PL150256B1

PL150256B1 - Synergistyczny środek grzybobójczy

Info

Publication number: PL150256B1
Application number: PL25822386A
Authority: PL
Priority date: 1986-03-04
Filing date: 1986-03-04
Publication date: 1990-05-31

Description

OPIS PATENTOWY

Patent dodatkowy do patentu nr-Zgłoszono: 86 03 04 /P. 258223/

Pierwszeństwo —i_

Zgłoszenie ogłoszono: 88 01 07

Opis patentowy opublikowano: 1990 08 31

150 256

CZYTELNIA

Ursęcto Patentowego hM Iwwiet» > ΙληβΙ

Int. Cl.⁵ A01N 37/22 A01N 43/84 A01N 47/20

Twórca wynalazku:

Uprawniony z patentu: Chinoin Gyógyszer es Vegyeszeti Termekek Gyara R.T, Budapeszt /Węgry/

SYNERGISTYCZNY ŚRODEK GRZYBOBÓJCZY

Przedmiotem wynalazku jest synergistyczny środek grzybobójczy, zawierający pochodne morfoliny i alaniny. Alkilomorfoliny stosuje się do zwalczania rzeczywistych mączniaków proszkowatych /opisy patentowe: RFN nr 11 64152, 1198 125, NRD nr 140 412 oraz RFN nr DE 26 56 747/· Acyloaniliny znalazły zastosowanie w ochronie roślin jako środki grzybobójcze przeciw Oomycetes /patrz R. Wegler, Chemie der Pflanzenschutz- und SchSdlingsbekampfungsmittel, Tom 6/.

Ze względu na stosunkowo wąski zakres działania wszystkich tych związków, opracowano szereg korzystnych mieszanin dla morfolinowych środków grzybobójczych /opisy patentowe NRD nr nr 134 040, 1.04 416, 111 014, 116 384, 121 013, opisy patentowe RFN nr nr 26 33 874, 27 07 709, 27 18 721, 28 35 253, NRD 155 481, NRD 157 592/ oraz acyloanilin /europejski opis patentowy nr 26 873, RFN 30 21 068, Wielkiej Brytanii nr 2 017 496, japoński nr 82 128 609, europejski nr 30 570, RFN nr 33 01 281/. Niemniej jednak, dla pewnych zastosowań, celowe było opracowanie dalszych ulepszeń.

Celem wynalazku było opracowanie odpowiednich dodatkowych składników dla otrzymania mieszanin zawierających morfolinowe substancje grzybobójcze tak, aby zwiększyć aktywność grzybobójczą i zahamować rozwój odporności, a także jednocześnie regulować wzrost przez wpływanie na metabolizm.

Stwierdzono, że mieszanina składająca się z substancji grzybobójczej z grupy morfolin /A/ takich jak:

N-tridecylo-2,6-dimetylomorfolina /Tridemorph/ /1/5

N-cyklododecylo-2,6-dimetylomorfolina /Dodemorph/ /2/;

N-alkilo/C^₂/-2,6-dimetylomorfo lina /Aldimorph/ /3/;

4-/3-p-tert .-butylofenylo/-2-metylopropylo/-2,6-cis-din^tylomorf olina /Fenpropemorph/ /4/; oraz ich dopuszczalne fizjologicznie dla roślin sole, związki molekularne i addycyjne oraz

150 256 z jednej z następujących substancji grzybobójczych /B/:

ester metylowy N-/2,6-d imetylofe nylo/-N-f uroił o-/2/-a la niny /Furalaxyl/ /5/;

%3ΐβι* mśtylowy N-/2,6-dimetylofenyl_io/-N-chloroaoetyloaianiny /CGA 29 212/ /6/;

ester metylowy N-/2,6-dimetylofenylo/-N-fenyloacetyloalaniny /Benalaxyl/ /7/;

£-chloro-N-/2,6-dimatylofenylo/-N-/tetrahydro-2-okso-3-furanylo/-acetamid /Ofurace/ /8/;

/jS-chioro-N-/te trahyd ro-2-okso-3-fura nylo/-cyklopropanokarboksa ni lid/ /Cyprofuram/ /9/;

2-raetokay-N-/2-okeo-1_>3-oksazolidyn-3-ylo/-N-/2,6-dimetylofenylb/-acetamid /Oxadixyl/ /10/;

ester metylowy N-izoksazol-5-ilo-N-/2,6-ksylilo/-alaniny /LAB 149 202 F/ /11/; N-/2,6-dimetylofenylo/-2-metoksy-N-/tetrahydro-2-okso-3-furanylo/-acetamid /RE 26 745/ /12/;

N-/2,6-dimetylofenylo/-2-metoksy-N-/tetrahydro-2-óksotien-3-ylo/-acetamid /RE 26 940/ /13/;

jako substancji czynnych posiada lepszą aktywność grzybobójczą^zwłaszcza przeciw Oomycetes, jak również nadaje się do regulacji wzrostu roślin. Efekt uzyskany przez kombinację substancji czynnych opiera się na działaniu synergetycznym.

Poszerzenie zakresu stosowania w praktyce nowych kombinacji jest korzystne i umożliwia np. kontrolę mączniaka rzekomego i mączniaka proszkowatego. Ponadto, obniża się prawdopodobieństwo pojawienia się odpornych gatunków grzybów z powodu różnicy w działaniu dwóch składników i w różnicy wrażliwości grzybów w różnych etapach w cyklu życia. Dzięki temu, mieszaniny według wynalazku stanowią znaczne ulepszenie w stosunku do znanego stanu techniki.

Za pomocą nowego środka według wynalazku można zwalczać szkodliwe grzyby pojawiające się na roślinach lub na częściach roślin. Dzięki właściwościom systemicznym obu składników przed atakami grzybów zostają zabezpieczone nawet nowo wyrastające części roślin.

Środki te są skuteczne przeciw grzybom fitopatogenicznym z następujących grup: Assomycetes /np. odmiany Brysiphe - i Sclerotinia/, Oomycetes /zwłaszcza odmiany Phytophthora, Peronospota i Plasmopara/ oraz Basidicmycetes /np. odmiana Rhizoctonia/·

Środki według wynalazku stosuje się korzystnie do regulowania wzrostu zbóż, warzyw i upraw warzywnych takich jak np. ogórki, pomidory, słoneczniki pomiędzy innymi uprawianymi roślinami, a także do pewnych roślin ozdobnych. Przy stosowanych dawkach nie zaobserwowano uszkodzeń fitotoksycznych. Jakość nasion zbóż nie zmieniała się niekorzystnie. Działanie grzybobójcze środka według wynalazku ma duże znaczenie dla zapewnienia dobrej wydaj ności.

Stosunek ilości morfolinowych środków grzybobójczych i środków drugiej grupy w mieszaninach może się zmieniać w granicach 20:1 - 1:2, zwłaszcza 20:1 - 1:1, korzystnie 10:1 2:1, a najkorzystniej 5:1 - 3:1·

Wytwarzanie wymienionych morfolin z grupy /A/ oraz ich soli, związków molekularnych i addycyjnych /opisy patentowe RFN nr nr 11 64 152, 11 73 722, 24 61 513, 11 98 125,

56 747 oraz NRD 140 041/, jak również innych znanych substancji grzybobójczych z grupy /B/ /opisy patentowe RFN nr nr 25 13 788, 23 50 944, NRD 142 042, Stany Zjednoczone Ameryki nr 3 933 860, RFN nr 27 24 786, francuski nr 2 463 132, europejski nr 26 873,

RFN nr 28 41 824, belgijski nr 871 668/ jest dobrze znane.

Kombinacje substancji czynnych według wynalazku mogą być wytwarzane w postaci zwykłych preparatów, takich jak roztwory, koncentraty emulsyjne, zawiesiny, proszki, proszki do natryskiwania, proszki do posypywania, pasty, granulaty, aerozole, proszek do traktowania nasion zbóż itd. Preparaty zawierają substancje czynne i mogą zawierać środki powierzchniowo-czynne, stałe lub ciekłe rozcieńczalniki lub rozpuszczalniki, skroplone gazy pod ciśnieniem i inne substancje potrzebne dla danego preparatu. Preparaty te wytwarzane są znanymi sposobami.

Jako ciekłe rozpuszczalniki można stosować np. frakcje olejów mineralnych o średniej do wysokiej temperaturze wrzenia, jak np. nafta lub olej Diesla, oleje pochodzenia roś150 256 linnego lub zwierzęcego, węglowodory alifatyczne, cykliczne i aromatyczne, np· toluen, ksylen, alkilowano naftaleny, cykloheksany, parafiny, alkohole, glikole, estry, ketony i chlorowcowane węglowodory, np. butanol, glikol etylenowy, keton metylowo-etylowy, cykloheksanon, chloroform, chlorobenzen lub rozpuszczalniki polarne, np. dimetyloformamid, dimatylosulfotlenek lub N-metylopirolidon.

Jako skroplone gazy pod ciśnieniem w charakterze środków pędnych do aerozoli stosuje się np. chlorowcowane węglowodory, propan, butan i dwutlenek węgla.

Jako stałe nośniki stosuje się naturalne mączki mineralne, np. kaolin, talk, krzemionka, montmorylonit, ziemia okrzemkowa lub syntetyczna mączki mineralne, np. silnie zdyspergowany kwas krzemowy, tlenek glinu lub krzemiany. Jako nośniki do granulatów stosuje się następujące substancje: rozdrobnione naturalne minerały, np. kalcyt, marmur, pumeks, dolomit, syntetyczne granulaty z mączek organicznych lub nieorganicznych oraz granulaty z substancji organicznych, np. z trocin, skorup z orzecha kokosowego, z kaczanów kukurydzy lub z łodyg tytoniu.

Środki powierzchniowo czynne działają zwilżająco, emulgująco i/lub dyspergująco. Stosuje się tu np. następujące substancje: sole alkaliczne, ziem alkalicznych i amonowe kwasu ligninosulfonowego, naftalenosulfonowego, fenolosulfonowego, alkiloarylosulfoniany, alkilosiarczany, alkilosulfoniany, sole alkaliczne i ziem alkalicznych kwasu dibutylonaftalenosulfonowego, siarczan eteru laurylowego, siarczany alkoholi tłuszczowych, sole alkaliczne i ziem alkalicznych kwasów tłuszczowych, sole siarczanowanych heksadekanoli, heptadekanoli, oktadekanoli, sole siarczanowanych eterów glikolowych kwasów tłuszczowych, produkty kondensacji sulfonowanych naftalenów i pochodnych naftalenu z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenów lub kwasów naftalenosulfonowych, odpowiednio, z fenolem i formaldehydem, eter oktylofenylowy polioksyetylenu, etoksylowsny izooktylofenol, oktylofenol, nonylofenol, eter alkilofenylowy poliglikolu, eter tributylofenylowy poliglikolu, alkohole alkiloarylopolieterowe, alkohol izotridecylowy, kondensaty alkoholi tłuszczowych i tlenku etylenu, etoksylowsny olej rycynowy, polioksyetylowany eter alkilowy, etoksylowany polioksypropylen, acetal monoeteru laurylowego, poliglikolu, ester sorbitu, lignina, alkaliczne ługi posulfitowe i metyloceluloza.

Preparaty mogą ponadto zawierać środki adhezyjne, takie jak karboksymetyloceluloza, naturalne lub syntetyczne polimery takie jak guma arabska, alkohol poliwinylowy lub polioctan winylu itd.

Preparaty zawierają na ogół 1-95% wagowych substancji czynnych £/A/ + /B/_7. Wodne postacie preparatów otrzyn^rwać można z koncentratów emulsyjnych, zawiesin, proszków do natryskiwania i posypywania itd. przez dodanie wody. Emulsje lub dyspersje olejowe otrzymuje się rozpuszczając substancje czynne i inne dodatki w oleju lub w rozpuszczalniku lub homogenizując w wodzie za pomocą środków zwilżających, dyspergujących lub emulgujących.

Stosowanie środka według wynalazku prowadzi się w zwykły sposób np. przez zanurzenie, polewanie, natryskiwanie, posypywanie lub opylanie. Stosowane ilości zależą od zamierzonego celu, ale na ogół wynoszą 0,5-5,0 kg/ha, odpowiednio 10-200 g substancji na 100 kg nasion zboża. Mieszaninę substancji czynnych według wynalazku można mieszać z innymi znanymi srodcami grzybobójczymi, chwastobójczymi, owadobójczymi, wysuszającymi, ogałacającymi z liści, regulatorami wzrostu lub nawozami w celu rozszerzenia zakresu stosowania i zakresu ochrony roślin.

Poniżej przedstawiono przykłady wykonania wynalazku. W podanej tablicy związki 1-7 obejmują pochodne fenyloamidu i stanowią grupę B, a związki 8-12 obejmują pochodne morfoliny i stanowią grupę A.

Poszczególne kompozycje środka według wynalazku sporządzono w postaci proszku zawiesinowego /WP/ lub koncentratu do emulgowania /EC/.

TWEEN 20 oznacza monolaurynian polioksyetyleno/20/sorbitanu;

TWEEN 80 oznacza monooleinian polioksyetyleno/20/sorbitanu

150 256

Kompozycje środka grzybobójczego według wynalazku

I ⁵ ! *

in 1 1 1 1 1 1

in ro |

1 1 1 1 1 1 1

• OJ

Od

i in o o r- Od w

r-

m

O o in cq

HH

ł—1

h-1

LT\ 1

1

ιη i

1 1

1

i *-

OJ

in o o

··

o o

X

OJ

r- OJ r-

in w

X

h-1

X

1

o i

I

I |

1

ιη i

ł 1

1

1 <-

Od

un o o

··

o o

X

ro

r- OJ w- .

o-

in Cq

M

*—

X

1

O 1

1

1 1

|

1 1

C 1

1

|

1 *-

OJ

in o O

··

o o

X

•4-

r- OJ i-

in w

X

1-

X

1

O 1

1

1 1

1

1 1

o

1

!

1

OJ

oj

m o o

··

o o

1

r- OJ r-

^4·

m w

ί X

ł—

1 ►—i

1

O 1

1

| I

|

1 o

1 1

I

1

|

i

OJ

in o O

··

o o

X

^4-

r- OJ r-

*4-

in w

1—1

1-1

I

1-1

I

1 1

1

O 1

1

o I

1 1

1

in

1 <-

1 >

ł—

ro

Oj

o

«

• l

1

1 1 1

1 ··

O CH

1 X

ro

OJ

C\J

I m

•4“ &

I—

1 M

m

in

W—

1 >

1

1 1

1

I

1

in l

1 1

l

in

O

•

• 1

1

1 1 1

··

O CH

X

OJ

•4“

OJ

1-1

in

OJ

>

I

1 1

1

O 1

|

O 1

1 I

1

in

O

«

• t

i

1

1 1 1

1 ..

O CH

X

Od

ro

oj

OJ

Od

1

in -fc

in

I <-

>

1

1 1

1

UD 1

1

i

1 1

1

in

o

•

» I

l

|

1 1

1 ··

O CLi

X

OJ

*4

OJ

1

m 3=

t

>

in

1-1

I

1 1

|

LO 1

1

1 1

|

in

O

•

* 1

1

|

1 1 1

1 ··

O CH 1

X

OJ

1 *

m S |

h-t

I

HH

1

1 1

1

1 O

1

O 1

1 1

|

1

|

1

1 «-

OJ

in o O

τ—

I

1-1

1—

r- Od r-

-1

O O I

X

^4-

in w I

1-1

H

I-I

1

1 1

1

1 1

in

1 1

Ln i

1

|

1

1 1

w—

O O CD

··

Q ° 1

X

r- <D

m

OJ C«q 1 1

1

r-1

1

in i

1

1 1

I

O 1

1 1

1

ro oj

l

1

O 1 c

··

m o i

X

LO

o- w i

1

in in

·. »

m

X

1

i Ln

1

I |

1

ιη i

1

I

1

1 1

ł—

OJ

CD O CD

..

o u

1

ro

·- ·- τ-

o-

Ln w

in

T—

X

1

| |

1

i lo

1

O I

1 1

l

Ln

«

• r-

1

1 1 1

··

Ln Ph

h-1

OJ

^4

Ou

OJ

*4-

Od =C

’ H

h-1

in

h-1

in

1 1

1

|

1

O 1

1 1

1

in

—

• τ—

1

1 1 1

»·

io ch

>

1

OJ

•4

OJ

¹

OJ Be

h-1

m

h-1

1

1 1

1

i in

|

m i

1 1

1

|

1

|

i *-

OJ

O LO O

··

o o

>

ro

r- OJ r-

0-

m tq

in

Ln

in

h-1

in

o

in

•

* 1

1

1 1 1

··

O p4

>

¹

1 1

OJ

1 1

1

1 1

ro 1

1

OJ

o-

LD £

m

in

<—

1

o

m

*

• 1

1

1 1 1

··

O

>

¹

1

i

1

*4- 1

1 ι

1

ro

OJ

in 3=

cn

OJ

H-1

1

1 1

1

1 -

1

• 1

1 i

|

in

o

in

m i

1

l

1 1 1

··

in Oh

0-

0—

*4“

OJ

m

Od ?

h-1

in

Ln

w—

^{1 M}

in

1 1

1

1 1

|

1 1

l Ln

1

o

•

• r-

1

1 1 1

··

O CH

1. ^M

OJ

in

Od

OJ

OJ £

1 ----- T

τ—

1 H-1 1

o

*4

o

Od

OJ T-

1

1 1 1

··

O P-j

1 H-1

1

1 I

1

¹

1 v2-

1 i

¹

OJ

m

in

H-1

1

1 1

• 1

1

1 |

« |

1

in

o

•

• 1

|

1 1 1

··

O PH

1

t-

OJ

ΓΛ

ro 3=

Od

X I

Ό /

® Z

r*d /

X -H

az 1

b

X3

X /

O 3

N /

C 1—1

X

F z

o o

F

4*

’ B

ph Z

9-i C

<D

® F

r-4 ©

p X

·· ωχί

/

3 9-i

3

© r

C 5

o

/

J3

r-1

X

O O

C

o

d

ro

X

/

cl

o

B

O r-1

O

Xi—1

o

B W

d

/

fF

k

X

o

C -rl

rH

c O

c

Ό

B

/

a

Od

X!

O

•

B

-H _k!

X

© C

o

Λ Ό

X

/

r—1

ro

O

O- J3

Λ B

X

o

3 rH

4*

r ©

r-1 ro I

Μ ΧΛ

4.»

/ ®

X

Fi

«—1 OJ

in

F CL

CL -rl

CL

bO ©

© O

o

O 9-j

o Az 1

ar o Λ1 ro

/

K

K ©

3

X cn

*4-

o F

k CL

F

rl

Od

CD

«—1 |

C © |

•rl r4

ro az

/ °

o

OJ o

9-i

K Tt

r-

B o

O O

O

SS

AZ

r-1 +·

3

X o

r-1 CO x:

Β Ή

Ό

/ ^c

1-4

r-1 o

O

τ-t τ—

lD

© a

B F

B

•rl

>ί Z

Z

©rH

O 4» O 1

W

B o

Z ®

o F

F

Ό

Od

T3 ©

•H CL

o

rH

O

© 3

C LXJ

w

λ; x

3 3 r-ι |

ro

Ό F

/•H

Fi

C 3

CL

© W

Ή Ό

Ό d

Ό

O

CO

© Ό

w

O 4*

f-l -Q J»i

Λ1 4» -!d sn

/ ro

3

X

K

cq

F O

r-1 ©

i—1

O

b

B TJ r-1

CL Jul

O | X

φ Ή

t-1

Z w XI

9-»

J3 O

O

o -J)

2

H Q

<; CF

5«S

hć -C 4» H

H

© O

H 4* O

c s

d xj

/ ar 3

3 O

T3 «

/ «rl (D

1

1 1

1

1 1

1

| |

1 i

1

1 1

1

1 1 1

ro

ro 4»

z »

O rM

4r1 ro

/ CO -H

w—

Od ro

in lo

o-

CD cn

o

OJ

ro

m lo

r—

CD

cn

r- oj m

4* ro

O

z

OJ OJ OJ

co o

ro ph

150 256

Tablica 1 /ciąg dalszy/

Kompozycja Gródka grzybobójczego według wynalazku

150 256

Działania biologiczne środka wg wynalazku obrazują poniższe przykłady.

Przykład XLI. Działanie na Phytophthora cinnamonni. Próby prowadzono na pożywce agarowej z zielonego groszku zawierającej wymienione środki aktywne lub ich kombinacje w recepturze 20 WP. Techniki hodowli i oceny stosowano według Oross /1986/. Zmiany własnośoi biologicznych i różnic w częstotliwości mutacji dotyczyły nabytej odporności wobec metalazylu niektórych gatunków Phytophthora. /Tag-Ber. Akad. LdV.-Wiss. DDR, 253 str. 177-183/.

Zahamowanie wzrostu radialnego obliczano w % w stosunku do nietraktowanej próby kontrolnej. Wyniki przedstawiono w tabl·: 2.

Tablica 2

Substancja czynna /	Kompozycja według wynalazku	St ęże nie mg/litr	Z a ha mowa nie wzrostu /%/	Efekt metodą COLBY /*/
1· Penpropimorph 2. Fura1azyl 3. Furalszyl + Fenpropimorph	III	1 0,25 1 °,25 _Z10,75	0 26 63 3/ 7Θ L	+ 52*

Przykład XLII. Działanie benalazylu, tridemorphu i ich kombinacji na wzrost wegetatywny Phytophthora citricola /Peronosporales/.

Grzyb hodowano na 9 cm szalkach Petriego na pożywce agarowej z zielonego groszku w standardowej temperaturze inkubowania 18-2O°C w ciemności. Techniki hodowli i oceny stosowano według D. M. Rooke’a i R. C. Shattooka /1983/: J. Gen. Microbiol., 129: 3401-3410.

Zahamowanie wzrostu radialnego obliczono w % w porównaniu z nietraktowaną próbą kontrolną. Wyniki przedstawiono w tabl. 3.

Tablica 3

Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	Stężę nie mg/litr	Zahamowanie radialnego wzrostu /%/	Efekt synergiceny według COLBY /*/
1.	Tridemorph		5	14
2.	Benalaxyl		1	17
3.	Benalaxyl		5	44
4.	1 + 2/4:1/	XI	5	44	45

Najniższa znacząca różnica przy 5% /Lowest significant difference of 5%/ LSD^^ = 4,2.

Przykła d XLIII. Połączone działanie grzybobójczych morfoliny /tridemorph/ i fenyloamidu /benalazyl/ na uwalnia jący zoospory Pseudoperonospora cubensis /Berk. et Curt/ Rostwo.

P. cubensis /Oomycetes, Peromosporalez, Peronosporaceae/ jest obligatorycznym grzybem pasożytniczym powodującym chorobę rozkładową roślin dyniowatych. Jak inne grzyby peronosporowe /pleśnie/ i Phytophthoras patogeny te rozprzestrzeniają się poprzez zoosporangię powietrzną. Przeprowadzono próby zoosporangii P. Bucensis, zebrane w szklarni z zainfekowanych roślin ogórka. Badania prowadzono opisanymi wcześniej metodami /Cros G. i Viranyi P. /1986/; Acta phytopathologioa et Entomologica Hungarica, 21 : 157-164/. Skuteczność wyrażono w % zahamowania i wyniki przedstawiono w tablicy 4.

150 256

Tablica 6

Substanoja czynna	Kompozycja według przykładu	Stężę nie mg/litr	Zahamowania wzrostu /%/ P. citricola	Efekt metoda Colby /%/ P. parasitioa
1.	Tridemorph		5	14	9
			io	27	10
2.	Ofurace		1	9	40
			5	46	76
			10	66	87
3.	Ofurace + Tridemorph	ΣΪΏ	u	62 /+ 40«/	98 /+ 52«/

Przykła d XLVI. Działanie na Phytophthora drechsleri. Próby prowadzono na pożywce agarowej z zielonego groszku zawierającej wymienione środki aktywne lub ich kombinacje w recepturze 50 BC.

Techniki hodowli i oceny stosowano według Orosa /1986/: Zmiany własności biologicznych i różnio w częstotliwości mutacji dotyczyły nabytej odporności wobec metalaxylu niektórych gatunków Phytophthora. Tag.-Ber. Akad. LdV.-Wiss. DDR, 253 str. 177-183.

Zahamowanie wzrostu radialnego obliczano w % w stosunku do nietraktowanej próby kontrolnej. Wyniki przedstawiono w tabl. 7.

Tablica 7

Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	Zahamowanie wzrostu /%/	Efekt metodą Colby /%/
1. Aldimorph 2. Ofuraoe 3· Ofuraoe + Aldimorph	X	7 10 3 10 7 ¹⁰	15 19 31 58 67 .	+ 26%

Przykład XLVII. Działanie lecznicze przeciw Plasmopara halstedii. Zainfekowane liścienie słonecznika traktowano środkami grzybobójczymi lub ich mieszaninami. Skuteczność oznaczano na podstawie zahamowania intensywności sporulacji według Orosa i Viranyi*ego /1987/: Ann. appl. Biol., 110: 53-64. Wyniki przedstawiono w tabl. 8.

Tablica 8

Substancja i czynna	Kompozycja według przykładu	Stężenie mg/litr	Stopień zahamowania /%/	Colby /«/
1. Tridemorph		50	0
2. Ofurace		6,25	4
		25	21
3. Ofurace + Tridemorph	XXVIII	θ’ ^/3· 1 /	36	+ 32«

LSD_5% =5,9

150 256

Tablica 4

Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	Stężę nie zahamowania /% /mg/litr	Stopień zahamowania /%/	-MRV⁺	Colby /%/
1 · Tridemorph		100 .	69
2. Tridemorph		500	93
3. Benalaxyl		100	61
4· Benalaxyl		500	87
5. Benalaxyl + Tridemorph	XI	80 ¹⁰⁰	92	23	+ 32
6. Benalaxyl + Tridemorph	XI	JS? 500	100 ·	3	+ 12

LSD_5% =2,5

MRV = maksymalna wartość reakcji według modelu Horsfalla dla wykazania działania synergicznego.

Przykład XLIV. Działanie lecznicze przeciw Plasmopara halatedii. Zainfekowane llśclenle słonecznika zadano środkami grzyb o bój czy nil lub Ich mieszaninami. Skuteczność oznaozano na podstawie zahamowania Intensywności sporulacjl według Orosa 1 Viranyi’ego /1987/: Ann. appl. Biol., 110: 53-63. Wyniki przedstawiono w tabl. 5·

Tablica 5

Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	\| Stopień zahamowania /%/	Colby /*/
1 · Tridemorph		10	0
2. Benalaxyl		2	10
		3	12
		5	15
		7	19
		10	21
3. Benalaxyl + Tridemorph	XXV	\|/1:4/	21	+ 11
4. Benalaxyl + Tridemorph	XXII	5/3:7/	28	+ 16
5. Benalaxyl + Tridemorph	XXIII	\|/1:1/	34	+ 19

LSD^ = 2,3 dla kompozyoji 4,3·

Przykład XLV. Działanie na Phytophthora catrioola i P. parasitica. Próby prowadzono na pożywce agarowej z zielonego groszku zawierającej wymienione środki aktywne lub ich kombinacje w recepturze 50 BC.

Techniki hodowli i oceny stosowano według Orosa /1986/. Zmiany własności biologicznych i różnic w częstotliwości mutacji dotyczyły nabytej odporności wobec metalarylu niektórych gatunków Phytophthora. Tag-Ber. Akad. LdV.-Wis3. DDR, 253 str. 177-183. Zahamowanie wzrostu radialnego obliczano w % w stosunku do nietraktowanej próby kontrolnej. Wyniki przedstawiono w tablicy 6.

150 256

Przykła d XLVIII. Działanie cyprofuramu, aldimorphu i ich kombinacji na sporulację Plasmopara halstedii /Peronosporales/. Liście nie zainfekowanych siewek słonecznika traktowano niżej wymienionym środkiem aktywnym i 4 godziny później umieszczono w wilgotnej komorze w celu wywołania sporulacji. Ocenę i obliczenie skuteczności przeprowadzono tak jak opisali Oroś i Viranyi /1987/: Ann. appl. Biol. 110: 53-63.

Zahamowanie sporulaoji obliczano w «w stosunku do nietraktowane j próby kontrolnej.

Wyr	liki przedstawiono w tabl. 9. Tablica 9
	Środek aktywny, kombinacja	Kompozycja według przykładu	St ężenie mg/litr	Zahamowanie sporniacji /«/	Efekt syner^iczny
	1. Aldimorph 2. Cyprofuram 3. 1 + 2/7:5/	VI	50 50 50	0 45 Θ2	+ 37
Przykła d IL. Działanie lecs liście nie słonecznika zadano środkami oznaczano na podstawie zahamowania int nyi’ego /1987/: Ann. appl. Biol·, 110: T a	snicze przeciw Plasmopara halstedii. Zainfekowane grzybobójczymi lub ich mieszaninami. Skuteczność ;ensywności sporulacji według metody Orosa i Vira- 53-63. Wyniki przedstawiono w tabl. 10. b 1 1 o a 10 1
	Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	St ężenie mg/litr	Stopień zahamowania /*/	Efekt metodą Co iby /«/
1. Tridemorph 2. Cyprofaram 3. Cyprofuram + Tridemorph	XL	50 30 21 ^/3:7/	0 14 56	+ 42

LSD^ =5,9

Przykład L. Działanie oxadixylu, tridemorphu i ich kombinacji na późną rdzę pomidorów. Przeprowadzono oprysk roślin pomidorów /Lycopersicon esculentum cv. Tarnina/ w stadium czwartego liścia i w 4 godziny później zainfekowano zawiesiną zoosporów Phytophthora infestans /Peronosporales/. Po zainfekowaniu rośliny trzymano przez 24 godziny w wilgotnym pomieszczeniu w temperaturze 16-18°C, po czym rosły one przez 5 dni w szklarni. Stopień zainfekowania oceniono na podstawie objawów /rdza i plamy na liściach/. Skuteczność traktowań obliczano za pomocą następującego wzoru:

stopień zainfekowania roślin traktowanych x 100 Skuteczność /%/ = 100 -------------;--stopień zainfekowania roślin kontrolnych

Wyniki przedstawiono w tabl. 11.

Tablica 11

	Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	Stężenie mg/litr	ZainfekoYjanie /«/	Skuteczność /»/	Colby /«/
1.	Próba kontrolna		0	88+4
2.	Cxadixyl		1	78*4	11
3.	Oxadixyl		5	59+3	33
4.	Tridemorph		4	89+4	0
5.	Tridemorph		5	86+5	0
6.	0xadixyl ·.+	XIV	A 5	50-2	43	+ 31
	Tridemorph		4
7.	Oxadixyl +	XVI	2 5	41+3	55	+ 34
	Tridemorph		3

150 256

Przykład LI· Działanie lecznicze przeciw Plasmopara halstedii. Zainfekowane liścienie słonecznika zadano środkami grzybobójczymi lub ich mieszaninami· Skuteczność oznaczano na podstawie zahamowania intensywności sporulacjl według Orosa i Viranyi*ego: Ann· appl. Biol·, 110: 53-63· Wyniki przedstawiono w tablicy 12.

Tablica 12

Substancja c zynna	Kompozycja według przykładu	St ężenie mg/litr	Stopień zahamowania /«/	Efekt metodą Colby /«/
1.	Tridemorph		50	0
2.	0xadlxyl		10	0
3.	Oxadixyl		25	8
4.	Oxadixyl		50	18
5.	Oxadixyl + Tridemorph	XIV	« /1·«/	46	+ 46
6.	0xadixyl + Tridemorph	XVIII	37,1 ^/,;3/	54	+ 54
7.	0xadixyl + Tridemorph	XVII	25 ^/1l1/	36	+ 28

Przykład LII· Synergetyczne działanie mieszanin grzybobójczych z morfoliny /tridemorph/ i fenyloamidu /LAB 149202 F/ na wegetatywny wzrost Phytopthora citricola in vitro. Grzyb hodowano na 9 cm szalkach Petriego na pożywce agarowej z zielonego groszku w standardowej temperaturze inkubacji 18-20°C w oiemności. Techniki hodowli i oceny stosowano według D. M. Rooke*a i R. C. Shattocka /1983/: Działanie chloramphenicolu 1 streptomycyny na stadia rozwojowe Phytopthora infestans, J. Gen. Microbiol. 129, 3401-3410. Zahamowanie wzrostu radialnego obliczano w % w porównaniu do nie traktowane j próby kontrolnej· Wyniki przedstawiono w tablicy 13·

Tablica 13

Działanie synergetyczne mieszanin grzybobójczych z tridemorphu i LAB 149202 F na wzrost wegetatywny Phytophthora citricola in vitro

Środek aktywny, kombinacja i	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	Zahamowanie radialnego wzrostu /%/	Działanie synergetyczne według Colby /%/
1. LAB 149202 P		0,05	0
2. LAB 149202 P		0,10	5
3. LAB 149202 P		0,15	11
4. LAB 149202 P		0,20	12
5. Tridemorph		0,50	0
6. Tridemorph +	XIII	0,40	12	+ 7
LAB 149202 P	0,10	• I
7. Tridemorph + LAB 149202 P	VII	0,15	69 —	+58

Przykład LIII. Działanie synergetyczne mieszaniny złożonej z Tridemorphu i LAB 149202 F na wegetatywny wzrost Phytophthora citricola. Grzyb hodowano na 9 cm szalce Petriego na pożywce agarowej z zielonego groszku w standardowej temperaturze inkubacji 18-20°C. Techniki hodowli i oceny stosowano takie jak opisane przez Orosa G. /1987/ w Tag.-Ber.-Akad. Landwirtsch.-Wiss. DDR Berlin, 253, str. 177-183. Stopień zahamowania obliczono w porównaniu z nletraktowaną próbą kontrolną. Wyniki przedstawiono w tablicy 14.

150 256

Tablica 14

Środek aktywny, kombinacja	Kompozycja ₍według ‘ przykładu	Stężenie mg/litr	Zahamowanie wzrostu /%/	Działanie aynerg. /«/
1. Tridemorph 2. LAB 149202 P		5,0 1,5	0 16
3. 1+2 /5:2/	IV	5,0	62	+ 46

Przykład LTV. Działania LAB 149202 F, dodemorphu i ich kombinacji na wegetatywny wzrost Phytophthora cinnamomi. Grzyb hodowano na 9 cm szalkach Petriego na pożywce agarowej z zielonego groszku w standardowej temperaturze inkubacji 18-20°C w ciemności. Techniki hodowli i oceny stosowano jak opisane przez G. Orosa /1987/ w: Zmiany we własnościach biologicznych i różnice w częstotliwości mutacji wobec nabytej odporności na metalazyl pewnych gatunków Phytophthora. Tag.-Ber. Akad. LdW.-Wiss. DDR, Berlin 253, str. 177-183.

Zahamowanie wzrostu radialnego obliczono w % w porównaniu z nietraktowaną próbą kontrolną. Wyniki przedstawiono w tabl. 15·

Tablica 15

Środki aktywne, kombinacje	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	Zahamowanie wzrostu /%/	Działanie aynerg. /«/
1. LAB 149202 P		2>5	13
2. Dodemorph		10,0	11
3. 1 + 2 /1:4/	II	10,0	39	16«

Przykład LV. Działanie LAB 149202 F, tridemorphu i ich kombinacji na infekcję wywołaną przez Peronospora halstedii w słoneczniku. Sławki słonecznika zaszczepiono zawiesiną zoosporów /2,5 x 10^ sporów/ml/ grzyba mączniaka rzekomego /Plasmopara halstedii /Farl./ Berlese et de Toni/. Dwadzieścia cztery godziny po zaszczepieniu siewki zanurzono do wodnych roztworów LAB 149202 F, tridemorphu i ich kombinacji, odpowiednio, na 18 godzin. Siewki następnie rozsadzono do sterylnej gleby i rosły w szklarni aż do stadium w pełni rozwiniętych liścieni. Oznaczono działanie środków grzybobójczych na przebieg infekcji systemicznej i obliczono wartość ED^q. Znaczenie efektu synergetycznego wyrażono jako Porównawczy Indeks Toksyczności /Co. T. I/_f który obliczono ze wzoru:

CoTI

1/BD

ŹOmiesza ni ny

ED

V

W równaniu tym aib wskazują aktualne części wagowe składników aktywnych A i B w kombinacji.

Wartość CoTI > 1 oznacza, że synergizm jest znaczny. CoTI sugerowane przez SUN, YUN-PEI: Indeks Toksyczności - ulepszona metoda porównania toksyczności względnej środków owadobójczych J. Econ. Entom. 1: 45-53 /1950/ stosowano według interpretacji L. Banki: Bio-oznaczanie środków szkodnikobójczych w laboratorium. Badania i kontrola jakościowa. Akademia Kiado, Budapeszt /1978/. Wyniki przedstawiono w tabl. 16.

150 256

Tablica 16

Odkrycie synargetycznego współdziałania przy użyciu Porównawczego Indeksu Toksyczności /CoTI/ na porównawcze poziomy* toksyczności

Składnik aktywny	Kompozycja według przykładu	BD^ /mg/litr/	CoTI
1. Trideworph⁵™		1000
2. ŁAB 149202 P		0,85	-
3. 1 + 2 /4:1 wag/wag/	XIII	0,26	3.25

* poziom w celach porównawczych wynosił 50% grzybotoksyozności.

**działanle f it ot okay czne stoi na przeszkodzie dokładnemu określeniu wartości

Przykład LVI. Niszczenie Pythium na grochu. Gatunek Pythium jeet powodem szerokiego zakresu chorób wielu roślin uprawnych takich jak butwienie siewek i próchnienie łodyg, gnicie korzeni, gnicie 1 więdnięcie łodyg. Zaatakowane były fcarówno groch jak i fasola /Phaseolus/· Co najmniej 8 gatunków rodzaju Pythium zwykle związanych jest z kompleksem gnicia korzeni jarzyn /G. Dixon /1981/: Yegetable Crop Dlseases, The MacMillan Press Ltd, Londyn/·

Doświadczenia: Nasiona grochu /Pisum sativum L. odm. karłowa Rhone/ wysteryllzowano przed traktowaniem sposobem według Orosa 1 Yiranyi /1986/: Ann. appl. Biol. 110:53-63. Środki grzybobójcze stosowano na nasiona w postaol ciekłej w ilości 5% w przeliczeniu na wagę nasion przy użyciu 20% wag/obj. Carbowaxu 20000 /Merck/ jako nośnika, w celu zapewnienia odpowiedniego rozprowadzenia środka. Nasiona wysuszono natychmiast po traktowaniu. Cztery dni po traktowaniu wsiano je do 1 kg doniczek wypełnionych ziemią zainfekowaną Pythium spp. /Peronosporałeś/ i pozostawiono, aby rosły w szklarni w warunkach wilgotnego otoczenia.

Dla oceny zasięgu choroby 18 dni po zasianiu zarejestrowano liczbę siewek zarówno zbutwiałych jak i o zgniłych korzeniach. Skuteczność traktować wyrażono jako % zniszczenia choroby /PDC%/ z następującego wzoru:

C - X

PDC% ---x 100

C gdzie C oznacza zasięg choroby w nietraktowane j próbie kontrolnej; X oznacza zasięg choroby w próbie traktowanej. Wyniki przedstawiono w tabl. 17.

Tablica 17

Środek aktywny, kombinacja	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	PDC %	Działanie synergetyczne /%/
1. Tridemorph		1000	1»2
2. LAB 149202 P		25	14,1
		250	46,2
		1000	83,3
3. 1 + 2 /4:1/	XIV	250	88,5	+ 42,3
		1000	100,0	+ 16,7

Przykład LVII. Działanie na wzrost Phytophthora megasperma var soyae. Próby prowadzono na pożywce agarowej z zielonego groszku zawierającej wymienione środki aktywne lub ich kombinacje. Techniki hodowli i oceny stosowano według Orosa /1986/: Zmiany we własnościach blologioznych i różnice w częstotliwości mutacji związane z nabytą odpornośoią wobec metalaxylu pewnych gatunków Phytophthora. Tag.-Ber. Akad. LdY.-Wiss. DDR, 253 str. 177-183/.

150 256

Zahamowanie wzrostu radialnego obliczono w % w porównaniu z nie traktowaną próbą kontrolną· Wyniki przedstawiono w tabl· 18·

T ab lica 18

Substancja czynna	Kompozycja według przykładu	St ęże nie mg/litr	Zahamowanie wzrostu /%/	Colby /«/
1. Aldimorph		1	5
2. Fenpropimorph		7	7
3. RE 26745		0,1	28
		0,5 .	64
4. RE 26745 + Aldimorph	XII	0,1%	72	+ 42«
5. RE 26745 + Fanpropimorph	XXXIX -	^/1!4/	69	+ 39«

^LSD5« ³

Przykład LVIII. Łączne działanie Tridemorphu i RE 26745 na Plasmopara halstedii· Zainfekowane liścienie słoneczników zadano środkami grzybobójczymi i ich mieszaninami /25 WP, przykład XXXVIII/. Skuteczność oznaczano na podstawie zahamowania intensywności sporulacji według Orosa i Viranyi’ego /1986/: Acta Phytopathologica et Entomologica, 21 /1-2/:157-164. Wyniki przedstawiono w tabl. 19.

Tablica 19

Substancja czynna	Kompozycja według przykłaću	St ęże nie mg/litr	Zahamowanie wzrostu /%/	Colby /«/
1. Tridemorph		50	0
2. RB 26745		10	7
		50	31
3. RB 26745 + Tridemorph	XXXVIII		44	+ 37«

LSD_5% = 8

Claims

Zastrzeżenie patentowe

1. Synergistyczny środek grzybobójczy zawierający substancję czynną oraz zwykłe substancje dodatkowe i nośniki, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera mieszaninę: /A/ substancji grzybobójczej z grupy morfolin, takich jak N-tridecylo-2,6-dimetylomorf olina , N-cyklododecylo-2,6-dimetylomorfolina, N-alkilo/C^^/-2,6-dimetylomorfolina,

4-/3-p-tert.-butylofenylo/-2-metylopropylo/-2,6-cis-dimetylomorf olina oraz ich dopuszczalne fizjologicznie dla roślin sole, związki molekularne i addycyjne oraz /B/ jedną z substancji grzybobójczych takich jak: ester metylowy N-/2,6-dimetylofenylo/-N-furoilo-/2/-alaniny, ester metylowy N-/2, 6-dimetylofenylo/-N-chlorcscetyloalaniny, ester metylowy N-/2,6-dimetylofenylo/-N-fenyloacetyloalaniny, 2-chlcro-N-/2,6-dimetylofenylo/-N-/tetrahydro-2-okso-3-furanylo/-acetamid, 3-chloro-N-/tetrahydro-2-okso-3-furanylo/-cyklopropano-karboksanilid , 2-metoksy-N-/2-okso-1,3-oksazolidyn-3-ylo/-N-/2,6-dimetylo-fenylo/-acetamid, ester metylowy N-izoksazol-5-ilo-N-/2,6-ksylilo/-alaniny, N-/2,6-d ime tyl of enyl o/-2-me toksy-N-/tetrahydro-2-okso-3-fura nyl o/-acetamid lub N-/2,6-dimetylofenylo/-2-metoksy-N-/tetrahydro-2-oksotien-3-ylo/-acetamid w stosunku związku A do B wynoszącym 20:1 - 1:2, korzystnie 5:1 - 3:1·