Prasowane przedmioty z mas sztucz¬ nych, np. sztucznych zywic, otrzymuje sie w ten sposób, ie mase prasuje sie w kilku okresach w formach na .goraco i pod du- zem cisnieniem, przyczem formy te skla¬ daja sie z zamknietej jedno- lub wielo¬ czlonowej matrycy oraz stempla. Wielkosc i ksztalt w ten sposób otrzymywanych pra¬ sowanych przedmiotów zalezy od formy i jej rozmiarów, gdyz z przyczyn natury tech¬ nicznej wymiary form oraz pras nie moga przekroczyc pewnej wielkosci granicznej, skutkiem czego nie mozna bylo dotychczas w ten sposób otrzymywac prasowanych przedmiotów dowolnie wielkich rozmiarów.Obecnie stwierdzono, ze prasowane przedmioty, zwlaszcza z wszelkiego rodza¬ ju sztucznych zywic i mas, zawierajacych sztuczne zywice, o dowolnych rozmiarach, takie jak prety, listwy, rury, plyty i tym podobne mozna wytwarzac przy pomocy wzglednie malych form i malych pras, sko¬ ro otwór wylotowy matrycy jest otwarty, a cisnienie konieczne do prasowania two¬ rzywa przenosi sie zapomoca jednego przedmiotu na nastepny. Dzieki szczegól¬ nemu wykonaniu stempla i matrycy przy pomocy niniejszego sposobu mozna otrzy¬ mywac ksztaltki dowolnie profilowane, przyczem sposób ten jest znamienny rów¬ niez ciagiem doprowadzaniem swiezego materjalu do prasy.Na ry$unkacik przedstawiona sa dk przykladu odmiany urzadzen do wykony- :'*¦* itóiia gpfysffii *yredlug wynalazku oraz pi^ekrojfe ks^taltófc, przyczem na fig. 112 przedstawiono urzadzenie do otrzymywa¬ nia nieprzerywanych ksztaltek, a na fig. 3, 4, 5 i 6 przedstawiono przekroje profilo¬ wanych i nieprofilowanych ksztaltek, przy¬ czem przekrój matryc i stempli odpowia¬ da przekrojowi ksztaltek; na fig. 7 przed¬ stawiono urzadzenie do otrzymywania w sposób ciagly niepolaczonych ze soba i jed¬ nakowych ksztaltek; na fig. 8 i 9 przedsta¬ wiono forme pólotwarta, a na fig. 1Q — for¬ me wyciskowa, sluzaca do otrzymywania skomplikowanych profilowanych przed¬ miotów, W zasadzie czesci tloczace prasy do wykonywania sposobu wedlug wynalazku skladaja sie z matrycy i stempla o dowol¬ nych i jednakowych profilach; prasa rózni sie od zwyklej prasy tem( ze jej matryca Af jest otwarta, to znaczy, ze nie posiada dna lub dobiega stempla, lecz tylko wylo¬ towy otwór przez który wysuwa sie z for¬ my juz sprasowana i stwardniala czesc prasowanego przedmiotu.Matryca prasy jest zaopatrzona u wy¬ lotu w szczeki S dowolnych rozmiarów i ksztaltów, które tak silnie przytrzymuja stwardnialy, wysuwajacy sie z urzadzenia odcinek ksztaltki K, ze dziala on jak dolny stempel, przyczem wychodzi calkowicie z formy dopiero pod dzialaniem cisnienia, wiekszego od cisnienia, niezbednego do samego procesu prasowania, g4yz nalezy tu przezwyciezyc jeszcze tarcie przedmio¬ tu scianki prasy.Zamiast stosowania szczek mozna po- prostu dolna czesc matrycy przy otworze wylotowym zwezic, tworzac stozek D, ce¬ lem uzyskania podanego powyzej zaciska¬ jacego dzialania podczas wychodzenia od¬ cinka ksztaltki z formy. Matryce i stempel E popasy lub dbie te czesci nalezy ogrzewac w ten sposób, by wpdblizu otworu wyloto¬ wego panowala najwyzsza temperatura, a w miejscu, w którem masa dostaje sie do prasy — najnizsza. Czesci tloczace posia¬ daja temperatury zmieniajace sie w kierun¬ ku przeciwnym wzgledem kierunku praso¬ wania.Tego rodzaju formy nadaja sie oczywi¬ scie wylacznie do otrzymywania przedmio¬ tów o profilu, ograniczonym powierzchnia¬ mi równoleglemi do kierunku prasowania.Wychodzaca z formy ksztaltke K mozna nastepnie wykonczyc przy pomocy odpo¬ wiednio profilowanych walców lub narze¬ dzi.Celem jak najlepszego wykorzystania ciepla nalezy stosowac podwójne lub wie¬ lokrotne matryce i stemple.Tego rodzaju forme uruchomia sie w ten sposób, ze poczatkowo zamyka sie dohiy* otwór matrycy M i po wypelnieniu jej pra¬ sowana masa poddaje prasowaniu. W ten sposób otrzymuje sie ksztaltke najtward¬ sza i najscislejsza w najgoretszej czesci matrycy, jm w czesci, leza$*) wpoblizu stempla, mniej lub bardziej miekka i nie¬ zbyt scisla, stanowiaca jednorodna calosc z odcinkiem ksztaltki, który wychodzi z formy w nastepnej fazie pracy. Nastepnie cofa sie górny stempel, matryce wypelnia sie nowa iloscia masy i po usunieciu dolne¬ go zamkniecia ponownie prasuje. W tym wypadku cisnienie musi byc jednak tak wielkie, by wysunelo z formy czesc u- przednio sprasowanej i calkowicie stward¬ nialej ksztaltki; wysuwana czesc musi wy¬ wierac na pozostala mase tak wielkie ci¬ snienie by ulegla ona sprasowaniu w tsrfu sam sposób, jak za pierwszym razem, co sie uzyskuje przy pomocy powyzej wymie¬ nionych szczek lub dzieki stozkowemu ksztaltowi formy w tern miejscu.Przy otrzymywaniu przedmiotów o du¬ zych przekrojach poszczególny przedmiot lub porcje masy, odpowiadajaca danemu, cisnieniu stempla, doprowadza sie prawie do stanu ostatecznego dzieki dobraaiu za - 2 -kazdym rajeni odpowiednio malej ilosci surowego materjalu oraz przez silniejsze ogrzanie górnego stempla E, któremu naj¬ lepiej jest nadac mozliwie wielka po¬ wierzchnie. Dzieki temu do ostatecznego wykonczenia ksztaltki niezbedna jest juz tylko bardzo mala ilosc ciepla, skutkiem czego równomierne stwardnienie zachodzi równiez we wnetrzu prasowanego przed¬ miotu, co byloby trudne do uzyskania przy wytwarzaniu przedmiotów o wymie¬ nionych powyzej duzych przekrojach przez doprowadzanie ciepla tylko z boków.Sposób prasowania mozna równiez zmienic tak, iz po kazdem kolejnem spra¬ sowaniu szczeki S otwieraja sie przepu¬ szczajac ksztaltke K, wysunieta dowolnie daleko przez górny stempel E, poczem po¬ nownie sie zamykaja, a prasowanie mozna zaczac po raz wtóry.Przez nadanie formie prasy odpowied¬ niego ksztaltu -mozna w ten isposób równiez otrzymywac profilowane i nieprofilowane wygiete rttry, listwy, prety i tym podobne przedmioty.W powyzej opisany sposób mozna rów¬ niez otrzymywac prostsze i mniejsze calko¬ wicie gotowe profilowane lub nieprofilowa- lle prasowane przedmioty, a mianowicie tak, iz przed kazdem zaladowaniem masy do matrycy wklada sie metalowa profilo¬ wana plyte F i na niej sie dopiero prasuje otrzymywany przedmiot. Przy tego rodza¬ ju pracy szczeki sa juz zbedne, gdyz wy¬ starcza zasuwa, zamykajaca matryce przed kazdem prasowaniem i umozliwiajaca od¬ bieranie wysuwajacej sie z formy ksztaltki («g. 7).Niniejszy sposób umozliwia równiez o- taczanie prasowana masa metali lub inne¬ go materjalu calkowicie lub czesciowo, to jest za rdzen moze sluzyc przedmiot me¬ talowy, np. rura, przyczem w tym ostatnim przypadku mozna pokryc badz wewnetrzna badz zewnetrzna powierzchnie rury. Prócz tego niniejszy sposób umozliwia umieszcza¬ nie oddzielnych czesci z metalu lub innego materjalu w prasowanej masie w odpo¬ wiedniej odleglosci jedna od drugiej; w ten sposób mozna np. w masie umieszczac w regularnych odstepach gwintowane wklad¬ ki, umozliwiajace nastepnie wkrecanie tego rodzaju ksztaltek. W ten sam sposób moz¬ na wzmacniac otrzymywane ksztaltki, u- mieszczajac w nich odpowiedni materjal wzmacniajacy, jak siatka druciana i i d.(Do prasowanej masy mozna dodawac wszelkiego rodzaju farby nadajace np. wy¬ glad marmuru i tym podobne dodatki.Prócz tego niozna równiez dodawac male- rjaly wypelniajace lub inne pozadane su*b* stancje.Prasa laduje sie samoczynnie, przy¬ czem tlok sluzy jednoczesnie za zamknie¬ cie otworu doprowadzajacego, skutkiem czego przy podniesieniu sie tloka nastepu¬ je samoczynne otwarcie otworu doprowa¬ dzajacego, zas okreslony skok tloka umoz¬ liwia wejscia scisle okreslonej ilosci mate¬ rjalu. Tlok najlepiej prowadzic w ten spo¬ sób, by jego podnoszenie sie i opuszczanie zachodzilo mozliwie szybko, a wywierane przezen cisnienie bylo stosunkowo duze.Przy doborze ilosci materjalu, zasilaja¬ cego prase, nalezy baczyc, by nie byla ona zbyt duza, gdyz skutkiem tego twardnienie nie odbywaloby sie prawidlowo, a konsy¬ stencja ksztaltki bylaby nierównomierna.Przy uiywaniu wzglednie malej ilosci mozna uniknac opóznienia procesu, gdyz szybkie kolejne ruchy stempla wyrówny- wuja spowodowana przez to strate tóasu.Niniejszy sposób jest tern korzystny, ze z mas, zawierajacych sztuczne zywice, o* trzymuje sie dowolnie dlugie przedmioty przy pomocy wzglednie malych form i ma¬ lych pras; przy otrzymywaniu prasowa¬ nych przedmiotów nie potrzeba ach wycia¬ gac z fonmy przez otwarcie jej, gdyz wysu* waja sie one samoczynnie podczas nastep¬ nego kolejnego prasowania; dzieki ciaglo¬ sci sposobu jest on wydajniejszy od wszyst* - 3 —kich innych sposobów; serjowe przedmio¬ ty otrzymuje sie w sposób ciagly z duza sprawnoscia.Otwór wylotowy moze równiez znajdo¬ wac sie wpoprzek do kierunku cisnienia, przez co otrzymuje sie wszelkiego rodzaju prety, listwy i tym podobne przedmioty, profilowane poprzecznie lub zaopatrzone w metalowe wkladki, jak nasrdbki, sruby, kol¬ ce, prety, drut i tym podobne. Sposób we¬ dlug wynalazku posiada równiez i te zale¬ te, ze umozliwia zwiekszenie szybkosci pra¬ sowania przez mozliwosc zastosowania wiekszej 'powierzchni nacisku stempla, niz powierzchnia przekroju wytwarzanego przedmiotu.(Niniejszy sposób prasowania mozna wyikonywac rozmaicie, np. w formach pólo¬ twartych, jak to przytoczono powyzej z o- tworami wylotowemi do kierunku cisnienia górnego stempla, lub tez w formach wyci¬ skowych.Na fig. 8 górny stempel B znajduje sie w swem polozeniu górnem. Matryca A po¬ siada boczny otwór 0. Wylotowy otwór matrycy posiada takie wymiary, iz przepu¬ szcza gotowa sprasowana czesc przedmio¬ tu. Górny stempel posiada tego rodzaju skosna powierzchnie, ze przy prasowaniu, to jest przy osiagnieciu najnizszego poloze¬ nia, odcina on górnym brzegiem otwór wy¬ lotowy, nadajac ostateczny ksztalt czesci prasowanego przedmiotu, lezacej wpoblizu otworu wylotowego. Forme oraz matryce i stempel ogrzewa sie w dowolny sposób równomiernie lub nierównomiernie, calko¬ wicie lub czesciowo. Przed pierwszem pra¬ sowaniem otwór wylotowy zamyka sie szczelnie przy pomocy pokrywy V.Sposób prasowania przy pomocy tego rodzaju formy ma przebieg nastepujacy- najpierw do matrycy z zamknietym otwo¬ rem wylotowym laduje sie odpowiednia ilosc materjalu w postaci luinej lub jako ksztaltki uprzednio prasowane na zimno, poczem materjal ów poddaje sie prasowaniu w ciagu tak krótkiego czasu, by przedmiot na calej swojej dlugosci byl jeszcze nieco miekki. Nastepnie usuwa sie cisnienie, o- twiera forme, przyczem sprasowany przed¬ miot wysuwa sie nieco przez otwór wyloto¬ wy. W opózniona w ten sposób czesc for¬ my laduje sie ponownie odpowiednia ilosc masy i powtarza proces prasowania. Na-. stepnie sprasowane czesci przedmiotu pod¬ daje sie ostatecznemu prasowaniu w miej¬ scach, lezacych wpoblizu otworu wyloto¬ wego, podczas gdy swiezo zaladowana mie¬ szanine prasuje sie i ogrzewa dosc slabo tak, by mogla sie ona jednorodnie polaczyc z koncem poprzednio otrzymanej ksztaltki.Przez powtarzanie tego procesu otrzymuje sie przedmioty dowolnej dlugosci.Zaciskowe szczeki C, umieszczone wpo¬ blizu wylotowego otworu i otwierajace sie i zamykajace jednoczesnie z zamykaniem formy zwalniaja lub przytrzymuja wysu¬ wajaca sie czesc P ksztaltki, przez co za¬ pobiega sie zrywaniu lub przedwczesnemu wyrzucaniu otrzymywanej ksztaltki. Celem uzyskania poprzecznego lub podluznego profilowania wystarcza nadac odpowiedni profil lezacemu wpoblizu wylotowego o- tworu koncowi stempla lub matrycy albo o- bu tym czesciom, gdyz masa w tych cze¬ sciach formy nie jest jeszcze calkowicie sprasowana i ogrzana, to jest nie znajduje sie jeszcze w stanie ostatecznym. Wyloto¬ wy koniec nalezy tez odpowiednio profilo¬ wac.Sposób mozna równiez wykonywac tak, iz stosuje sie formy, których stempel skla¬ da sie z paru mniejszych stempla wykona¬ nych z materjalów o rozmailem przewod¬ nictwie cieplnem i rozmaicie ogrzewanych lub tez chlodzonych. Dzieki takiemu urza¬ dzeniu mozna dowolnie zmieniac warunki ogrzewania i cisnienia, przyczem w miej¬ scach, lezacych wpoblizu wylotowego o- tworu, stosuje sie wyzsza temperature i wyzsze cisnienie, niz w miejscach odleglej¬ szych. ^ 4Na fig. 10 przedstawiono tak zwana forme wyciskowa, sluzaca do otrzymywa¬ nia skomplikowanych profilowych przed¬ miotów z metalowemi lub niemetalowemi wkladkami, jak tasmy, drut* kolce, zawia¬ sy, nasrubki, drzewo, ebonit i tym podobne.Prócz tego w przedmioty mozna wtlaczac sruby, które po wykreceniu pozostawiaja w nim trwaly gwint.W tej odmianie wykonania forma pra¬ sy sklada sie równiez z matrycy H i górne¬ go stempla o odpowiednich profilach. Po¬ wierzchnia prasujaca górnego stempla G jest wykonana w ten sposób, ze przy cal- kowitem opuszczeniu stempla styl^a sie ona szczelnie z bokami, lezacemi wpoblizu miej¬ sca wysuwania ksztaltki, podczas gdy po przeciwleglej stronie jest nadal otwarta.Po calkowitem opuszczeniu stempla G w formie tworza sie dwa otwory, a miano¬ wicie otwór wlotowy, przez który wsuwa sie np. sprasowany na zimno wstepnie przedmiot, oraz otwór wylotowy, przez któ¬ ry wysuwa sie gotowy, sprasowany przed¬ miot.Przy uzyciu tego rodzaju formy proces prasowania ma przebieg nastepujacy.Przez koniec, niepokryty calkowicie stemplem, wsuwa sie do matrycy spraso¬ wany wstepnie na zimno przedmiot, po- czem zamyka sie prase. Czesci, znajdujace sie w szczelnie zamknietym koncu matry¬ cy {w koncu wylotowym), ogrzewa sie sil¬ niej i poddaje sie silniejszemu prasowaniu, niz czesci pozostale. Matryca H i stempel górny G zaopatrzone sa w przewody ogrze¬ wajace R i chlodzace T. Nastepnie otwiera sie otwór wylotowy, sprasowany przedmiot zostaje poruszony przez wyrzutniki i prze¬ suniety do szczelnie zamknietej komory, podczas gdy oprózniona wolna czesc wy¬ pelnia sie ponownie sprasowana wstepnie na zimno ksztaltka. Forme zamyka sie pod cisnieniem, przyczem wstepnie sprasowana ksztaltka przybiera ksztalt ostateczny, a nadmiar prasowanej masy zostaje wyci¬ sniety; ponownie wsuniety do formy spra¬ sowany na zimno przedmiot jest upr^dnio traktowany w ten sam sposób, jak i po* przednio wprowadzany materjal, dzieki cze- mu obie czesci masy (uprzednio wykona¬ ny gotowy przedmiot i ostatnio dodana wstepnie potraktowana masa) lacza sie ze soba, tworzac jednorodna calosc. Przez po¬ wtórzenie tego procesu otrzymuje sie ksztaltki dowolnej dlugosci.Formy prasy, przy pomocy których wy¬ konywa sie sposób wedlug wynalazku, po¬ siadaja takie ksztalty, ze powoduja prze¬ suwanie sie prasowanego materjalu ku o- tworowi wylotowemu. Uzyskuje sie to po¬ dobnie, jak w odmianie wykonania, w któ¬ rej stosuje sie formy pólotwarte, przez na* danie prasujacej powierzchni stempla sko¬ snego polozenia, wznoszacego sie w kie¬ runku konca wlotowego. W ten sposób po¬ wstaje posredni przedmiot, który otrzymu¬ je ostateczny ksztalt skutkiem przesuwania sie po kazdem sprasowaniu w kierunku o- tworu wylotowego. Ciagle ladowanie swie¬ zej masy do powstajacej pustej przestrze¬ ni umozliwia prowadzenie procesu praso¬ wania, skierowanego ku otworowi wylo¬ towemu, w sposób ciagly.•' Sprasowany przedmiot zostaje wysuniety pfz^z wyloto¬ wy otwór przy pomocy innego stempla; dzialajacego, jak w odmianie wykonania, w której stosuje sie prasy pólotwarte, w kie¬ runku poziomym, przyczfem cisnienie* dzia¬ la tu równiez w kierunku wylotowego kon¬ ca. Ruch sprasowanego materjalu w kie¬ runku wylotowego otworu mozna spowodo¬ wac równiez wylacznie przy pomocy tego rodzaju bocznego stempla, nie przeksztalca¬ jac specjalnie stempla glównego. Wymie¬ nionego bocznego stempla nie ogrzewa sie, przyczem prowadzi sie go w taki sposób, ze nie wywiera on wlasciwego prasujacego ci¬ snienia. Podobny wynik uzyskuje sie w od¬ mianie wykonania prasy wedlug tak zwane¬ go sposobu wyciskowego w ten sposób, ze otwór Wlotowy dziala jako otwór wylotowy — 5 -nawet wtedy, gdy stempel zostaje calkowi¬ cie opuszczany. Równiez w tym ostatnim przypadku stempel lub jego czesc wywiera cisnienie w kierunku konca wylotowego, wzglednie specjalny stempel dziala pozio¬ mo w tym samym kierunku. W tej odmia¬ nie wykonania w pewnych warunkach za¬ miast ksztaltek, prasowanych wstepnie na zimno, mozna uzywac bezposrednio mate- rjal nieformowany.Skoro prasowany materjal posiada od¬ powiednie dodatnie wlasnosci lub gdy wy¬ lotowy otwór posiada odpowiednie rozmia¬ ry i jest ogrzewany, wówczas ksztalt spra¬ sowanych przedmiotów zalezy wylacznie od ksztaltu otworu wylotowego. W tym przy¬ padku przy uzyciu form pólotwartych ani stempel, ani plyta oporowa nie biora udzia¬ lu w formowaniu ksztaltki, wzglednie u- dzial bierze tylko jedna z lych czesci. Sko¬ ro stosuje sie tego rodzaju pólotwarte for¬ my, w których stempel i plyta oporowa nie biora udzialu w formowaniu, wówczas to samo urzadzenie moze sluzyc do otrzymy¬ wania przedmiotów rozmaicie profilowa¬ nych, przyczem ksztalt ich zmienia sie przez nasadzenie czesci z otworem wyloto¬ wym o innych wymiarach.Naogól jednak dobrze jest nadawac ta¬ ka postac stemplowi oraz plycie oporowej, by wlasciwe formowanie, jak to opisano po¬ wyzej, odbywalo sie w tej czesci formy, któ¬ ra jest najbardziej zblizona do otworu wy¬ lotowego tak, iz otwór wylotowy zupelnie lub tylko w drobnej mierze przyczynia sie do formowania przedmiotów, skutkiem cze¬ go przejscie przedmiotu przez koniec wy¬ lotowy ewentualnie wykoncza tylko formo¬ wanie, które w zasadzie wykonywa stem¬ pel.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze przy uzy¬ ciu tak zwanych form pólotwartych nie sto¬ suje sie opisanych powyzej szczek przy o- tworze wylotowym, zastepujac je badz od¬ powiednio dlugim, badz lekko stozkowym qtworem wylotowym, który dostatecznie mocno przytrzymuje wysuwajacy sie odci¬ nek ksztaltki.Przy wykonywaniu niniejszego sposobu mozna równiez stosowac tego rodzaju ma¬ tryce, które po kazdem prasowaniu otwie¬ raja sie, umozliwiajac wysuniecie otrzyma¬ nego sprasowanego przedmiotu na dowol¬ nie duza odleglosc, przez co unika sie znie¬ ksztalcania lub uszkadzania otrzymywa¬ nych przedmiotów podczas procesu praso¬ wania.Za materjal wyjsciowy sluzy rozpu¬ szczalna i topliwa stala, twardniejaca sztuczna masa zywiczna, np. rezol w spro¬ szkowanym stanie z dodatkiem lub bez materjalu wypelniajacego, np. maki drzew¬ nej, przyczem podczas wykonywania spo¬ sobu zachodzi dalsza kondensacja, dopro¬ wadzajaca zwykle do stanu rezytu. PL