PL173867B1

PL173867B1 - Kompozycja kopolimerowa

Info

Publication number: PL173867B1
Application number: PL91289707A
Authority: PL
Inventors: Antonius A. Broekhuis; Franciscus Ch. Groenland; Johan M. Beijen
Original assignee: Shell Int Research
Priority date: 1990-04-03
Filing date: 1991-04-02
Publication date: 1998-05-29
Also published as: HU214013B; KR100199304B1; FI911579L; JPH04224863A; CN1032863C; PL289707A1; AU7401891A; HUT57807A; EP0450695A1; FI101972B; ES2084085T3; DE69116412D1; CZ284905B6; CN1055375A; KR910018475A; BR9101315A; FI101972B1; HU911069D0; CS9100902A2; DE69116412T2

Abstract

1. Kompozycja kopolimerowa, znamienna tym, ze zawiera wieksza ilosc przemienne- go kopolimeru tlenku wegla z jednym lub wieksza liczbe olefinowo nienasyconych zwiazków i mniejsza ilosc jednego lub wiecej dodatków smarowych o wzorze ogólnym X-R, w którym X oznacza element polarny zawierajacy 1-4 grup polarnych a R oznacza jednowartosciowa grupe hydrokarbylowa zawierajaca 10 do 30 atomów wegla, która jest przylaczona do jednej z grup polarnych, w którym polarny element X oznacza jedna z nastepujacych grup: (a) alkoholowa -OH, (b) -CO-O-R', (c) -O-CO-R' i (d) -CO-OH, w których R' oznacza grupe alkilowa zawierajaca do 4 atomów wegla, która moze byc podstawiona jedna, dwiema lub trzema grupami -OH. PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są kompozycje kopolimerowe zawierające kopolimer i jeden lub więcej dodatków smarowych, zwłaszcza kompozycje kopolimerowe zawierające większą ilość przemiennego kopolimeru tlenku węgla z jednym lub większą liczbą olefinowo nienasyconych związków i mniejszą ilość jednego lub więcej dodatków smarowych.

Omawiane kopolimery charakteryzują się liniową powtarzalną strukturą /A-CO/, która zakłada, że jednostka A znajduje się z lewej i prawej strony między jednostkami karbonylowymi. A jest jednostką pochodzącą z olefinowo nienasyconego związku. Określenie kopolimer obejmuje terpolimery, w których występują różne jednostki A. W ten sposób kopolimery są liniowymi kopolimerami tlenku węgla z jednym lub większą liczbą olefinowo nienasyconych związków. Przykłady odpowiednich olefinowo nienasyconych związków dostarczających jednostkę A obejmują eten, propen, buten, okten, styren i estry akrylowe. Wymienione wyżej kopolimery są znane z publikacji US-A-3694412, EP-A-121965 i EP-A-181014. Chociaż te kopolimery mają atrakcyjne własności fizyczne i mechaniczne takie jak granica plastyczności,

173 867 wytrzymałość na rozciąganie, udarność i moduł zginania, w niektórych przypadkach ich własności przetwórcze są możliwe do poprawienia.

Kopolimery o wysokiej lepkości istotnej lub granicznej liczbie lepkościowej (LVN) mają lepsze własności fizyczne takie jak termoplastyczne własności techniczne, niż kopolimery o niższej lepkości istotnej. Przetwarzanie ze stopu, na przykład wytłaczanie kopolimerów, zwłaszcza gdy mają LVN powyżej około 2,0 dl/g (mierzoną w temperaturze 60°C w m-krezolu), niekorzystnie oddziaływuje przez słabą stabilność stopu, która jest widoczna z dostrzegalnego wzrostu lepkości stopu ze zwiększającym się czasem przebywania. W szczególności przy zastosowaniach włóknistych i płytowych, wytłaczanie ze stopu jest etapem krytycznym nawet dla kopolimerów o niskiej LVN. Oczywiste jest, że pożądane jest polepszenie stabilności stopu kopolimeru.

Wiadomo, że niektóre dodatki takie jak amidy kwasu karboksylowego i wodorotlenek glinu działają jako dodatki smarowe tak, że poprawiają własności płynięcia kopolimerów. Chociaż dodawanie tych związków do kopolimerów powoduje poprawę własności płynięcia, okazuje się, że szczególnie przy operacjach przetwarzania ze stopu w produkcji' przemysłowej kształtowanych elementów i wytłaczania na skalę przemysłową włókien i płyt, własności płynięcia można poprawić jeszcze bardziej. Celem wynalazku jest dostarczenie kompozycji polimerowych o bardziej ulepszonych własnościach płynięcia.

Kompozycje kopolimerowe zawierające większą ilość przemiennego kopolimeru tlenku węgla z jednym lub większą liczbą olefinowo nienasyconych związków i mniejszą ilość jednego lub więcej dodatków smarowych o wzorze ogólnym X-R, w którym X oznacza element polarny zawierający 1-4 grup polarnych a R oznacza jednowartościową grupę hydrokarbylową zawierającą 5 do 30 atomów węgla, którajest przyłączona do jednej z grup polarnych, w których element polarny jest grupą amidu kwasu karboksylowego, są znane z publikacji EP-A-326224. Te dodatki smarowe obejmują amidy nasyconego kwasu tłuszczowego, amidy kwasu tłuszczowego z nienasyconymi wiązaniami węgiel-węgiel i amidy aromatycznego kwasu karboksylowego. Dla fachowców w tej dziedzinie jest zrozumiałe, że obecność grupy amidowej kwasu karboksylowego jako elementu polarnego razem z hydrokarbylowym elementem strukturalnym jest wstępnym warunkiem dla niepolimerycznej substancji organicznej, aby była aktywna jako dodatek smarowy w kopolimerach. Również jest jasne, że dodatek smarowy znany na przykład dla poliolefin niekoniecznie będzie powodował żądane własności płynięcia w kopolimerach, ponieważ ogromna ilość grup karbonylowych czyni kopolimery całkiem innymi od innych polimerów.

Nieoczekiwanie stwierdzono, że gdy stopione kopolimery utrzymuje się w warunkach ścinania, dodatek specyficznych innych związków zawierających tlen, które zawierają wspomniany wyżej hydrokarbylowy element strukturalny obok jednej lub więcej grup alkoholowych, eterowych, karboksylowych lub estrowych w swoich cząsteczkach, powoduje występowanie mniejszego tarcia w stopie, i co jest zaskakujące, wpływ tych związków na wzrost lepkości stopu jest bardziej zaznaczony niż wpływ amidów kwasu tłuszczowego. Jeszcze bardziej zadziwiające jest, że inne związki, znane jako dodatki smarowe do poliolefin, np. woski, nie wywierają takiego wpływu. Czynią one nawet kopolimer nieprzetwarzalnym, być może dlatego, że tworzą warstwę poślizgową między stopem polimerowym i powierzchniami metalu. Te związki zawierające tlen działają jako dodatki smarowe w kopolimerach i są lepsze od znanych dodatków smarowych stanowiących amidy kwasu karboksylowego. Stwierdza się, że w wyniku lepszego przetwarzania, dodanie tych dodatków również prowadzi do poprawy mechanicznych własności przetwarzanych kopolimerów, takich jak udarność. Kompozycje kopolimerów z wymienionymi wyżej związkami zawierającymi tlen są nowe.

Wynalazek dotyczy nowych kompozycji kopolimerowych zawierających większą ilość przemiennego kopolimeru tlenku węgla z jednym lub większą liczbą olefinowo nienasyconych związków i mniejszą ilość jednego lub więcej dodatków smarowych o wzorze ogólnym X-R, w którym X oznacza element polarny zawierający 1-4 grup polarnych i R oznacza jednowartościową grupę hydrokarbonylową zawierającą 10 do 30 atomów węgla, która jest przyłączona do jednej z grup polarnych, w którym polarny element X oznacza jedną z następujących grup: (a)

173 867 alkoholową -OH, (b) -CO-O-R', (c) -O-CO-R' i (d) -CO-OH, w których R' oznacza grupę alkilową zawierającą do 4 atomów węgla, która może być podstawiona 1 do 3 grupami -OH.

Pożądane dodatki smarowe stosowane w kompozycjach według wynalazku mogą obejmować na przykład 2-oktanodekanol, 4-izopropoksyeikozan, pentadekanokarboksylan butylu, 2,2,4,4,6,6-heksametyloheksanokarboksylan etylu, kwas mentoksyoctowy, 2-(2'-hydroksyetylo)oksytetradekan, 2'-butoksyadypinian 4-dodecylofenyloetylu i kaprynian acetoksymetylu.

Wyrażenie mniejsza ilość będzie jasne dla fachowców w tej dziedzinie, jako oznaczające mniej niż 50% wagowych w stosunku do wagi kompozycji w przypadkach, gdy kompozycje zawierają tylko polimer i dodatek smarowy. Zazwyczaj nie będzie konieczne stosowanie więcej niż pewnej ilości do osiągnięcia możliwych do przyjęcia osiągów. Dogodnie cała ilość dodatków smarowych mieści się w zakresie od 0,01 do 5% wagowych, szczególnie dogodnie od 0,05 do 3% wagowych, zwłaszcza od 0,1 do 1% wagowych w stosunku do wagi kompozycji.

Grupa hydrokarbylowa R opisana wyżej jako grupa jednowartościowa, jest przyłączona do grupy polarnej. Jest zrozumiałe, że pożądane są związki X-R, które zawierają dwie lub więcej grup polarnych w elemencie polarnym X i w którym grupy hydrokarbylowe R nie są przyłączone bezpośrednio do jednej z grup polarnych, lecz do wielowartościowej grupy alkilowej R' łączącej wzajemnie grupy polarne. Na przykład możliwy do przyjęcia jest 4-metoksy-3-pentadecylobenzoesan metylu jako równoważnik jego izomeru 4-heksadecyloksybenzoesanu metylu. Z drugiej strony, takie związki nie są łatwo dostępne w chemicznych syntezach jak te, w których grupa hydrokarbylowa R jest przyłączona do grupy polarnej.

Niektóre kombinacje grup polarnych przyłączonych do jednej grupy alkilowej mogą dawać w wyniku związki nietrwałe. Na przykład kwasy gamma-hydroksykarboksylowe i niektóre analogiczne estry stosowane w kompozycjach według wynalazku będą tworzyły po ogrzaniu gamma-laktony. Związki tak utworzone in situ zazwyczaj wchodzą w zakres wynalazku i tym samym są uważane za część wynalazku.

Dogodnie można stosować dodatki smarowe, których cząsteczki mają element polarny X zawierający jedną alkoholową grupę OH. Na przykład odpowiednimi dodatkami smarowymi są

4-dodecylocykloheksylokarbinol, alkohol alfa-decylobenzylowy, 2-metylo-pentadekanol-2- i 1-dodekanol. Bardzo dobre działanie smarowe można uzyskać z 1-dokozanolem.

Inne środki stosowane w kompozycjach według wynalazku mają dogodnie element polarny X w cząsteczkach, który zawiera jedną grupę estru karboksylowego -CO-O-R', w której R' oznacza grupę alkilową zawierającą do 4 atomów węgla, która może być podstawiona jedną, dwiema lub trzema grupami -OH. Takie dodatki mogą stanowić na przykład pentadekanokarboksylan 2,3,4-trihydroksybutylu. Korzystnie R' oznacza grupę alkilową zawierającą 3 atomy węgla, która może być podstawiona dwiema grupami -OH. Przykładami takich elementów polarnych są te, które pochodzą z gliceryny. Korzystnie R' oznacza grupę 2,3dihydroksypropylową i korzystnymi dodatkami smarowymi są na przykład 1-mono(2',4'-didecylobenzoesan)gliceryny, 1-monooleinian gliceryny i 1-monoheksakozakarboksylan gliceryny. Bardzo dobre wyniki daje 1-monostearynian gliceryny.

Inne dodatki smarowe stosowane w kompozycjach według wynalazku mają dogodnie element polarny X w cząsteczkach, który zawiera grupę -CO-O-R' lub -O-CO-R', w których podstawnik R' oznacza grupę alkilową zawierającą do 4 atomów węgla. Przykładami takich dodatków są octan montanylu, trimetylooctan 3-decylofenylu i tetradekakarboksylan izobutylu. Korzystnie element polarny zawiera grupę -CO-O-R', w której R' oznacza grupę alkilową zawierającą do 4 atomów węgla, szczególnie korzystnie R' oznacza grupę metylową. Korzystnymi dodatkami są na przykład stearolinian butylu i 4-undecylofenylooctan izopropylu a szczególnie korzystnymi dodatkami są na przykład alfa-linoleinian metylu i laurynian metylu. Doskonałym dodatkiem smarowym jest montanan metylu.

Również, gdy element polarny X zawiera jedną grupę karboksylową, związki X-R są dogodnymi dodatkami smarowymi dla kopolimerów. Przykładami takich związków są kwas oleinowy, kwas montanowy, kwas 4-cykloheksylobenzoesowy i kwas palmitynowy. Bardzo skutecznym dodatkiem smarowym jest kwas stearynowy.

Grupa hydrokarbonylowa R zawierająca 10 do 30 atomów węgla, czyni te dodatki mniej lotnymi. Grupa ta może zawierać jeden lub więcej pierścieni aromatycznych lub alicyklicznych

173 867 lub jej łańcuch atomów węgla może być rozgałęziony. Przykładami takich aromatycznych struktur pierścieniowych są ugrupowania benzenowe i naftalenowe. Alicykliczne struktury pierścieniowe stanowią na przykład ugrupowania cykloheksanu, cykloheptanu i norbornanu. Grupa hydrokarbylowa R korzystnie jest grupą pierwszorzędową, to znaczy grupą, której punkt przyłączenia do grupy polarnej jest na atomie węgla, który niesie dwa atomy wodoru. Szczególnie korzystnie grupa hydrokarbylowa R zawiera liniowy łańcuch atomów węgla i najkorzystniej jest także nasycona. Dodatki smarowe pochodzące z pierwszorzędowej grupy R mającej liniowy i nasycony łańcuch węglowodorowy są bardziej stabilne w przypadkach, gdy reakcje degradacji rodnikowej odgrywają rolę. Przykładami bardziej korzystnych grup R są łańcuchy węglowodorowe alkoholu oleilowego, kwasu linolowego, kwasu stearolowego i kwasu linolenowego. Przykładami najkorzystniejszych grup R są łańcuchy węglowodorowe kwasu mirystynowego, alkoholu stearylowego, kwasu stearynowego, kwasu palmitynowego i kwasu montanowego.

Dodatki smarowe mogą być stosowane same lub w kombinacji z jednym lub większą liczbą dalszych dodatków, które poprawiają inne własności kompozycji takie jak stabilność tlenową i stabilność UV. Takie dalsze dodatki mogą być wybrane z grupy utworzonej przez związki fenolowe z zawadą przestrzenną, aminy aromatyczne, hydroksybenzofenony, hydroksyfenylobenzotriazole, wodorotlenki glinu, amidy kwasowe kwasów monokarboksylowych i kopolimery etylenu i kwasu akrylowego lub metakrylowego. Niektóre z nich mogą być dobrze znanymi, dostępnymi w handlu dodatkami do polimerów. Odpowiednie związki fenolowe z zawadą przestrzenną są wybrane z 2,5-dialkilofenoli, z estrów prostołańcuchowego alkoholu i hydroksy, dialkilofenylo-podstawionego kwasu karboksylowego, z 1,2-bis(acetylo)hydrazyn, w których grupa acetylowa niesie podstawnik hydroksy, dialkilofenylowy, z N,N'-bis(acetoksyalkilo)oksalamidów, w których grupa acetylowa niesie podstawnik hydroksy, dialkilofenylowy i z alfaN,omega-N-bis(acetylo)diamin, w których grupa acetylowa niesie podstawnik hydroksy, dialkilofenylowy. Odpowiednie aminy aromatyczne są wybrane z grupy utworzonej przez difenyloaminy takie jak 4,4'-bisbenzylo-difenyloaminy lub anilino-difenyloaminy i diaminonaftaleny takie jakN,N,N',N'-tetraalkiloaminonaftaleny. Dogodnym typem wodorotlenku glinu jest bajeryt.

Przemienny kopolimer tlenku węgla z jednym lub większą liczbą olefinowo nienasyconych związków, który jest częścią kompozycji według wynalazku, może być w szczególności kopolimerem tlenku węgla z etylenem lub terpolimerem tlenku węgla, etylenu i propylenu. Korzystnymi ko- i terpolimerami są te, które mają LVN od 1,0 do 5,0 dl/g, korzystnie od 1,3 do 4,0 dl/g, zwłaszcza od 2,1 do 3,0 dl/g.

Dodatki smarowe można dodawać do kopolimeru w różnych ciągłych lub nieciągłych procesach, na przykład przez mieszanie na sucho i bębnowanie, przez osadzanie z rozpuszczalnika i usuwanie rozpuszczalnika przez odparowanie. Kopolimer może być obecny w postaci proszku lub jako granulat.

Kompozycje według wynalazku· mogą być przetwarzane w wyroby takie jak włókna, folie, laminaty, rury i wyroby mające skomplikowany kształt, za pomocą konwencjonalnych technik przetwarzania takich jak przędzenie ze stopu, wytłaczanie, współwytłaczanie, formowanie wtryskowe i formowanie wtłoczne.

Dodatki smarowe stosowane w kompozycjach według wynalazku nie tylko poprawiają płynięcia omawianych ko- i terpolimerów tlenku węgla i olefiny, lecz również czynią te ko- i terpolimery mniej skłonne do degradacji podczas przetwarzania ze stopu. Osiągi tych dodatków smarowych porównane do osiągów znanych amidów kwasu karboksylowego są nieoczekiwane.

Tym samym czynią one niektóre typy kopolimerów możliwe do przetworzenia, które były trudno przetwarzalne przed ujawnieniem niniejszego wynalazku.

Przykład I. Granulat terpolimeru zawierającego eten, propen i tlenek węgla, mającego LVN 1,36 dl/g (mierzoną w m-krezolu w temperaturze 60°C), temperaturę topnienia kryształów 222°C i zawierającego 0,5% wagowych n-oktadecylowego estru kwasu 3-(3,5-di-t-butylo-4hydroksyfenylo)propionowego i 0,5% wagowych 2,6-di-t-butylo-4-metylofenolu (dostępne w handlu antyutleniacze), zmieszano z próbkami różnych dodatków przez mieszanie na sucho i bębnowanie na powietrzu przez 85 minut. Otrzymane próbki mieszanek i próbki terpolimeru bez dodatków przeniesiono do przemysłowego reometru momentu obrotowego (przeznaczonego do

173 867 charakteryzowania polichlorku winylu i wyposażonego w dwa trzpienie obrotowe) pracującego w temperaturze 240°C. Moment obrotowy mierzono przy szybkości 60 obrotów na minutę jednego trzpienia i 40 obrotów na minutę drugiego trzpienia. Wyniki są przedstawione w tabeli 1.

W poniższej tabeli 1 określenie powtórzone dotyczy powtórnego przeprowadzenia doświadczenia z poprzedzającym to określenie dodatkiem. W kolumnach obok podano wyniki uzyskane w tym powtórnym doświadczeniu.

Tabela 1

Dodatek (% wag.)	Początkowy moment obrotowy Nm	Szybkość wzrostu momentu obrotowego Nm/min
Przykłady 1-monostearynian gliceryny (0,2)	2,8	0,07
1-monostearynian gliceryny (0,5)	3,4	0,06
1-monostearynian gliceryny (1,0)	3,6	0,07
- powtórzenie	3,6	0,06
kwas stearynowy (0,2)	3,6	0,10
- powtórzenie	3,8	0,07
kwas stearynowy (0,5)	3,3	0,10
- powtórzenie	3,8	0,10
1-dokozanol (1,0)	3,6	0,04
montanan metylu (1,0)	2,8	0,09
- powtórzenie	2,8	0,06
1-monostearynian gliceryny (0,5)	3,1	0,04
i bajeryt (0,5) Eksperymenty porównawcze: bez dodatku	4,7	5,1
- powtórzenie	4,5	5,3
stearamid (0,1)	5,5	>5
- powtórzenie	5,5	>5
stearamid (0,5)	3,3	1,0
- powtórzenie	3,2	1,1
stearamid (1,0)	2,2	0,13
- powtórzenie	2,8	0,10
lauramid (1,0)	3,3	0,35
- powtórzenie	3,3	0,36

Przykład II. Terpolimer zawierający eten, propen i tlenek węgla w postaci proszku, mający LVN 1,85 dl/g (mierzoną w m-krezolu w temperaturze 60°C) i temperaturę topnienia kryształów 222°C i zawierający 0,5% wagowych 3,5-di-t-butylo-4-hydroksytoluenu (dostępny w handlu antyutleniacz) zmieszano z próbką 1-monostearynianu gliceryny przez mieszanie na sucho i bębnowanie na powietrzu przez 5 minut. Otrzymane próbki mieszanki i próbki terpolimeru bez dodatku 1-monostearynianu gliceryny formowano wtryskowo w krążki o grubości 2 mm i o średnicy 60 mm, stosując temperaturę dyszy 250°C i temperaturę formy 70°C. Krążki badano w maszynie do prób udarnościowych z szybkością trzpienia 4,43 m/s, stosując trzpień o średnicy 15,7 mm i podporę krążka 42 mm. Podczas próby temperatura krążków wynosiła -10°C. Wyniki są przedstawione w tabeli 2.

Tabela 2

Dodatek (% wag.)	Energia uderzenia J	Pęknięcia kruche* %
Przykład: 1-monostearynian gliceryny (0,4)	44	, 0
Eksperyment porównawczy: bez dodatku	34	35

* w stosunku do liczby badanych próbek

173 867

Kompozycje, które zawierają 1-monost.earynian gliceryny, kwas stearynowy, 1-dokozanol lub montanian metylu stanowią kompozycje według wynalazku a eksperymenty obejmujące stearamid i lauramid zostały dodane dla porównania. Wartości mierzone dla początkowego momentu obrotowego wykazują, że 1-monostearynian gliceryny, kwas stearynowy, 1-dokozanol i montanian metylu smarują stop polimeru.

We wszystkich przypadkach wzrost momentu obrotowego może być uważany za funkcję czasu przebywania w reometrze. Ten wzrost jest wynikiem sieciowania, jako konsekwencja tarcia i wewnętrznej niestabilności stopu kopolimerów. Rozpatrując szybkość wzrostu momentu obrotowego, obserwuje się, że szybkość jest zmniejszona przez wszystkie dodatki w wyniku ich aktywności smarowej i że 1-monostearynian gliceryny, kwas stearynowy, 1-dokozanol i montanian metylu są pod tym względem bardziej skuteczne niż stearamid i lauramid.

Przykład II wskazuje, że w wyniku lepszego przetwarzania uzyskanego z dodatkami smarowymi wykorzystywanymi w kompozycjach według wynalazku, przetworzony terpolimer ma polepszoną odporność udarnościową, wykazując mniejsze tendencje do kruchego pękania i może pochłaniać większą energię uderzeniową.

Przykład wykazuje bardzo jasno, że stosunkowo mniej krytyczne jest, czy element polarny zawiera jedną lub więcej grup hydroksylowych lub ich kombinację z grupą estrową lub tylko ester lub grupę estru karboksylowego. Ponadto niniejsze dodatki smarowe mogą być łączone z innymi dodatkami o szeroko odmiennym charakterze, analogicznych do związków fenolowych z zawadą przestrzenną i wodorotlenku glinu.

173 867

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz.

Cena 2,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Kompozycja kopolimerowa, znamienna tym, że zawiera większą ilość;, przemiennego kopolimeru tlenku węgla z jednym lub większą liczbę olefinowo nienasyconych związków i mniejszą ilość jednego lub więcej dodatków smarowych o wzorze ogólnym X-R, w którym X oznacza element polarny zawierający 1-4 grup polarnych a R oznacza jednowartościową grupę hydrokarbylową zawierającą 10 do 30 atomów węgla, która jest przyłączona do jednej z grup polarnych, w którym polarny element X oznacza jedną z następujących grup: (a) alkoholową -OH, (b) -CO-O-R', (c) -O-CO-R' i (d) -CO-OH, w których R' oznacza grupę alkilowy zawierającą do 4 atomów węgla, która może być podstawiona jedną, dwiema lub trzema grupami -OH.
2. Kompozycja według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera dodatki smarowe w ilości 0,05 do 3% wagowych w stosunku do wagi kompozycji.
3. Kompozycja według zastrz. 2, znamienna tym, że zawiera dodatki smarowe w ilości 0,1 do 1% wagowych w stosunku do wagi kompozycji.
4. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że element polarny zawiera jedną alkoholową grupę -OH.
5. Kompozycj a według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że polarny element X zawiera jedną grupę estru karboksylowego -CO-O-R', w której R' oznacza grupę alkilową zawierającą do 4 atomów węgla, która może być podstawiona jedną, dwiema lub trzema grupami -OH.
6. Kompozycja według zastrz. 5, znamienna tym, że zawiera element polarny w którym R' oznacza grupę 2,3-dihydroksypropylową.
7. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że element polarny X zawiera grupę -CO-O-R', w której R' oznacza grupę metylową.
8. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że element polarny zawiera jedną grupę karboksylową.
9. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że grupa hydrokarbylowa R jest grupą pierwszorzędową i zawiera nasycony liniowy łańcuch o 10 do 30 atomach węgla.
10. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że dodatki są wybrane z grupy obejmującej kwas stearynowy, montanian metylu, 1-dokozanol i 1-monostearynian gliceryny.
11. Kompozycja według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienna tym, że jako kopolimer zawiera, kopolimer tlenku węgla z etylenem lub terpolimer tlenku węgla, etylenu i propylenu, a LVN ko- lub terpolimeru wynosi od 1,0 do 5,0 dl/g, zwłaszcza od 1,3 do 4,0 dl/g.