PL167021B1 - Środek ochrony drewna - Google Patents

Abstract

Środek ochrony drewna działaniem mikroorganizmów i owadów, zawierający związki boru, aromatyczne kwasy organiczne lub ich sole i substancje powierzchniowo- -czynne, znamienny tym, że stanowi go kompozycja 40 do 80 części wagowych siarczanu magnezowego i/lub octanu magnezowego i/lub azotanu magnezowego, 5 do 30 części wagowych kwasu borowego i/lub czteroboranu sodowego, 1 do 20 części wagowych kwasu salicylowego i/lub benzoesanu sodowego i/lub benzoesanu potasowego i 0 do 1,0 części wagowych substancji powierzchniowo-czynnych z grupy estrów.

Description

Przedmiotem wynalazku jest solny środek ochrony drewna przed niszczącym działaniem mikroorganizmów i owadów - technicznych szkodników drewna. Środek ten będzie stosowany również do ochrony materiałów drewnopochodnych i lignocelulozowych oraz do zabezpieczania materiałów drzewnych w procesach technologicznych.

Bazą toksyczną środka są nieorganiczne związki magnezu, nieorganiczne związki boru i kwasy organiczne - kwas salicylowy, kwas benzoesowy lub ich sole.

Znane jest stosowanie siarczanu magnezowego w lecznictwie, jako środka przeczyszczającego. E. W. Rusiecki (Toksykologia środków ochrony roślin, PZWL 1972) opisuje podawanie siarczanu magnezowego (sól gorzka) przy zatruciach, doustnie w dużych ilościach (20 - 30g), a nawet dożylnie (10 cm³ 8% roztworu). Związki boru, głównie kwas borowy i czteroboran sodowy są stosowane w ochronie drewna od wielu lat. Wchodziły one i wchodzą w skład środków ochrony drewna na przykład środków o nazwach handlowych Adolit CKB, Basilit CBK, Wolmanit CB, Adolit CFB, produkowanych w RFN, Celcure F, Remtox Timber Tablet, Celbor Celgard CF, Protim B10 - produkowanych w Anglii, Intox S - środek produkowany w Polsce. Również środki opisane w patentach polskich nr 90 874, 138 070, 139 384, 144 217, P - 277 705 zawierają w swoim składzie związki boru. Kwasy organiczne - kwas salicylowy stanowi składnik produkowanego w Polsce środka Intox S, kwas benzoesowy wchodzi w skład środka o nazwie handlowej Pokostol. Znanejest również stosowanie soli kwasu benzoesowego - benzoesanu sodowego w ochronie drewna, opisane w polskim opisie patentowym nr 158 853. Środki ochrony drewna są truciznami dla mikroorganizmów oraz owadów i dzięki tej właściwości chronią one skutecznie materiały drzewne przed biokorozją. Są one jednocześnie szkodliwe dla organizmów stałocieplnych, również dla człowieka, w różnym stopniu.

Produkowane aktualnie środki ochrony drewna typu CCA (zawierające chrom, miedź, arsen), w USA, Kanadzie, Anglii, typu CF (chrom, fluor), CKA (chrom, miedź, arsen), CK (chrom, miedź) w RFN, dobrze chronią drewno przed korozją biologiczną, ale jednocześnie stanowią silne trucizny doustne dla człowieka, a także neutralizacja po mineralizacji drewna nasyconego solami CCA stanowi poważny problem naukowy i finansowy. W Polsce zakazana jest produkcja i stosowanie środków ochrony zawierających związki arsenu, ograniczona jest produkcja środków zawierających związki fluoru (emisja fazy gazowej HF) i ostatnio wprowadzono zakaz produkcji i stosowania środków ochrony zawierających związki chromu. Wymienione ograniczenia mają na celu zmniejszenie zagrożenia środowiska. Istnieje uzasadniona potrzeba opracowania środków ochrony drewna o możliwie najmniejszej szkodliwości dla środowiska przy zachowaniu właściwości biochronnych.

167 021

Celem wynalazku jest opracowanie środka spełniającego wyżej wymienione wymagania.

Środek według wynalazku składa się z siarczanu magnezowego i/lub octanu magnezowego i/lub azotanu magnezowego, kwasu borowego i/lub czteroboranu sodowego, kwasu salicylowego i/lub benzoesanu sodowego i/lub benzoesanu potasowego oraz substancji powierzchniowo-czynnych.

Na podstawie wykonanych badań stwierdzono, że optymalne wyniki uzyskuje się przy stosowaniu na 100 części wagowych środka następujące ilości poszczególnych składników:

- siarczan magnezu 40-80 części wagowych

- kwas borowy 5-30 c^^^^tii wagowych

- kwas salicylowy l-00cęęści waoowych

- substancje powierzchniowo-czynne 0- 1 częścovgoowych.

W środku ochrony według wynalazku siarczan magnezowy można częściowo lub całkowicie zastąpić octanem magnezowym, albo azotanem magnezowym, kwas borowy można częściowo lub całkowicie zastąpić czteroboranem sodowym, kwas salicylowy można częściowo lub całkowicie zastąpić benzoesanem sodowym albo benzoesanem potasowym. Dominującym składnikiem środka, pod względem ilościowym są związki magnezu. W wymienionym wyżej składzie, związki te nie były dotychczas stosowane jako środek ochrony drewna. Oznaczone, wybrane właściwości środka będącego przedmiotem wynalazku przedstawiają się następująco:

wartość grzybobójcza wobec podstawczaków (Basidiomycetes) (PN-76/C-04903) stężenie efektywnie hamujące wzrost grzybni ED50 i ED100 metodą pożywkowo - agarową Wincent wobec grzyba Trichoderma viride (Deuteromycetes) ED50 = 0,50% głębokość wnikania do drewna o wilgotności o wilgotności

Przedstawione wyniki badań wskazują na wysokie właściwości biochronne środka według wynalazku wobec podstawczaków, wywołujących zgnilizny drewna, jak również wobec grzybów pleśniowych występujących pospolicie na wilgotnym drewnie. Jednocześnie środek charakteryzuje się prawie neutralnym oddziaływaniem na środowisko, gdyż składniki środka nie stanowią zagrożenia jako trucizny doustne, dla organizmów stałocieplnych.

Tak korzystne właściwości środka według wynalazku uzyskano na drodze wieloletnich badań eksperymentalnych, właściwemu doborowi składników środka i jego receptury. Wyniki badań biochronnych dowodzą, że w kompozycji środka następuje synergiczne działanie o charakterze biochronnym składników środka. Jest to efekt nieoczekiwany i bardzo korzystny. Inną bardzo korzystną właściwością środka odróżniającego ten środek od dotychczas stosowanych, jest również brak zagrożenia środowiska w przypadku mineralizacji drewna nasyconego środkiem (drewno wyeksploatowane, mechanicznie zniszczone). Pozostałość po mineralizacji drewna stanowić będzie cenny nawóz, wzbogacający glebę w magnez.

Środek według wynalazku dobrze rozpuszcza się w wodzie, nie barwi drewna, jest bezwonny, dobrze wnika do drewna. Środek jest bliżej przedstawiony w przykładach wykonania.

Przykład I.

- 40 części wagowych siarczanu magnezowego

- 20 części wagowych octanu magnezowego

-15 części wagowych azotanu magnezowego

-18 części wagowych kwasu borowego

- 7 części wagowych kwasu salicylowego

Środek stosuje się do ochrony drewna suchego, w roztworze wodnym o stężeniu 5%.

1,60 -1,90 kg soli/m3

ED100 ⁼ 0,50% 12% = 2.,1 mm 28% = 0i 5 mm

167 021

Przykład II.

- 60 części wagowych octanu magnezowego

-18 części wagowych kwasu borowego

-12 części wagowych czteroboranu sodowego

-10 części wagowych benzoesanu sodowego

Środek stosuje się do ochrony drewna wilgotnego, w roztworze wodnym w stężeniu do 15%.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 1,,00 zł.

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Środek ochrony drewna przed działaniem mikroorganizmów i owadów, zawierający związki boru, aromatyczne kwasy organiczne lub ich sole i substancje powierzchniowo-czynne, znamienny tym, że stanowi go kompozycja 40 do 80 części wagowych siarczanu magnezowego i/lub octanu magnezowego i/lub azotanu magnezowego, 5 do 30 części wagowych kwasu borowego i/lub czteroboranu sodowego, 1 do 20 części wagowych kwasu salicylowego i/lub benzoesanu sodowego i/lub benzoesanu potasowego i 0 do 1,0 części wagowych substancji powierzchniowo-czynnych z grupy estrów.