PL164209B1 - Sposób wytwarzania nowych pentapeptydów zawierających alfa-metyloserynę - Google Patents

Abstract

Sposób wytwarzania nowych pentapeptydówzawierających alfa-metyloserynę, o wzorze ogólnym 1, w którym Tyr oznacza tyrozyny, alfaMeSer oznacza R- lub S-alfa-metyloserynę, Gly oznacza glicynę, Phe oznacza fenyloalaninę, A oznacza resztę aminokwasu białkowego, X oznacza garupę OH, NH2 lub grupę O-alkilową, znamienny tym, że dipeptyd tyrozylo-alfametyloserynę, w którym grupa aminowa tyrozyny jest blokowana za pomocą grupy tert-butoksykarbonylowej, zaś grupa hydroksylowa alfa-metyloserynyjest chroniona w postaci eteru tert-butylowego, poddaje się kondensacji z estrem alkilowym, korzystnie metylowym tripeptydu o wzorze ogólnym 2, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, w obecności odczynnika peptydotwórczego, korzystnie mieszaniny 1,3-dicykloheksylokarbodiimidu i 1-hydroksybenzotriazolu oraz w obecności N-metylomorfoliny, w środowisku mieszaniny dimetyloformamidu i chlorku metylenu, po czym w otrzymanym N-, O- i C-blokowanym pentapeptydzie uwalnia się C-terminalną grupę karboksylową na drodze hydrolizy alkalicznej lub otrzymuje C-terminalny amid na drodze amonolizy za pomocą ciekłego amoniaku oraz zdejmuje N-terminalną grupę ochronną tert-butoksykarbonylową z tyrozyny oraz grupę tert-butylową z alfametyloseryny przy użyciu kwasu trifluorooctowego.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pentapeptydów zawierających alfa-metyloserynę, o wzorze ogólnym 1, w którym Tyr oznacza tyrozynę alfaMeSer oznacza R-lub S-alfa-metyloserynę, Gly oznacza glicynę, Phe oznacza fenyloalaninę, A oznacza resztę aminokwasu białkowego, X oznacza grupę OH, NH 2 lub grupę O-alkilową. Peptydy te wykazują silne, długotrwałe działanie analgetyczne i w związku z tym mogą znaleźć zastosowanie w lecznictwie.

Sposób wytwarzania nowych pentapeptydów zawierających alfa-metyloserynę, o wzorze ogólnym 1, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, według wynalazku polega na tym, że dipeptyd tyrozylo-alfa-metyloserynę, w którym grupa aminowa tyrozyny jest blokowana za pomocą grupy tert-butoksykarbonylowej, zaś grupa hydroksylowa alfa-metyloseryny jest chroniona w postaci eteru tert-butylowego, poddaje się kondensacji z estrem alkilowym tripeptydu o wzorze ogólnym 2, którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, w obecności odczynnika peptydotwórczego, korzystnie mieszaniny 1,3-dicykloheksylokarbodiimidu i 1-hydroksybenzotriazolu oraz w obecności N-metylomorfoliny, w środowisku mieszaniny dimetyloformamidu i chlorku metylenu, po czym w otrzymanym N-, O- i C-blokowanym pentapeptydzie uwalnia się C-terminalną grupę karboksylową na drodze hydrolizy alkalicznej lub otrzymuje się C-terminalny amid na drodze amonolizy za pomocą ciekłego amoniaku oraz zdejmuje Nterminalną grupę ochronną tert-butoksykarbonylową z tyrozyny oraz grupę tert-butylową z alfametyloseryny przy użyciu kwasu trifluorooctowego.

Sposobem według wynalazku otrzymuje się nowe pentapeptydy z bardzo dobrą wydajnością powyżej 95% oraz o wysokiej czystości.

Sposób według wynalazku ilustrują bliżej niżej podane przykłady.

Przykład I. Do roztworu 0,72g (1,7 mM) tyrozylo-(R)-alfa-metyloseryny, w której grupa aminowa tyrozyny była blokowana za pomocą grupy tert-butoksykarbonylowej, zaś grupa hydroksylowa alfa-metyloseryny była chroniona w postaci eteru tert-butylowego, 0,77 g (2 mM) chlorowodorku estru metylowego glicylo-fenyloalanylo-leucyny, 0,31 g (2 mM) 1-hydroksybenzotriazolu 10,22 ml (2 mM) N-metylomorfoliny w 1,8 ml dimetyloformamidu, schłodzonego do temperatury 0°C, dodano 1ml 2M roztoworu 1,3-dicykloheksylokarbodiimidu w chlorku metylenu, po czym kontynuowano mieszanie w czasie 1 godziny w temperaturze 0°C, a następnie 4 doby w temperatu164 209 rze pokojowej. Roztwór poreakcyjny odparowano, a pozostałość rozpuszczono w octanie etylu. Frakcję nierozpuszczalną tj. dicykloheksylomocznik odsączono, a z pozostałości wyodrębniono, w sposób standardowy dla związków obojętnych, surowy oleisty pentapeptyd, który oczyszczono na żelu do szybkiej chromatografii stosując układ rozpuszczalników chloroform/aceton 6:1, a następnie 3:1. Otrzymano 0,83 g N- i O-blokowanego estru metylowego tyrozylo-(R)-alfametyloserylo-glicylo-fenyloalanylo-leucyny w postaci chromatograficznie jednorodnego, oleistego produktu, dla którego wartość jonu molekularnego w analizie masowej MH+ = 770 (obliczono M = 769).

150 mg otrzymanego estru pentapeptydu rozpuszczono w 2 ml metanolu, po czym dodano 1 ml 2 N NaOH i mieszano w czasie 20 godzin. Po zakończeniu za pomocą chromatografii cienkowarstwowej) odparowano metanol, pozostałość rozcieńczono wodą, przemyto eterem etylowym, a warstwę wodną zakwaszono 1 N kwaśnym siarczanem sodowym. Produkt ekstrahowano octanem etylu, warstwę organiczną przemyto solanką, wysuszono bezwodnym siarczanem magnezowym i zatężono. Otrzymano 140 mg chromatograficznie czystej N- i Oblokowanej tyrozylo-(R)-alfa-metyloserylo-glicylo-fenyloalanylo-leucyny, co stanowiło 95,2% wydajności teoretycznej.

Do otrzymanego N- i O-blokowanego pentapeptydu dodano 4 ml schłodzonego kwasu trifluorooctowego. Po 1 godzinie mieszania w temperaturze pokojowej roztwór odparowano. Otrzymany trifluorooctan tyrozylo-(R)-alfa-metylo-serylo-glicylo-fenyloalanylo-leucyny przeprowadzono w chlorowodorek za pomocą chromatografii jonowymiennej (wypełnienie Amberlyst, forma Cl^_, eluent-metanol). Otrzymano 110 mg chlorowodorku tyrozylo-(R)-alfa-metyloseryloglicylo-fenyloalanylo-leucyny, co stanowiło 95,6% wydajności teoretycznej. Skręcalność otrzymanego peptydu[a]D²⁰ = -9,2° (c = 0,5, metanol), zaś wartość jonu molekularnego w analizie masowej mH+ = 600 (obliczono M = 599).

Przykład II. 200 mg otrzymanego jak w przykładzie I estru metylowego tyrozylo-(R)-alfametyloserylo-glicylo-fenyloalanylo-leucyny, w którym grupa aminowa tyrozyny była blokowana za pomocą grupy tert-butoksykarbonylowej, zaś grupa hydroksylowa alfa-metyloseryny była chroniona w postaci eteru tert-butylowgo, rozpuszczono w metanolu i po schłodzeniu w łaźni aceton-suchy lód dodano 10 ml amoniaku świeżo destylowanego znad sodu. Reakcję prowadzono · 48 godzin, po czym odparowano amoniak i metanol i po wysuszeniu całości powtórzono amonolizę, gdyż otrzymany produkt zawierał nieprzereagowany ester. Produkt wyodrębniono w sposób charakterystyczny dla związków obojętnych. Otrzymano 190 mg chromatograficznie jednorodnego N- i O-blokowanego amidu ryrozylo-(R)-alfa-metylose^'lo-glicylio-fenyloalanylo-leucyny, z którego w sposób opisany w przykładzie I, usunięto grupy N- i O-blokujące. Otrzymano, z wydajnością 95% wydajności teoretycznej, amid tyrozylo-(R)-alfa-metyloserylo-glicylo-fenyloalanylo-leucyny, którego skręcalność [α]ο²⁰ = -4,4° (c = 0,5, metanol), zaś wartość jonu molekularnego w analizie masowej MH+ = 599 (obliczono M = 598).

Tyr-ocMeSer-6ly-Phe-A-X wzór 1

Gly - Phe - A-O-Alkil wzar 2

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz. Cena 10 000 zł

Claims (1)

1. Zastrzeżenie patentowe

   Sposób wytwarzania nowych pentapeptydów zawierających alfa-metyloserynę, o wzorze ogólnym 1, w którym Tyr oznacza tyrozyny, alfaMeSęr oznacza R- lub S-alfa-metyloserynę, Gly oznacza glicynę, Phe oznacza fenyloalaninę, A oznacza resztę aminokwasu białkowego, X oznacza garupę OH, NH 2 lub grupę O-alkilową, znamienny tym, że dipeptyd tyrozylo-alfametyloserynę, w którym grupa aminowa tyrozyny jest blokowana za pomocą grupy tert-butoksykarbonylowej, zaś grupa hydroksylowa alfa-metyloseryriy jest chroniona w postaci eteru tert-butylowego, poddaje się kondensacji z estrem alkilowym, korzystnie metylowym tripeptydu o wzorze ogólnym 2, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, w obecności odczynnika peptydotwórczego, korzystnie mieszaniny 1,3-dicykloheksylo-karbodiimidu i 1-hydroksybenzotriazolu oraz w obecności N-metylomorfoliny, w środowisku mieszaniny dimetyloformamidu i chlorku metylenu, po czym w otrzymanym N-, O- i C-blokowanym pentapeptydzie uwalnia się C-terminalną grupę karboksylową na drodze hydrolizy alkalicznej lub otrzymuje C-terminalny amid na drodze amonolizy za pomocą ciekłego amoniaku oraz zdejmuje N-terminalną grupę ochronną tert-butoksykarbonylową z tyrozyny oraz grupę tert-butylową z alfa-metyloseryny przy użyciu kwasu trifluorooctowego.