PL157461B1 - Copper alloy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest stop miedzi z pamięcią kształtu o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie i wysokim wydłużeniu oraz o bardzo dużym stopniu odzysku kształtu.

Dotychczas znanych jest w skali światowej szereg gatunków stopów, także na bazie miedzi, odznaczających się pamięcią kształtu. Należą do nich również mosiądze. Spośród nich znane są mosiądze aluminiowe zawierające wagowo około 14% cynku i około 18% aluminium lub 23-24% cynku i 78% aluminium /M.Mantel, R.Rapacioli, G.Guenin - Revue de Metallurgie, luty 1988, str. 97/ Znany jest także mosiądz zawierający wagowo około 26% cynku i około 4% aluminium /D.A.Adnyana - Wire Journal International, kwiecień 1984, str. 52/. W stosunku do klasycznych stopów nikiel-tytan mają .one podstawową wadę, a mianowicie niskie własności mechaniczne, ich wytrzymałość na rozciąganie nie jest większa od 250 MPa. Drugą ich wadą jest fakt, że są one trudnoprzerabialne plastycznie na zimno. Celem polepszenia tych właściwości dodaje się do nich takie pierwiastki jak wanad /K.Enami, N.Takimoto, S.Nenno - Journal de Physijue 43, 1982, 773 suppl. 12/ cer, chrom, cyrkon /Y.Ikai, K.Marakami, K.Mishima - Journal de Physijue 43. 1982, 785 suppl. 12/, bądź też stosuje specjalną obróbkę cieplną /S.M.White, J.M.Cook, W.M.Strobbs -Journal de Physi|ue 43, 1982, 779 suppl. 12/. Dodatki te lub specjalna obróbka cieplna zmniejszają nieco te niedogodności, jednak ich wprowadzanie powoduje trudności technologiczne.

Mosiądz aluminiowy według wynalazku charakteryzuje się tym, że zawiera wagowo: 8-30% cynku, 2,5-18% alumunium, 0,2-5% niklu i 0,001-0,5% boru, resztę stanowi miedź i dopuszczalne zanieczyszczenia w ilości do 0,8%. Stop ten może być produkowany znanymi sposobami przez topienie i odlewanie statyczne, półciągłe lub ciągłe, z następną przeróbką plastyczną na gorąco przez wyciskanie, walcowanie kucie swobodne lub matrycowe, przeróbkę plastyczną na zimno przez walcowanie, ciągnienie, głębokie tłoczenie oraz obróbkę cieplną taką jak hartowanie, ulepszanie cieplne lub wyżarzanie.

Dla uzyskania dobrych własności wytrzymałościowych, bardzo dobrej odkształcalności podczas przeróbki plastycznej na gorąco, dobrej odkształcalności podczas przeróbki plastycznej na zimno oraz wysokiego stopnia odzysku kształtu, stop według wynalazku zawiera korzystnie 11-27% wagowych cynku, a także 3-10% wagowych aluminium. Korzystnie także stop zawiera 0,5-2% wagowych niklu. Również korzystnie zawiera on 0,04-0,3% wagowych boru. Stop ten wytwarza się znanymi sposobami.

Poniżej podano przykład stopu według wynalazku.

W elektrycznym piecu indukcyjnym topi się stop zawierający wagowo: 9,3% aluminium, 10,4% cynku, 1,2% niklu i 0,085% boru, reszta miedź i zanieczyszczenia. Ze stopu odlewa się sposobem statycznym wlewki płaskie o grubości 140 mm. Wlewki te po pocięciu nagrzewa się do temperatury 850°C i walcuje na gorąco do grubości 2 mm. Otrzymane taśmy walcuje się na zimno stosując międzyoperacyjną obróbkę cieplną. Gotowe taśmy hartuje się z temperatury 600°C do wody z lodem. Tak wykonane druty posiadają wytrzymałość na rozciąganie większą niż 450 MPa, przy wydłużeniu większym niż 5%, a współczynnik odzysku kształtu jest większy od 40%.

Zakład Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 5000 zł.

Claims (5)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Stop miedzi zawierający oprócz miedzi, cynk i aluminium, znamienny tym, że zawiera dodatkowo nikiel i bor, przy czym wagowa zawartość niklu wynosi 0,2-5%, boru 0,001-0,5%, cynku 8-30%, aluminium 2,5-18%, resztę stanowi miedź i dopuszczalne zanieczyszczenia w ilości 0,8%.
2. 2. Stop według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera 8-20% wagowych cynku.
3. 3. Stop według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera 3-10% wagowych alumunium.
4. 4. Stop według zastrz. 1, znamienny tym , że zawiera wagowo 0,5-2% niklu.
5. 5. Stop według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera 0,04-0,3% wagowych boru.

   ♦ * *