PL170747B1

PL170747B1 - Sposób wytwarzania nowych zwiazków jednoazowych PL PL

Info

Publication number: PL170747B1
Application number: PL92296301A
Authority: PL
Inventors: Kingo Akahori; Masayuki Miki; Takeshi Washimi; Yutaka Kayane
Original assignee: Sumitomo Chemical Co
Priority date: 1991-10-24
Filing date: 1992-10-21
Publication date: 1997-01-31
Also published as: DE69224957T2; TW252141B; TR26542A; CZ321092A3; KR100255333B1; US5359040A; DE69224957D1; JP3116461B2; EP0538872B1; AU650574B2; EP0538872A2; PL296301A1; JPH05117538A; AU2608392A; EP0538872A3; KR930007917A

Abstract

1. Sposób wytwarzania nowych zwiazków jednoazowych o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza grupe alkiloaminowa C5-C7-cykloalkiloami- nowa, piperydynowa, pirolidynowa lub morfolinowa, ewentualnie podstawione grupa inna niz grupa sulfo, R oznacza atom wodoru albo niepodstawiony lub podstawiony hydroksylem, grupa cyjanowa, alkoksy- lem, atomem chlorowca, karbamylem, karboksylem, alkoksykarbonylem, alkilokarbonyloksylem, grupa sulfo lub sulfamylem C 1 -C4-alkil, R 1 i R2 niezaleznie oznaczaja atom wodoru, metoksyl, etoksyl, metyl, etyl. atom chloru, atom bromu, grupe nitrowa, karbo- ksyl lub grupe sulfo, Z oznacza winyl lub grupe o wzorze -CH2CH2Y, w którym Y oznacza ugrupowa- nie estru kwasu siarkowego, estru kwasu tiosiarkowe- go, estru kwasu fosforowego, estru kwasu octowego lub atom chlorowca, a p oznacza 0 lub 1 , w postaci wolnego kwasu lub soli, znam ienny tym, ze reakcji poddaje sie 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyne, zdwuazo- wany zwiazek skladnika aminowego o ogólnym w zo- rze 3, w którym p ma wyzej podane znaczenie, zwiazek o wzorze 4, zwiazek o ogólnym wzorze 5, w którym R, R 1, R 2 i Z maja wyzej podane znaczenie i zwiazek o ogólnym wzorze 6, w którym X ma wyzej podane znaczenie, po czym powstaly zwiazek wyod- rebnia sie w postaci wolnego kwasu lub soli. PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych związków jednoazowych do barwienia lub drukowania na kolor czerwony materiałów z włókien, zwłaszcza materiałów zawierających grupę hydroksylową i/lub grupę amidową, takich jak włókna celulozowe, naturalne i syntetyczne włókna poliamidowe, włókna poliuretanowe oraz skóry i inne włókna mieszane. ,

Z japońskiego opisu patentowego Kukoku nr 40-17113 i japońskiego opisu patentowego Kokai nr 59-179665 znane są związki jednoazowe zawierające reaktywną grupę winylosulfonową, zdolne do barwienia celulozy na kolor czerwony. Ich właściwości jako barwników, takie jak zdolność inkrustacji, nie są jednak zadawalające, toteż istnieje zapotrzebowanie na związki o lepszym działaniu.

Do barwienia i drukowania materiałów z włókien stosowano dotychczas różne barwniki reaktywne, jednak ze względu na wysokie wymagania stawiane barwnikom w konkretnych metodach barwienia oraz wziąwszy pod uwagę warunek trwałości wybarwienia wyrobów, obecnego standardu technicznego nie można uznać za zadowalający.

Wyżej wspomniane znane barwniki reaktywne nie mają wystarczająco dobrych właściwości barwienia pod względem inkrustacji, toteż pożądane jest opracowanie nowych, ulepszonych barwników.

Dobra zdolność inkrustacji jest dziś bardzo ważna gdyż stale rosną wymagania dotyczące ekonomiki procesów barwienia. Przeprowadzono obszerne badania w celu wyeliminowania wad znanych barwników i znalezienia nowych związków, które spełniałyby wymagania stawiane barwnikom, a w rezultacie dokonano niniejszego wynalazku.

Sposobem według wynalazku wytwarza się nowe związki jednoazowe o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza grupę alkiloamoniową, C5-C7-cykloalkiloaminową, piperydynową, pirolidynową lub morfolinową, ewentualnie podstawione grupą inną niż grupa sulfo, R oznacza atom wodoru albo niepodstawiony lub podstawiony hydroksylem, grupą cyjanową, alkoksylem, atomem chlorowca, karbarnylem, karboksylem, alkoksykarbonylem, alkilokarbonyloksylem, grupą sulfo lub sulfamylem Cr-C4-alkil, R1 i R2 niezależnie oznaczają atom wodoru, metoksyl, etoksyl, metyl, etyl, atom chloru, atom bromu, grupę nitrową, karboksyl lub grupę sulfo, Z oznacza winyl lub grupę o wzorze -CH2 CH2 Y, w którym Y oznacza ugrupowanie estru kwasu siarkowego, estru kwasu tiosiarkowego, estru kwasu fosforowego, estru kwasu octowego lub atom chlorowca, a p oznacza 0 lub 1, w postaci wolnego kwasu lub soli.

Wśród związków o wzorze 1 korzystne są te o ogólnym wzorze 2, w którym X, R, R1, R 2 i Z mają wyżej podane znaczenie.

Jako przykłady korzystnych grup alkiloaminowych ewentualnie podstawionych podstawnikami innymi niż grupa sulfo można wymienić grupę C1-C4-alkiloaminową ewentualnie podstawioną hydroksylem, C-C4-alkoksylem, atomem chloru, atomem bromu i karboksylem.

Korzystnymi grupami X są np. grupa etyloaminowa, n-propyloaminowa, izopropyloaminowa, n-butyloaminowa, dwuetyloaminowa, 2-hydroksyetyloaminowa, 3-hydroksypropyloaminowa, 4-hydroksybutyloaminowa, 2-metoksy etyloaminowa,

2-etoksyetyloaminowa, 3-metoksypropyloaminowa, 3-etoksypropyloaminowa, 2-bromoetyloaminowa, 3-chloropropyloaminowa, 3-bromopropyloaminowa, karboksymetyloaminowa, 2karboksyetyloaminowa, 3-karboksypropyloaminowa, cyklopentyloaminowa, cykloheksyloaminowa, pirolidynowa, piperydynowa i morfolinowa, przy czym szczególnie korzystne są grupy piperydynowa i morfolinowa, a zwłaszcza grupa morfolinowa.

170 747

Przykładowo korzystnymi grupami R są atom wodoru, metyl, etyl, n-propyl, izopropyl, n-butyl, izobutyl, Π-rz.-butyl, 2-hydroksyetyl, 2-hydroksypropyl, 3-hydroksypropyl, 2-hydroksybutyl, 3-hydroksybutyl, 4-hydroksybutyl, 2,3-dwuhydroksypropyl, 3,4-dwuhydroksybutyl, cyjanometyl, 2-cyjanoetyi, 3-cykiopropyl, metoksymetyi, etoksymetyl, 2-metoksyetyl, 2-etoksyetyl, 3-metoksypropyl, 3-etoksypropyl, 2-hydroksy-3-metoksypropyl, chlorometyl, bromometyl, 2-ehloroetyl, 2-bromoetyl, 3-chloropropyl, 3-bromopropyl, 4-chlorobutyl, 4-bromobutyl, karboksymetyl, 2-karboksyetyl, 3-karboksypropyl, 4-karboksybutyl, 1,2-dwukarboksyetyl, karbamylornety 1, 2-karbamyloetyl, 3-karbamylopropyl. 4-karbamylobutyl, metoksykarbonylometyl, etoksykarbonylometyl, 2-metoksykarbonyloetyl, 2-etoksykarbonyloetyl, 3-metoksykarbonylopropyl, 3-etoksy karbonylopropyl, 4-metoksykarbonylobutyl, 4-etoksykarbonylobutyl, metyl okarbony loksy metyl, etylokarbonyloksymetyl, 2-metylokarbonyloksyetyl, 2-etylokarbonyloksyetyl, 3-metylokarbonyloksypropyl, 3-etylokarbonyloksypropyl, 4-metylokarbonyloksybutyl, 4-etylokarbonyloksybutyl, sulfametyl, 2-sulfoetyl,

3-sulfopropyl, 4-sulfobutyl, sulfamylometyl, 2-sulfamyloetyl, 3-sulfamylopropyl i 4-sulfamylobutyl. Wśród nich szczególnie korzystne są atom wodoru, metyl i etyl, a zwłaszcza atom wodoru.

Ri i R2 niezależnie oznaczają korzystnie atom wodoru, metoksyl lub metyl, a zwłaszcza atom wodoru.

Ponadto grupa -SO2Z jest korzystnie przyłączona w pozycji meta lub para względem grupy -N(RO)-, a zwłaszcza w pozycji meta.

Związki o wzorze 1 mogą mieć postać wolnego kwasu lub jego soli, korzystnie soli metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych, a szczególnie korzystnie soli sodowej, potasowej lub litowej.

Zgodnie ze sposobem według wynalazku związki o wzorze 1 wytwarza się stosując jako związki wyjściowe 2,4,6-trójchlorowco-s-triazynę, zdwuazowany związek składnika aminowego o ogólnym wzorze 3, w którym p ma wyżej podane znaczenie, związek o wzorze 4, związek o ogólnym wzorze 5, w którym R, Rj, R2 i Z mają wyżej podane znaczenie oraz związek o ogólnym wzorze 6, w którym X ma wyżej podane znaczenie, przy czym związki te można poddawać ze sobą reakcji w dowolnej kolejności, lecz tak, by jako produkt powstał związek o wzorze 1. Przykładowo zdwuazowany związek składnika aminowego o wzorze 3 poddaje się reakcji ze związkiem o wzorze 4 lub jego ugrupowaniem. Powyższe wzory przedstawiają związki wyjściowe w postaci wolnych kwasów, gdy grupą kwasową jest taka grupa jak grupa sulfo, lecz oczywiście można je także stosować w postaci soli i odnosi się to do całego poniższego opisu.

W szczególności związek o wzorze 1 lub jego sól można wytworzyć np. poddając związek o ogólnym wzorze 7, w którym p ma wyżej podane znaczenie, związek o wzorze 5 i związek o wzorze 6, w dowolnej kolejności, reakcji kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyną. Chromoforowy związek o powyższym wzorze 7 można otrzymać sprzęgnąwszy zdwuazowany związek składnika aminowego o wzorze 3 ze składnikiem sprzęgającym o wzorze 4.

Zgodnie z wynalazkiem związki o wzorze 1 można także wytwarzać poddając związek o wzorze 4, związek o wzorze 5 i związek o wzorze 6, w dowolnej kolejności, reakcji kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyną, a następnie sprzęgając powstały związek o ogólnym wzorze 8, w którym X, R, R1, R2 i Z mają wyżej podane znaczenie, ze zdwuazowanym związkiem składnika aminowego o wzorze 3, z wytworzeniem związku o wzorze 1 lub jego soli.

Zgodnie z wynalazkiem związki o wzorze 1 można także wytwarzać poddając związek o wzorze 4 i albo związek o wzorze 5, albo związek o wzorze 6, w dowolnej kolejności, reakcji kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyną, a następnie sprzęgający powstały związek o ogólnym wzorze 9, w którym T1 oznacza atom chlorowca, a T2 oznacza wyżej zdefiniowaną grupę X lub grupę o ogólnym wzorze 10, w którym R, Ri, R2 i Z mają wyżej podane znaczenie, ze zdwuazowanym związkiem składnika aminowego o wzorze 3, a potem prowadząc kondensację ze związkiem o wzorze 5, w przypadku gdy T2 oznacza X, albo ze związkiem o wzorze 6, w przypadku gdy T2 oznacza grupę o wzorze 10, z wytworzeniem związku o wzorze 1.

Ponadto zgodnie z wynalazkiem związki o wzorze 1 można wytworzyć prowadząc najpierw kondensację 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyny ze związkiem o wzorze 4, a potem sprzęgając zdwuazowany związek składnika aminowego o wzorze 3 z produktem tej kondensacji 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyny ze związkiem o wzorze 4 i poddając powstały związek o ogólnym

170 747 wzorze 11, w którym p i Ti mają wyżej podane znaczenie, kondensacji ze związkiem o wzorze 5 i związkiem o wzorze 6, w dowolnej kolejności, z wytworzeniem związku o wzorze 1.

Kolejność prowadzenia reakcji kondensacji 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyny ze związkami aminowymi odpowiednio o wzorze 4 lub 7 i wzorach 5 i 6 jest dowolna, lecz korzystnie, ze względu na wydajność procesu i jakość związku o wzorze 1, reakcji z 2,4,6-trójchlorowco-striazyną poddaje się związek aminowy o niższej reaktywności.

Warunki reakcji kondensacji nie mają krytycznego znaczenia i związki o wzorze 1 lub ich sole można otrzymać prowadząc reakcje kondensacji najpierw w temperaturze od -10°C do 40°C przy pH 2-10, a potem w temperaturze 0-70°C przy pH 2-10 i wreszcie w temperaturze 10-100°C i przy pH 2-10.

Jako wyjściowe 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyny szczególnie korzystne są chlorek cyjanurowy i fluorek cyjanurowy.

Do związków o wzorze 3 należą np. kwas 2-aminonaftalenosulfonowy-1, kwas 2-aminonaftalenodwusulfonowy-1,5, kwas 2-aminonaftalenodwusulfonowy-1,6, i kwas 2-aminonaftalenodwusulfonowy-1,7. Wśród nich korzystny jest kwas 2-aminonaftalenosuIfonowy-1.

Barwienie i drukowanie materiałów z włókien polega na tym, że w procesie barwienia lub drukowania jako barwnik stosuje się związek o ogólnym wzorze 1 lub jego sól.

Związki o wzorze 1 wykazują reaktywność z włóknem i można je stosować do barwienia i drukowania materiałów zawierających grupę hydroksylową i/lub grupę karbonamidową. Szczególnie korzystnie barwiony lub drukowany materiał ma postać włókien, ewentualnie mieszanych.

Do materiałów zawierających grupę hydroksylową należą takie materiały naturalne i syntetyczne jak materiały z włókien celulozowych i produktów ich regeneracji oraz materiały z polialkoholu winylowego. Do korzystnych włókien celulozowych należą bawełna i inne włókna roślinne, takie jak len, konopie, juta i ramia. Jako regenerowane włókna celulozowe można wymienić cięte i ciągłe włókna z jedwabiu wiskozowego.

Do materiałów zawierających grupę karbonamidową należą syntetyczne i naturalne poliamidy i poliuretany. W szczególności, w przypadku produktów w postaci włókien, należą do nich wełna i inne produkty z sierści zwierzęcej, jedwab, skóra, poliamid-6,6, poliamid-6, poliamid-11 i poliamid-4.

Związki o wzorze 1 można stosować do barwienia lub drukowania powyższych materiałów, zwłaszcza w postaci włókien, z użyciem metod zależnych od fizycznych i chemicznych właściwości tych materiałów.

Przykładowo barwienie włókien celulozowych z wyczerpywaniem barwnika można prowadzić w stosunkowo niskiej temperaturze, w obecności środka wiążącego kwas, takiego jak węglan sodowy, fosforan sodowy lub wodorotlenek sodowy, ewentualnie z dodatkiem obojętnej soli, takiej jak siarczan lub chlorek sodowy, a ponadto z użyciem środków ułatwiających rozpuszczanie, środków ułatwiających penetrację lub środków egalizujących. Obojętną sól ułatwiającą wyczerpywanie barwnika można dodać dopiero po osiągnięciu granicznej temperatury barwienia lub przed osiągnięciem tej temperatury, a w razie potrzeby można ją dodawać porcjami.

Barwienie włókien celulozowych metodą napawania prowadzi się w temperaturze pokojowej lub podwyższonej, po czym włókna te suszy się, a potem poddaje działaniu pary wodnej lub gorącego powietrza dla utrwalenia barwnika.

Drukowanie włókien celulozowych można prowadzić jednoetapowo, z użyciem pasty drukarskiej zawierającej środek wiążący kwas, taki jak wodorowęglan sodowy, z późniejszym poddaniem tych włókien działaniu pary wodnej w 95-160°C, względnie dwuetapowo, z użyciem obojętnej lub słabo kwaśnej pasty drukarskiej i przepuszczeniem włókien przez gorącą kąpiel zasadową zawierającą elektrolit lub następczym napawaniem włókien zasadową cieczą napawającą zawierającą elektrolit, z późniejszym działaniem parą wodną lub gorącym powietrzem.

Dla wytworzeni a pasty drukarskiej stosuje się pastę lub emulgator, taki j ak alginian sodowy lub eter skrobi, ewentualnie wraz ze znanym środkiem pomocniczym do barwników i/lub dyspergatorem.

170 747

Przykładami środków wiążących kwas odpowiednich jako środki utrwalające związki o wzorze 1 i na włóknach celulozowych są rozpuszczalne w wodzie zasadowe sole utworzone przez metal alkaliczny lub metal ziem alkalicznych i nieorganiczny lub organiczny kwas, względnie związek uwalniający alkalia po ogrzaniu. Szczególnie korzystne są wodorotlenki metali alkalicznych oraz sole metali alkalicznych i słabych lub średnio mocnych kwasów nieorganicznych i organicznych, a zwłaszcza sole sodowe i potasowe. Przykładami takich środków wiążących kwas są wodorotlenek sodowy, wodorotlenek potasowy, wodorowęglan sodowy, węglan sodowy, mrówczan sodowy, węglan potasowy, I-rz.. Il-rz. i ΙΙΙ-rz. fosforan sodowy, krzemian sodowy i trójchlorooctan sodowy.

Barwienie syntetycznych i naturalnych włókien poliamidowych i poliuretanowych można prowadzić drogą wyczerpywania barwnika z kąpieli kwaśnej lub słabo zasadowej, przy kontrolowanej wartości pH, a następnie zobojętniania, a w pewnych przypadkach alkalizowania kąpieli dla utrwalenia barwnika. Barwienie można realizować zazwyczaj w temperaturze 60-120°C. W celu uzyskania równomiernego wybarwienia można zastosować znany środek egalizujący,’' taki jak produkt kondensacji chlorku cyjanurowego i trzykrotnego molowego nadmiaru kwasu aminobenzenosulfonowego lub kwasu aminonaftalenosulfonowego, względnie produkt addycji stearyloaminy i tlenku etylenu.

Związki o wzorze 1 wykazują się znakomitą zdolnością barwienia i drukowania materiałów włóknistych. Są one szczególnie użyteczne w barwieniu materiałów z włókien celulozowych, gdyż pozwalają na otrzymanie produktów o doskonałej odporności na światło, na światło i pot, na wilgoć (odporność na pranie), na pot, na hydrolizę kwasową i zasadową, na ścieranie i na prasowanie.

Ponadto dają one znakomitą inkrustację, równomierność wybarwienia i odporność na spieranie, są wysoce rozpuszczalne i wykazują wysoki procentowy współczynnik wyczerpywania i utrwalania. Ponadto charakteryzują się odpornością na zmiany temperatury barwienia, ilość środków wiążących kwas lub obojętnych soli i składu kąpieli farbiarskiej, dzięki czemu otrzymuje się produkty o niezmiennie takiej samej jakości.

Ponadto związki o wzorze 1 są odporne na zmianę barwy w obróbce utrwalającej i obróbce żywicą wybarwionego produktu oraz zmianę barwy na skutek kontaktu z substancjami zasadowymi przy przechowywaniu.

Wynalazek ilustrują bliżej poniższe przykłady, w których części są częściami wagowymi.

Przykład I. Kwas 1-amino-8-naftolodwusulfonowy-3,6 (31,9 części) i chlorek cyjanurowy (18,5 części) poddano kondensacji w warunkach kwasowych w wodnym środowisku, znaną metodą. Następnie kwas 2-aminonaftalenosulfonowy-1 (22,3 części) zdwuazowano znaną metodą i zdwuazowany produkt sprzężono z produktem kondensacji. Otrzymano związek o wzorze 12 w postaci wolnego kwasu, który poddano kondensacji z morfoliną (8,0 części) w temperaturze 20-30°C, przy pH 7-8. Produkt kondensacji poddano dalszej kondensacji z 1-aminobenzo-3-p-sulfatoetylosulfonem (28,1 części), znaną metodą. Powstały związek poddano działaniu chlorku sodowego i otrzymano związek jednoazowy o wzorze 13 w postaci wolnego kwasu (Xmax 560 nm).

Przykładu. Postąpiono jak w przykładzie I, lecz zamiast kwasu 2-aminonaftalenosulfonowego-1, kwasu 1-amino-8-naftalenodwusulfonowego-3,6, morfoliny i 1-aminobenzeno-3-Psulfatoetylosulfonu zastosowano związki z kolumny odpowiednio 2, 3, 4 i 5 tabeli. Otrzymano związki jednoazowe, które po użyciu ich do barwienia dawały wybarwione produkty o odcieniach podanych w kolumnie 6 tabeli.

Przykłady XXVIII-XXXIV dotyczą barwienia i nie dotyczą sposobu wg wynalazku.

Przykład XXVIII. Poszczególne związki jednoazowe otrzymane jak w przykładach I i II (0,3 części) rozpuszczono w wodzie '(200 części). Po dodaniu siarczanu sodowego (10 części) i bawełny (10 części) temperaturę podwyższono do 50°C. Po upływie 30 minut dodano węglanu sodowego (4 części) i barwienie' w tej temperaturze prowadzono przez 1 godzinę. Po zakończeniu barwienia wybarwioną bawełnę wyprano w wodzie i mydle i otrzymano wybarwione produkty o barwie od czerwonej do błękttno-czerwonej , o wysokiej gęstość i wybarwienia i doskonałej trwałości, a zwłaszcza odporności na chlor, na światło i na światło i pot oraz o doskonałej inkrustacji.

170 747

φ Ή υ •σ ο	(£>	>. α ο > ίι φ Ν Ο » Ο α <-« X α> ι«Η X)	X β Ο β Φ Ν Ο 1 ο β 4-> *4 £	>1 β Ο β Φ Ν Φ ι ο β 4-> ·~4 3ί Φ· S	>1 β ο > ί< φ Ν Φ 1 ο β +> •4 0> Λ	>1 β Ο * β Φ Ν Ο	>Μ β Ο ρ φ Ν Ο ι Ο β +-> 4 X α> 3	X β Ο β φ Ν Φ 1 Ο β 4-> <4 Φ- 44 Λ	X β Ο > β φ Ν Ο 1 ο C -Μ -«4 X α> 3	X β ο β φ Ν Φ ł Ο β 4-* 4 Ο <•4 Λ	>4 β Ο β φ Ν Ο Ο β 4-> 4 X α> 3
X		C-	«Ο	ο	Ο	ΟΙ	m	St	OJ	6-	Ο
φ		^4	^4	-4	OJ	OJ	OJ	OJ	OJ	τ4	OJ
Ν
Ctf	ιη	β	(η	β	β	β	β	β	β	β	β
»4		Ο	ο	Ο	•ο	Ο	ο	ο	•ο	Ο	Ο
		Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν
Ν		*		ϊ	>	*	Sfc			£	*
		(Ο	(D	<£>	(Ο	(Ο	(Ο	(Ο	m	ιη	ιη
			^4	—4		Μ	—«	-«4	OJ	OJ	OJ
X
φ		ί-.	h	β	β	β	β	β	β	β	β
Ν		Ο	Ο	Ο	•ο	ο	-Ο	Ο	Ό	ο	ο
W	=t	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Μ	Ν	Ν	63
Μ Ν		>	*	*	>	*		*	*	*	S*
		ιη	ιη	ιη	m		ιη	m	ιη	ιη	ιη
X		wł	^4	••4	^4	OJ	-««4	w-l	•^4	^_\|
φ
Μ		β		β	(η	β	β	β	β	β	β
«Γ		Ο	Ο	Ο	Ο	ο	ο	-Ο	Ο	-ο	ο
~4	m	Ν	Ν	Ν	6)	Ν	Ν	Ν	63	63	Ν
CS)		*	>	*	*	*	*	*	*	st	*
X			St	st	=t	=t		=τ	St	=f
φ			•^4			-«4		^4
Ν
ttf	OJ	β		β	β	β	β	β	β	β	β
-4		Ο	Ο	Ό	-ο	«ο	ο	Ό	Ο	<	•ο
*		Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν	Ν
Ν			*	*	*	£	*	»	*	*	*
β
β
σ
							ł-4
	μ	>—»				»—t	1-4				►4
ώώ		1-4	>		ł-4	1-4	1-4	X		►—<	►4
>Ν Ν β		►—ł	»—1	>	>	>	>	►4	X	X	X
α.

170 747

Tabela (ciąg dalszy)

tO

blęKitno-czerwony

X G O * G Φ N υ o G X Q> 3

blęKitno-czerwony

X G O £ G Φ N O O c 4-> •H X 1> 3

X c o G Φ Ń υ 1 o q +j X d> Λ

blęKitno-czerwony

błęKitno-czerwony

błęKitno-czerwony j

X G g G Φ N O 1 O G +> X Φ- 3

blęKitno-czerwony

m

<o G Ό N

OJ OJ G o N *

OJ OJ G -O SJ s

wzór 22

cd OJ G Ό N

c- OJ G -O N

wzór 29

1 wzór 22

wzór 30

m G O N

OJ OJ G -O N *

wzór 33

wzór 34

OJ OJ G O N

wzór 22

zł*

wzór 25

OJ tO X OJ O X X

fO X o OJ X O OJ X O X OJ X

m X O O zł* X OJ O X OJ X

Ό OJ G -O N

X o o o OJ X o z OJ X

wzór 28

m X OJ O O zł* X OJ O X OJ X

G -O N

m OJ G -o N

wzór 16

<Q G •O N £

wzór 16

wzór 25

m X O OJ T< o OJ X O X OJ X

no

wzór 15

ID G O N 5e

wzór 15

| wzór 15

1 wzór 15

wzór 15

OJ

zf G •o N £

=4* G O N

1 wzór 14

wzór 14 L........

wzór 14

=t G O N £

=f G O N

wzór 14

Zt G O N

1 wzór 14

wzór 32

OJ m G O N

wzór 32

cu no G O N 5:

-

XIII

XIV

XV ...... J

►—» > X

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

(—4 X X

XXIII

XXIV

> X X

t—1 > X X

XXVII

170 747

Przykład XXIX. Poszczególne związki jednoazowe otrzymane jak w przykładach I i II (0,3 części) rozpuszczono w wodzie (200 części). Po dodaniu siarczanu sodowego (10 części) i bawełny (10 części) temperaturę podwyższono do 60°C. Po upływie 20 minut dodano węglanu sodowego (4 części) i barwienie w tej temperaturze prowadzono przez 1 godzinę.

Po zakończeniu barwienia wybarwioną bawełnę wyprano w wodzie i mydle i otrzymano wybarwione produkty o barwie od czerwonej do błękitno-czerwonej, o wysokiej gęstości wybarwienia i doskonałej trwałości, a zwłaszcza odporności na światło i na światło i pot oraz o doskonałej inkrustacji.

Przykład XXX. Sporządzono pastę barwiącą o następującym składzie:

Poszczególne związki jednoazowe z przykładów I i II 5 części

Mocznik 5 części

Podstawowa pasta z alginianu sodowego (5%) 50 części

Gorąca woda 25 części

Wodorowęglan sodowy 2 części

Reszta 13 części

Merceryzowaną popelinę bawełnianą poddano drukowaniu pastą barwiącą o powyższym składzie. Po wysuszeniu międzyoperacyjnym poddano ją działaniu pary wodnej w 100°C przez 5 minut, wyprano w gorącej wodzie, namydlono, spłukano gorącą wodą i wysuszono.

Wybarwione produkty miały barwę od czerwonej do błękitno-czerwonej, wykazywały wysoki procentowy współczynnik utrwalenia barwnika i miały doskonałą trwałość, a zwłaszcza odporność na światło i na pot i światło oraz doskonałą inkrustację.

Przykład XXXI. Poszczególne związki jednoazowe otrzymane jak w przykładach I i II (25 części) rozpuszczono w gorącej wodzie i ochłodzono do 25°C. Dodano 32,5% roztworu NaOH (5,5 części) i szkła wodnego (50-Baume, 150 części), a następnie wody do ogółem 1000 części w 25°C. Natychmiast potem napawaniu powstałą cieczą poddano materiał bawełniany, po czym wyjęto go, zawinięto w folię polietylenową i przechowywano w pomieszczeniu o temperaturze 20°C.

Materiał bawełniany poddano napawaniu, wyjęto go i zawinięto w folię polietylenową, tak jak to opisano powyżej, i przechowywano w pomieszczeniu o temperaturze 5°C. Wspomniane materiały odłożono na 20 godzin, po czym uprano je zimną wodą, a potem gorącą wodą. Następnie poddano je działaniu wrzącego roztworu detergentu, wypłukano zimną wodą i wysuszono.

Wybarwione produkty pozostawiono w temperaturze 20°C na 20 godzin, po czym produkty przechowywane w temperaturze 5°C oceniono pod względem różnic w odcieniu i gęstości. Zasadniczo nie stwierdzono żadnych różnic. Co więcej, produkty barwione na zimno wykazywały doskonałą inkrustację.

Przykład XXXII. Poszczególne związki jednoazowe otrzymane jak w przykładach I i II (25 części) rozpuszczono w gorącej wodzie i ochłodzono do 25°C. Dodano 32,5% roztworu NaOH (10 części) i bezwodnego siarczanu sodowego (30 części), a następnie wody do ogółem 1000 części w 25°C. Natychmiast potem napawaniu powstałą cieczą poddano materiał z jedwabiu wiskozowego, po czym wyjęto go, zawinięto w folię polietylenową i przechowywano w pomieszczeniu o temperaturze 20°C.

Materiał z jedwabiu wiskozowego poddano napawaniu, wyjęto go i zawinięto w folię polietylenową, tak jak to opisano powyżej, i przechowywano w pomieszczeniu o temperaturze 5°C. Wspomniane materiały odłożono na 20 godzin, po czym uprano je zimną wodą, a potem gorącą wodą. Następnie poddano je działaniu wrzącego roztworu detergentu, wypłukano zimną wodą i wysuszono.

Wybarwione produkty pozostawiono w temperaturze 20°C na 20 godzin, po czym produkty przechowywane w temperaturze 5°C oceniono pod względem różnic w odcieniu i gęstości. Zasadniczo nie stwierdzono żadnych różnic.

Przykład XXXIII. Powtórzono tok postępowania z przykładu XXIX, z tym wyjątkiem, że zastosowano 3, a nie 4 części węglanu sodowego. Otrzymano wybarwione produkty o takiej samej jakości jak jakość produktów z przykładu XXIX wybarwionych przy użyciu poszczególnych związków jednoazowych.

170 747

Przykład XXXIV. Powtórzono tok postępowania z przykładu XXIX, z tym wyjątkiem, że zastosowano temperaturę 50°C zamiast 60°C. Otrzymano wybarwione produkty o takiej samej jakości jak jakość produktów z przykładu XXIX wybarwionych przy użyciu poszczególnych związków jednoazowych. Takie same wyniki otrzymano przy zastosowaniu temperatury 70°C.

Przykład XXV. Powtórzono tok postępowania z przykładu XXIX, z tym wyjątkiem, że zastosowano 5, a nie 10 części siarczanu sodowego. Otrzymano wybarwione produkty o takiej samej jakości jak jakość produktów z przykładu XXIX wybarwionych przy użyciu poszczególnych związków jednoazowych.

Wzór 3 Wzór 4

Η-Χ

Wzór 6

Wzór 5 r₂

Wzór 4a

170 747

(scy-Op sąy W

Wzór 7

(scy-Op syn scyH

Wzór 11

SO3H

Wzór 15

H^©yso£^oscyH

Wzór 17

170 747

H₂N-7QOCH₃ sąąH/.osofe

SO£H=CH₂

Wzór 1

OH

Wzór 18 c₂h₅ hi^

WWW sofe

Wzór 20 SOfe

Wzór 21

H1J<^

SOAHiOSCbH

Wó 22 ' OCH,

H^-^socyŁOsOjH ch₃ , och₃ ^{W ó 23}

WW>WWW HfO och₃

Wzór 24

Wzór 25 ^HrO H₂N-^)-SO£_?H, .Cl

Wzór 26

HzN-O 28

COOH

SOpHOSOfe

Wzór 30

Wzór 27 och₃

H>nhQ

SOzdiOSOjH

Wzór 29

w

Wzór 32

SOfe ' NH2

CH

HŃwf 1

Wzór 31

S0£₂H,0SąH

H2N-0-SQ£H-CH₂

H/l^O^OCH sąCjHosofei 'Wzió' 34

Wzór 33

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób wytwarzania nowych związków jednoazowych o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza grupę alkiloaminową C5-C7-cykloalkiloaminową, piperydynową, pirolidynową lub morfolinową, ewentualnie podstawione grupą inną niż grupa sulfo, R oznacza atom wodoru albo niepodstawiony lub podstawiony hydroksylem, grupą cyjanową, alkoksylem, atomem chlorowca, karbamylem, karboksylem, alkoksykarbonylem, alkilokarbonyloksylem, grupą sulfo lub sulfamylem C1-C4-alkil, R1 i R2 niezależnie oznaczają atom wodoru, metoksyl, etoksyl, metyl, etyl, atom chloru, atom bromu, grupę nitrową, karboksyl lub grupę sulfo, Z oznacza winyl lub grupę o wzorze -CH2CH2 Y, w którym Y oznacza ugrupowanie estru kwasu siarkowego, estru kwasu tiosiarkowego, estru kwasu fosforowego, estru kwasu octowego lub atom chlorowca, a p oznacza 0 lub 1, w postaci wolnego kwasu lub soli, znamienny tym, że reakcji poddaje się 2,4,6-trójchlorowco-s-triazynę, zdwuazowany związek składnika aminowego o ogólnym wzorze 3, w którym p ma wyżej podane znaczenie, związek o wzorze 4, związek o ogólnym wzorze 5, w którym R, R1, R2 i Z mają wyżej podane znaczenie i związek o ogólnym wzorze 6, w którym X ma wyżej podane znaczenie, po czym powstały związek wyodrębnia się w postaci wolnego kwasu lub soli.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że zdwuazowany związek składnika aminowego o wzorze 3 sprzęga się ze związkiem o wzorze 4, z wytworzeniem związku o ogólnym wzorze 7, w którym p ma znaczenie podane w zastrz. 1, po czym ten związek o wzorze 7, związek o wzorze 5 i związek o wzorze 6 poddaje się w dowolnej kolejności kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyną i powstały związek wyodrębnia się w postaci wolnego kwasu lub soli.
3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że związek o wzorze 4, związek o wzorze 5 i związek o wzorze 6 poddaje się, w dowolnej kolejności, kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-striazyną, z wytworzeniem związku o ogólnym wzorze 8, w którym X, R, R1, R2 i Z mają znaczenie podane w zastrz. 1, po czym ten związek o wzorze 8 sprzęga się ze zdwuazowanym związkiem składnika aminowego o wzorze 3 i powstały związek wyodrębnia się w postaci wolnego kwasu lub soli.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że związek o wzorze 4 i albo związek o wzorze 5, albo związek o wzorze 6 poddaje się, w dowolnej kolejności, kondensacji z 2,4,6-trójchlorowco-s-triazyną, z wytworzeniem związku o ogólnym wzorze 9, w którym T1 oznacza atom chlorowca, a T 2 oznacza grupę X zdefiniowaną w zastrz. 1 lub grupę o ogólnym wzorze 10, w którym R, R1, R2 i Z mają znaczenie podane w zastrz. 1, po czym ten związek o wzorze 9 poddaje się sprzęganiu ze zdwuazowanym związkiem składnika aminowego o wzorze 3, a następnie prowadzi się kondensację ze związkiem o wzorze 5, w przypadku gdy T 2 oznacza grupę X zdefiniowaną w zastrz. 1, albo ze związkiem o wzorze 6, w przypadku gdy T2 oznacza grupę o wzorze 10 i powstały związek wyodrębnia się w postaci wolnego kwasu lub soli.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym. że 2,4,6-trójchlorowco-s-triazynę poddaje się kondensacji ze związkiem o wzorze 4, produkt tej reakcji kondensacji sprzęga się ze zdwuazowanym związkiem składnika aminowego o wzorze 3 z wytworzeniem związku o ogólnym wzorze 11, w którym p i T1 mają wyżej podane znaczenie, po czym ten związek o wzorze 11 poddaje się kondensacji, w dowolnej kolejności, ze związkiem o wzorze 5 i związkiem o wzorze 6 i powstały związek wyodrębnia się w postaci wolnego kwasu lub soli.
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako związek o wzorze 3 stosuje się związek o wzorze 3a, a jako związek o wzorze 4 stosuje się związek o wzorze 4-a.
7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się związek o wzorze 4, w którym X oznacza grupę morfolinową lub piperydynową.

170 747
8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się związek o wzorze 5, w którym R oznacza atom wodoru, metyl lub etyl.
9. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się związek o wzorze 5. w którym Z oznacza winyl lub sulfatoetyl.