PL157969B1 - Sposób wytwarzania nowego reaktywnego brunatu chromokompleksowego 1:2 pochodnegos-triazyny PL PL PL - Google Patents

Abstract

1. Sposób wytwarzania nowego reaktywnego brunatu chrom okom pleksow ego 1 : 2 pochodnego s-triazyny o wzorze 1, w którym M, X, X 1, X2, X3, X 4, X5 sa jednakow e lub rózne i oznaczaja atom w odoru, metalu alkalicznego badz grupe am onow a, znamienny tym, ze dwuazuje sie kwas antranilowy i uzyskany zwiazek diazoniowy sprzega z kwasem 2-amino-5-hydroksy-naftalenosulfonowym-7 w sro- dowisku alkalicznym, powstaly barw nik am ino- m onoazowy o wzorze 2, w którym X ma wyzej podane znaczenie, przeprowadza sie w kompleks chrom ow y 1 : 2 o wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, dzialaniem srodków latwo oddajacych chrom , w podwyzszonej tem peraturze, po czym wytworzony kompleks chromowy o wzo- rze 3, ewentualnie wydzielony z mieszaniny pore- akcyjnej, kondensuje sie z uzyta w ilosci co najmniej 2 mole na 1 mol kompleksu dichloropochodna s- triazyny o wzorze 4, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, uzyskana w wyniku reakcji chlorku cyjanuru z kwasem 1-aminofenylo-disulfo- nowym-2,5, a nastepnie otrzym any reaktywny bru- nat chrom okom pleksow y 1 :2 o wzorze 1 w yodreb- nia sie i poddaje ewentualnie stabilizacji, suszeniu oraz standaryzacji, przy czym wyodrebnianie i/lub stabilizacja i/lu b suszenie i/lub standaryzacja moga byc prow adzone równoczesnie. wzór 1 PL PL PL

Description

RZECZPOSPOLITA

POLSKA

© OPIS PATENTOWY® p|_ ® 157969 © BI

Numer zgłoszenia: ²⁷⁶⁸³⁹

IntCl⁵:

C09B 45/16

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Data zgłoszenia: 28.12.1988

Sposób wytwarzania nowego reaktywnego brunatu chromokompleksowego 1:2 pochodnego s-triazyny

			Uprawniony z patentu: Zakłady Przemysłu Barwników BORUTA”,
©	Zgłoszenie ogłoszono:		Zgierz, PL
©	09.07.1990 BUP 14/90	©	Twórcy wynalazku: Wiktoria Byczyńska, Zgierz, PL Jolanta Kramarz, Zgierz, PL Jerzy Wieczyński, Zgierz, PL Elżbieta Solecka, Łódź, PL
O udzieleniu patentu ogłoszono: 31.07.1992 WUP 07/92		Stanisław Prus, Łódź, PL

PL 157969 BI

1. Sposób wytwarzania nowego reaktywnego brunatu chromokompleksowego 1 : 2 pochodnego s-triazyny o wzorze 1, w którym Μ, X, X¹, X^z, X³, X⁴, X^s są jednakowe lub różne i oznaczają atom wodoru, metalu alkalicznego bądź grupę amonową, znamienny tym, że dwuazuje się kwas antranilowy i uzyskany związek diazoniowy sprzęga z kwasem 2-amino-5-hydroksy-naftalenosulfonowym-7 w środowisku alkalicznym, powstały barwnik aminomonoazowy o wzorze 2, w którym X ma wyżej podane znaczenie, przeprowadza się w kompleks chromowy 1: 2 o wzorze 3, w którym symbole mają wyżej podane znaczenie, działaniem środków łatwo oddających chrom, w podwyższonej temperaturze, po czym wytworzony kompleks chromowy o wzorze 3, ewentualnie wydzielony z mieszaniny poreakcyjnej, kondensuje się z użytą w ilości co najmniej 2 mole na 1 mol kompleksu dichloropochodną striazyny o wzorze 4, w którym symbole mają wyżej podane znaczenie, uzyskaną w wyniku reakcji chlorku cyjanuru z kwasem 1-aminofenylo-disulfonowym-2,5, a następnie otrzymany reaktywny brunat chromokompleksowy 1:2 o wzorze 1 wyodrębnia się i poddaje ewentualnie stabilizacji, suszeniu oraz standaryzacji, przy czym wyodrębnianie i/lub stabilizacja i/lub suszenie i/lub standaryzacja mogą być prowadzone równocześnie.

SPOSÓB WYTWARZANIA NOWEGO REAKTYWNEGO BRUNATU CHROMOKOMPLEKSOAEGO i «2 POCHODNEGO S-TRIAZYNY

Zastrzeżenia patentowe

Claims (4)

1. Sposób wytwarzania nowego reaktywnego brunatu chtomtktmplaksowago 1:2 pochodnego s-tr^aazyny ^{o y}zorze 1, w Ictkym Μ. X, χ¹, χ², χ^3, χ⁴ i χ⁵ _S ^ę jednako^ lub ^różne i ^^czoją atom wodoru, metalt alkalCcznagt będź grtpę amonową, znamienny tym, że dwuazuje się kwas antranitowy i tzyskany związek dlazoniowy sprzęga z kwasem 2-^1ζο-5hydrtksynaftaennosultntwwym-7 w środowisku alkalCznnym, powstały barwnik aminomonoazowy o wzorze 2, w którym X ma wyżej podane znaczenie, przeprowadza sią w kompleks chromowy 1j2 o wzorze 3, w którym symbole maję wyżej podane znaczenie, działaniem środków łatwo oddających chrom, w podwyższonej temperaturze, po czym wytworzony kompleks chromowy o wzorze 3, ewentualnie wydzielony z mieszaniny poraakcyynaj, kondensuje się z tżytę w ilości co najmniej 2 mole na 1 mol komplekst dichlooopochodnę s-triazyny o wzorze 4, w którym symbole mają wyżej podane znaczenie, tzyskanę w wynikt reakcji chlorkt cyjantrt z kwasem 1-amlzofinylodits tlenowym-?,5, a następnie otrzymany reaktywny brtnat chromokompleksowy 1:2 o wzorze 1 wyodrębnia się i poddaje ewentualnie stabilizacji, stszenit oraz standaryzaaCi, przy czym wyodrębnianie i/tub stabilizacja i/tub suszenie i/tub standaryzecja mogę być prowadzone równocześnie.

2. Sposób według zastrz.1, znamienny tym, że dwuazowanie kwasu antranilowego i sprzęganie uzyskanego związku diazoniowego z kwasem 2-amino-5-hydroksynafta 1enosulOnoowym-7 prowadzi się w obecności chlorku sodowego.

3. Sposób według zastrz.2, znamienny tym, że dwuazowanie kwasu antranHowego prowadzi się w obecności chlorku sodowego użytego w ilości odpowwadającej 100 - 200 g na ¹ m mieszanin^y reakcyjnej.

4.Sposób według zastrz.2, znamienny tym, że sprzęganie związku diazonóowego kwasu antranio w^ego z kwasem 2-amino-5-l^ydΓoksynaftaiejosulfooowym-7 prowadzi się w obecności clhlorku sodowej, uż^yte^go w Hośc¹ otJpow^dające^{j 30} - ¹⁰⁰ g na 1 ^dm mieszalny ^reakcyjnej.

5. Sposób według zastrz.l albo 2, znamienny tym, że barwnik amnomonoazowy o wzorze 2 przeprowadza się w kompleks chromowy 1:2 o wzorze 3 działaniem trójocagnu chromu w 'temperaturze ^powyżej 8⁰°^ ^prz^y pH powyżej ^5,5, zwłaszcza ^prz^y pH ^{5,5 - 7},5.

* * *

Przedmiotem wynalazkt Jest sposób wytwarzania nowego reaktywnego brtnatt chromoIkomple^owego 1:2 ^pochodne^go e-tr^zyny o ^wzorz^e 1, ^{w k}t^óry^{m Μ}, ^χ, x\ Χ,Χ,Χ,Χ ^aę Jednakowe ltb różne i oznaczaję atom wodoru, metalt alkaiccznago będź grtpę amonową.

Jak wykazały badania, nowy barwnik Jest przydatny do barwienia i drtkt maaeriałów włókienniczych, szczególnie z włókien celt łozowych.

Sposobem wedłtg wynalazkt dwuazuje się kwas aztΓBnltowy i tcyskazy zwięzek dlazoniowy sprzęga z kwasem 2-amizo-5-hydΓoksyziliainootulfoowwym-7 w środowiskt alkilCzznym, powssały barwnik imizomonoazowy o wzorze 2, w którym X ma wyżej podane znaczenie, przeprowadza się w kompleks chromowy 1:2 o wzorze 3, w którym symbole maaę wyżej podane znaczenie, działi^neam środków łatwo oddajęcych chrom, w podwyższonej timpθiaiurze, po czym wytworzony kompleks chromowy o wzorze 3, ewen^e^ie wydzielony z mieszaniny poraakcyynae , kondansuje się z tżytę w ilości co najmniej 2 mole na 1 mol komplekst dichlotopochodną s-traazyny o wzorze 4, w którym symbole maję wyżej podane znaczenie, ^^kanę w wynikt kondensaaci chlorkt cyjantrt z kwasem l-aminolezylodistlfonowym-2,5, a następnie otrzymany reaktywny brtnat chromokompleksowy 1:2 o wzorze 1 wyodrębnia się i ewentualnie poddaje stabilizacji, stszenit oraz standaryzaac1, przy czym wyodrębnianie 1/lub stabilizacja 1/lub standaryzacja mogę byc prowadzone równocześnie.

157 959

Stwierdzono, że sposobem według wynalazku dwuazowanie kwasu antranilowego 1 sprzęganie uzyskanego zwięzku diazoniowego z kwasem 2-aminl-5-hydroksynaftaennosullnoowym-7 korzystnie Jest prowadzić w obecności chlorku sodowego, przy czym szczególnie korzystnie Jest dwuazować kwas antranioowy w obecności chlorku sodowego użytego w ilości odpowwadajęcej 100-200 g na 1 dm mieszaniny reakcyjnej , a sprzęganie zwięzku diazonoowego kwasu ant^ni^wego z kwasem 2-amino-5-hydroksynaftalnnosuHoowwym-7 - prowadzić w obecności chlorku sodowego użytego w i.lo^ści ^odpow°.adajęcej ³⁰ - ^{100 g} na 1 ^dm³ mieszanin·/ reakcyjnej. Stosowanie cfilorku sodowego powoduje wzrost szybkości dwuazowanie kwasu ant^ni^wego, podnosi stabilność powstającego związku diazonlowegl oraz zwiększa tllθktw*nlść sprzęganie z kwasem 2-aeioo-5-hydtoksynaftθennosullooowym-7 w pożędanym kierunku w położenie orto do grupy hydroksylowej

Otrzymany w wyniku sprzęgania barwnik amitlmonoazlwy o wtórze 2, ewentualnie wyodrębnia się przez wysolenie i odfiltKowanie wytrąconego osadu będź bez wyodrębnienia przeprowadza się w kompleks chromowy 1:2 o wzorze 3 działaniem środków łatwo oddajęcych chrom, w podwyższonej temperaturze. Jako środki łatwo oddejęce chrom, przykładowo mogę być użyte zwięzki kompleksowe chromu tróJwarloCclowθgo z alHatycnnymi względnie aromatycznymi kwasami o-hydroksy-lub o-αminokatblktyllwymi, zwłaszcza z kwasem salycylwtym, dwuchromian sodowy i/uub potasowy w obecności czynników redukujęcych, szczególnie w obecności monoo, dialbo trlθłonoloaeioy, będź ich mieszaniny względnie sole chromu tróJwarlośclowlgo. Ustalono, że sposobem według wynalazku barwnik łeinomonołzlwy o wzorze 2 najkorzystniej Jest przeprowadzi w l^mplek ^chroelw^y 1:2 (iziałan^m trójoctanu cfiromu w temperaturze powyżej 8°°C przy pH powyżej 5,5, zwłaszcza przy pH = 5,5 - 7,5.

Wytworzony kompleks chromowy 1:2 o wzorze 3, po ewentualnym wyodrębnieniu z mieszaniny poreakcyjnej przez wysolanie 1 iiln-Bcję, sposobem według wynalazku poddaje się kondensacji z dichlolopochodną s-traazyny o wzorze 4. Reakcję prowadzi się w środowisku wodnym w temperaturze 30 - 55°C ^prz^{y p}H okoi ⁷,⁰, a zwłaszcza prz^{y p}H = 6,8 - 7,², stosując ^do neutralizacji wydzielającego się chlorowodoru czynniki zasadowe i używajęc co najmniej 2 mdi dichllropoyhodoej s-triazyny na 1 mol kompleksu chromowego.

Związek o wzorze 4 jest otrzymywany w wyniku reakcji chlorku cyjanur^u z kwasem 1amino-lenylodisulfonowye-2,5. Kondensację tę przeprowadza się w środowisku wodnym najkorzystniej w temperaturze 5 - 1⁰°^ ^prz^y p^H 9 ^4,0 - ^6,0 i z udziałem czynników zasadow^h cz^ciowo zobojętniających wydzzalający się chlorowodór.

Roztwór wytworzonego sposobem według wynalazku barwnika reaktywnego o wzorze 1 w razie potrzeby filcuje się dla usunięcia ewentualnych nierozpuszczalnych zanieczyszczeń i następnie wyodrębnia produkt przez wysolmie i odpicowanie wytrąconego osadu albo przez bezpośrednie wysuszenie roztworu barwnika, korzystnie w suszarni tlcpyłowej po uptcθdnem wprowadzeniu do mieszaniny poreakcyjnej środków ttabilCzJJccych pH, przykładowo wodorofosforenów medi alkalccznych i/uub środków wypełni^ących i/lub środków zwilżających i dyspergujęcych i/uub środków o działaniu antypylnym. Jako środki wypoeniajęce przykaddowo mogę być zastosowane chlorek sodowy, siarczan sodowy, fosforan sodowy, heksβιemlβfosllran sodowy, znany Jako Polifos.

Jako środki zwilżające i dyspergujące mogę być użyte na przykład: sól sodowa sulfobursztynianu 2-ltylohθksylowθgo znana Jako zwilżacz SBO, sól disodowa kwasu dimaftalernmetanodisu jonowego znana Jako Dyspargator NNO będź produkt dwuetapowej kondensaaci mieszaniny o-, m- 1 p-krezoli z formaldehydem 1 kwasem 2-taftolosullolOwym-6 o nieustalonej budowie chemicznej występujęcy na rynku pod nazwę Dy^f^^r^^^or S-65. Jako środki o działaniu antypylnym mogę być przygodowo stosowane środki oparte na olejach mineralnych lub tililnlowych, np. mieszanina oleju wrzecionowego 1 emulatora niejonowego, znana jako Olan G.

W przypadku wyodrębniania barwnika przez wysolenie i filtaację, korzystne jest postępowanie polegające na tym, że ucttkαnę pastę zawiesza się w wodzie ewentualnie z dodatkiem środków stαbllCuuJycych i/uub środków wyps^iejących i/uub środków zwilżających i dyspergujęcych i/uub środków o działaniu antypylnym, a następnie suszy po homelgetzzayi w suszarni rozpyłowej Korzystnie jest dodawać część środka wypa^iającego 1 część środka antypylnego do wysuszonego barwnika w mieszalniku w celu uzyskania barwnika o założonej koncennrecci farbiarsklej . Nowy barwnik wytworzony sposobem według wynalazku stosuje się do barwienia eaiθriałów włókienniczych, szczególnie z włókien celulozowych. Uzyskuje się intensywne wybawienia w ko4

157 959 lorze brunatnym o odcieniu czerwonym o dużej żywości i o dobrych odporność lach na światło, tarcie oraz czynniki mokre. Nowy brunat charakteryzuje się wysokim stopniem związania, łatwością spierania zhydralizowanej jego części i dobrym pkgłębieniθm barwy, co nadaje mu cechy barwnika wybitnie drukarskiego. Dobre pogłębianie barwy i dobra spieralność są szczególnie godne podkreślenia, gdyż barwniki brunatne o podobnym odcieniu sę używane często do ciemnych koloryzacji, w których obie te cechy mają duże znaczenie. Nowy barwnik może być stosowany również w kom^poz^t:jach z innymi barwnikami reaktywnymi o zbliżonych właściwościach farbiarskich. Wynalazek ilustrują niżej podane przykłady, w których części i procenty oznaczają części i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza.

Przykład I. Do 125 części wody wsypuje się 40 części chlorku sodowego i dodaje się 14,1 części kwasu antranioowego, 15,0 części 30% kwasu solnego oraz 100 części lodu, po czym dwuazuje się wkraplajęc roztwór 7,2 części azotynu sodowego w 25 częściach wody.

Otrzymany roztwór zwięzkj diazonkowegk wprowadza się stopniowo w czasie 2,5 godziny do wytworzonej wcześniej zawiesiny 23,9 części kwasu 2-amino-5-hydroksynaitαlinosulfknkwego-7 w 200 częściach wody z dodatkiem 6,0 części węglanu sodowego, 1,0 części Rokafenolu N-8 /śoodek zwilżający, będęcy mieszaniną produktów etoksylacji alkilofenoli/, 5,0 części 25% wody amooiakalnej oraz 250 części lodu. Podczas sprzęgania pH mieszaniny reakcyjnej utrzymuje się w zakresie 9,0 - 9,5 stopnoowym wprowadzaniem 25% wody amoonaaaar^ee . Po zakończeniu sprz^ęgania zfo:Lesln^ę taarwn^a aminkmonoβzkoegk ^pod^grzewa się ^do temperatury około 60° i wydziela produkt przez wysolenie 140 częściami chlorku sodowego oraz odfiltkowfnii wytrąconego osadu.

Uzyskaną pastę barwnika monoazowego rozprowadza się w 450 częściach wody, dodaje się ^3,3 cz^ęści wodorotlan^ku sodowego i ogrzewa zawiesinę do temperatury 60 - 65°. ^po 2 ^godzinac^h utrzymywania w tej temperaturze wlewa się 18,8 części 34% roztworu wodnego trójoctanu chromu i 2,5 części wodorotlenku sodowego w 10 częściach wody do pH około 7,0. Całość ogrzewa się w czasie ³ - 4 godzi.n w temperaturze ⁹⁰ - ⁹5°C ^do zamilczenia ^procesu c^hromowoaia. Otrzym^an^ą mieszaninę poria^kcyjn^ą chłodzi się sam^C2^^ίnnii do temperatury oltoło 60°^, dodaje roztwór węglanu sodowego do uzyskania pH około 7,5 i następnie miesza w celu ochłodzenie do temperatury około 45°.

22,2 części kwasu 1-aminofenylkdisulkonkwego-2,5 rozpuszcza się w 75 częściach wody o temperaturze o^koło 50° z dodaniem 11,0 cz^ęścl węglanu sodowego^, wsypuje 55 części lo^du ^do te^eratury ⁰ - 5° ⁱ 16^,e> cz^ęści chlorku cyjanuru. Zawiesinę nesza si.ę w temperaturze 8-10° utrzymujęc pH 4,0 - 6,0 przez wkraplanie roztworu węglanu sodowego. Po zakończeniu kondensacji do mieszaniny poreakcyjnej wprowadza się węglan sodowy do pH około 7,0 i otrzymany roztwór dichlokopochkdnej s-triazyny dodaje do uprzednio wytworzonego roztworu kompleksu chromo^wego 1 i ². ^Ca^łoś^ć miesza si^ę w temperaturze 45 - 55° w czasie ołtoło 3 ^godzin, stopniowo ^dodajęc roztwór węglanu sodowego dla utrzymania pH około 7,0. Po zakończeniu kondensaaji roztwór utworzonego barwnika finannego filtrują się od zanieczyszczeń, a z przesęczu wydziela się produkt przez wysclenie chlorkeem sodowym i odsączenie wytrąconego osadu. Uzyskaną pastę poddaje się standaryzacci i suszy. Otrzymuje się 95 części ciemnobrunatnego proszku, który barwi wyroby z włókien cilukokowych na kolor brunatny o żywym czerwonym odcieniu. Wybarwiania posiadają w^^ot<^e odporności na czynniki mokre, tarcie i światło.

Przykład 11. Do 125 części wody dodaje się 14,1 części kwasu antranilowego, 15,0 części 30% kwasu solnego oraz 100 części lodu, po czym dwuazuje się wkraplajęc roztwór 7,2 części azotynu sodowego w 25 częściach wody. Postępujęc dalej w sposób opisany w przykładzie I otrzymuje się 85 części ciemnobrunatnego proszku, który barwi wyroby z włókien cilukokowych na kolor brunatny o odcieniu czerwonym, o mniθjsaej czystości w porównaniu z iatwnikiem wytworzonym sposobem podanym w przykładzie 1.

157 969

Przyk ład III. Postępuje się sposobem opisanym w przykładzie I i otrzymany roztwór barwnika finannago filtruje od zanieczyszczeń, e do przesęczu dodaje się 1,2 części NaH₂P0₄ · 2H₂0j 4,8 części Na2HPO₄ · 12H2OJ 5,0 części chlorku sodowego i 3,0 części Olanu M. Całość hornoggnnzuje się, po czym suszy w suarzarnl rozpyłowaj. Uzyskuje się około 100 części ciemnobrunatnego proszku o ustalonej koncentracji farbiarskiej, który barwi wyroby z włókien celugogowych na kolor brunatny o żywym, czerwonym odcieniu. Wytworzony produkt posiada bardzo dobre własności użytkowooaplikacyjne .