Republiki Poludniowej Afryki nr 77/3478. Ponadto, jesli wod¬ na plynna dyspersje jednego lub kilku preparatów handlowych triazyny doda sie do olejowego (emul¬ gujacego) koncentratu tiolokarbaminianów miesza¬ nina rozdzieli sie na dwie kub wiecej warstw cie¬ czy i na warstwe stala. To zjawisko zachodzi nie¬ zaleznie od tego czy doda sie, czy nie doda sie srod¬ ków zageszczajacych. Triazyny sa cialami stalymi o wyzszych gestosciach niz tiolokarbaminiany i opadna, jesli w ukladzie nie znajdzie sie pomoc¬ nicza substancja zageszczajaca. Jest to jeden z pro¬ blemów wystepujacych w recepturze preparatu wedlug belgijskiego opisu patentowego nr 889 274 i poludniowoafrykaraskiego opisu patentowego nr 77(3476) i przyczyna dla której nie uzyskano dob¬ rego preparatu zawierajacego oba skladniki lacznie.Plynny srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera jeden lub wiecej cieklych tiolokarbaminia¬ nów i jedna lub wiecej stalych s^triazyn. Srodek ten mozna rozcienczac woda lub plynem^.zawiera¬ jacym wode, przed zastosowaniem na pola upraw¬ ne i posiada te zalete, ze moze zawierac duza"ilosc (50—85 % wagowych) aktywnych skladników, to znaczy, srodków chwastobójozych-cieklege tiolokar¬ baminian u i stalej s-triazyny. srodek jest termicz¬ nie trwaly w szerokim zakresie ter#peraitujr i daje sie rozcienczac woda zarówno twarda jak i miekka oraz roztworem nawozu azotowego; Najwazniejsza zaleta wynalazku jest fakt, ze ani staly skladnik s-triazynowy ani woda, zawartat w takiej kompozycji nie oddzielaja sie od cieklego skladnika tiolokarbaminianowego podczas wielo¬ miesiecznego utrzymywania kompozycji w róznych temperaturach. Stwierdzono, ze kompozycja jest trwala w czasie utrzymywania jej w róznych tem¬ peraturach przez wiele miesiecy.Nowy ciekly srodek chwastobójczy wedlug wy¬ nalazku zawiera. (a) jeden lub wiecej tiolokarbaminianów o wzo¬ rze ogólnym 1, w którym Ri oznacza grupe alki¬ lowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—6 atomów wegla, alkinylowa o 2—6 atomach wegla, R2 oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla, cykloheksylowa i fenyIowa; lub Ri i R2 razem z atomem azotu do którego sa przylaczone tworza grupe pierscieniowa o 4—10 atomach wegla, korzystnie piperydynowa, heksametylenoiminowa, dekahydrochinolinowa, 2,5- -dwumetylopiiperydynowa lub 5- etylo-2-metylopi- perydynowa; R3 oznacza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—4 atomach wegla, benzylowa, fenylowa, chlorowcofenylowa, oraz fe- nylowa lub benzylowa podstawiona grupe metylo¬ wa, jak równiez chlorowcoalkilowa o 1;—6 atomach wegla; korzystnie Ri, R2 i R3 niezaleznie od siebie oznaczaja grupy alkilowe o 1—6 atomach wegla; najkorzystniej kazdy z podstawników Ri i R2 oz¬ nacza grupe izobutylowa, zas R3 oznacza gonupe etylowa; (b) jedna lub wiecej stalych s^triazyn o wzorze ogólnym 2, w którym A oznacza atom chloru, gru¬ pe metoksylowa lub metylotiolowa, korzystnie atom chloru; oraz R4 i R5 niezaleznie od siebie oznacza¬ ja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, alkoksy- alkilowa o 2—8 atomach wegla, oraz cyjanoalkilo- wa o 1—4 atomach wegla, korzystnie R4 i R5 nie¬ zaleznie od siebie oznaczaja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, korzystniej R4 oznacza grupe ety¬ lowa zas, R5 grupe izopropylowa. (c) ewentualnie zabezpieczajaco skuteczna ilosc 10 15 u 25 30 35 40 45 50 55 605 140 497 6 zwiazku odtruikowego takiego jak N,N-diallilo-di- -chloroacetamid, (d) anionowy emulgator o wzorze ogólnym 5, w którym R2o oznacza grupe alkilowa o 10—15 ato¬ mach wegla, (e) niejonowy lub zmodyfikowany emulgator o wzorze ogólnym R2i-0(CH2CH20)n -CH2-C-(0)OH lub R2i-0-(CH2CH20)n H, w którym n jest równe 7—11, a R2-i oznacza hydrofobowa grupe alkilowa o 5—20 atomach wegla, alkilofenylowa o 5—20 atomach wegla, alki1onaftyIowa o 5—20 atomach wegla lub di- lub tri-alkilopodstawiona grupe feny- lowa lub naftylowa zawierajaca w czesci alkilowej 5—20 atomów wegla, przy czym laczny stosunek wagowy nierozpuszczalnego w wodzie emulgatora anionowego do niejonowego lub zmodyfikowanego emulgatora zawarty jest w zakresie 5,0—20% wa¬ gowych w przeliczeniu na calkowita ilosc kompo¬ zycji, ilosc anionowego emulgatora wynosi od okolo 15 do okolo 65% wagowych ilosci lacznej i odpo¬ wiednio ilosc niejonowego emulgatora moze wyno¬ sic od okolo 85 do okolo 35% wagowych lacznej ilosci emulgatora. (f) 2,0—5,0% wagowych w przeliczeniu na calko¬ wita ilosc kompozycji rozpuszczalnego w wodzie srodika zwilzajacego, który jest nierozpus,zczalny w tioiokarbanTinianle o wzorze ogólnym 7, w którym R26 oznacza grupe alkilowa o 7—12 atomach wegla, R27 oznacza grupe alkilowa o 7—12 atomach wegla lub atom wodoru a m jest liczba calkowita w za¬ kresie 80—150, (g) 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na ilosc calkowita kompozycji soli wapniowej ligninosulfo- nianu jako srodka dyspergujacego, (h) 0,01—0,5% wagowych w przeliczeniu na ilosc calkowita kompozycji srodka przeciw pienieniu, (i) 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na ilosc cal¬ kowita kompozycji prazonej krzemionki oraiz, (j) 0—35,0% wagowych wody w przeliczeniu na cal¬ kowita ilosc kompozycji.W srodku wedlug wynalazku stosunek cieklego tiolokarbaminianu do stalej s-triazyny wynosi 1:1— —12:1, przy calkowitej ilosci aktywnych skladni¬ ków wahajacej sie od 50 do 85% calkowitej ilosci wagowej przy stosunku aktywnych skladników 1:1, oraz wahajacej sie od 71,5 do 80,5% calkowitej ilo¬ sci wagowej przy stosunku aktywnych skladników 12:1.Producenci poszczególnych srodków chwastobój¬ czych zalecaja pewien zakres stosunków wagowych skladników i ich stezen w celu maksymalnego zwalczania roslin szkodzacych. Zakres stosowanych dawek waha sie od okolo 0,0112 do 56 kilogramów/ hektar zwykle 0,112—28 kilogramów/hektar. Kon¬ kretna ilosc zalezy od szeregu warunków takich jak wrazliwosc poszczególnych chwastów oraz ko¬ szty.Niestety przy takich dawkach srodka chwasto¬ bójczego uszkodzeniu moga ulec zarówno chwasty jak i rosliny uprawiane. Dlatego w celu zabezpie¬ czenia uprawnych roslin nalezy ograniczac uzycie srodków chwastobójczych. W celu zapobiegania uszkodzeniom roslin, mozna wprowadzac do srod¬ ka chwastobójczego odtrutki. Takie dodatki, przed¬ stawione w opisach patentowych Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr nr 3 989 502, 4 021224, 4 072 688 i 4124 372 zmniejszaja lub eliminuja uszkodzenia rosiln bez zasadniczego zmniejszenia dzialania srod- 5 ka chwastobójczego.Mimo, ze przedstawiono szereg wyjasniajacych te¬ orii, dokladny mechanizm wedlug którego odtrutka zmniejsza szkody czynione przez srodki chwasto¬ bójcze nie zostal zweryfikowany doswiadczalnie. 18 Odtrutkowy zwiazek moze dzialac poprzez wplyw przeszkadzajacy, ochraniajacy lub antagonistyczny.W niniejszym opisie okreslenie odtrutka dotyczy dzialania chwastobójczej fitotoksycznosci w odnie^ sieniu do chwastów oraz zmniejszenie lub niefito- jji toksycznosc w odniesieniu do roslin uprawnych.Stosowanie wymienionego powyzej zwiazku pel¬ niacego role odtrutki jest dowolne. Jesli nie jest on konieczny to jego ilosc w kompozycji wynosi zero. Jesli obecnosc jego jest pozadana to stosuje 2U sie go w ilosci dochodzacej do ilosci chwastobój¬ czej. Ten zakres ilosci okresla sie jako ilosc zabez¬ pieczajaca skuteczna. Zwykle wynosi ona 0,1—15,0 % wagowych, w przeliczeniu na ilosc wagowa tio¬ lokarbaminianu. Korzystnie odtrutke stosuje sie w 25 ilosci od okolo 3 do okolo 5% wogowych w przeli¬ czeniu na ilosc wagowa tiolokarbaminianu.Na ogól jako odtrutke stosuje sie oksazolidyne lub tiazolidyne podstawiona grupe acylowa lub tio- acylowa, o wzorze ogólnym 3, w którym 3C ozna- 3q cza atom tlenku lub siarki; Y oznacza atom tlenu lub siarki; R6 oznacza grupe alkilowa o 1—10 atomach wegla, chlorowcealkilowa o 1—40 atomach wegla, alkilotiolowa o 1—4 atomach wegla* chloro- alikenylowa o 2—4 atomach wegla, Rb, E9, Rio i R12 35 oznaczaja atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 ato¬ mach wegla, alkoksyalkilowa o 2—4 atomach weg¬ la, alkilohydroksylowa o 1^-4 atomach wegla; R7 i Rn oznaczaja atom wodoru, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, alkoksyalkilowa o 2—4 ato- 40 mach wegla, fenylowa, naftylowa, podstawiona gru¬ pe fenylowa, w której podstawnikami sa — jeden atom chloru, jeden atom fluoru, dwa atomy chloru, grupa nitrowa, metylowa, metoksylowa lub hydro¬ ksylowa; lub amid kwasu chloroweoalkanokarbo- 45 ksylowego o 2—7 atomach wegla lub amid o wzo¬ rze ogólnym 4, w którym R13 oznacza grupe chlo¬ roweoalkilowa; chlorowcoalkenylowa; alkilowa; al¬ kenyIowa; cykloalkilowa; cykloalikiloalkiilowa; atom chlorowca; atom wodoru; grupe karbonyloalkoksy- iq Iowa; N-alkenylokarbanyloalkilowa; £J-alkenylo- karbarnyIowa; N - alkilo - N - alkinylokarbadylowa; N-alkilo-N-alkinylokarbamyloalkilowa; N-alkeny- lokarbamyloalkoksyalkilowa; N-alkiio-N-alikinylo- karbamyloalkoksy-alkilowa; alkinyloksylowa; chlo- 55 rowcoalkoksylowa; tiocyjanianoalkilowa; alkenylo- aminoalkilowa; alkilokarbonyloalkilowa; cyjanoal^ kilowa; cyjanianoalkilowa; alkenyloaminosulfono- alkilowa; alkilotioalkilowa; chlorowcoalkilokarbo- nyloksyalkilowa; alkiloksykatrbonyloalkilowa; chlo- 60 roweoalkenylokarbonyloksyalkilowa; hydroksychlo- rowcoalkiloiksyalkilowa; hydroksyalkilokarbonyloal- koksyalkilowa; hydroksyalkilowa; alkiloksysulfono- alkilowa; furyIowa; tienylowa; alkiloditiolenylowa; tienyloalkilowa.; fenylowa; oraz podstawiona grupe g5 fenylowa, w której podstawnikami moga byc atom7 140 497 8 chlorowca, grupa alkilowa, chlorowcoalkilowa, al¬ koksylowa, karbamylowa, nitrowa, karboksylowa w postaci wolnej lub w postaci soli, oraz chloro- wcoalkilokarbamylowa, fenyloalkilowa; fenylochlo- rowcoalkilowa; fenylo alkenyIowa; podstawiona gru¬ pe fenyloalkenylowa, w której podstawnikami sa atom chlorowca, grupa alkilowa, alkoksylowa; chlo¬ rowcofenoksyIowa; fenyloalkoksylowa; fenyloalki- lokarbonyloksyalkilowa; fenylocykloalkilowa; chlo- rowcofenyloalkenoksylowa; chlorowcotiofenyloalki- lowa; chlorowcofenoksyalkilowa; bicykloalkilo- wa; alkenylokarbamylopirydynylowa; alkinylokar- bamylopirydynylowa; dialkenylokarbaimylobicyklo- alkenylowa; alkinylokarbamylobicykloalkenylowa; Ru i R15 jednakowe lub rózne oznaczaja grupy ta¬ kie jak alkenylowe, chlorowcoalkenylowe; atom wodoru; grupa alkilowa; chlorowcoalkidowa; alki- nylowa; cyjanoalkilowa; hydroksyalkilowa, hydro- ksychlorowcoalkilowa; chloroweoalkilokarbonylo- oksyalkilowa; alkilokarbonyloksyalkilowa; alkoksy- karbonyloiksyalkilowa; tioalkilokarbonyloksyalkilo- wa; alkoksykarbonyloalkilowa; aikilokarbamyloksy- alkilowa; aminowa; formylowa; chlorowcoalkilo-N- -alkiloaimidowa; chlorowcoalkiloamidowa; chloro- weoalkiloamidoalkilowa; chlorowcoalkilo-N-alkilo- amidoalkilowa; chlorowcoalkiloamidoalkenylowa; alkiloimrinowa; cykloalkilowa; alkilocykloalkilowa; alkoksyalkilowa; alkilosiulfonyloksyalkilowa; mer- kaptoalfcilowa; alkiloaminoalkilowa; alkoksykarbo- nyloalkenylowa; chlorowcoalkilokarbonylowa; alki- lokarbonylowa; alkenylokarbamyloksyalkilowa; cy- kloalkilokarbazyloksyalkilowa; alkoksykarbonyIo¬ wa; chlorowcoalkoksykarbonylowa; chlorowcofeny- lokarrbamyloksyalkiilowa; cykloalkenylowa; fenylo- wa; podstawiona fenylowa, w której podstawnika¬ mi sa grupa alkilowa, atom chlorowca, grupa chlo¬ rowcoalkilowa, alkoksylowa, chlorowcoalkiloamido¬ wa , ftalimidowa, hydroksylowa, alkilokarbamylo- ksylowa, alkenylokarbamyloksylowa, alkiloamido- wa, chlorowcoalkiloamidowa, alMlokafrbonyloalke- nylowa, fenylosulfonylowa, fenyloalkilowa, pod¬ stawiona grupa fenyloalkilowa, w 'której podsta¬ wnikami moga byc atom chlorowca lub grupa alkilowa; dwiufcsyalkenylowa; chlorowcofenoksy- alkaloamidoalkilowa; alkilotiodiazolilowa; pipe- rydyloalkilowa; tiazolilowa; aJlkilotiazolilowa; benzotiazolilowa; chlorowcobenzotiazolilowa; fury- loalkilowa; pirydylowa; alkilopirydylowa; alkilo- ksazolilowa; tetrahydrofuryloalkilowa; 3ncyjano-4,5- -poliaikilenotienylowa; a-chlorowcoalkiloacetami- dofenyloalkilowej; a-chk)rowcoalkiloacetamidonitro- fenyloalkilowa; a-chlorowcoalkiloacetamidochloro- wcofenyloaHkilowa; cyjanoalkenylowa; R14 i R15 ra¬ zem tworza jedna grupe piperydynolowa; alkilo- piperydynylowa; alkilotetrahydropirydylowa; mor- folilowa; alkilomórfolilowa; azobicyklononylow^; benzoalkilopirolidynylowa; oksazolidylowa; alkilo- ksazolidylowa; perhydrochinolilowa; alkiloaminoal- kenylowa; z tym, ze gdy R14 oznacza atom wodoru to R15 nie oznacza atomu wodoru ani grupy chlo- rowcofenylowej. Jako odtrutke korzystnie stosuje sie N,N-dwualliio-dwuchloroacetaimid lub 2,2,2-trój- metylo-N-dwiuchloroacetamid. Jako anionowy sro¬ dek emulgujacy stosuje sie na ogól zwiazek o wzo¬ rze ogólnym 5, w którym R20 oznacza grupe alki¬ lowa o 10—15 atomach wegla, korzystnie dodecy- lowa o rozgalezionym lancuchu.Jako niejonowy lub zmodyfikowany niejonowy czynnik emulgujacy stosuje sie zwiazek o wzorze ogólnym R2i-0-(CH2CH2-0) n -R22-C-CH, lub o wzo¬ rze ogólnym R2i-0-(CH2CH20)H w którym n ozna¬ cza liczbe calkowita od 7 do 14, korzystnie 9, R21 oznacza hydrofobowa grupe alkilowa o 5—20 ato¬ mach wegla, alkilofenylowa, w której grupa alkilo¬ wa posiada 5—20 atomów wegla, alkilonaftylowa o grupie alkilowej o 5—20 atomach wegla, lub grupe fenylowa lub naftylowa podstawione dwoma lub trzema grupami alkilowymi o 5—20 atomach wegla, korzystnie R2i oznacza grupe o wizorze 6, w którym R25 oznacza grupe alkilowa o 7—12 ato¬ mach wegla, korzystnie nonylowa, R22 oznacza gru¬ pe metylenowa, etylenowa lub propylenowa, korzy¬ stnie metylenowa.Jako rozpuszczalny w wodzie srodek zwilzajacy stosuje sie zwiazek w wzorze ogólnym 7, w któ¬ rym R26 oznacza grupe alkilowa o 7—12 atomach wegla, korzystnie nonylowa, R27 oznacza grupe al¬ kilowa o 7—12 atomach wegla, korzystnie nonylo¬ wa lub atom wodoru, zas m oznacza liczbe calko¬ wita 50—150, korzystnie 70—120. Iigninosulfonian wapniowy stosuje sie jako czynnik dyspergujacy.Jako srodek przeciw pienieniu, korzystnie stosuje sie dwumetylopolisildksan a rozdrobniona krze¬ mionke stosuje sie jako srodek zageszczajacy.Szkodnikobójcza kompozycje wedlug wynalazku wytwarza sie przez oddzielne przygotowanie czesci olejowej i czesci wodnej i nastepne polaczenie tych czesci razem ze srodkiem zageszczajacym.Rozpatrujac najpierw czesc wodna, stala s-tria- zyne o dzialaniu chwastobójczym miele sie az do uzyskania ziaren o wielkosci od okolo 2 do okolo 5 (mikrometrów. Korzystnie miele sie ja w wodzie, przy uzyciu konwencjonalnych urzadzen mielacych takich jak mlyn kulowy. Rozpuszczalny w wodzie srodek zwilzajacy i dyspergujacy laczy sie z s-tria- zyna przed, w czasie jak i po etapie mielenia.Natomiast srodek przeciw pienieniu dodaje sie do mieszaniny podczas mielenia, aby zmniejszyc pow¬ stawanie piany. Jesli w czasie mielenia stosuje sie wode to po przeprowadzeniu mielenia otrzymuje sie wodna zawiesine s-triazyny.Olejowa czesc kompozycji przygotowuje sie przez rozpuszczenie anionowego, niejonowego lub zmo¬ dyfikowanego niejonowego srodka emulgujacego i ewentualnie odtrutki w cieklym tiolokarbaniinia- nie oraz w ewentualnym rozcienczalniku. Roztwór mozna przygotowac w dowolnym naczyniu przy uzyciu dowolnego urzadzenia mieszajacego, takiego jak, mieszadlo lopatkowe. Przy rozpuszczaniu moz¬ na stosowac grzanie. Nastepnie laczy sie czesc ole¬ jowa z czescia wodna kompozycji na przyklad przez wylanie wodnej czesci do czesci olejowej. Jedno¬ rodna mieszanine mozna uzyskac przez proste mie¬ szanie. Nastepnie do polaczonych czesci dodaje sie srodek zageszczajacy w celu zwiekszenia lepkosci mieszaniny i zabezpieczenia zawiesiny s-triazyny przed rozdzielaniem. Ponizej przedstawiono przy¬ klady srodków chwastobójczych wedlug wynalazku.Przyklad I. Kompozycje sporzadzono z nas¬ tepujacych skladników: 19 15 20 3S 30 35 40 45 50 5* 609 140 497 10 Skladnik Iiosc (gramy) a) N,N-dwuizobutylotiolokairbaniinian S-etylu 460,8 b) 2-chloro-4-etyloaimino-4-izopropylo- -amino-l,3,5^triaizyna (atrazine) 392,0 c) N,N-dwuallilodwuchloroacetamid (odtrutka) 19,2 d) dodecylobenzenosiulfonian wapniowy (anionowy srodek emulgujacy) 156,1 e) niejonowy srodek emulgujacy o wzorze 8 16,0 f) srodek zwilzajacy o wzorze 9 44,0 g) liginimosulfanian wapniowy (srodek dys¬ pergujacy) 24,0 h) dwumetylopolisiloksan (srodek przeciw¬ pienieniu) 0,8 i) rozdrobniona krzemionka (srodek dysper¬ gujacy) 10,0 j) woda 339,2 Do szklanej kolby odwazono ciekly tiolokarfcami- nian, odtrutke, anionowy i niejonowy srodek emul¬ gujacy. Kolbe zamknieto, ogrzano i wytrzasano az do uzyskania klarownego, jednorodnego roztworu.W celu przygotowania wodnej czesci kompozycji, do szklanej zlewki o pojemnosci 2 1 odwazono sro¬ dek zwilzajacy, srodek przeciwpienieniu, srodek dyspergujacy, wode i atrazine (uprzednio zmielona w m.ynie powietrznym az do uzyskania ziaren o wielkosci 3—4 mikrometrów). Zlewke przykryto elastyczna pokrywa z tworzywa sztucznego. Szyb¬ koobrotowe mieszadlo wprowadzono do zlewki przez otwór w pokrywie i mieszano nim skladniki az do uzyskania wodnej zawiesiny.Przygotowana jako pierwsza ciekla czesc (455,0 g) odwazono w szklanej zlewce o pojemnosci 4 litrów.Nastepnie do cieklej czesci kompozycji dodano 535,0 g otrzymanej wodnej zawiesiny atriazine, po czym dodano 10,0 g rozdrobnionej krzemionki jako srodka zawieszajacego. Mieszanine zamknieto i za¬ mieszano w celu zwilzenia skladników. Nastepnie przez okolo 10 minut mieszano mieszadlem szybko¬ obrotowym, w celu dokladnego wymieszania skla¬ dników.Uzyskano produkt w postaci jednorodnej cie¬ klej mieszaniny odpornej na rozdzielanie. Produkt mozna rozcienczac twarda i miejkka woda lub roz¬ tworami nawozów azotowych.Przyklad II. Sporzadzono kompozycje z nas¬ tepujacych skladników.Skladnik Ilosc (gramy) a) N,N-dwuizobutylotidokarbaminian S-etylu 678,40 b) 2-chloro-4-etyloamino-4-izopropyloami- no-l,3,5-triazyna (atrazine) 550,00 c) N,N-dwuallilodwuchloroacetamid (odtrutka) 29,04 d) dodecylobenzenosulfonian wapniowy (anionowy srodek emulgujacy) 45,12 e) niejonowy srodek emulgujacy o wzorze 8 47,44 f) srodek zwilzajacy o wzorze 10 12,10 g) ligninosulfonian wapniowy (srodek dys¬ pergujacy) 12,60 h) dwumetylopolisiloksan (srodek przeciw- pienny) 0,30 i) rozdrobniona krzemionka (srodek dysper¬ gujacy) 61,00 j) woda 425,00 Ciekla czesc kompozycji sporzadzono przez od- f wazenie do kolby szklanej nastepujacych skladni¬ ków — cieklego tiolokarbaminianu, odtrutki, anio¬ nowego, niejonowego i zmodyfikowanego niejono¬ wego srodka emulgujacego. Kolbe zamknieto, og¬ rzano i wytrzasano w celu uzyskania klarownego lf i jednorodnego roztworu.Wodna czesc kompozycji uzyskano przez zwaze¬ nie srodka zwilzajacego, srodka dyspergujacego, srodka przeciwpienieniu, wody i atrazine do ce¬ ramicznego mlyna kulowego zawierajacego cera- 15 miczne kule o srednicy 127 mm. Mlyn zamknieto i toczono na rolkach w ciagu trzech dni. Uzyskano czpstki atrazine o wielkosci 3—4 mikrometrów (pomiar na liczniku Coultera). 900 g zmielonej zawiesiny wylano do szklanej 20 tacy (320X300X50 mm) i pozostawiono do wysu¬ szenia na powietrzu. Czesciowo wysuszona substan¬ cje umieszczono w suszarce o temperaturze 32— —31°C w ciagu nocy w celu calkowitego usuniecia pozostalej wody. Uzyskano 517,5 g stalej substancji. 25 Nastepnie 372 g wysuszonej substancji polaczono z 420 g cieklej czesci i 8,0 g rozdrobnionej krzemion¬ ki w ceramicznym mlynie kulowym. Mlyn praco¬ wal przez okolo 3 godziny do uzyskania jednorod^ nej zawiesiny stalej atrazine w cieklym tiolokar- 30 baiminianie.Uzyskana ciekla mieszanina jest trwala i nie roz¬ dziela sie. Produkt mozna rozcienczac twarda i miekka woda jak równiez roztworami nawozów azotowych. 35 Srodek wedlug wynalazku mozna uzyskac przy uzyciu zwyklego mieszalnika przez rozcienczanie woda stezonych preparatów, lub mozna je dodawac do wody nawadniajacej pola uprawne. Takie metody stosowania pozwalaja na penetracje aktywnej sub- 40 stancji do gleby podczas przenikania wody. Ko¬ niecznym jest by kompozycja mieszala sie z czast¬ kami gleby. Zwilzona srodkiem powierzchnie gleby mozna przemieszczac pod powierzchnie do glebo¬ kosci przynajmniej 1—1,5 cm za pomoca takich 45 konwencjonalnych sposobów, jak talerzowanie, bro¬ nowanie lub mieszanie.Zastrzezenia patentowe 1. Ciekly srodek chwastobójczy, nie ulegajacy 50 rozwarstwianiu, który zawiera (a) jeden lub wiecej cieklych tiolokarbaminianów o wzorze ogólnym 1, w którym Ri oznacza grupe alkilowa o 1—6 ato¬ mach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla lub aikinylowa o 2—6 atomach wegla, R2 oznacza gru- 55 pe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla, cykloheksylowa lub fenylowa; lub Ri i R2 lacznie z atomem azotu, do którego sa przylaczone tworza grupe pierscieniowa o 4—10 atomach wegla; R3 oznacza grupe alkilowa o 1—6 60 atomach wegla, alkenylowa o 2—4 atomach wegla, benzylowa, fenylowa, chlorowcofenylowa, lub gru¬ pe fenylowa lub benzylowa podstawione grupa metylowa, grupe chlorowcoalkilowa o 1—6 atomach wegla; (b) oraz jeden lub wiecej starych zwiazków ^ s-triazynowych o wzorze ogólnym 2, w którym A140 457 11 oznacza atom chloru, gmupe metoksylowa lub me- tylótiolowa; a R4 i R5 niezaleznie od siebie ozna¬ czaja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, alko- ksyialteilowa o 2—8 atoniach wegla lub cyjanoalikilo- wa o 1^—4 atomach wegla, w postaci czastek o wiel¬ kosci od okolo 2 do okolo 5 mikrometrów, (c) i ewentualnie zabezpieczajaco skuteczna ilosc zwiaz¬ ku odtrutkowego takiego jak N,N-diallilo-diichloro- aceiamid i substancje pomocnicze, znamienny tym, ze zawiera tiolokarbaminian o wzorze 1 i stala s-triazyne o wzorze 2, w stosunku wagowym 1:1— —12:1, przy calkowitej ilosci skladników aktyw¬ nych 50—85%, ponadto zawiera jako substancje pomocnicze (d) anionowy srodek emulgujacy o wzorze ogólnym 5 w którym R2o oznacza grupe al¬ kilowa o 10—15 atomach wegla; (e) niejonowy lub zmodyfikowany niejonowy srodek emulgujacy o wzorze ogólnym R2i-0-(CHzCH20) n -CH2COOH lub Rzi-GCCHjjCI^O) n H, w którym n oznacza liczbe calkowita 7—11, zas R2i oznacza hydrofobowa gru¬ pe aJJkilowa o 5—20 atomach wegla, grupe fenyl0- wa podstawiona grupa alkilowa o 5—20 atomach wegla, grupe naftylowa podstawiona grupe alkilo¬ wa o 5—20 atomach wegla lub grupe fenyIowa albo naftylowa podstawione dwoma lub trzema podsta¬ wnikami alkilowymi o 5—20 atomach wegla, przy czym laczna ilosc wagowa nierozpuszczalnego w wodzie emulgatora anionowego do niejonowego lub zmodyfikowanego emulgatora niejonowego wynosi 5,0—20% wagowych w przeliczeniu na calkowita ilosc srodka, przy ilosci emulgatora anionowego wynoszacej 15—65% wagowych i emulgatora niejo¬ nowego wynoszacej 85—35% wagowych lacznej 10 1S 20 25 R, 0 4 Rr N-c-s-Rs vhi Wzór 1 R9 R10R11 R7R8 Wzór 3 R12 R5HN -^N Wzór 2 0 RrC-N NUR/.O / Rl5 Wzór U 0 W2ór 5 VV2ór 6 12 .ilosci emulgatorów, (f) 2,0—5,0% wagowych w prze- liezenilu na calkowita ilosc srodka rozpuszczalnego w wodzie srodka zwilzajacego, który jest nieroz¬ puszczalny w wymienionym tiolokarbaminianie, o wzorze ogólnym 7, w którym R26 oznacza grupe alkilowa o 7—12 atomach wegla, R27 oznacza gru¬ pe alkilowa o 7—12 atomach wegla lub atom wo¬ doru, zas m oznacza calkowita liczbe 80—150, (g) 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na calko¬ wita ilosc srodka ligninosulfonianu wapniowego jako czynnika dyspergujacego, (h) 0,01—0,5% wa¬ gowych w przeliczeniu na calkowita ilosc srodka przeciwpienieniu, (i) rozdrobniona krzemionke w ilosci 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na cal¬ kowita ilosc srodka oraz (j) 0—35% wagowych wody. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze gdy zawiera tiolokarbaminian o wzorze 1 i stala s-triazyne o wzorze 2 w stosunku wagowym 12:1, laczna ilosc skladników aktywnych zawarta jest w zakresie 71,5—80,5% calkowitej ilosci wagowej srodka. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera N,N-dwuiizobutylotiol6karbamdnian s-etylu jako ciekly tiolokarbaminian, atrazine jako s-tria¬ zyne; N,N-dwuallilodwuchloroacetamid jako od¬ trutke; dodecylobenzenosulfonian wapniowy jako anionowy srodek emulgujacy, niejonowy lub zmo¬ dyfikowany niejonowy srodek emulgujacy o wzo¬ rze 11 lub 12 srodek zwilzajacy o wzorze 9 lub 13, ligninosulionian wapniowy jako srodek dyspergu¬ jacy, sradek przeciw pienieniu, rozdrobniona krze¬ mionke; oraz wode. 0(CH2CH20)m-CH2CH2-0H Wzór 7 Uori -/9r'19 l"X0(CH2CH20pH2-C-0H Wzór 8 C^^-OfCHj^OUCHCHzOH Wzor9 CsHw /[y CKCH2CH20, 0-CH2CH2GH Wzor 10140 497 O C2H19-{3-0(CH,CH20)3CH^C-0f! Wzór 11 Wzór 12 cm.. - Wzór 13 R25"C0(CH2CH20)n-CHrC-OH Wzór % R25!' L0(CH2CH20)n-H Wzór 15 PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Ciekly srodek chwastobójczy, nie ulegajacy 50 rozwarstwianiu, który zawiera (a) jeden lub wiecej cieklych tiolokarbaminianów o wzorze ogólnym 1, w którym Ri oznacza grupe alkilowa o 1—6 ato¬ mach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla lub aikinylowa o 2—6 atomach wegla, R2 oznacza gru- 55 pe alkilowa o 1—6 atomach wegla, alkenylowa o 2—6 atomach wegla, cykloheksylowa lub fenylowa; lub Ri i R2 lacznie z atomem azotu, do którego sa przylaczone tworza grupe pierscieniowa o 4—10 atomach wegla; R3 oznacza grupe alkilowa o 1—6 60 atomach wegla, alkenylowa o 2—4 atomach wegla, benzylowa, fenylowa, chlorowcofenylowa, lub gru¬ pe fenylowa lub benzylowa podstawione grupa metylowa, grupe chlorowcoalkilowa o 1—6 atomach wegla; (b) oraz jeden lub wiecej starych zwiazków ^ s-triazynowych o wzorze ogólnym 2, w którym A140 457 11 oznacza atom chloru, gmupe metoksylowa lub me- tylótiolowa; a R4 i R5 niezaleznie od siebie ozna¬ czaja grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, alko- ksyialteilowa o 2—8 atoniach wegla lub cyjanoalikilo- wa o 1^—4 atomach wegla, w postaci czastek o wiel¬ kosci od okolo 2 do okolo 5 mikrometrów, (c) i ewentualnie zabezpieczajaco skuteczna ilosc zwiaz¬ ku odtrutkowego takiego jak N,N-diallilo-diichloro- aceiamid i substancje pomocnicze, znamienny tym, ze zawiera tiolokarbaminian o wzorze 1 i stala s-triazyne o wzorze 2, w stosunku wagowym 1:1— —12:1, przy calkowitej ilosci skladników aktyw¬ nych 50—85%, ponadto zawiera jako substancje pomocnicze (d) anionowy srodek emulgujacy o wzorze ogólnym 5 w którym R2o oznacza grupe al¬ kilowa o 10—15 atomach wegla; (e) niejonowy lub zmodyfikowany niejonowy srodek emulgujacy o wzorze ogólnym R2i-0-(CHzCH20) n -CH2COOH lub Rzi-GCCHjjCI^O) n H, w którym n oznacza liczbe calkowita 7—11, zas R2i oznacza hydrofobowa gru¬ pe aJJkilowa o 5—20 atomach wegla, grupe fenyl0- wa podstawiona grupa alkilowa o 5—20 atomach wegla, grupe naftylowa podstawiona grupe alkilo¬ wa o 5—20 atomach wegla lub grupe fenyIowa albo naftylowa podstawione dwoma lub trzema podsta¬ wnikami alkilowymi o 5—20 atomach wegla, przy czym laczna ilosc wagowa nierozpuszczalnego w wodzie emulgatora anionowego do niejonowego lub zmodyfikowanego emulgatora niejonowego wynosi 5,0—20% wagowych w przeliczeniu na calkowita ilosc srodka, przy ilosci emulgatora anionowego wynoszacej 15—65% wagowych i emulgatora niejo¬ nowego wynoszacej 85—35% wagowych lacznej 10 1S 20 25 R, 0 4 Rr N-c-s-Rs vhi Wzór 1 R9 R10R11 R7R8 Wzór 3 R12 R5HN -^N Wzór 2 0 RrC-N NUR/. O / Rl5 Wzór U 0 W2ór 5 VV2ór 6 12 .ilosci emulgatorów, (f) 2,0—5,0% wagowych w prze- liezenilu na calkowita ilosc srodka rozpuszczalnego w wodzie srodka zwilzajacego, który jest nieroz¬ puszczalny w wymienionym tiolokarbaminianie, o wzorze ogólnym 7, w którym R26 oznacza grupe alkilowa o 7—12 atomach wegla, R27 oznacza gru¬ pe alkilowa o 7—12 atomach wegla lub atom wo¬ doru, zas m oznacza calkowita liczbe 80—150, (g) 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na calko¬ wita ilosc srodka ligninosulfonianu wapniowego jako czynnika dyspergujacego, (h) 0,01—0,5% wa¬ gowych w przeliczeniu na calkowita ilosc srodka przeciwpienieniu, (i) rozdrobniona krzemionke w ilosci 0,5—5,0% wagowych w przeliczeniu na cal¬ kowita ilosc srodka oraz (j) 0—35% wagowych wody.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze gdy zawiera tiolokarbaminian o wzorze 1 i stala s-triazyne o wzorze 2 w stosunku wagowym 12:1, laczna ilosc skladników aktywnych zawarta jest w zakresie 71,5—80,5% calkowitej ilosci wagowej srodka.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera N,N-dwuiizobutylotiol6karbamdnian s-etylu jako ciekly tiolokarbaminian, atrazine jako s-tria¬ zyne; N,N-dwuallilodwuchloroacetamid jako od¬ trutke; dodecylobenzenosulfonian wapniowy jako anionowy srodek emulgujacy, niejonowy lub zmo¬ dyfikowany niejonowy srodek emulgujacy o wzo¬ rze 11 lub 12 srodek zwilzajacy o wzorze 9 lub 13, ligninosulionian wapniowy jako srodek dyspergu¬ jacy, sradek przeciw pienieniu, rozdrobniona krze¬ mionke; oraz wode. 0(CH2CH20)m-CH2CH2-0H Wzór 7 Uori -/9r'19 l"X0(CH2CH20pH2-C-0H Wzór 8 C^^-OfCHj^OUCHCHzOH Wzor9 CsHw /[y CKCH2CH20, 0-CH2CH2GH Wzor 10140 497 O C2H19-{3-0(CH,CH20)3CH^C-0f! Wzór 11 Wzór 12 cm.. - Wzór 13 R25"C0(CH2CH20)n-CHrC-OH Wzór % R25!' L0(CH2CH20)n-H Wzór 15 PL