Opis patentowy opublikowano: 1990 08 312 150 251 "slepe91 wymaga stworzenia lacznosci dwustronnej pomiedzy kierowca a urzadzeniem; kierow¬ ca przekazujacy rozkazy do urzadzenia musi miec mozliwosc kontrolowania wlasciwego wyko¬ nania rozkazów oraz zadowalajacego zachowania poszczególnych zespolów urzadzenia. Wynika z tego, ze z chwila, gdy kierowca nie sledzi urzadzenia wzrokowo, nie ma juz potrzeby, aby on pozostal w sasiedztwie urzadzenia i zdalne sterowanie za pomoca przewodu wydaje sie dobre.W przypadku np. wrebiarki mozna przewidziec, ze kierowca bedzie w kabinie lub na sta¬ nowisku pilotazowym, znajdujacym sie naprzeciw tego urzadzenia w odleglosci nawet do 1000 metrów. W praktyce kabina operatora znajduje sie w poblizu kabla trójfazowego do zasila¬ nia urzadzenia w moo elektryczna. Ta odleglosc odpowiada wiec normalnie dlugosci kabla gietkiego az do 200 m pomiedzy urzadzeniem a przylaczem, zwanym przylaczem polowym, slu¬ zacym zasadniczo jako lacznik do wlaczania lub wylaczania napiecia poszczególnych urza¬ dzen na placu budowy - plus pewna dlugosc kabla zbrojonego pomiedzy przylaczem polowym a stanowiskiem pilota - do 800 m# Wedlug wynalazku w pierwszym miejscu kabla wybiera sie dowolnie jeden z przewodów i laczy sie ze soba dwa pozostale przewody, sygnal dostarcza sie w tym pierwszym miejscu jako sygnal wejsciowy pomiedzy tym wybranym dowolnie przewodem z jednej strony i dwoma przewodami polaczonymi ze soba z drugiej strony, w drugim miejscu kabla wybiera sie do¬ wolnie jeden z przewodów i laczy sie ze soba dwa pozostale przewody, odbiera sie sygnal wyjsciowy w tym drugim miejscu pomiedzy wybranym dowolnie przewodem z jednej strony i dwoma przewodami polaczonymi ze soba z drugiej strony* Korzystnie przed przesylaniem sygnal wejsciowy koduje sie do postaci binarnej dwu¬ fazowej w sekwencji 16 bitów, z których pierwsze trzy bity wypelnia sie przez sygnal syn¬ chronizacji o okresie równym polowie czasu trwania jednego bitu.Sygnal wejsciowy koduje sie do postaci binarnej dwufazowej w cyklach kilku sekwencji 16-bitowyoh, przy czym czwarty bit w sekwencjach ma wartosc "1" dla pierwszej sekwencji w kazdym cyklu i wartosc "0" dla nastepnych sekwencji. Rozkazy zdalnego sterowania urza¬ dzeniem przenosi sie w jednym kierunku pomiedzy pierwszym i drugim miejscem, a dane in¬ formacji pomiarowych i sygnalizacji przesyla sie z powrotem z urzadzenia w drugim kierun¬ ku pomiedzy pierwszym i drugim miejscem, przy czym rozkazy zdalnego sterowania wprowadza sie do sygnalu wejsciowego w pierwszym miejscu, a dane informacji pomiarowych i sygnali¬ zacji wprowadza sie do dalszego sygnalu wejsciowego dostarczanego w drugim miejscu pomie¬ dzy przewodem wybranym dowolnie w drugim miejscu i dwoma pozostalymi przewodami oraz dal¬ szy sygnal wyjsciowy odpowiadajacy temu dalszemu sygnalowi wejsciowemu odbiera sie w pierwszym miejscu pomiedzy przewodem wybranym dowolnie w pierwszym miejscu i dwoma pozo¬ stalymi przewodami.Rozkazy zdalnego sterowania przesyla sie w postaci sekwencji dwufazowych zakodowanych bitów a dane informacji pomiarowych i sygnalizacji przesyla sie w postaci cykli sekwen¬ cji dwufazowych zakodowanych bitów.Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera zasilajacy kabel trójfazowy umieszczony pomiedzy pierwszym miejscem i drugim miejscem, pierwszy lacznik laczacy w pierwszym miejscu wy¬ brany dowolnie jeden przewód sposród trzech przewodów fazowych z jednej strony i oba po¬ zostale przewody fazowe z drugiej strony, z dwoma koncówkami nadajnika, drugi lacznik laczacy w drugim miejscu wybrany dowolnie jeden przewód sposród trzech przewodów fazowych z drugiej strony i oba pozostale przewody dwufazowe z drugiej strony, z dwoma koncówkami odbiornika. Kazdy z tych laczników zawiera trzy podobne kondensatory, kazdy dolaczony do odpowiedniego sposród przewodów fazowych w rozwazanym'miejscu oraz indukcyjnosc wlaczona szeregowo pomiedzy co najmniej jeden z kondensatorów i jedna z koncówek w tym miejscu.Urzadzenie zawiera pierwszy separujacy galwanicznie transformator umieszczony pomiedzy nadajnikiem i trzema przewodami fazowymi w pierwszym miejscu i drugi separujacy galwani¬ cznie transformator umieszczony pomiedzy odbiornikiem i trzema przewodami fazowymi w dru¬ gim miejsou.150 251 3 Urzadzenie zawiera polaczony równolegle z nadajnikiem zdalnego sterowania w pierwszym miejscu odbiornik zdalnej informacji do odbioru sygnalów wyjsciowych z kabla w pierwszym miej8cu i równolegle do odbiornika zdalnego sterowania w drugim miejscu, nadajnik zdalnej informacji dla dostarczania w drugim miejscu sygnalów wejsciowych odpowiadajacych sygna¬ lom wyjsciowym w pierwszym miejscu, przy czym nadajnik zdalnego sterowania i odbiornik zdalnej informacji znajduja sie w kabinie sterowniczej, a nadajnik zdalnej informacji i odbiornik zdalnego sterowania znajduja sie w urzadzeniu.Urzadzenie zawiera wlaczony przed kazdym nadajnikiem koder binarny zawierajacy pierw¬ szy przetwornik równoleglo-szeregowy i koder dwufazowy oraz za kazdym odbiornikiem deko¬ der binarny zawierajacy drugi przetwornik szeregowo-równolegly i obwód dekodowania, do którego jest dolaczone wejscie drugiego przetwornika szeregowo-równoleglego, przy czym ten obwód jest przystosowany do kontroli waznosci wartosci sredniej i sredniego czasu trwania kazdej odbieranej sekwencji.Koder binarny jest przystosowany do cyklicznego przelaczania pierwszego przetwornika równoleglo-szeregowego i za odbiornikiem jest wlaczony obwód kontroli redundacji sygnalu sygnalizacji cyklu.Wynalazek zapewnia przesylanie sygnalów dotyczacych urzadzenia zdalnie sterowanego wzdluz przewodów fazowych, bez pomocy przewodu uziemiajacego, rózniacego sie zasadniczo od pozostalych. Sposób zapewnia przesylanie sygnalów dostosowanych do przekazu z jak naj¬ wieksza przepustowoscia informacji. Tak wiec, jezeli liczba rozkazów, które chcemy prze¬ kazac na drodze zdalnego sterowania maszynie wyrobiskowej jest na ogól mala /np. szesc rozkazów "tak" lub "nie" oraz jedno zlecenie proporcjonalne/, to pozadana ilosc informa¬ cji powrotnej moze byc znaczna, na ogól kilka dziesiatek /np. 12 pomiarów i 24 informa¬ cje "tak" lub "nie"/.Urzadzenie do przesylania sygnalów dostosowane do zapewnienia dwustronnej lacznosci pomiedzy stanowiskiem operatora a urzadzeniem zdalnie sterowanym, za pomoca dwóch krzy¬ zowych ciagów nadawczo-odbiorczych, zawierajacych minimum wspólnych elementów w taki sposób, ze przypadkowe zaklócenie pracy w jednym z ciagów moze nastapic bez zaklócenia pracy w drugim ciagu.Wynalazek dotyczy ogólnie przesylania sygnalów wzdluz kabla trójfazowego w jednym kierunku, do nadzorowania np. maszyny wstepnie zaprogramowanej, lub odwrotnie, do zdal¬ nego sterowania urzadzeniem, którego nadzorowanie jest zapewnione gdzie indziej. Reali¬ zacja wynalazku jest szczególnie korzystna w przypadku krzyzowej wymiany informacji mie¬ dzy dwiema strefami kabla trójfazowego. Pakt przesylania sygnalów wewnatrz przewodu fa¬ zowego nadaje im dobra odpornosc, zwlaszcza na zaklócenia elektromagnetyczne, stad sto¬ sunek sygnalu do szumu jest duzy, przy czym zalecany montaz wedlug wynslazku dla pola¬ czenia nadajników i odbiorników za pomoca kabla zasilajacego doprowadza w najgorszym przypadku tylko do straty sygnalu w przyblizeniu 6 dB, znacznie mniejszej niz stosunek sygnalu do szumu, uzyskany za pomoca wynalazku; ten stosunek pozostaje zawsze duzy.Wynalazek zaleca, zwlaszcza przy duzej ilosci przesylanych sygnalów, aby Js podzielic na cykle skladajace sie z kilku sekwencji bitów. W praktyce sekwencje zawieraja zwykle 16 bitów.Jezeli wedlug wynalazku zastosowane beda 3 hity w celu zapewnienia synchronizacji ich sekwencji oraz jeden bit dla synchronizacji cykli sekwencji, to 12 bitcw pozostanie dla przesylania wlasciwych informacji. Nadaje to wynalazkowi charakter modulowy, gdy Kar¬ ty programowe wejsciowo-wyjsciowe zawieraja obecnie 12 niezaleznych torów. Mozna ustalic odpowiedniosc pomiedzy bartami a sekwencjami bitów w ten sposób, ze informacje jednej karty zajmujace jedna sekwencje bitów oraz wstawka, z punktu widzenia elektronowego, no¬ wej karty spowoduje, z punictu widzenia informatyki, jedynie wstswtce nowej sekwencji w kazdym cyklu. Wedlug wynalazku zalecane jest, aby pierwsza sekwencja cyklu charakteryzo¬ wala sie obecnoscia wartosci "1" bitu zwiazanego z synchronizacja cyklu. Zaleta tej za¬ sady wynika z faktu, ze ewentualne zaklócenia powoaujace czasami przemiane tego bitu z n1" na "0" w praktyce nie spowoduja pojawienia sie zadnej wartosci "1" indukowanej w tym4 150 251 bicie synchronizacji cyklu: odzyskanie synchronizacji w sposób niezawodny w tym cyklu bedzie ulatwione* Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok schematyczny czesciowo w perspektywie urzadzenia do przesylania sygnalów wedlug wynalazku, fig. 2a i 2b - schematy elektryczne dwóch mozliwych wykonan urzadzenia z fig. 1, fig. 3 -schemat mnemotechniczny urzadzenia do zdalnego sterowania "slepego" wedlug wynalazku, fig. 4 - schemat mnemotechniczny ogólnego ukladu kodowania dwójkowego lacznie ze stanowiskiem pilotazu z fig. 3, fig. 5 - schemat mnemotechniczny ogólnego ukladu kodowania dwójkowego lacznie z wrebiarka z fig. 39 fig* 6 - schemat mne¬ motechniczny kodera dwójkowego z fig. 4, fig. 7 - schemat mnemotechniczny dekodera dwój¬ kowego z fig. 5t fig* 8 - wykres przedstawiajacy sekwencje dwójkowa zakodowana dwufazowo wedlug wynalazku i fig. 9 - wykres przedstawiajacy pierwsza sekwencje dwójkowa zakodowa¬ na dwufazowo cyklu wedlug wynalazku.Urzadzenie przedstawione przykladowo na fig. 1 zawiera nadajnik E, odbiornik R, kabel trójfazowy CT1 oraz dwa identyczne laczniki C wlaczone kazdy pomiedzy nadajnikiem lub odbiornikiem i odpowiednim miejscem 4 lub 5 kabla trójfazowego.Kazdy lacznik zapewnia wlaczenie nadajnika lub odbiornika pomiedzy którymkolwiek z przewodów fazowych 1.2 lub 3 kabla trójfazowego w pierwszym miejscu 4 i którymkolwiek z przewodów fazowych 1', 2', 3' w drugim miejscu 5 z jednej strony 1 oboma przewodami innych faz. które sa polaczone ze soba. z drugiej strony.W podanym przykladzie kazdy lacznik zawiera trzy identyczne kondensatory C1 polaczone odpowiednio ¦ kazdym przewodem fazowym oraz cewka indukcyjna L. Poza tym korzystnie wpro¬ wadzono transformator T pomiedzy nadajnikiem /lub odbiornikiem/ a kablem trójfazowym dla zapewnienia galwanicznego oddzielenia ukladów.Zaleta takiego ukladu jest to, ze w latwy sposób mozna dokonac przyblizonego oblicze¬ nia optymalnej wartosci poszczególnych elementów w funkcji czestotliwosci nosnej, wybra¬ nej do przesylania sygnalów, oraz irapedancji pozornych nadajnika /lub odbiornika/ oraz kabla trójfazowego CTA wzgledem danego lacznika.Najkorzystniej czestotliwosc zostaje wybrana w zaleznosci od charakterystyk kabla trójfazowego w celu optymalizacji osiagów przesylowych tego kabla.W przypadku na przyklad wrebiarki z kablem trójfazowym na 1 kV na dlugosci okolo 1000 m, czestotliwosci od 300 do 400 kHz sa optymalne. Ogólnie fakt dostrojenia lacznika w funkcji takiej czestotliwosci rzedu kilkuset kiloherców prowadzi do zmniejszenia wplywu czestotliwosci podstawowej pradu zasilania /50 lub 60 Hz w zaleznosci od kraju/.Dowolne wlaczenie kazdego lacznika do trzech przewodów fazowych kabla trójfazowego na obu jego konoach daje szesc mozliwosci, które, biorac pod uwage równowaznosc dwóch prze¬ wodów fazowych wzietych razem dla przylaczenia kazdego lacznika, mozna sprowadzic do dwóch róznych przypadków przedstawionych na fig. 2a i 2b.Uklad przedstawiony linia ciagla na fig. 2a odpowiada przypadkowi, gdy oba przewody fazowe 2. 3 i 2 t 3 polaczone ze soba i stosownie do przylaczenia laczników do konców kabla CTTA sa takie same albo 2 i 2* /odpowiednio 3 i 37 dotycza tego samego przewodu, albo 2 13 /odpowiednio 3 i 2'/ dotycza tego samego przewodu. To dotyczy korzystnego przypadku /jest ich 2 na 6 mozliwych/, gdy sygnal, który dzieli sie pomiedzy przewody 1 i 2 na wyjsciu nadajnika, laczy sie ponownie przed dojsciem do odbiornika, przy czym odbiornik odbiera sygnal "calkowity".Jezeli natomiast, jak to przedstawiono linia przerywana na fig. 2b, na wejsciu prawe¬ go lacznika polaczonego z odbiornikiem, przewody fazowe wziete razem na koncach kabla trójfazowego sa rózne /odpowiada to 4 z 6 mozliwych przypadków/, wówczas przewód fazowy 2 spowoduje zwarcie miedzy dwoma lacznikami. Jest to przypadek niekorzystny, poniewaz do odbiornika dochodzi tylko w przyblizeniu "polowa" nadawanego sygnalu. Odpowiada to stracie sygnalu okolo 6 dB, co przy uwzglednieniu optymalizacji laczników C oraz wzgled¬ nej odpornosci na zaklócenia elektromagnetyczne sygnalów przesylanych w przewodach fazo-150 251 5 wych, daje w wyniku w odbiorniku stosunek sygnal/szum powyzej 40 dB. Laczniki C z fig. 1 i 2 umozliwiaja zatem niezawodne przesylanie sygnalów; mówi sie o sygnalach "pewnych".Figura 3 przedstawia przykladowo schemat mnemotechniczny urzadzenia do zdalnego sterowa¬ nia, zwiazanego z wrebiarka H na scianie kopalni.Wrebiarka jest maszyna urabiajaca, która przemieszcza sie równolegle do czola sciany w sposób przemienny i jest wyposazona w bebny obrotowe, zamocowane na regulowanych ramio¬ nach, które "skrobia" urobek* Podstawowymi rozkazami potrzebnymi do pracy automatycznej wrebiarki sa, po pierwsze - rozkaz proporcjonalny do kierunku i predkosci przemieszcza¬ nia sie wrebiarki przed czolem sciany, a po drugie - rozkazy "tak" albo "nie", odpowiada¬ jace dodatkowemu nachyleniu do góry lub do dolu kazdego z ramion zwiazanych z bebnami obrotowymi, jak równiez dociskaniu hamulca bezpieczenstwa. Do kontroli prawidlowej pracy wrebiarki wymagane jest w praktyce zastosowanie powrotnych sygnalów pomiarowych, z dok¬ ladnoscia do 1£, odnosnie polozenia ramion i ich nachylen oraz z nieco mniejsza doklad¬ noscia /np. yt/ odnosnie temperatury silnika i cisnien hydraulicznych w przypadku pomia¬ rów zdalnych. Zachodzi równiez potrzeba prawidlowej pracy lub stanu poszczególnych ele¬ mentów /zdalna sygnalizacja "tak" lub "nie"/, np. silnika, podstawowych zaworów elektry¬ cznych /zwlaszcza zwiazanych z hamulcem bezpieczenstwa/ lub tez tezygrafu /organu wska- zujaosgo polozenie wrebiarki miedzy skrajnymi polozeniami, za pomoca którego mozna wy¬ kryc ewentualna predkosc graniczna wrebiarki i wtedy nalezy uruchomic hamulec bezpieczen¬ stwa/ co dotyczy sygnalizacji.Urzadzenie z figury 3 wprowadza sie na zasilajacy kabel trójfazowy CTA laczacy wrebiar¬ ke H ze zródlem zasilania SA /w praktyce z transformatorem o mocy 500 kVA, zasilanym na¬ pieciem do 5 kV i dostarczajacym na kabel trójfazowy CTA napiecie w przyblizeniu 1 kV/.Kabel zawiera odcinek uzbrojony az do rozdzielni, polowej CCH i nastepny odcinek az do wrebiarki H, z której czesci oznaczono jedynie silnik MH i polaczony z nim blok elektro¬ niczny BH, który jest dolaczona do elektrozaworów i przekazników BV, do tablicy rozdziel¬ czej TBH wrebiarki ido czujników CH.Stanowisko pilotazowe ustawione w poblizu kabla zasilajacego zawiera tablice rozdziel¬ cza TE, gdzie zostaja uwidocznione wyniki zdalnego pomiaru oraz zdalnej sygnalizacji, sta¬ nowiace razem zdalne informacje, oraz pulpit sterowniczy PC wyposazony w klawisze przycis¬ kowe i odpowiednie suwaki do rozkazów "tak" albo "nie" czy proporcjonalnych. Pulpit ste¬ rowniczy wraz z tablica rozdzielcza stanowia wejscia i wyjscia bloku elektronicznego BPP zwiazanego ze stanowiskiem pilotazowym. Blok ten jest dolaczony do kabla trójfazowego przez odgalezienie CTD polaczone z kablem zasilajacym za pomoca skrzynki rozdzielczej BD.Bloki elektroniczne BPP i BH /przedstawione w powiekszeniu obok wrebiarki H/ maja po¬ dobne struktury ogólne, nawet jezeli ich czesci skladowe sa mniej lub bardziej rózne.Oba bloki zawieraja lacznik CPP czy CH, zapewniajacy ich polaczenie z kablem odgalezienia CTD i zasilajacym kablem trójfazowym CTA, nadajnik BP czy BH i odbiornik EP czy RH, jak równiez uklad CCBP czy CCBH kodowania binarnego dolaczony do wymienionych elementów. Blo¬ ki te sa zasilane za pomoca dodatkowych transformatorów poprzez zwiazane z nimi kable trójfazowe CTD i CTA.Nadajnik BP i odbornik RH jednej strony oraz nadajnik BH i odbiornik RP z drugiej stro¬ ny okreslaja z odpowiednimi elementami uklady CCBP i CCBH kodowania binarnego, zwiazane z niezaleznymi torami przesylowymi; tory zawieraja wspólnie jedynie laczniki i kable trój¬ fazowe, które sa elementami calkowicie niezawodnymi.Uklady kodowania binarnego odpowiednio zwiazane ze stanowiskiem pilotazowym i wrebiar¬ ka sa szczególowo opisane na fig. 4 i 5. Górne ich czesci odpowiadaja torowi przesylowemu, zwiazanemu z rozkazami zdalnego sterowania, natomiast dolne ich czesci odpowiadaja torowi przesylowemu zwiazanemu ze zdalnymi informacjami.Górna czesc ukladu CCBP kodowania binarnego, zwiazana ze stanowiskiem pilotazowym /patrz fig. 4/, zawiera uklad logiczny LS wlasciwy dla maszyny sterowanej, czyli wrebiarki H. Uklad logiczny "filtruje", grupuje i przekazuje rozkazy wydene przez operatora za pomo¬ ca pulpitu sterowniczego PC w celu zapamietania jedynie rozkazów zgodnych i przystosowanych6 150 251 do równoczesnego nadawania* Przypadkowe bledy sterowania, np* spowodowane przez pomylko¬ we wcisniecie dwóch klawiszy, mozna zatem wyeliminowac* Rozkazy zapamietane przez wlas¬ ciwy uklad logiczny i przetwarzane w postaci binarnej przechodza nastepnie do kodera bi¬ narnego CB, który zapewnia kodowanie zadanych rozkazów równoczesnie w kolejne sygnaly logiczne w kolejnych sekwencjach bitów* Uzyskany sygnal sekwencyjny jest nastepnie prze¬ sylany do nadajnika BPf który moduluje w wyniku tego czestotliwosc nosna /np. wybrana czestotliwosc 400 kHz, w zakresie czestotliwosci minimalizujacej tlumienie przy przesyla¬ niu przez kabel zasilajacy/ przed jego wprowadzeniem dzieki lacznikowi, do kabla odgale. zienia CTD, a nastepnie do zasilajacego kabla trójfazowego CTA* Sygnal elektryczny odebrany przez lacznik CH zwiazany z wrebiarka jest przesylany do odbiornika RH strojonego na te czestotliwosc nosna 400 kHz /patrz górna czesc fig. 5/* Odbiornik przesyla demodulowany sygnal do dekodera binarnego DB. Dekoder binarny jest zwiazany ze stopniem wprowadzania dekodowania dla sprawdzania zadanych kryteriów waznos¬ ci. Tak uzyskane rozkazy binarne sa przetwarzane w wyjsciowym ukladzie logicznym, a na¬ stepnie w stopniu wyjsciowym. W omawianym przykladzie* wyjsciowy uklad logiozny zawiera obwód VIT uwzglednienia rozkazu zmiennego /lub proporcjonalnego/, zwiazanego z kierun¬ kiem i predkoscia przemieszczenia wrebiarki, oraz obwód T/E uwzglednienia rozkazów "tak" albo "nie". Poza tym przewidziany jest obwód TBST najkorzystniej do sprawdzania pracy hamulca bezpieczenstwa BW-F.Hamulec bezpieczenstwa moze byc uruchamiany równiez przy predkosci zerowej* Sterowa¬ nie binarne rozkazem predkosci zaklada wstepne okreslenie, zgodnie z wymaganiami kierow¬ cy, wartosci'posrednich miedzy skrajnymi wartosciami tych rozkazów* Obwód T/R zapewnia za pomoca stopnia BV sterowanie poszczególnymi elektrozaworami lub przekaznikami. Ze wzgledów bezpieczenstwa, stopien alarmowy AU jest przeznaczony do unieruchomienia maszy¬ ny w przypadku awarii* Na figurze 6 przedstawiono uklad montazowy podstawowych elementów kodera binarnego CB* Uklad zawiera zegar HG, przetwornik rpwnoleglo-szeregowy CPS, koder dwufazowy CBF i selektor S.Zegar HG dostarcza rózne sygnaly, których rola bedzie dalej omawiana, przy czym syg¬ naly mozna okreslic wzgledem uprzednio okreslonej czestotliwosci f przy stosunku bledu 1/2: sygnal Ho o czestotliwosci 4 f, sygnal TL i H' o czestotliwosci 2 f z przesunieciem fazowym o 1/4 okresu opóznienia pomiedzy sygnalami H' i TT, oraz sygnaly H2, H^, H., H^ odpowiadajace czestotliwosciom f, f/2, f/4 i f/B.Na figurze 7 jest przedstawiony uklad montazowy zasadniczych elementów skladowych de¬ kodera binarnego DB. Dekoder zawiera na wejscia uklad MFC do formowania i kalibrowania amplitudowego, który przetwarza sygnal demodulowany, dostarczany przez odbiornik RH w sygnal binarny. Sygnal ten nie musi byc bezwzglednie podobny do sygnalu dostarczanego do odbiornika BP. Obwody rozpoznawania sa zamontowane po ukladzie MFC dla oznaczania zmian powodowanych przez sygnal binarny miedzy stanowiskiem pilotazowym, a sama wrebiar¬ ka w celu ich wyeliminowania lub tez w celu przerwania dekodowania* Zasadniczym celem dekodowania jest odzyskanie rytmów w celu dokladnego ustalenia po¬ czatku kazdej sekwencji bitów i polozenia kazdego bitu w kazdej sekwencji wyjsciowej ukladu sterujacego w sposób taki, zeby sterowac w sposób poprawny kolejnymi przemianami kalibrowanego sygnalu za pomoca przetwornika szeregowo-równoleglego CSP. Obwód RSYN ma za cel odzyskanie czestotliwosci odtwarzania sekwencji w kalibrowanym sygnale binarnym i sterowanie przetwarzaniem na poczatku kazdej sekwencji* Do tego obwodu RSYN jest dola¬ czony obwód DAU detekcji przerwania zagrozenia, z przyczyn omawianych w dalszej czesci.Obwód RH., ma za cel synchronizacje z czestotliwoscia powtarzania bitew kazdej sekwencji.Równolegle do dekodera binarnego jest umieszczony uklad autoryzacji AD dekodowania, dostarczajacy do przetwornika CSP sygnal waznosci VAL. W omawianym przykladzie obwód AD zawiera obwód VM sprawdzenia prawdopodobienstwa wystapienia sredniej wartosci sygnalu kalibrowanego i obwód DS sprawdzenia prawdopodobienstwa sredniego czasu trwania sekwencji150 251 7 sygnalu dostarczonego przez obwód RSYN. Element I jest podlaczony do wyjsc obwodów VM i DS w celu dostarczania sygnalu VAL wyzwalania przetwornika, gdy kazdy z testów prawdopo¬ dobienstwa jest zadowalajacy* W przeciwnym przypadku zadne przetwarzanie kalibrowanego sygnalu binarnego nie jest dopuszczone.Dodatkowy uklad uznania waznosci, nie przedstawiony na rysunku, najkorzystniej inter¬ weniuje na wyjsciu przetwornika CSP w celu wykorzystania rozwleklosci, która normalnie wy- stepuje miedzy kolejnymi sekwencjami bitów. Uklad ten przesyla jedynie binarne sygnaly równolegle do poszczególnych obwodów VIT, T/R i TEST po sprawdzeniu, ze sygnaly te sa od¬ twarzane identycznie przez dana liczbe kolejnych sekwencji, przy czym uklad autoryzacji dekodowania nie zaprzestal przetwarzania za pomoca przetwornika CSP /stan wyjsc przetwór- niKa CSP /stan wyjsc przetwornika CSP pozostaje utrwalony tak dlugo az nowe przetwarzanie nie zostanie wlaczone/* Ha figurze 8 jest przedstawiona przykladowo sekwencja binarnego sygnalu sekwencyjnego wedlug wynalazku. Sekwencja zawiera do dyspozyoji 16 bitów /liczba ta zostala wybrana jaka równa ilosoi równoleglych wejsc i wyjsc przetworników/. Pierwsze trzy bity sa zajete przez sygnal synchronizujacy /2 znaczniki na bit/ o czestotliwosci równej H = 4 f do dyspozycji pozostaje 13 bitów do przesylania informacji.Kodowanie bitów informacji jest typu dwufazowego, przy czym w wartosc stanu binarnego zakodowana w kazdym bicie informacji jest tlumaczona w zaleznosci od kierunku przejscia binarnego w srodku kazdego bitu; przejscie srodkowe z dolu do góry odpowiada wartosci lo¬ gicznej "0" 1 odwrotnie. Jedna z zalet kodowania dwufazowego polega na tym, ze srednia wartosc sygnalu binarnego jest równa polowie maksymalnego poziomu. W zaleznosci od tego, czy kolejne bity informacji maja ta sama lub inne wartosci, pojawiaja sie posrednie syg¬ naly o czestotliwosci 2 f lub f, tj. równej polowie lub cwiartce czestotliwosci H sygna¬ lu synchronizacji Ho. Sygnaly kwadratowe o czestotliwosci f i 2 f posiadaja jedynie har¬ moniczne rzedów nieparzystych, wiec skladowe widma sygnalu sekwencyjnego, dotyczacego bitu informacji 1 synchronizacji wyraznie róznia sie co do czestotliwosci. Stad wynika mozliwosc uzyskania z kalibrowanego sygnalu binarnego, przy odbiorze, sygnalów synchroni¬ zacji, które sa potrzebne do dekodowania kazdej sekwencji. Umozliwia to poza tym okresle¬ nie rozkazu przerwania zagrozenia przez wprowadzenie do bitów informacji o czestotliwosci synchronizacji: takie okreslenie przerwania zagrozenia umozliwia jego latwe rozpoznanie przy dekodowaniu.W przykladzie przedstawionym aa fig. 8 czestotliwosc synchronizacji jest równa 1700 Hzf natomiast czestotliwosc sygnalu H,- przetwarzania sekwencji /f 8/ odpowiada czasowi sekwen¬ cji 18,87 milisekund.Wytwarzanie binarnego sygnalu sekwencyjnego za pomoca kodera binarnego z fig. 6 jeat nastepujace, biorac pod uwage okreslenie sygnalów zegarowych Ho, H1 i H'... Ha wstepie wy¬ twarzany sygnal jest surowy, który obejmuje sygnal H.. podczas trzech pierwszych bitów sekwencji i który przyjmuje poziom zerowy dla wartosci logicznych "0" sygnalu poczatkowe¬ go, dostarczanego przez przetwornik CPS i maksymalny poziom dla wartosci logicznych "1" tego sygnalu poczatkowego. Nastepnie jest formowany kodowany sygnal, którego poziom jest maksymalny, gdy sygnal surowy i sygnal TT. maja ten sam poziom i którego poziom jest mini¬ malny, gdy sygnal surowy i sygnal W^ maja rózne poziomy. Ten kodowany sygnal stanowi syg¬ nal wyjsciowy, o ile rozkaz przerwania zagrozenia nie zastapi mu sygnalu synchronizacji v Ciag informacji zdalnych przedstawiony w dolnych czesciach fig. 4 i 5 posiada struktu¬ re zblizona do ciagu sterowania zdalnego juz opisanego, przy czym zasadnicza róznica po¬ lega na tym, ze informacje zdalne, biorac pod uwage ich znaczna ilosc, sa wedlug wynalaz¬ ku rozdzielone na cykle wielu sekwencji /np. 10/, utrzymujao wysoka przepustowosc infor¬ macji dzieki wyzszej czestotliwosci niz ma to miejsce przy rozkazach sterowania zdalnego.Kalibrowanie amplitudowe sygnalów pomiarowych jest niezbedne przed kodowaniem.8 150 251 Czesc emisyjna, przed stawiona w dolnej czesci fig. 5, zawiera od strony prawej do le¬ wej uklad logiczny LSS zwiazany z sygnalami sygnalizacji /"tak" albo "nie" badz zmienny¬ mi/ oraz uklad logiczny LSM zwiazany z sygnalami pomiarowymi, zamontowany za wzmacnia¬ czem AMP do kalibrowania* Do podstawowych sygnalów sygnalizacji nalezy stan czujnika CTS tezygrafu i granicznej predkosci obrotowej silnika, przeznaczony do ustalania polozenia wrebiarki miedzy jej polozeniami skrajnymi, przy czym czujnik pozostaje gotowy do detek¬ cji ewentualnej nadmiernej predkosci przemieszczania, kiedy to musi zadzialac hamuleo bezpieczenstwa EV-F. Do podstawowych sygnalów pomiarowych nalezy temperatura silnika wre¬ biarki.Biorac pod uwage biezace pojemnosci uzywanych w praktyce przetworników równoleglo-sze¬ regowyeh zachodzi potrzeba kilku kolejnych wlaczen do przetwarzania, aby uwzglednic po¬ szczególne uzyteczne sygnaly informacji zdalnych, przy czym zachodzi tez potrzeba jednego cyklu wielosekwencyjnego w celu przeslania calosci informacji.Cykle sekwencji sa nastepnie kodowane dwufazowo, jak poprzednio w binarnym koderze in¬ formacji CBI. Czestotliwosc nosna rózniaca sie od czestotliwosci sterowania zdalnego jest np. 335 kHz.Przy odbiorze demodulowany sygnal dostarczany przez odbiernik RRP1 jest doprowadzany do binarnego dekodera informacji DB1, który formuje, lacznie z kalibrowaniem, po rozpoz¬ naniu rytmów /zwlaszcza czestotliwosci cyklu/ i po sprawdzeniu ustalonych kryteriów prawdo¬ podobienstwa, zapewnia kolejne przetwarzanie szeregówo-równolegle i rozdziela sygnaly mie¬ dzy stopniem SS przetwarzania sygnalów sygnalizacji oraz stopniem SM przetwarzania sygna¬ lów pomiarowych. Sygnaly pomiarowe w danym przypadku moga byc przetwarzane w postaci ana¬ logowej. Stopien SYNC najkorzystniej jest stosowany do eksploatacji rozwleklosci, jaka musza przedstawiac sygnaly synchronizacji cyklu.Informacje zdalne sa wyswietlane na tablicy rozdzielczej IB, lecz mozna je równiez w razie potrzeby przesylac do ukladu TV zdalnego dozorowania, do komputera CLC lub do tabli¬ cy wizualizacji VISU przeznaczonej dla ekipy ratowniczej.Pigura 9 przedstawia przyklad pierwszej sekwencji binarnej cyklu. Ta sekwencja rózni sie od sekwencji z fig. 8 tylko obecnoscia, po trzech bitach synchronizacji, tylko jedne¬ go bitu synchronizacji cyklu, co w sumie pozostawia do dyspozycji 12 bitów informacji.Rozpoznanie rytmów cyklu mozna uzyskac za pomoca jednego bitu, którego wartosc logicz¬ na wynosi "1" dla pierwszej sekwencji cyklu i "0" dla nastepnych sekwencji. Rozpoznanie rytmu cyklu jest zatem latwe i niezawodne, poniewaz zaden bit "1" zaklócajacy nie zostal zauwazony, mimo licznych prób, a rozwleklosc tych bitów synchronizacji cyklu jest latwa do wykorzystania.Powyzszy opis zostal podany tytulem przykladu i moga byc podane przez fachowca liczne odmiany, bez wychodzenia poza zakres wynalazku. Mozna zmodyfikowac strukture laczników.Dopuszczalna jest lekka asymetria w sposobie laczenia obu przewodów uzytych razem do do¬ laczenia do nadajnika lub odbiornika trójfazowego, chociaz powoduje to przy laczeniu dwóch laczników w dwóch róznych punktach kabla straty sygnalu mogace dochodzic w nieko¬ rzystnym przypadku do wartosci 6 dB.W zaleznosci od kabla trójfazowego mozna wybrac optymalne czestotliwosci nosne i na ich podstawie optymalne wartosci impedancji poszczególnych elementów skladowych lacznika.W przypadku krzyzowej wymiany rozkazów zdalnego sterowania oraz informacji zdalnyoh uzy¬ tkuje sie elementy typowe i/lub modulowe w obu torach przesylania sygnalów. Elementy toru informacji zdalnych zwlaszcza dzieki mozliwosci uwzglednienia sygnali przerwahia zagroze¬ nia, moga byc zastosowane w torze sterowania zdalnego. Elementy te sa szczególnie korzy¬ stne w przypadku auzej liczby przesylanych rozkazów.W korzystnym zastosowaniu urzadzenie zapewnia lacznosc telefoniczna w taki sposób, ze na powierzchni, w pewnej odleglosci od samej instalacji elektrycznej, jest umieszczony uklad kodera - dekodera z pulpitem sterowniczym i z tablica do wizualizacji zamiast lub w uzupelnieniu do ukladu kodera-dekodera z pulpitem sterowniczym i tablica wizualizacji.150 251 9 To zastosowanie polega zasadniczo, jak na fig. 3, na realizacji lacznosci telefonicznej pomiedzy BP i RP z jednej strony i CCBB z drugiej strony, przy uzyciu w tym celu nieza¬ leznego zasilania* PL