PL154326B1 - Running track for toy-vehicles - Google Patents

Description

RZECZPOSPOLITA POLSKA	OPIS PATENTOWY	154 326
		Patent dodatkowy do patentu nr--	Int. Cl.5 A63H 18/02 A63F 7/36
		Zgłoszono: 87 02 25 /P. 264302/
		Pierwszeństwo 86 o2 27 Szwajcsaia	WffilJM i i 6 i ua
URZĄD PATENTOWY	Zgłoszenie ogłoszono: 88 04 28
RP	Opis patentowy opublikowano: 1991 10 31

Twórca wynalazku:

Uprawniony z patentu; Interlego AG,

Baar /Szwajcaria/

UKŁAD TORU JEZDNEGO DLA POJAZDÓW-ZABAWEK

Przedmiotem wynalazku jest układ toru jezdnego dla pojazdów-zabawek.

W znanych układach torów jezdnych dla zabawek Jeżdżących, zwłaszcza układach torów dla kolejek, w których proste i wygięte elementy toru jezdnego lub elementy torów maję różne długości i kęty koła podziałowego i które przez połączenie prostych oraz wygiętych elementów toru jezdnego lub elementów szyn buduje się bezpośrednio na podłożu, nie ma zasadniczo szczególnych trudności w tworzeniu zamkniętych konfiguracji o geomeerycznie prawidłowym przebiegu. Tym bardziej, że do dyspozycci stoję proste i wygięte części wyrównujące, które bez wywierania mechanicznego wpływu na połęczenie elementów toru jezdnego lub elementów szyn, ummóllwiaję zachowanie prawidłowej geomelΓii żędamgo przebiegu toru jezdnego lub torów.

Znane sę układy torów jezdnych, w których poszczególne elementy torów jezdnych lub elementy szyn sę połęczone meechnicznie nie tylko ze sobą, lecz również jednocześnie z płytę podłoża lub płytę konstrukcyjną, która ma jednolitę, korzystnie kwadrotowę siatkę. Takie płyty podłoża stanowię elementy podstawy dla układów konstrukcyjnych do zabawy, w których zestawienie licznych, pojedynczych elementów konstrukcyjnych polega na tym, że elementy konstrukcyjne maję pierwotne i wtórne organy sprzęgajęce, przez co elementy konstrukcyjne sę łęczone ze sobę meeCaαicznil przez nakładanie i mogę być ponownie rozłączone. W lćcznych postaciach wykonania znane sę elementy konstrukcyjne, ukształtowane w postaci skrzynek lub płytek, przy czym sę one na swooej głównej powierzchni zaopatrzone w czopy sprzęgajęce, a na przeciwnej powwerzchni - we współpracujęce organy sprzęgajęce, przykładowo odpowiednio ukształtowane występy ścienne. Płyta podstawy jest również zaopatrzona w pierwotne organy sprzęgajęce, przykaadowo w czopy sprzęgajęce, przy czym wszystkie organy sprzęgajęce sę umiesz czone w ten sam sposób i w Jednakowych odstępach, odpowiednio do modułu konstrukcyjnego, leżącego u podstaw danego układu konstrukcyjnego.

154 326

154 326

Oeżeli w takim układzie konstrukcyjnym należy zabudować elementy toru jezdnego na jednej lub szeregu zestawionych płytach podstawy, w taki sam sposób jak inne elementy konstrukcyjne wstępnie wymienionego rodzaju, aby utworzyć układ torów jezdnych, połęczony z płytę podstawy, dla wszystkich wygiętych elementów toru powstają zasadnicze trudności, ponieważ nie Jest mooliwe geometryczne pokrywanie się kół podziałowych i kwadratów. Dlatego w znanych układach torów Jezdnych pomęczenie prostych i wygiętych elementów toru z płytę podstawy, majęcę jednolitę kwadratowę siatkę, jest możliwe Jedynie przez uwzggądnienie rania mechanicznego nacisku na elementy toru, lub w każdym razie za pomocę szczególnych elementów wyrównawczych. □eden, Jak i drugi środek obniżaję znacznie wartość użytkowę zabawki

Zadaniem wynalazku jest opracowanie układu toru jezdnego, w którym przynajmniej obydwa końce każdego wygiętego elementu toru zgadzaję się z punktami siatki kwadratowej powierzchni podstawy.

Układ toru jezdnego dla pojazdów-zabawek z prostymi i wygiętymi elementami toru, które sę przeznaczone do mechanicznego, rozłącznego łęczenia z powwerzchnię podstawy, zawi-erającę odpowiednie organy sprzęgajęce w jednolitej, kwadratowej siatce konstrukcyjnej o danym module konstrukcyjnym m, według wynalazku charakteryzuje się tym, że stałe punkty odniesienia na końcach łęczonych z powSerzchiią podstawy elementów toru sę przyporządkowane punktom syme^ri określonej kwadratowej siatki toru jezdnego, która jest jednakowo określona odnośnie siatki konstrukcyjnej powwerzchni podstawy i me moduł M toru Jezdnego, stanowięcy wielokrotność modułu konstrukcyjnego m. Ponadto każdy wygięty element toru, składa się z dłuższego łukowego odcinka i krótszego prostego odcinka, przy czym środek łukowego odcinka Jest przedstawiony względem leżącego w punkcie syιnetrii siatki toru jezdnego środka koła podziałowego, określaJącego zakres kętowy elementu toru, którego ograniczające promienie przechodzę przez punkty sy^erii siatki toru jezdnego, którym sę przyporządkowane punkty odniesienia na końcach elementu toru, środek łukowego odcinka jest określony przez punkt przecięcia dwusiecznej kąta stycznej, przyłożonej do punktów odniesienia na końcach elementu toru, z jednym z obydwu promeni, ogranicza jących koło podziałowe. Ponadto długość każdego prostego elementu toru jest w stałej proporcji do modułu M toru Jezdnego.

Punktami syeeerii siatki toru Jezdnego sę punkty narożnikowe, punkty środkowe lub punkty środkowej boku kwadratów siatki toru jezdnego. Wygięte elementy toru zawieraję dwie grupy elementów wygiętych na lewo lub na prawo, przy czym zakres kętowy każdego wygiętego elementu toru wynosi ⁴5°. Dwa wygięte elementy toru o zakresie Itętowym 45° s^ę zestawione ^Jednlczt^ściowl w element toru o zakresie kątowym 90°.

Korzystnie środek wymeθnionego koła podzialostgo znajduje się w punkcie narożnym pierwszego kwadratu siatki toru jezdnego, natomiast punkty odniesienia na końcach wygiętego elementu toru leżę w punkcie środkowym drugiego kwadratu lub w punkcie środkowym boku trzeciego kwadratu siatki toru jezdnego, przy czym promień koła podzia^Nego wynosi 3-5krotrnść modułu M toru jezdnego. Krótszy, prosty odcinek każdego wygiętego elementu toru znajduje się w tym obszarze końcowym elementu toru, który służy do równoległtQl przylegania do siatki toru Jezdnego, a promień łukowego odcinka elementu toru wynosi '' j . M, ⁿatom.a^tt przemieszczenia środ^ka ^łu^kowego odcina o^d środka koła podziałow^o' ~ w obu kierunkach siatki toru jezdnego maję każdorazowo wielkość /3,5 - — . M w kier^unku do łukowego odcinka.

Proste elementy toru, które leżę równolegle do siatki toru Jezdnego maję długość, będęcę w proporcji wyrażonej liczbą całkowitą do połowy modułu M toru jezdnego, natomast proste elementy toru, które leżę skośnie do siatki toru jezdnego maję długość, będęcę w ^pr°porcji wyrażonej Hczbą cał^kowit^ę, pomnożonej ^przez /2⁷do ^połow^y modułu M toru jezdne^go. Obydwa końce każdego elementu toru sę zaopatrzone w kodowanie ukształoowane w ten sposób, że element toru, którego punkty odniesienia znajdujące się na jego końcach, sę zgodne z punktami symetrri siatki toru jezdnego, daje się połęczyć jedynie z takim dalszym elementem toru Jezdnego, który utrzymuje tę zgodność.

Koniec każdego wygiętego elementu toru i obydwa końce każdego prostego elementu, który leż^{y p}o^{d kę}tem 45° ^do siat^ki toru jezdnego mają inne kodowanie niż oiipowiednie ^ko^ńce elementów toru jezdnego, które leżę równolegle do siatki elementu toru. Elementy toru, które

154 326 przeznaczone do umieszczenia we wzniesieniach toru jezdnego, maję na swoich końcach, leżących we wzniesieniu inne kodowanie niż końce elementów toru, które sę przeznaczone do poziomego układania.

Kodowanie składa się z występów i zagłębień, ukształtowanych jako elementy kodujęce na końcach każdego elementu toru, przy czyn występy i zagłębienia sę uksztaHowane w celu wzajemnego zazębiania z odpowiednimi elementami sęsledniego elementu toru. Na każdym końcu elementów toru sę ukształtwane dwa elementy kodujęca.

Zgodnie z wynalazkiem ukształtowanie prostych i wygiętych elementów toru umooliwia nasadzanie ich ne płytę podstawy, zaopatrzonę w kwadratowę siatkę organów sprzęgajęcych, bez żadnych trudności i z całkowitę zgodnościę z siatkę, dzięki czemu unika się połęczenia wymuszonego. Ponieważ w układzie toru jezdnego wygięte elementy toru sę zróżnicowane, w zależności od tego, czy chodzi o zakręt w prawo czy też w lewo i ponieważ długość prostych elementów toru

Jezdae^go może r^óżni.ć s^ię o współcz^ynni^k {2?, w zależności od tego, czy element^y roru sę osadzone równcoegle, czy skośnie do siatki powwerzchni podstawy, korzystne Jest zaopatrzenie końców wszystkich elementów toru Jezdnego w kodowanie meehhaiczne, to jest pod względem kształtu lub w kodowanie wzrokowe. Dzięki temu możliwe jest zestawienie szeregu elementów toru w sposób automatyczny i bez zastanowienia, co czyni dostępnym układ torów Jezdnych nawet nie wprawnym osobom, zwłaszcza małym dzieciom.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig.l przedstawia wykres współśrodkowych łuków koła o różnych promieniach i zakresach kątowych na siatce kwadratowej, przy czym środek łuków koła leży w rogu kwadratu siatki, fig.2 wykres w celu wyjaśnienia zgodnego z wynalazkiem ukształtowania czterech wygiętych elementów toru, obejmuj^ych zakres kątow^y 45°^, o ró^żnyc^h czę^iow^^ promieniachi koła wed^ług ^fig.l, fig.3 - dalszy wykres wygiętego elementu toru z fig.2, w celu wyjaśnienia określenia promienia wygiętego odcinka i długości prostego odcinka elementu toru jezdnego, fig.4 - wykres wszystkich wygiętych i prostych elementów toru według Jednego przykładu wykonania wynalazku, fig. 5 do 26 - wykresy poszczególnych elementów toru jezdnego z fig.4, fig.27 do 29 - schematyczne elementy kodujęce na elementach toru jezdnego układu według wynalazku, fig· 30 do 32 - prosty element toru, przykładany równolegle do siatki powierzchni podłoża w widoku z boku, częściowo w przekroju, w widoku z góry i w widoku z dołu, fig.33 i 34 - prosty element toru, przykładany skośnie do siatki powierzchni podłoża w widoku z góry i w widoku z dołu, fig.35 i 36 - element toru wygięt^y o ⁴⁵° ^do skr^ętu w (^rawo w widoku z ^gór^y i z ^^^, fi^g·³⁷ - element toru wygi^y o 45° ^do skr^ętu w ^lewo^, w widoku z ^góry, fi^g.3⁸ i. 3⁹ - ^prost^y (dolny wzniosowy elementu toru, w widoku z boku, częściowo w przekroju i w widoku z góry, fig.40 i 41 - prosty, górny wzniosowy element toru, w widoku z boku, częściowo w przekroju i widoku z góry, fig. 42 i 43 prosty, środkowy wzniosowy element toru, w widoku z boku, częściowo w przekroju i w widoku z góry, a fig.44 przedstawia odcinek toru z prostymi wzniosowymi elementami toru według fig.

do 43, w widoku z boku, częściowo w przekroju.

Na fig.l jest przedstawiony wykres, z którego widać jakie sę odchylenia pomiędzy punktami końcowymi różnych części łuku koła o różnych promieniach i różnych zakresach kętowych od punktów symetrii siatki kwadratowej .

Fig. 1 przedstawia kwadratowę siatkę 1 z modułem siatki M, przy czym moduł M ma wielkość jednostkową, to znaczy, że długość boku każdego kwadratu siatki 1 ma wartość Jednostkowę Jeden. W tę siatkę sę wrysowane łuki koła 2, których promienie wychodzę ze środka ZO, leżącego w rogu kwadratu. Łuki koła 2, wrysowane w fig.l maję wartości promieni. l,5.M, 2.M, 2,5.M itd, a więc 0,5.k.M, przy czym na fig.l k 3, 4, 5 ... Ponadto na fig.l przez odpowiednio nachylone proste 3, które również wychodzę ze środka ZO, sę zaznaczone trzy różne zakresy kątowe ^dla cz^ci ^łuków ^koła ^,5% 30° ⁱ 4⁵°.

Punktami symetri kwadratowej siatki 1 sę punkty narożnikowe, środkowe lub punkty środkowe boku kwadratów siatki.. Aby w układzie toru Jezdnego uzyskać to, że wygięte elementy toru przypadaję dokładnie na danę siatkę, te elementy toru muszę być tak ukształtαwant, że przynajmniej ich obydwa końce, określone przez linię środkowę każdego elementu toru, pokrywaję się w sensie geometrycznym z punktem symetril Jednego z kwadratów siatki 1. Ponieważ takie

154 326 pokrywanie z łukowatymi elementami toru i kwadratową siatkę nie Jest możliwe, na fig.l przedstawiono jak dule sę odchylenia od żądanego geometrycznego krycia w zależności od wielkości /promień i zakres kątowy/ części łuku koła.

Na wykresie fi^g.^l> «dolny koniec kalde^j cz^ąści łuku koła o zakres^ k^ątowym ^,⁵^ 3(3° ^{i 4}5° lely w punkcie narożnym /M ^Ι^Ι^ζό^^^ ^lub w ^punkcie środkowym looku kwadratu siatki 1 wzdłuż dolnej poziomej linii promieniowej 3*, wspólnej dla wszystkich cząści łuków koła, a wiąc zawsze w punkcie symmtrli. Ola drugiego końca dolnej cząści łuku koła, to znaczy dla punktów przeciącia tr^z^ch prostych 3 ze wszystkimi łukami koła 2 Jest widoczne co nastąpuje:

- dla prostej 3 o kącie nachylenia ^22,5° je^dyni.e punkt ^przeci^ącⁱa z łukiem koła 2^, któr^y ma promień 6,5 M, nakłada sią prawie na punkt synie^n kwadratu siatki, a mianowicie na punkt środkowej boku kwadratu,

- dla prostej 3 o k^ącie nachylenia 3(°° ża^den punkt przeczcie z łukiem koła 2 nie nakłada sią w przybliżeniu z punktem sycim^U kwadratu siatki,

- dla prostej 3 o k^ącie nachylenia ⁴5° punkty przec^^a z widoma ^łukami koła 2 nakłada^ją sią na każdorazowy punkt synm^U kwadratu siatki. Te przypadki są oznaczone na fig.l przez I do V i zostaną bliżej wyjaśnione.

□est zrozumiałe, le dla wiąkszych nie przedstawionych na fig.l promieni łuków koła można znaleźć dalsze korzystne punkty przeciącia trzech prostych 3 z takimi łukami koła, to znaczy punkty przeciącia, które w przybliżeniu nakładają sią z punktem syn^^n kwadratu siatki. Nalely Jednak zauważyć, le w takich przypadkach efektywne promienie wygiątych elementów toru jezdnego bądą stosunkowo dule i dlatego są przeważnie niepolądane dla układu toru jezdnego wstąpnie wymienionego rodzaju. Jako przykład podaje sią, le w znanym układzie do zabawy uwarunkowany z innego wzglądu moduł siatki M ma wartość 64 mm. Dla przedstawionego na fig.l przypadku punktu przeciącia prostych 3 o kącie nachylenia 22,5° z łukiem koła 2 o promieniu 6,5 M daje to promień o wartości 416 mm, lub średnicą 83,2 cm, co powoduje zającie zbyt dużej powierzchni do zamocowanie elementów toru w celu zbudowania układu toru jezdnego. Poza tym nalely zauważyć, le wartość układu toru jezdnego wstąpnie wymienionego rodzaju z punktu widzenia zabawy Jest wysoka wówczas, jeleli można uzyskać określony kształt toru za pomocą stosunkowo niewielkiej ilości elementów toru jezdnego odnośnie ogólnej liczby i rólnorodności. Z tego powodu mniejszym zainteternwantee cieszą sią elementy toru, które wedłu^{g f}i^g.l mają zakres k^ątow^y 2^2,5° ⁱ 30°. W prz^ykładac^h wykonania ^bądą wi^ąc ^bliżej omówione wygi^ąte elementy toru jezdnt^go^, kt^óre ^^jj^ą zakres k^ątowy 45^0, oznaczone na ^fi^g.l przez I do V.

Na fig.l punkty przeciącia prostych 3 o kącie nachylenia 45° i łukami koła 2 są oznaczone pierścieniem, natomast zbliżone punkty syiweru kwadratowej siatki 1 są przedstawione jako pełne punkty. Wynika z tego, le:

- w przypadku I punkt przeciącia prostej 3 z łukeem koła RI, który ma promień 3,5 M, lely nie znacznie promieniowo do wewnntrz od najbllższego punktu symetrii siatki 1, a mianowicie w punkcie środkowym kwadratu,

- w przypadku II punkt przeciącia prostych 3 z łukeem koła RII, który ma promień 3 M, lely promieniowo nieco na zewnętrz najbliższego punktu syiwem siatki 1, który jest punktem narożnym kwadratu,

- w przypadku III punkt przeciącia prostych 3 z łukeem koła RII, który ma promień 2 M, lely proeLtiί^(^wo nieco do wewn^rz od najbllzszego punktu siatki 1, który jest punktem środkowym kwadratu,

- w przypadku IV punkt przeciącia prostych 3 z łukiem koła RIV, który ma promień 5 M, lely jak w przypadku II nieco na zewnętrz najbllższego punktu synm^U siatki 1, który jest punktem środkowym kwadratu,

- w końcu, w przypadku V punkt przeciącia prostych 3 z łukeem koła RV, który ma promień

5,5 H, lely jak w przypadkach I i III promieniowo nieco do wewnntrz od najbliższego punktu

154 326 symetrii siatki 1, który stanowi punkt narożnikowy kwadratu.

W przytoczonych przypadkach I do V pokrywanie się w sensie geometrycznym jednego punktu końcowego każdego elementu toru Jezdnego z punktem syi^eeriii kwadratowej siatki 1 Jest całkowite, a pokrywanie się drugiego punktu końcowego elementu toru Jest nieznacznie odchylone. Przy tym określenie “nieznacznie oznaczę, że promieniowe odchylenie od geometrycznego krycia Jest mniejsze od połowy długości przekątnej kwadratu siatki.. Wynalazek opiera się na założeniu, iż możliwe Jest uzyskanie pokrywania sit w sensie geometrycznym przynajmniej obydwu punktów końcowych wygiętego elementu toru jezdnego z Jednym z wymienionych punktów sy^erii danej siatki 1, jeżeli wygięty element toru jezdnego będzie miał postać odtwarzaną w prosty sposób i nieznacznie odbiegającą od ρβοϋ^Π. kołowej

Przykłady wykonania rozwiązania według wynalazku są wyjaśnione poniżej na podstawie fig.2. Fig. 2 odnosi się do przypadków I do V z fig.l, przy czym .pomenięto przypadek V ze względu na przejrzystość, a po drugie z tego względu, że podstawą jego Jest znaczny promień łuku koła 5,5 M.

Na fig.2 jest przedstawiona w powiększeniu kwadratowa siatka 1 z m^idułem siatki M, określonym dalej modułem toru jezdnego. Ponadto na fig .2 jest uwidoczniona wychodząca ze środka ZO siat^ki prosta ³, nachylona ^pod ^kątem 45° ^{i p}rze^bie^gająca odpowiednio sośnie. Ja^k również łuki koła Ri do RIV, odpowiadające cztetee przypadkom I do IV z fig.l. Punkty przecięcia prostych 3 z tymi łukami koła są oznaczone przez pierścienie, natomiat punkty syB^rii siatki 1, z którymi powinny się pokrywać punkty ldniesienla, znajdujące się na końcach elementów toru Jezdnego, są oznaczone pełnymi punktami.

Na fig.2 dla przypadków 1 do IV z fig.l są przedstawione schematycznie elementy 4 toru jezdnego jako wygięte pasma o meksy^anej szerokości 5, przy czym te oznaczenia ze względu na przejrzystość są naniesione jedynie dla przypadku I. Oeko punkty odniesienia tych elementów, torów Jezdnych sę określone obydwa końce nie przedstawionej linii środkowej pasmowych elementów 4 toru jezdnego /por.fig.3/, które zbiegają się z i^I^e^niliym. punktami symetrii siatki 1 i są oznaczone przez 6 lub 7. Każdy element 4 toru jezdnego składa się według wynalazku z łukowo wygiętego odcinka 8 i prostego odcinka 9, który Jest zakreskowany.

Zgodnie z wynalazkiem środek łukowego odcinka 8 każdego elementu 4 toru jezdnego zostanie określony w sposób przedstawiony poniżej. W obu punktach końcowych 6 i 7 każdego elementu toru, zgodnych z punktami siatki 1 przeprowadza się styczne, przy czym w niniejszy ^prz^ypad^ku elementu ^toru rozcią^jące^ się w zal<resie ^kątowym 45° styczna ^do elementu toru, lub jego linii środkowej w Jednym punkcie końcowym elementu toru Jezdnego musi leżeć równ^eg^, lub prostopadle do siatki 1, a w drugim punkcie końcowym elementu toru jezdnego musi leżeć w kierunku przekątnej siatki 1, aby można było dopasować dalsze elementy toru. Ponieważ przewidziane według wynalazku proste odcinki elementów ni-u nie mają wpływu na kierunek stycznych na końcach elementów toru, jest gen^^yczne miejsce dla spełniania wymienionego warunku styczności przez dwusieczną kąta obydwu stycznych, przyłożonych każdorazowo w punktach końcowych 6 lub 7 elementu 4 toru jezdnego. Te styczne są określone na fig .2 dla przypadku I przez T. Na fig.2 są poza tym wyrysowane dla wszystkich przypadków I do IV dwusieczne kąta WI do WIV tych stycznych.

środek łukowego odcinka 8 każdego elementu 4 toru jezdnego stanowi według wynalazku punkt przecięcia odpowiedniej dwusitczntj kąta z jednym z promieni ograniczających zakres kątowy elementu toru, jak przedstawiono na fig.2 - punkt przecięcia odpowiednich dwusiecznych kąta W! do WIV z przedłużeniami prostych 3 i linii kątowej 3'. Wynika to z faktu, że każdy element toru Jezdnego składa się z jednego odcinka wygiętego i jednego odcinka prostego, przy czym koniec elementu toru Jezdnego stanowi odcinek wygięty, w wyniku czego zbiega się z jednym z wymίenilnzch promen^ ograniczających.

Na fig.2 przedstawione są punkty przecięcia ZI do ZIV określające środek łukowego odcinka 8 elementu 4 toru Jezdnego. Punkty przecięcia dwusiecsiych WI do WIV z przedłużeniami prostych 3 i linii kątowej 3' poza środek ZO nie są brane pod uwiaę^;, ponieważ w każdym przypadku skorygowany promień z ustalonego środka ZI do ZIV, aż do punktu końcowego 6 lub 7 elementu 4 toru jezdnego musi być mniθJjzz od iitsklrygowjntgo promienia pierwotnych łuków

154 326 koła RI do RIV. W ten sposób dwusieczne Wl i Will kąta elementów 4 toru w przypadkach I do IU przecinają prostę 3 w środkach ZI lub ZIII, natomiast dwusieczne WH i WIV elementów 4 toru w przypadkach II i IV przecinają linią promieniową 3' w środkach ZII lub ZIV.

Przez ustalenia wymienionych środków ZI do ZIV łukowych odcinków 8 elementów 4 toru jezdnego sę również ustalone proste odcinki 9 elementów 4 toru, ponieważ każdy łukowo wygi^ęt^y odcinek 8 rozcią^ga s^ię przez zalcres ^kętow^y 45° wokół swojego środ^ka U do ZI^V·

W ten sposób każdy łukowy odcinek 8 jest ograniczony na końcu przez prosty odcinek 9, którego koniec odpowiada drugiemu końcowi zbiegającemu się z promieniem zawierającym dany środek. Prosty odcinek 9 rozciąga się aż do drugiego promienia i na długość równę prostopadłej odległości danego środka od tego drugiego promiθnia.

Na fig .2 proste odcinki 9 elementów 4 toru jezdnego dla przypadku I do IV sę zakreskowane. Wynika z tego, że wówczas, Jeżeli punkt przecięcia danego pierwotnego łuku koła RI ... RIV ze śro^dkiem ^ZO nakłda si^ę z prost^ę 3 /4⁵°/ ^pro^^en^o^wo do wewnątrz od najniższego punktu symerii siatki I, prosty odcinek 9 znajduje się z boku poziomej linii promieniowej 3' i odwrotnie. Ponadto jest widoczne, że długość prostego odcinka 9 jest tym większa, im większe Jest odchylenie od geomiarycznago pokrywania. Ta okoliczność jest kryterium doboru określonego uk sz ta H owa nia elementu toru Jezdnego dla układu toru jezdnego.

Na podstawie fig .3 jest wyjaśnione. Jak w praktyce ustala się położenie każdego środka łukowego odcinka 8 elementu toru jezdnego na siatce I, lub promienia tego odcinka 8.

Na fig. 3 jest przedstawiona ponownie kwadratowa siatka I z modułem toru M według fig.2. Wygięty element 4 toru jezdnego, który ma szerokość 5, odpowiada elementowi przypadku I na fig.2, który zostanie tutaj przykładowo wyjaśniony. ZO oznacza ponownie środek pierwotnego łuku koła RI z fig.2, nie przedstawionego na fig.3. Element 4 toru jezdnego mm w odniesieniu do linii środkowej I0 pierwszy punkt końcowy 6, który leży w odstępie 3,5 M od środka ZO na linii promieniowej 3*, a więc w punkcie symerii siatki I. Drugi punkt końcowy 7 elementu 4 toru jezdnego leży w punkcie środkowym kwadratu siatki I na przekątnej prostej 3. Ponadto na fig.3 sę przedstawione obydwie styczne T do linii środkowe,) I0 w punktach końcowych 6 i 7. Ich dwusieczna kąta W, jak to wyjaśniono na podstawie fig.2, przecina prostę 3 w punkcie ZI, który stanowi środek łukowego odcinka 8 elementu 4 toru jezdnego. Na fig.3 sę ponadto oznaczoia przez X odstępy punktu końcowego 7 od środka ZI, mierzone w kierunkach siatki I. Przez y jest oznaczony promień linii środkowej I0 łukowego odcinka 8, natomiast przez z i z' sę oznaczone, w kierunkach siatki I, odstępy środka ZI odcinka 8 od pierwotnego środka łuku kołowego ZO. W niniejszym przykładzie ze względów syi^erU Z = Z*.

Z fig.3 wynika, że z jednej strony y Μ + x a z drugiej strony y x 2 i że z = 3,5 · M - y. Z tego uzyskuje się wartości dla y i z, a mianowicie:

/2 <2*-1

M i z = /3,5 przy czym z a z.

Wielkość modułu toru M może być określona przez układ elementów konstrukcyjnych dla moOeai konstrukcyjnych do zabawy, w którym należy zbudować układ toru jezdnego niniejszego rodzaju. Przykładowo moduł toru jezdnego może wynosić M = 64 mm. Taki moduł w układzie elementów konstrukcyjnych jest określony przez modułowe przyporządkowanie ulic, grup domów, lub tym podobnych na powierzchni podłoża. Wynika z tego, że dla wygiętych elementów 4 toru jezdnego według fig.3 skorygowany promień y łukowego odcinka 8, w odniesieniu do jego linii środkowej I0 ma długość 2I8,5 mm i że przesunięcie z i z' środka ZI łukowego odcinka 8, lub długość prostego odcinka 9 maję wartość 5,5 mm.

W podobny sposób można określić wartości y i z, lub z' dla innych przypadków II do IV według fig.2. Dla przypadków II i IV z fig.2 i przypadków podobnych wynika z góry, ze z' = 0, ponieważ każdy środek Z.H lub ZIV leży na linii picy.anίtwej 3*.

Dobór korzystnej postaci wykonania układu toru jezdnego według wynalazku dla określonego danego układu elementów konstrukcyjnych zależy od różnych czynników, które zostanę poniżej wyszczególnione.

I. Przede wszystka należy uwzględnić całkowitą szerokość przewidzinnego toru jezdnego. W każdym razie musi być mń^jsza od modułu toru jezdnego M.

154 326

2. Istotny jest dobór nieskorygowanego promienia łuku koła. Im większy zostanie dobrany lub dopuszczony ten promień, tym większe jest zapotrzebowanie na powierzchnię podstawy i zużycie materiału na poszczególne elementy toru jezdnego. Dla każdego z przypadków omówionych na podstawie fig.l i 2, jak również dla wszystkich innych możliwych przypadków można określić liczbę, która podaje ilość modułów toru jezdnego M, koniecznych dla danego promienia łęcznia z wymiarem szerokości elementów toru.

3. Ponadto istotny jest odstęp równoległych torów, możliwy w określonym ukształtowaniu wygiętego elementu toru jezdnego. W odniesieniu do fig.2 ten minimalny odstęp równoległy wynika stęd, że do przedstawionych na fig.2, wygiętych na prawo elementów toru sę dołęczone ldpowaednie elementy toru, wygięte na lewo tak, ze uzyskuje się równoległość obustronnie przyłączonych prostych elementów toru.

4. W końcu Jest sprawę istotną, czy układ szeregu wygiętych i prostych elementów toru jezdnego zapewnia stały harmonijny* przebieg toru jezdnego. Nie można tego zapewnić, jeżeli długość prostych odcinków 9 wygiętych elementów 4 toru jezdnego /fig.2/ jest stosunkowo duża i Jeżeli do tego prosty odcinek 9 znajduje się przy końcu elementu toru, wygiętym o ⁴5° /por. prz^ypadki ^II i III l.ub II i. IV na ^fi^g·²/.

Dla wyrysowanych na fig.l przypadków I do V, lub dla przypadków I od IV, przedstawionych na fig.2, sę podane w poniższej tabeli dane z kryteriami, wymienionymi w punktach 2, i 4, a mianowwcie:

- w pierwszej kolumnie - wartość niesklrygowanegl ρ^α^θη^ danego łuku koła RI do RV /fig.l/,

- w druggej kolumnę - wymienilπa już ilość irooułów toru M, niezbędnych przy uwzględnieniu szerokości toru jezdnego,

- w trzeciej kol^nne - odstęp toru przy równ^ag^ch torach jezdnych,

- w czwaatej kolumnę - skorygowany łukowego odcinka 8 każdego elementu 4 toru jezdnego, określony na podstawie przy^adow/ego wyjaśnienia według fig.3,

- w piętej kolumnie - długość prostego odcinka 9 danego elementu 4 toru jezdnego, którego określenie zostało już przykaadowo wyjaśnione na podstawie fig.3,

- w szóstej kolumnie - liczba stosunkowa, która wynika z wyrażonego w procentach ilorazu długości prostego odcinka /piąta kolumna/ i skorygowanego promienia łukowego odcinka /czwarta kolumna/ el^amentu toru jezdnego.

Ta bezwymiarowa liczba stosunkowa przedstawia korzystnę liczbę znamionowę danego elementu toru, która podaje procentowy udział prostego odcinka wobec odcinka łukowego. Liczba stosunkowa jest więc miarę względnego odchylenia nie iolllaeyo genetycznego krycia punktu przecięcia odlpowiednie^ luku koł^a z prost^ę po^d k^ętem 45° ⁱ przypoΓz^ud^lowanyi ^punktem syi^mtrii siatki toru jezdnego dla punktu odniesienia na jednym końcu elementu toru /por. fig.l/. Przy pełnym, lecz ilemożlawyi geometrycznym pokrywaniu ta lćczba stosunkowa równałaby się zero.

W praktyce Jest korzystne dobranie elementu toru jezdnego, którego liczba stosunkowa Jest minimalna, ponieważ wówczas względna długość ayΓóanująceyo prostego odcinka jest niewielka i skorygowany promień łukowego odcinka jedynie nieznacznie odbiega od iieskorygoaaneyo promienia łuku koła.

Tabela

zypadek 1 1	Nieskoryc promień ł koła	jowany .uku	,Liczna koniecz-	,Odstęp przy równoległych	1	Skorygowany , promień łukowego od- 1 cinka ·	Długość prostego odcinka	, Liczba stosunkowa 1
nych toru 1	modułów jezdnego M
torach •nych	jezd-
I 1	3.5 M			4	' 2 M			3,4142 M 1	0,0858 M	' 2,5
II	3 M		|	3.5	' 2 M			2,4142 M '	0,4142 M	' 17,2
I11 i	2 M		I	2.5	i 1 M		1	1,7071 M '	0,2929 M	'i 17,2
iv i	5 M		i	5.5	i 3 M		t	4,8285 M i	0,1213 M	i 2.5
V 1	5.5 M		1	6	1 3 M		1	5,1213 M 1	0,3787 M	' 7.4

154 326

Dane zawarte w tabeli można skomentować w następujący sposób:

- obydwa kryteria *Hość wymaganych modułów toru Jezdnego M* /zapotzeabowanie na powierzchnie/ i odstęp równoległych torów Jezdnych* wskazuję na przypadek III Jako korzystny. Ma jednak tę istotnę wadę, że prosty odcinek każdego elementu toru jezdnego w przypadku III ma znacznę względną długość, co się wyraża w wysokiej wartości liczby stosunkowej. Jest więc niemożliwe zbudowanie z ośmiu elementów toru w przypadku III zamkniętego toru jezdnego, który ma również postać koła,

- przypadek II nie wykazuje żadnej zalety względem przypadku III, a Jedynie wady, ponieważ po pierwsze ilość potrzebnych modułów toru M jest większa o M, po drugie odstęp równoległych torów jezdnych jest dwa razy większy, a po trzecie równie wysoka Jest liczba stosunkowa,

- korzystne dane wykazuje element toru jezdnego według przypadku I. Wprawdzie z czteroma modułami toru zapotrzebowanie ma powierzchnię nieco większę niż w przypadku II, również ~ odstęp równoległych torów Jezdnych 2M jest większy od odstępu minimalnego. Jednak Jak wynika z danych dla skorygowanego promienia łukowego odcinka i długości prostego odcinka, a zwłaszcza z wartości odpowiedniej liczby stosunkowae, odcinek toru jezdnego rozcięgajęcy się na ósme części łuku zgodnie z przypadkiem I, jedynie nieznacznie odbiega od postaci kołowej, w tym układzie Jest więc prawie idealny,

- również element toru według przypadku IV wykazuje równie niskę liczbę stosunkową, co oznacza znaczne przybliżenie do postaci, kołowae, Jednakże zapotrzebowanie na powierzchnię /Ilość potrzebnych modułów toru Jezdnego M/ i odstęp równoległych torów sę tak duże, że zastosowanie takich elementów toru Jest jedynie wówczas korzystne, gdy w danym układzie konstrukcyjnym dany moduł toru M w absolutnych wartościach jest stosunkowo mity,

- w końcu praktycznie nie interesujący jest nie przedstawiony na fig.2 przypadek V, ponieważ przy nieco wyższej ilości potrzebnych modułów toru M liczba stosunkowa jest prawie trzykrotnie większa.

Reasumujęc można stwierdzić, że wygięte elementy toru jezdnego zgodnie z przypadkiem I wykazuję najwięcej zalet. Poniższy opis postaci wykonania wygiętych elementów toru Jezdnego zostanie ograniczony do elementów toru ukształtowanych według fig.2, przy czym niniejszy wynalazek nie jest ograniczony do tego przypadku.

Na ' fig .4 na siatce 1 z modułem toru M sę przedstawione' wszystkie możliwe wygięte elementy toru jezdnego zgodnie z przypadkiem I, Jak również wszystkie proste elementy toru, w ^łożeniach) o^dwróconyc^h o ⁴5^O. ^ze^tawione elementy toru nie wymagaj^ę dalszego wyjaśnienia. Przedstawione proste elementy toru mmję długość, która zgodnie z wynalazkiem stoi w ścisłej proporcj do modułu toru M siatki 1. W przedstawionym przykładzie wykonania na fig.4 wszystkie proste elementy toru jezdnego, które leżę równolegle do siatki 1 toru jezdnego, maję długość 3 M, a te proste elementy toru, które leżę skośnie do siatki 1 toru jezdnego mają dłj^glś^{ć 2} Zamiast współczynnika ^k = 3, lu^{b k} = ² d].a długości prostych elementów toru można zastosować inne współ.czynr-lil<i k, jeżeli przez to spełniony został warunek, że punkty odniesienia na końcach elementów toru jezdnego pokrywaję się z punktami syi^merii siatki 1 toru jezdnego. Współczynnik k może mieć wartości 0,5-1-1,5-2-2,5 itd. tak, że punkt odniesienia określony przedtem dla wygiętych elementów toru, w położeniach według fig.4 nakłada się na punkt środkowy boku lub punkt narożnikowy kwadratu siatki 1 toru Jezdnego.

Na fig.4, na końcach wszystkich prostych i wygiętych elementów toru Jezdnego sę sihjaatycznij zaznaczone elementy kodujęto 11, 13 lub 13, 14. Te elementy kodujęce ^^ję na celu zapewnianie tego, że określony element toru rodzaju według wynalazku może być połęczony z elementem toru tego rodzaju jedynie wówwzas, jeżeli na podstawie ukształtowania dalszego elementu toru kontynuuje się zgodność określonego punktu odniesienia na końcu pierwszego wymienionego elementu toru z punktem syiwetii siatki 1 toru jezdnego przez dalszy element toru. Widać, że wygięte elementy toru należy poddialić na dwie grupy o różnym ukształtowaniu, a mianowicie na elementy toru wygieto na lewo i wygięte na prawo i że to dotyczy również prostych elementów toru, β mianowicij czy sę przeznaczone do przyłożenia równoległego do siatki, czy

154 326 przyłożenia skośnego do siatki. W ten sposób układ toru jezdnego w rodzaju według wynalazku, o ile Jest zbudowany na jednej płaszczyźnie będzie obejmował zasadniczo cztery różne grupy elementów toru jezdnego, które w połowie dotyczę wygiętych i prostych elementów toru jezdnego.

Jak zaznaczono schematycznie na fig.4, elementy kodujęce ekładaję się z występów 11, 1^, umieszczonych na każdym końcu elementów toru i z zagłębień 13, 14, odpowiadających tym występom. Owa dowolne elementy toru z fig.4 mogę być ze sobę połęczone jedynie wówczas, jeżeli przy żądanym zastawieniu, wystajęcy element kodujęcy 11, 12 Jednego elementu toru leży naprzeciw zagłębionego elementu kodujęcego 13, 14 innego elementu toru, aby powiało wzej^mne zazębienie elementów kodujęcych. Jeżeli Jest to niemożliwe, ponieważ wystajęcy element koduJęcy 11, 12 Jednego elementu toru leży naprzeciw również wystającego elementu kodujęcego 11, 12 drugiego elementu toru, wówczas użytkownik musi wybrać i dołęczyć jedynie drugi z obydwu różnych i różnie zakodowanych elementów toru tej samej grupy wygiętych lub prostych elementów toru. W ten sposób możliwe jest konstruowanie układu toru jezdnego według wynalazku bez jakiegokolwiek wykształcenia, wiedzy, czy dośwwadczenia.

Ponadto w celu zapewnienia wymienionego prawidłowego połęczenia dwóch przylegajęcych do siebie elementów toru odnośnie ukształtowania kodowania, istnieje prosta podstawowa zasada. Kodowanie na końcach elementów toru powinno być jedynie różna, w zależności od tego, czy dany koniec leży równolegle lub skośnie do siatki 1 toru jezdnego.

Z fig. 4 zasada ta jest wyraźnie widoczna. Na tych końcach leżących równolegle do siatki 1 toru jezdnego, znajduje się wystajęcy element kodujęcy 11 na jednej stronie powierzchni końcowej elementu toru jezdnego i odpowiθdnił zagłębiony element kodujęcy 13 znajduje się na drugim końcu tej powiertchni końcowy. Na końcach lezęcych skośnie do siatki 1 toru jezdnego dok ładnie naprzeciwległe jest umieszczenia elementów kodujęcych 12, 14 na powierzchniach końcowych elementów toru jezdnego.

Praktycznie postacie wykonania elementów kodujęcych 11, 12, 13, 14, przedstawionych jedynie schemtycznie na fig.4, zostanę wyjaśnione na podstawie fig.27 do 29. Dalsze ukształtowania tego samego kodowania dla elementów toru jezdnego, które sę przeznaczone do tworzenia wzniesień i podjazdów, zostanę opisane na podstawie fig.38 do 43.

Na fig.5 do 26 jest przedstawionych szereg przykaadów torów jezdnych na tle zestawie nia z fig.4, a iianowicie z jednej strony poszczególne elementy toru, a z drugiej strony elementy toru, zestawione w skrzyżowaniu i rozjazdy.

Fig.5 przedstawia prosty element toru, umieszczony równooegle do siatki toru jezdnego, a fig.6 - prosty element toru, który jest umieszczony skośnie do siatki toru.

^Fig. 7 i. 8 przedstawia ją skrzyżowania pod ^kętem OT⁰, utworzone ^przez dwa ^proste elementy toru, które leży równolegle lub skośnie do siatki toru jezdnego.

Fig. ^{9 i 10} uwid8czniaj^ą skrzyżowania ^po^d k^ętem 45° na prawo 1-ub na lewo proste^go elementu toru, przebiegającego równolegle do siatki toru jezdnego.

Fig. 11 przedstawia wygięty na prawo element toru, a fig.12 - element toru wygięty na lewo.

Fig. 13 przedstawia zestawienie obydwu wygiętych elementów toru z fig.11 i 12 w postaci łukowego rozjazdu, których oś symmtrri leży równolegle do siatki toru Jezdnego. Fig.14 przedstawia taki sam łukowy rozjazd, którego oś sym^Tri przebiega skośnie.

Fig. 15 do 18 uwidaczniaję zestawienia prostego i wygiętego elementu toru w postaci rozjazdów na lewo /fig.15, 17/ i rozjazdów na prawo /fig.16, 18/. W przykładach wykonanie według fig.15 i 16 prosty odcinek leży równ^o^^le do siatki toru jezdnego, a w przykładach wykonania według fig.17 i 18 leży skośnie do siatki toru.

Zestawienie prostego elementu toru i dwóch wygiętych elementów toru sę przedstawione na fig.19 do 24.

Fig.19 i 20 przedstawiają podwójne rozjazdy, w których prosty element toru leży równolegle lub skośnie do siatki toru jezdnego. Odggłęzienia składaję się z elementu toru wygiętego na pr^wo lub na l^ewo.

Fig. 21 do 24 przedstawiają ukształtowania zestawionych układów rozjazdów, które przed przejazdem przez prosty element toru dopuszczają odgałęzienie na prawo /fig.21, 24/, lub na lewo /fig.22, 23/. Na fig.21 i 22 prosty element toru leży równolegle do siatki toru, a na fig. 23 i 24 - skośnie do niej.

154 326

W końcu na fig.25 1 ²⁶ s^ę przedstawiona dwa skrzyżowania pod kętem 4⁵° z odgałęzieniami na prawo lub na lawo.

W przykładach toru Jezdnego na fig.11 do 26 wygięte elementy toru sę ukształtowane odpowiednio do przypadku I na fig.2 i fig.3, lub z prze^cw^r^^m klerunkeem krzywizny. Ponadto we wszystkich przykładach toru jezdnego z fig.5 do' 26 obydwa końce wszystkich prostych i wygiętych elementów toru sę zaopatrzone w nie przedstawione środki kodujące w układzie wynikającym z fig.4.

Praktyczne przykłady wykonania środków kodujęcych, przewidzianych na końcach elementów toru zostanę wyjaśnione na podstawie fig.27, 26 i 29. Na tych figurach przedstawione sę końcowe obszary dwóch elementów toru 15 i 16, które sę zestawione swoimi końcowymi powierzchniami czołowymi. 3ak wynika z fig.27 i 28, końcowe powwerzchnie czołowe obydwu elementów toru 15 i 16 sę zaopatrzone odpowwednio w i^stęp 17 lub 18 i zagłębienie 19 lub 20. Występy 17, 18 i zagłębienie 19, 20 sę tak ukształtowane, że przy zsuwaniu obydwu elementów toru 15 i 16 występ 17, 18 wchodzi w naprzeciwległe zagłębienie 20, 19. Przykład wykonania z fig.28 różni się od przykładu wykonania z fig.27 tym, że występy i zagłębienia leżę na bocznych krawędziach powwerzchni końcowych, natomiast na fig.27 sę przewidziane wewnntrz powierzchni końcowych.

Występy i zagłębienia, przedstawione na fig.27 i 28 nie maję działania mocujęcego, co oznacza, że obydwu elementów 15 i 16 nie można połęczyć na pomocę występów i zagłębień mechanicznie na stałe, lecz roz^cznie. Mechaniczne ustalenie elementów toru następuje dzięki temu, że sę one osadzone na płycie podstawy, zaopatrzonej w organy sprzęgajęce, np. czopy sprzęgajęce i/uub połęczona roz^cznie ze sobę przez mało powierzchniowe elementy sprzęgajęce, np. płyty zaopatrzone w czopy sprzęgajęce itp.

W przykładzie wykonania z fig.29 występy 21, 22 i odpowóednie zagłębienia 23, 24 sę ukształtowane jako jaskółczy ogon tak, że obydwa elementy toru 15, 16 sę sprzęgane przez w^iOwat^z^^r^ie występów 21, 22 w odpowńednie zagłębienia 24, 23 z góry lub od dołu i dzięki temu sę mocowane w ich kierunku wzdłużnym.

Kodowanie różnych i zgodnie z przeznaczeniem nie łączonych elementów toru za pomocę el^^mentów kodujęcych, ukształowany jako występy i zagłębienia następuje przez to, że występy i odpowwednie zagłębienia sę przewidziane w różnych miejscach wzdłuż powierzchni końcowych elementów toru. Przykładowo umieszczone na Jednej krawędzi występy 17, 21 patrząc n widoku z góry na elementy toru 15 na fig.27 do 29, sę przełożone na drugę krawędź tak, że uzyskuje się drugie kodowanie, które koliduje z piennszym kodowaniem elementów toru 16 na fig.27 do 29.

Takie elementy toru nie mogę przylegać do siebie. Te organy kodujęce sę przedstawione schematycznie na fig.4. Trzeci rodzaj kodowoaia, którego zastosowanie zostanie Jeszcze wyjaśnione, można uzyskać wówczas, gdy powierzchnia końcowa jednego elementu toru jest zaopatrzona w dwa występy, a powierzchnia końcowa współpracujęcego elementu toru - w dwa odpowńednie wybrania. Elementy toru zaopatrzone w takie elementy kodujęce można zestawiać z jednakowymi pod względem rodzaju elementami toru. 3est oczywwste, że miliwe sę liczne inne postacie wykonania elemen^ tów kodujęcych na końcach elementów toru, przykładowo wyróżniki czysto optyczne, magnetyczne środki kodujęce itp. Elementy kodujęce, opisane na podstawie fig.27 do 29, lub podobne maję tę zaletę, że z jednej strony unίemoOlioiajt wymuszone pomęczenie el^^mentów toru, a z drugiej strony nie oymaaajt stosowania innych dodatkowych elementów, lecz mogę być ukształtowane bezpośrednio na końcach torów jezdnych.

Na fig.30 do 32 Jest przedstawiony prosty odcinek toru 25 w widoku z boku /częścóowo w przekroju/, w widoku z góry i w widoku z dołu. Element toru 25 Jest przeznaczony do przykładania równolegle do siatki powOerzchii podstawy. W celu ułatwienia przedstawiony jest element toru w postaci płaskiego pręta. Element toru 25 ma na snotej górnej powierzchni równy tor 26 dla kół pojazdu oraz środkowe żebro 27 jako el^ement kierujący pojazdu. Dolna strona elementu 26 Jest zasadniczo wydrężona i zaopatrzona w żebra ozmaeciajtce 28. Na swoich obydwu końcach element toru 25 Jest wyposażony na stronie dolnej w organy ^^f^ółf^r^i^i^L^jęce, które w znany sposób składaję się z poprzecznych ścianek 30 i pustego czopa 31 do przyjmowania cylindrycz154 326 nego czopów sprzęgających, która sę umieszczone na płycie podstawy w siatce o module konstrukcyjnym m, przy nasadzaniu elementu toru na płytę podstawy, w przestrzeniach pośrednich między popi rzecznymi ściankami 30, a pustymi czopami 31. Również pośrodku jest umieszczony organ wspóópracujęcy 29 o tej samej funkcji. Obydwie powierzchnie końcowe elementu toru 25 sę zaopatrzone odpowiednio w występ 32 w rodzaju jaskółczego ogona i symetrycznie do niego, w odpowiθdnie zagłębienie 33 /fig.29/. Jest widoczne, że patrzęc na obydwie powierzchnie, występ 32 jest umieszczony na prawo od środka, lub zagłębienia 33 - na lewo od środka. Element toru 25 jest wykonany Jednoczęściowo, korzystnie z tworzywa sztucznego.

Na fig.33 i 34 jest uwidoczniony prosty element toru 36 w widoku z góry i widoku z dołu i jest przeznaczony do przykładania skośnie do siatki powierzchni podstawy. Element toru 36 jest ukształtowany tak jak prosty element 25 z fig.30 do 32. Ma on jednak dwie istotne różnice, t.zn. długość toru 36 odpowiednio do wstępnie danego skośnego położenia, zawiera współcz^nik / 2 wzgl.ędem ^dłu^gości elementu toru ²5 /nie przedstawiony na rysunku/, a je^go występy i zagłębienia na powierzchniach końcowych sę inaczej ukształtowane. W elemenc^i.e 36 występ 34 jest przewidziany na lewo od środka lub zagłębienia 35 na prawo od środka. Tak więc skośny element toru 36 nie może być połęczony z równoległym elementem toru 25.

Na fig.35 i 36 jest przedstawiony wygięty na prawo element toru 37, składajęcy się z łukowego odcinka 8 i prostego odcinka 9 /por. fig.2, przypadek I lub fig.3/. Występy i zagłębienia przewidziane jako elementy kodujące na powierzchniach końcowych elementu, toru 37, maję następujęce położenie:

- na powierzchni końcowej 38 lezęcej równolegle do siatki p^y^wt^rzchnii podstawy, położenie występu 32 i zagłębienia 35 jeąt zgodne z odpowiednimi położeniami tych elementów kodujących na końcowych powierzchniach prostego, równoległego elementu toru /fig.30 do 32//, tzn. występ 32 leży w widoku na powierzjhni końcowej 38 na prawo od środka, a zagłębienie 33 na lewo od środka,

- na drugiej powierzchni końcowej 39, leżęcej skośnie do siatki powίeΓzchni podstawy, położenie występu 34 i zagłębienia 35 jest zgodne z odpowwednimi położeniami tych elementów kodujęcych na końcowych powierzchniach prostego, skośnego elementu toru 36 /fig.33, 34/, tzn. występ 34 leży w widoku na powierzjhji końcowej 39 na lewo od środka, a zagłębienie 35 na prawo od środka,

W ten sposób wygięty element toru 37 swoim jednym końcem, majęcym prosty odcinek 9, może być połęczony z tylko jednym równoległym prostym elementem toru 25, a swoim drugim końcem ze skośnym, prostym elementem toru 36.

To samo dotyczy wygiętego na lewo elementu toru 40, przedstawionego na fig.37. Do tego dochodzi jeszcze przypadek bezpośredniego pomęczenia dwóch wygiętych elementów toru, □leżeli wygięty tor zostanie uzupełniony do kształtu ćwierci koła, wówczas element 37 /fig.35/ połęczy się z elementem toru 40 /fig. 37/, ponieważ każdy koniec z prostym odcinkiem 9 musi leżeć równolegle do siatki powίerzjhji podstawy. 3ak z tego wynika, kodowanie z występami i zagłębieniami nie daje również możliwości połęczenia w celu stworzenia ćwierci koła. Jeżeli jednak ma być utworzony zakręt w postaci lit^sry S, trzeba z tego samego powodu pomęczyć ze sobę dwa elementy toru 37 lub 40 /fig.35, 37/, których możliwość pomęczenia jest taka, jak dopuszcza opisane kżdowieje.

Jeżeli układ torów jezdnych ma zawierać również prostoliniowe podjazdy ze wzniesieniami lub nachyleniami, potrzebne sę szczególne elementy toru, a mianowOcie:

- element toru z przejściem z linii poziomu do nachylenia podjazdu,

- element toru z ' przejścia z nachylenia do linii poziomu na wyższym poziomie i jeżeli jest konieczne jeden lub szereg prostych elementów toru do przedłużenia podjazdu w nachyleniu podj azdu .

Odpowoednli elementy toru sę przedstawione na fig.38 do 43, natomiast na fig.44 jest przedstawiony podjazd zbudowany z wymienionych elementów toru.

Element toru 41, przedstawiony na fig.38 i 39, jest przeznaczony dc tworzenia przejścia z poziomo ułożonego elementu toru we wznosząco nachylone położenie podjazdu.

154 326

Element toru 41 ma dlatego na jednym końcu 43 zakrzywienie, skierowane ku górze. W swoim kierunku wzdłużnym element toru 41 Jest prosty /widok z góry fig.39//.

Tek Jak elementy toru opisane dotychczas, element toru 41 ma wydrążoną dolną stronę, która na swoich końcach 42 i 43 oraz pośrodku Jest zaopatrzona w poprzeczne ścianki 30 i pusty czop 31 w celu osadzenia końca 42 elementu toru na płycie podstawy, zaopatrzonej w odpowiednie czopy moccuęce, a końce 40 pośrodku na słupkach, które sę również zaopatrzone w odpc^o^w^t^r^l-e czopy sprzęgające. Długość elementu toru 41 jest według wynalazku tego rodzaju, że odpowiada modułom M siatki toru jezdnego, tzn. długość elementu toru 41 w rzucie na linią poziomu /fig.39/ jest wielokrotnością modułu toru M.

Końce 42 i 43 elementu toru 41 są również zaopatrzone w środki kodujące, w rodzaju opisanym na podstawie fig.30 do 37. Oeden koniec 42 dla. poziomego, a do siatki toru równoległego przyłączenia do dalszego prostego lub wygiętego elementu toru, zawiera więc Jednakowe i jednakowo umieszczone środki kodujące, a mlanowicie występ' 32 i zagłębienie 33, tak jak prosty element toru 25 z fig.31 lub wygięte elementy toru 37 i 40 z fig.35 lub 37. Do drugiego końca 43 elementu toru 41 należy przyłączyć szczególny element toru, który albo przedłuża podjazd w Unii prostej i płasko, lub stanowi przejście do linii poziomu na wyższym Wskutek tego w celu wymuszonego przyporządkowania takich szczególnych elementów toru koniec 43 jest zaopatrzony w trzeci rodzaj kodowaaia, składający się z dwóch zagłębień 44 tak, że ten koniec jest nieprzyłączalny do żadnego z opisanych wyżej elementów toru.

Na fig.40 i 41 Jest przedstawiony element toru 45, podobny do elementu toru 41, który służy do przeprowadzenia nachylenia podjazdu ponownie do linii poziomu i który ma jjednakowo, lecz przeciwnie skierowane zakrzywienie na końcu 43. Na końcach 46 i 47 elementu toru 45 są uksztełtiwaie odpowwednie środki kodujące: koniec 46 Jest zaopatrzony w dwa występy 48 do wejścia w dwa zagłębienia 44 elementu toru 41, natomiast drugi., poziomy koniec 47 ma występ 32 i zagłębienie 33 do przyłączenia elementu toru 25, 37 lub 40, według fig . 31, 35 lub 37.

Na fig.42 i 45 jest przedstawiony dalszy element podjazdu 49, służący do przedłużenia podjazdu za stałym nachyleniem. Ten prosty i płaski element toru Jest na swoim jednym końcu zaopatrzony w dwa występy 46, a na swoim drugim końcu - w dwa zagłębienia 44, w celu umożliwienia przyłączenia do elementu toru 41 /fig.36, 39/ lub do elementu toru 45 /fig.40, 41//, lub też do takiego samego elementu podjazdu 49.

W końcu na fig.44 Jest przedstawiony kompletny podjazd, który składa się z elementu toru 41 /fig.36, 39/, elementu toru 49 /fig.42, 43// i elementu toru 45 /fig.40, 41/. Poziomy koniec 42 elementu toru 41 Jak i słup 50 do podparcia elementów toru 41, 49, 45 są osadzone na płycie podstawy 51. Oset oczy^ete, że na wyższym poziomie 52 tor Jezdny może być wydłużony przez elementy toru 25, 37 i 40 /fig.30 do 32, 35 do 37// w dowolny sposób i z zastosowaniem odpowiednich słupów, jak również za pomocą dalszego opadającego podjazdu, zgodnie z fig.44, przez nasadzenie elementu toru 45 /fig.40, 41/ lub za pomocą dalszego wznoszącego podjazdu przez nasadzanie elementu toru 41 /fig.36, 39/. Istnieją również wygięte elementy podjazdowe, ^korz^ystnⁱe w za^kresi.e ^kątowym ⁹0^o.

są opisane elementy toru, które mają postać płaskiego pręta, który może być prosty i płaski lub wygięty i płaski, lub też prosty i zakrzywiony ku górze i ku dołowi, przy czym tor jezdny ma gładką powwerzchnię. Oednakże wynalazek nie jest ograniczony do takiego typu toru jezdnego, przedstawionego ze względów graficznych w postaci uproszczonej . Według wynalazku można wykonywać bez problemu wszystkie rodzaje torów jezdnych do zabawy, zwłaszcza również takie, które. są ukształtowane jako tory z szynami i podkładami i wyposażać je opisanymi elemjiteo^ kodującymi w odpowwedni dla nich sposób.

Claims (9)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Układ toru Jezdnego dla pojazdów-zabawek z prostymi i wygiętymi elementami toru, przeznaczonymi do mθchaniiznego, rozłącznego łączenia z powierzchnią podstawy, która zawiera odpowijdnij organy sprzęgające w jednoUtej, kwadratowej siatce konstrukcyjnej o danym

   154 326 module konstrukcyjnym m, znamienny tym, że stale punkty odniesienia /6, 7/ na końcach łączonych z powierzchnię podstawy elementów toru /4/ sę przyporządkowane punktom symmtrii określonej kwadratowej siatki /1/ toru jezdnego, które Jest jednakowo określona odnośnie siatki konstrukcyjnej powwerzchni podstawy i ma moduł M toru jezdnego, stanowięcy wielokrotność modułu konstrukcyjnego m, a ponadto każdy wygięty element toru /4/, składa się z dłuższego łukowego odcinka /8/ i krótszego prostego odcinka /9/, przy czym środek /ZI/ łukowego odcinka /8/ Jest przestawiony względem leżącego w punkcie βγΓηβ^ϋ siatki /1/ toru jezdnego środka /Z0/ koła podziałowego /RI/, określającego zakres kętowy elementu toru /4/, którego ograniczajęce promenie /3, 3*/ przechodzę przez punkty βymetrii siatki /1/ toru Jezdnego, którym sę przyporządkowane punkty odniesienia /6, 7/ na końcach elementu toru /4/ i przy czym środek /ZI/ łukowego odcinka /8/ jest określony przez punkt przecięcia dwusiecznej kąta /Wl/ stycznej /T/, przyłożonej do punktów odniesienia /8, 7/ na końcach elementu toru /4/, z jednym z obydwu promieni /3, 3*/, ograniczających koło podziałowe /RI/, nadto długość każdego prostego elementu toru jest w stałej proporcji do modułu M toru jezdnego.
2. 2. Układ według zastrz.l, znamienny tym, że punktami βymetΓri siatki /1/ toru jezdnego sę punkty narożnikowe, punkty środkowe lub punkty środkowej boku kwadratów siatki toru jezdnego.

   3. Układ według zastrz.l, zna mień n y t y m. że wygięta elementy toru /4/ zawieraję dwie grupy elementów, wygięty na lewo lub na prawo 1 · 4. Układ według zastrz.3, zna mień n y t y m. że zakres kątowy każdego wygiętego elementu toru /4/ wynosi 45°. 5. Układ według zastrz.4, zna mień n y t y m. że dwa wygięte elementy toru /4/ o zakresie kątowym 45° są zestawione jedtłczęścłowo w element toru o zakresie kątowym 90°. 6. Układ według zastrz.4, zna mień n y t y m, że środek /20/ wymienionego

   koła podziałowego znajduje się w punkcie narożnym pierwszego kwadratu siatki /1/ toru jezdnego, a punkty odniesienia /6, 7/ na końcach wygiętego elementu toru /4/ leżę w punkcie środkowym drugiego kwadratu łub w pui^lkt^^e środkowej boku trzeciego kwadratu siatki /1/ toru jezdnego, przy czym promień /3, 3'/ koła podziaoowego wynosi 3,5-krotność modułu toru jezdnego M.
3. 7. Układ według zastrz.6, znamienny tym, że krótszy, prosty odcinek /9/ każdego wygiętego elementu toru /4/ znajduje się w tym obszarze końcowym elementu toru, który służy do równoległego przylegania dp siatki /1/ toru jezdnego, a promień /y/ łukowego odcinka /8/ elementu toru /4/ wynosi —~ · M, natomiast przemieszczenia /z, z*/ środka /ZI/ łukowego odcinka /8/ od środka /Z0/ koła ^dzia^wego w obu kierunkach siatki /1/ toru jezdnego maję każdorazowo wielkość /3,5 - — · / . M w kierunku do łukowego odcinka /8/.

   ΪΣ-1
4. 8. Układ według zastrz.l, znamienny t y m, że te proste elementy toru, które leżę równolegle do siatki /1/ toru jezdnego maję długość, będącą w proporcci wyrażonej liczbę całkowitę do połowy modułu M do toru jezdnego, a te proste elementy toru, które leżę skośnie do siatki /1/ toru jezdnego maję długość, będęcę w proporcci wyrażonej liczbę całkowitą, ^pomnożonej ^przez f?ddo połowy modułu M toru jezdnej.
5. 9. Układ według zastrz.l, znamienny tym, że obydwa końce każdego elementu toru sę zaopatrzone w kodowanie /11, 12, 13, 14/, które jest tak ukształtowane, że el^ement toru, którego punkty odniesienia, znajdujące się na jego końcach, sę zgodne z punktami symmtrii siatki /1/ toru jezdnego, daje się połęczyć jedynie z takm dalszym elementem toru jezdnego, któiy utrzymuje tę zgodność,
6. 10. Układ według zastiz.9, znamienny tym, że ten koniec każdego wygiętego elementu toru /4/ i obydwa końce każdego prostego elementu, który leży pod kętem 45° do siatki /1/ toru jezdnego^, maj^ę inne Icodowanie ni^ż odpowiednie ko^ńce elementów toru jezdnego, które leżę równolegle do siatki /1/ elementu toru.

   154 326
7. 11. Układ według zastrz.9, znamienny tym, że elementy toru /41, 45, 49/, które sę przeznaczone do umieszczenia we wzniesieniach toru Jezdnego, maję na swoich końcach, leżęcych we wzniesieniu inne kodowanie /44, 48/ niż końce elementów toru, które sę przeznaczone do poziomego układania.
8. 12. Układ według zastrz.11, znamienny tym, że kodowanie składa się z występów /11, 12/ i zagłębień /13, 14/, ukształtowanych Jako elementy kodujęce na końcach każdego elementu toru, przy czym występy i zagłębienia sę ukształtowane w celu wzajemnego zazębiania z odpowiednimi elementami sąsiedniego elementu toru.
9. 13. Układ według zastrz.12, znamienny tym, że na każdym końcu elementów toru sę ukształtowane dwa elementy kodujęce /11, 13, 12, 14/.

   Fig. 2

   154 326

   154 326

   Fig-9 Fig. 10 Fig. 11 Fig. 12

   Fig-13 Fig.14 Fig.15 Fig.16

   Fig. 25 Fig.26

   154 326

   Fig.30

   26 27

   -A—V

   26 27 /

   ? Hf 25

   Fig.31 η ||--;Γ ⁵0>

   30 31 30 /

   25'

   33 28 28 28 32

   154 325

   154 326

   154 325

   Zakład Wydawnictw UP RP. NOkład 100 egz.

   Cena 3000 zł