PL176192B1

PL176192B1 - Mieszanina poliuretanowa i sposób poprawiania odporności na zaciekanie i/lub lepkości kompozycji wodnej

Info

Publication number: PL176192B1
Application number: PL94301785A
Authority: PL
Inventors: Eric K. Eisenhart; Rodney L. Randow; Paul R. Howard; Rafael G. Aviles
Original assignee: Rohm & Haas
Priority date: 1993-01-14
Filing date: 1994-01-05
Publication date: 1999-04-30
Also published as: MY111258A; JPH06240133A; CN1050622C; SG75761A1; BR9305235A; CA2110855A1; US5281654A; IL108141A; EP0606749B1; GR3022804T3; FI935749A0; FI935749L; ATE150062T1; AU5261293A; IL108141A0; NO934697D0; ZA939607B; PL301785A1; CN1091760A; EP0606749A1

Abstract

1. Mieszanina poliuretanowa, znamienna tym, ze zawiera pierwszy poliuretan z co najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym kazda grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i poliete- rowa, drugi poliuretan z najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym kazda grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i grupe niefunkcyjna; i trzeci poliuretan z co najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym jedna grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i polieterowa, a druga grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i grupe grupe niefunkcyjna. 6. Sposób poprawiania odpornosci na zaciekanie i/lub lepkosci kompozycji wodnej, znamienny tym, ze do kompozycji wodnej dodaje sie mieszanine poliuretanowa w ilosci od 0,005% do 20% wagowych w stosunku do kompozycji wodnej, zawierajaca pierwszy poliuretan z co najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym kazda grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i poliete- rowa, drugi poliuretan z co najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym kazda grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i grupe niefunkcyjna; i trzeci poliuretan z co najmniej dwoma grupami koncowymi, w którym jedna grupa koncowa obejmuje koncowa g r u pe izocyjanianowa i polieterowa, a druga grupa koncowa obejmuje koncowa grupe izocyjanianowa i grupe niefunkcyjna. P L 176192 B 1 PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest mieszanina,-poliuretanowa, nadająca się do zagęszczania kompozycji wodnych i sposób poprawiania odporności na zaciekanie i/lub lepkości kompozycji wodnej.

Zagęstniki są stosowane w kompozycjach powłokowych dekoracyjnych, ochronnych, w kompozycjach do powlekania papieru, kosmetykach i środkach higieny osobistej, detergentach, środkach farmaceutycznych, klejach i szczeliwach, środkach używanych w rolnictwie, płynach wiertniczych stosowanych w wiertnictwie ropy naftowej, itp.

Zagęstniki mają kilka ról do spełnienia w systemach wodnych. Podwyższają lepkość i utrzymują ją na pożądanym poziomie w danych warunkach procesowych i w sytuacjach końcowych zastosowań. W dekoracyjnych lateksowych kompozycjach powłokowych, na przykład, mogą poprawiać stabilność zawiesiny pigmentu i właściwości nanoszenia. W kosmetykach i środkach higieny osobistej zagęstniki poprawiają lepkość, gładkość i jedwabistość, czyniąc produkt bardziej estetyczny. W płuczkach wiertniczych poprawiają zawiesinę wrębowin, podwyższając efektywność, z jaką można je usuwać.

Znanych jest wiele zagęstników, zarówno naturalnych, jak i syntetycznych. Do zagęstników naturalnych, na przykład, należą kazeina, alginiany, tragaktanta i modyfikowana celuloza, w tym metyloceluloza, hydroksyetyloceluloza, hydroksypropyloceluloza i karboksymetyloceluloza. Te produkty naturalne różnią się między sobą zdolnościami zagęszczającymi i powodują zwykle słabe płynięcie i słabą rozlewność. Mogą być także obiektem ataku drobnoustrojów, co wymaga dodatkowej obecności środków do ich zwalczania. Do zagęstników syntetycznych należą różne polimery akrylowe i kopolimery bezwodnika maleinowego. Odkryto, że właściwości niektórych z nich są zależne od pH, inne są hydrolityczne niestabilne, a jeszcze inne są wrażliwe na różne komponenty zwykle znajdujące się w powłokach wodnych.

Jednym z typów syntetycznego zagęstnika jest poliuretan.

Z opisów patentowych USA nr 4 155 892 i 4 079 028 (który odpowiada zgłoszeniu patentowemu macierzystemu dla patentu 4155 892) znane są zagęstniki poliuretanowe, w których cząsteczka poliuretanu zawiera co najmniej trzy izocyjanianowe grupy hydrofobowe, z których dwie są grupami końcowymi, połączone polieterowymi grupami hydrofitowymi. Do zakańczania takich łańcuchów prepolimeru stosowano alkohole, aminy lub izocyjaniany o długich łańcuchach hydrofobowych.

Poliuretany o podobnej strukturze wytwarzane są sposobem znanym z polskiego opisu patentowego nr 163 357. Aczkolwiek struktura tych poliuretanów nie jest przestawiona w opisie, ale można o niej wnosić na podstawie opisanych reakcji i odwołania do cytowanego powyżej opisu USA nr 4155 892. Wynalazek według polskiego opisu nr 163 357 w zasadzie poprawia sposób wytwarzania poliuretanowego zagęstnika według opisu USA nr 4155 892. Dzięki zaproponowanej w tym dwuetapowej drodze syntezy można wytworzyć zagęstniki poliuretanowe jak według cytowanych opisów USA, ale bez konieczności odmywania polietoksyetylenodioli od katalizatora, a zachowując stechiometryczny stosunek grup izocyjanianowych do grup z nimi reagujących można uzyskać poliuretany o wąskim rozkładzie ciężarów cząsteczkowych, w przeciwieństwie do poliuretanów według cytowanego opisu USA, które mają szeroki rozkład ciężarów cząsteczkowych.

Wodne kompozycje powłokowe zagęszczone zagęstnikiem poliuretanowym mają dobre płynięcie i rozlewność. Stosowany tu termin rozlewność odnosi się do stopnia, w którym powłoka rozpływa się po jej naniesieniu tak, by pokryć wszelkie nierówności powierzchni, takie jak,na przykład, ślady pędzla, s^(^:rka pomarańczowa, piki czy kratery, które powstały w czasie procesu mechanicznego nanoszenia powłoki. Z tych powodów powłoki wodne zagęszczone poliuretanem mają po wysuszeniu pożądany, gładki wygląd.

Pomimo tych zalet powłoki wodne zagęszczane zagęstnikami poliuretanowymi wymagają ulepszenia ich odporności na zaciekanie. Zaciekanie jest ruchem powłoki w dół na powierzchni pionowej, pomiędzy czasem nanoszenia a zestalania się powłoki, powodującym nierównomiemość powłoki, w której tworzy się gruba dolna krawędź. Powstający zaciek jest ograniczony do określonego obszaru powierzchni pionowej i może mieć charakterystyczny kształt ułożonej w fałdy zasłony. Zaciekanie jest estetycznie niepożądane. Dodatkowo, kompozycje powłokowe odporne na zaciekanie nie ściekają łatwo z pędzla czy wałka malarskiego, ani nie ściekają łatwo z powierzchni poziomych, takich jak na przykład, sufit.

Istnieje zapotrzebowanie na zagęstnik poliuretanowy, który posiadałby dobrą zdolność zagęszczającą i pożądaną odporność na powstawanie zacieków.

Okazało się, że mieszanina poliuretanowa według wynalazku, która jest kombinacją cząsteczek poliuretanowych różniących się grupami końcowymi, ma nie tylko dobrą zdolność zagęszczającą, ale nadaje kompozycjom wodnym, do których jest dodawana, doskonałą odporność na zaciekanie.

Mieszanina poliuretanowa według wynalazku zawiera pierwszy poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, drugi poliuretan z najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje grupę izocyjanianową i grupę niefunkcyjną: i trzeci poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym jedna grupa

176 192 końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, a druga grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i grupę niefunkcyjną.

Wynalazek dotyczy także sposobu poprawiania odporności na zaciekanie i/lub lepkości kompozycji wodnej przez dodanie do tej kompozycji mieszaniny poliuretanowej, określonej powyżej, w ilości stanowiącej od 0,005% do 20% wagowych kompozycji wodnej.

Mieszanina poliuretanowa według wynalazku jest szczególnie korzystna do użycia w lateksowych kompozycjach powłokowych, szczególnie w farbach. Choć jest użyteczna do zwiększania lepkości kompozycji wodnej, to jej najważniejszą zaletą jest nadawana przez nią odporność na powstawanie zacieków. Kompozycje wodne zagęszczone mieszaniną poliuretanową według wynalazku mają strukturę żelową i podobne są do ciała stałego. Struktura żelowa wytworzona przez zagęstnik poliuretanowy jest pożądana, ponieważ kompozycje wodne o strukturze żelowej nie mają tendencji do tworzenia zacieków. Dodatkowo, kompozycje wodne o strukturze żelu nie ściekają łatwo z pędzla czy wałka malarskiego. Kolejną zaletą ulepszonej mieszaniny poliuretanowej według wynalazku jest to, że jest odporna na atak drobnoustrojów i łatwo się ją wprowadza do kompozycji wodnych. Ponadto mieszanina poliuretanowa według wynalazkujest korzystna także z tego powodu, że może być użyta razem z innymi zagęstnikami w celu uzyskania kompozycji wodnej, która nie tworzy zacieków i ma żądaną równowagę innych właściwości, takich jak, na przykład, płynięcie i rozlewność.

W mieszaninie według wynalazku każdy z poliuretanów może być obecny w ilościach w zakresie od 5% do 90% molowych. Bardziej korzystnie, pierwszy poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 8,3% do 75% molowych, drugi poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 8,3% do 75% molowych, a trzeci poliuretan jest obecny w ilości w zakresie od 16,7% do 83,4% molowych. Jeszcze bardziej korzystnie, pierwszy poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 8,3% do 25% molowych, drugi poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 25% do 75 % molowych, a trzeci poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 16,7% do 50% molowych. Najkorzystniej, pierwszy poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 12,5% do 25%, drugi poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 25% do 62,5% molowych, a trzeci poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości w zakresie od 25% do 50% molowych.

Ogólnie, poliuretany w mieszaninie charakteryzują się swoimi grupami końcowymi. Jedną z możliwych grup końcowych jest produkt reakcji końcowego izocyjanianu i polieterolu, odtąd nazywaną końcową grupą polieterową. Inną możliwą grupą końcową jest produkt reakcji końcowego izocyjanianu z reagentem, w taki sposób, by grupa końcowa nie mogła dalej polimeryzować ani uczestniczyć w jakichkolwiek dalszych reakcjach, gdy ta reakcja już zaszła, odtąd nazywaną niefunkcyjną grupą końcową. Grupy końcowe w poliuretanie mogą być w dowolnej kolejności i nie wyklucza się możliwości, że poliuretan zawiera dodatkowe grupy końcowe tak, jakby był rozgałęziony lub w kształcie gwiazdy. W każdej grupie końcowej, która jest produktem reakcji polieterolu z końcowym izocyjanianem, polieterol musi mieć tylko jedną końcową grupę hydroksylową, która może reagować z końcową grupą izocyjanianową, tak by polieterową grupa końcowa nie mogła dalej polimeryzować ani reagować po zajściu tej reakcji.

Polieterol obejmuje alkilo- i aryło-połieterole. Alkohole te mogą być adduktami prostego lub rozgałęzionego (C1-C22) alkoholu i tlenku etylenu oraz alkilofenolu i tlenku etylenu, takimi jak, na przykład, addukty tlenku etylenu z metanolem, etanolem, propanolem, alkoholem laurylowym, t-oktylofenolem lub nonylofenolem, zawierającymi d 1 do 250 grup tlenku etylenu. Dodatkowo, polieterole mogą także obejmować addukty alkoholu i tlenku propylenu oraz alkilofenolu i tlenku propylenu, zawierające od 1 do 250 grup tlenku propylenu. Bardziej korzystne polieterole obejmują eter metylowy glikolu polietylenowego i eter metylowy glikolu polipropylenowego. Najkorzystniejsze, polieterole to etery metylowe glikolu polietylenowego z 15-50 grupami tlenku etylenu.

Niefunkcyjną grupa końcowa pochodzi od reagenta takiego, jak alkohol, amina, kwas, merkaptan itp. Jest korzystnie, by reagent był monofunkcyjny w taki sposób, by miał tylko

176 192 jedną grupę, zawierającą atom wodoru, która może reagować z końcową grupą izocyjanianową, tak jak, na przykład, monofunkcyjny alkohol, monofunkcyjna amina, monofunkcyjny kwas lub monofunkcyjny merkaptan.

Monofunkcyjne alkohole mogą obejmować alkohole alkilowe (C1-C40), takie jak metanol, etanol, oktanol, dodekanol, oktadekanol tetradekazol, heksadekanol i cykloheksanol oraz fenole, takiejak, na przykład, fenol, krezol, oktylofenol, nonylo- i dodecylofenol. Korzystniejsze alkohole obejmują alkohole alkilowe C14-C20, a najkorzystniejszym alkoholem jest 1-oktadekanol.

Monofunkcyjne aminy mogą obejmować zarówno pierwszo- jak i drugorzędowe aminy alifatyczne, cykloalifatyczne i aromatyczne, takie jak prostołańcuchowe lub rozgałęzione alkiloaminy lub ich mieszaniny, zawierające około 1-20 atomów węgla w grupie alkilowej. Odpowiednie aminy obejmują na przykład, n- i t-oktyloaminę, n-dodecyloaminy, mieszaniny C12-C14 lub C18-C20 n-alkilo- i t-alkiloamin i drugorzędowe aminy, takie jak N,N-dibenzyloamina, N,N-dicykloheksyloamina.

Monofunkcyjny kwas może obejmować, na przykład, kwasy C8-C22 alkilokarboksylowe, takie jak, na przykład, kwas oktanowy, dekanowy, tetradekanowy, heksadekanowy, oktadekanowy (stearynowy), arachidowy, behenowy, naturalnie występujące mieszaniny kwasów, takie jak kwasy kakaowe, łojowe, rzepakowe i uwodornione formy tych kwasów; kwasy aromatyczne, takie jak kwas benzoesowy i naftoesowy; alkilopodstawione kwasy aromatyczne, takie jak kwas oktylobenzoesowy i dodecylobenzoesowy; kwasy alicykliczne, taki jak kwas cyldopentanokarbokylowy, cykloheksanokarboksylowy i cyklooktanokarboksylowy; i kwasy alkoksypropylowe powstałe w wyniku addycji Michaela alkoholi i kwasu akrylowego, takie jak kwas 3-oktyloksypropanowy, 3-dodecyloksypropanowy i 3-oktadecyloksypropanowy.

Monofunkcyjny merkaptan może obejmować C1-C30 merkaptany, takie jak, na przykład, oktanotiol, dekanotiol, dodekanotiol, tetradekanotiol, heksadekanotiol, oktadekanotiol itp.

Procesy wytwarzania mieszanin poliuretanowcyh są dobrze znane i zilustrowane w opisie patentowym USA nr 4079028. Poliuretany z mieszaniny mogą być przygotowane oddzielnie i następnie wymieszane. Korzystnie mieszaninę poliuretanową przygotowuje się w procesie jednostopniowym, w którym wszystkie trzy poliuretany są przygotowane jednocześnie w tym samym reaktorze. Mieszaniny poliuretanowe są produktami reakcji organicznego diizocyjanianu; poliolu; takie jak, na przykład, glikol polietylenowy, polieterol; i co najmniej jednego reagenta, takiego jak alkohol, amina, kwas lub merkaptan. Stosunek molowy poliolu do diizocyjanianu wynosi od 1:1,01 do 1:5, korzystnie od 1:1,01 do 1:3. Liczba moli polieterolu i reagenta musi być co najmniej dwa razy większa niż różnica pomiędzy liczbą moli diizocyjanianu i poliolu. Stosunek molowy polieterolu do reagenta wynosi od 10:1 do około 1:10, a korzystniej od 1:1 do 1:5. Zawartość procentową każdego typu poliuretanu w mieszaninie można zmieniać, zmieniając stosunki molowe polieterolu i reagenta. Dogodna temperatura reakcji wynosi od około 40°C do około 150°C, korzystnie od około 60°C do około 130°C.

Korzystnie średni wagowo ciężar cząsteczkowy, Mv, polieterolu jest większy od 500. Jest także korzystne, by średni wagowo ciężar cząsteczkowy, Mv, reagenta, takiego jak, na przykład, monofunkcyjny alkohol, monofunkcyjna amina, monofunkcyjny kwas itp. był mniejszy od 500.

Mieszanina poliuretanowa może być wprowadzona do kompozycji wodnej w ilości wynoszącej od 0,005% do 20%, korzystnie od 0,01% do 10% i najkorzystniej od 0,05% do 3% wagowych kompozycji wodnej. Mieszanina poliuretanowa może być wmieszana do kompozycji wodnej za pomocą zwyczajnego sprzętu mieszającego, takiego jak, na przykład, szybkoobrotowy dyspergator, młyn kulowy, mieszarka masy formierskiej, młyn perełkowy, mieszadło łopatkowe i inny podobny sprzęt mieszający. Mieszanina poliuretanowa może być w postaci suchego proszku, wstępnie wymieszanego roztworu wodnego lub zawiesiny lub roztworu w rozpuszczalniku kompatybilnym z wodą. Pod tym względem można wybrać rozpuszczalnik do przygotowania mieszaniny poliuretanów tak, aby mogła zostać bezpo6

17(5192 średnio wmieszana do kompozycji wodnej. Oczywiście kompozycja może zwykle zawierać inne znane składniki, takie jak, na przykład, pigmenty, środki powierzchniowo czynne, środki przeciwpieniące, środki konserwujące itp., w znanych kombinacjach i w ilościach zależnych od danego zastosowania końcowego.

Typowe kompozycje wodne, które mogą zawierać mieszaniny poliuretanowe według wynalazku to farby, powłoki, tynki syntetyczne, kosmetyki, środki higieny osobistej, takie jak, na przykład, szampony, odżywki do włosów, toniki do rąk, kremy do rąk, środki ściągające, depilatory i środki przeciwpotne, kleje, szczeliwa, atramenty, płyny wiertnicze, płyny uszczelniające, farmaceutyczne kompozycje do stosowania miejscowego, środki czystości, zmiękczacze tkanin, kompozycje pestycydowe i rolnicze i dowolne inne kompozycje wodne wymagające zagęszczenia. Zwykle te lateksowe kompozycje powłokowe zawierają dodane pigmenty, napełniacze i obciążniki, takie jak, na przykład, dwutlenek tytanu, siarczan baru, węglan wapnia, gliny, mika, talk, krzemionka itp.

Wodne kompozycje zagęszczone mieszaniną poliuretanową według wynalazku nie wykazują tendencji do tworzenia zacieków. Odporność farby za zaciekanie jest mierzona następująco.

Pomiar odporności na zaciekanie.

Odporność za zaciekanie mierzy się używając kształtownika przeciwzaciekowego (firmy Leneta Company). Kształtownik ma rowki o różnej grubości, od 101,6 do 609,6 um.

Szczeliny na kształtowniku są oznaczone przez liczby przy każdym rowku. Wycechowana karta jest naznaczona linią narysowaną piórem z rozpuszczalnym tuszem prostopadle do kierunku zamierzonej ścieżki kształtownika. Kształtownik został umieszczony na górnym brzegu karty. Wszystkie farby zostały dokładnie wymieszane ręcznie. Każdą z nich naciągnięto do strzykawki bez igły. Następnie przymocowano igłę do końca strzykawki. Farbę nanoszono strzelając nią do karty z przodu kształtownika przeciwzaciekowego. Następnie użyto kształtownika, by rozprowadzić warstwę farby. Karta została następnie zawieszona pionowo, tak aby paski farby różnej grubości były pionowe, a rozpuszczalna w wodzie linia znacznikowa - pozioma. Gdy mokra farba schnie, rozpuszczalny w wodzie znacznik miesza się z farbą i posuwa się w dół, gdy farba zacieka. Gdy farba wysycha, odporność na zaciekanie określa się jako największą szczelinę na kształtowniku, która spowodowała zacieknięcie znacznika o mniej niż 0,5 mm. Stopień zaciekania określany jako 101,6//m oznacza bardzo słabą odporność na zaciekanie, a 609,6 pm lub więcej oznacza doskonałą odporność na zaciekanie.

Kompozycje wodne zagęszczone mieszaniną poliuretanową według wynalazku mają strukturę i odporność żelową na ścinanie. Odporność żelowa na ścinanie farby jest mierzona w następujący sposób.

Pomiar odporności żelowej na ścinanie.

Odporność żelowa na ścinanie jest mierzona przyrządem zwanym próbnikiem odporności żelowej na ścinanie ICI lub przyrządem zwanym ICI rotothinner. Farbę zostawia się do odleżakowania w puszce na 3 dni. Próbnik odporności żelowej na ścinanie ICI jest wiskozymetrem łopatkowym. Łopatkę zanurza się w farbie i miesza się farbę ze stałą prędkością. Mierzy się siłę (gram/centymetr) potrzebną, by odwrócić farbę z oporem mieszadła. Naprężenie wzrasta szybko do wysokiego poziomu, a następnie spada z powrotem do niższego, gdy załamuje się struktura tiksotropowa. Przez tiksotropową rozumiemy konsystencję plastyczną w której lepkość spada przy mieszaniu.

Przykład I. Wytwarzanie mieszaniny poliuretanowej.

Do jednolitrowej kolby dodano 195 g glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 8000,325 g toluenu i 0,2 g dilaurynianu dibutylocyny. Mieszaninę wysuszono azeotropowo przez ogrzewanie do wrzenia pod chłodnicą zwrotną i zbieranie wody w aparacie Deana-Starka, ochłodzono do 80°C i dodano 8,2 g metylenobis(izocyjanian

4-cykloheksylu). Po 2,5 godzinach dodano mieszaninę 4,7 g 1-oktadekanolu i 11,5 g eteru metylowego glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 2000. Mieszaninę trzymano w 80°C przez 4 godziny, a następnie ochłodzono. Stały produkt wydzielono przez odparowanie toluenu.

176 192

Przykład II. Powtórzono procedurę z przykładu I z wyjątkiem tego, że po

2.5 godzinach dodano mieszaninę 3,1 g 1-oktadekanolu i 23,0 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład III. Do jednolitrowej kolby dodano 240 g glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 8000,400 g toluenu i 0,2 g dilaurynianu dibutylocyny. Mieszaninę wysuszono azeotropowo przez ogrzewanie do wrzenia pod chłodnicą zwrotną i zbieranie wody w aparacie Deana-Starka, ochłodzono do 80°C i dodano 10,1 g metylenobis(izocyanianu 4-cykloheksylu). Po 3 godzinach dodano mieszaninę 3,8 g 1-oktadekanolu i 33,0 g 50% (wagowo) roztworu eteru metylowego glikolu polipropylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 1180 w toluenie. Mieszaninę trzymano następnie w 80°C przez 3 godziny. Następnie mieszaninę ogrzewano do 100°C przez 9 godzin, a potem ochłodzono. Stały produkt wydzielono przez odparowanie toluenu.

Przykład IV. Powtórzono procedurę z przykładu I z wyjątkiem tego, że po 3 godzinach (zamiast 2,5 godzin) dodano mieszaninę 2,7 g 1-dekanolu i 11,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego. Mieszaninę trzymano w 80°C przez 3 godziny, a następnie ochłodzono. Stały produkt wydzielono przez odparowanie toluenu.

Przykład V. Powtórzono procedurę z przykładu IV z ^y^tkiem tego, że po 3 godzinach dodano mieszaninę 3,2 g 1-dodekanolu i 11,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład VI Powtórzono procedurę z przykładu IV z wyjątkiem tego, że po 3 godzinach dodano mieszaninę 3,7 g 1-tetradekanolu i 11,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład VII. Powtórzono procedurę z przykładu IV z wyjątkiem tego, że po 3 godzinach dodano mieszaninę 4,2 g 1-heksadekanolu i 11,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład VIII. Do jednolitrowej kolby dodano 192 g glikolu polietylenowego o ciężarze cząsteczkowym 8000, 325 g toluenu i 0,2 g dilaurynianu dibutylocyny. Mieszaninę wysuszono azeotropowo przez ogrzewanie do wrzenia pod chłodnicą zwrotną i zbieranie wody w aparacie Deana-Starka, ochłodzono do 80°C i dodano 8,2 g metylenobis(izocyjanian 4-cykloheksylu). Po 2,5 godzinach dodano mieszaninę 1,0 g 1-oktadekanolu i 37,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 2000. Mieszaninę trzymano następnie w 80°C przez 4 godziny, a następnie ochłodzono. Stały produkt wydzielono przez odparowanie toluenu.

Przykład IX. Powtórzono procedurę z przykładu VIII z wyątkiem tego, że po

2.5 godzinach dodano mieszaninę 1,5 g 1-oktadekanolu i 33,6 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład X. Powtórzono procedurę z przykładu VIII z wyjątkiem tego, że po

2.5 godzinach dodano mieszaninę 4,5 g 1-oktadekanolu i 11,2 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład XI. Powtórzono procedurę z przykładu VIII z wyjątkiem tego, że po

2.5 godzinach dodano mieszaninę 5,1 g 1-oktadekanolu i 7,6 g eteru metylowego glikolu polietylenowego.

Przykład XII. Do jednolitrowej kolby dodano 197,5 g glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 8000,331 g toluenu i 0,2 g dilaurynianu dibutylocyny. Mieszaninę wysuszono azeotropowo przez ogrzewanie do wrzenia pod chłodnicą zwrotną i zbieranie wody w aparacie Deana-Starka, ochłodzono do 80°C i dodano 7,4 g metylenobis(izocyjanianu 4-cykloheksylu). Po 2,5 godzinach dodano mieszaninę 3,4 g Unilinu® 425 (triakontanolu) i 15,4 g eteru metylowego glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 2000. Mieszaninę trzymano w 80°C przez 4 godziny, a następnie ochłodzono. Stały produkt wydzielono przez odparowanie toluenu.

Przykład XIII. Farba zagęszczona mieszaniną poliuretanową.

Przykład ten pokazuje użycie mieszaniny poliuretanowej z przykładu I do zagęszczania farby. Dla porównania oceniono też poliuretan, znajdujący się w handlu, nie będący

176 192 mieszaniną (produkt porównawczy A). Skład farby lateksowej użytej w tym przykładzie był następujący:

Składnik	Ilość (części wagowe)
woda	106,7
hydrofilowy akrylowy środek dyspergujący	11,5
glikol propylenowy	25,0
środek przeciwpieniący	2,0
dwutlenek tytanu	250,0
glina	100,0
glina atapulgitowa	5,0
akrylowa substancja wiążąca (60,5% ciał stałych)	350,1
czynnik koalescencyjny	10,6
środek przeciwpieniący	4,0
zagęstnik/woda	234,7
Każda z kompozycji została zagęszczona za pomocą wystarczającej ilości zagęstnika

(na podstawie suchej masy) do otrzymania niskiej lepkości ścinania (mierzonej zmodyfikowaną przez Krepsa lepkością Stormera), około 95 jednostek Krebsa (KU) po dwóch dniach dochodzenia do równowagi w temperaturze pokojowej. Zmierzono odporność na zaciekanie i odporność żelową ICI na ścinanie farby, a wyniki pokazano w tabeli 1.

Tabela 1

Zagęstnik	Zagęstnik suchy kg/0,378 m³	KU	Odporność na zaciekanie (>^m)	Odporność żelowa na ścinanie ICI (g/cm)
Przykład I	1,845	96	609,6	47
Porównawczy A	1,215	95	203,2	0

Rezultaty w tabeli 1 pokazują, że zagęstnik z przykładu I nadaje większą odporność na zaciekanie niż zagęstnik porównawczy A. Dodatkowo, zagęstnik z przykładu I powoduje powstanie znaczącej odporności żelowej na ścinanie, podczas gdy zagęstnik porównawczy A nie spowodował powstania żadnej odporności żelowej na ścinanie.

Przykład XIV. Poliuretan stosowany w mieszaninie z innymi zagęstnikami.

Mieszaninę poliuretanową z przykładu I zmieszano z handlowym zagęstnikiem poliuretanowym w stosunkach suchej masy 1ΙΊ, 1/3,1/6 (przykład I/poliuretan handlowy). Zagęstniki te zostały użyte do zagęszczenia farby z połyskiem.

Składnik Ilość (części wagowe) metyl Carbitol* 44,8 woda 10,0 hydrofilowy akrylowy środek dyspergujący (25%) 7,8 środek powierzchniowo czynny 1,8 środek przeciwpieniący 2,0 dwutlenek tytanu 195,0 akrylowa substancja wiążąca (42,5% ciał stałych) 540,7 woda 107,9 czynnik koalescencyjny 34,6 zagęstnik/woda 50,2 * metyl Carbitol - nazwa handlowa eteru monometylowego glikolu dietylenowego

Każdą z farb zagęszczono za pomocą odpowiedniej ilości zagęstnika (według suchej masy) do otrzymania zrównoważonej niskiej lepkości ścinania (mierzonej zmodyfikowaną

176 192 przez Krebsa lepkością Stormera), około 97 jednostek Krebsa (KU) po dwóch dniach dochodzenia do równowagi. Farby zostały ocenione pod względem odporności na zaciekanie i odporności żelowej na ścinanie ICI, takjak opisano poprzednio. Rozlewność określono za pomocą metody ASTM Standard Test Method for Leveling of Paints by Draw-Down Method (ASTM D-4062-88). Skala rozlewności wynosiła od 1 do 10, gdzie 10 wskazywało najlepszą rozlewność, a 1 najgorszą rozlewność.

Połysk mierzono na wysuszonych warstwach farby nałożonych za pomocą 0,075 mm aplikatora Bydra. Warstwę farby pozostawiono następnie do wyschnięcia przez siedem dni w 25°C i wilgotności względnej 50%. Połysk zmierzono miernikiem połysku Glossgard II. Pokazane są wartości dla kątów padania 20° i 60° od normalnej. Dane są pokazane w tabeli 2.

Tabela 2

Zagęstnik*	Zagęstnik kg/0,375 m³	KU	Rozlewność	Odporność na zaciekanie (>μιη)	Odporność żelowa na ścinanie (g/cm)	Połysk 20°/60°
1/1	0,63	95	5	>609,6	60	43/81
1/3	0,9	98	9-	>609,6	30	42/81
1/6	1,08	99	9+	482,6	10	43/81

* Mieszaniny:' przykład I i poliuretan handlowy (stosunek suchych mas)

Tabela 2 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I może być mieszana z innym handlowym zagęstnikiem poliuretanowym w celu uzyskania pożądanej równowagi rozlewności, odporności na zaciekanie i połysku.

Przykład XV. Wpływ stosunku molowego alkoholu monofunkcyjnego do polieterolu.

Przygotowano pięć mieszanin poliuretanowych o różnych stosunkach molowych 1oktadekanolu (reagenta) i eteru metylowego glikolu polietylenowego (polieterolu). Zagęstniki te zostały wprowadzone do farby z przykładu XIII. Każdą kompozycję malarską zagęszczono używając odpowiedniej ilości zagęstnika (na podstawie suchej masy) tak, by otrzymać równowagową lepkość KU około 94 KU po dwóch dniach dochodzenia do równowagi. Odporność na zaciekanie zmierzono tak jak opisano w opisie.

Tabela 3

Poliuretan z przykładu nr	Stosunek molowy 1-oktadekanol/eter metylowy glikolu polietylenowego	Zagęstnik suchy kg/0,3785 m³	KU	Odporność na zaciekanie (^m)
XI	5/1	1,575	94	>609,6
X	3/1	1,8	94	>609,6
II	1/1	3,105	94	>609,6
VII	1/3	6,345	96	406,4
VIII	1/5	10,215	91	279,4

Tabela pokazuje, że zarówno efektywność zagęstnika jak i odporność na zaciekanie zmieniają się ze stosunkiem 1-oktadekanol/eter metylowy glikolu polietylenowego. Efektywność zagęstnika jest zdefiniowana jako ilość zagęstnika potrzebna do osiągnięcia tej samej lepkości (KU). Im większa była ilość zagęstnika potrzebna do osiągnięcia określonej lepkości, tym niższa była efektywność zagęstnika.

Przykład XVI. Wpływ długości łańcucha alkoholu monofunkcyjnego (reagenta).

Przygotowano serię mieszanin poliuretanowych z monofunkcyjnymi alkoholami alkilowymi o różnej długości łańcucha, w których stosunek molowy alkoholu do eteru metylowego glikolu polietylenowego wynosi 3/1. Próbki te zostały wprowadzone do farby

176 192 z przykładu XIII. Każdą farbę zagęszczono używając odpowiedniej ilości zagęstnika (na podstawie suchej masy) tak, by otrzymać równowagową lepkość KU około 94 KU po dwóch dniach dochodzenia do równowagi. Farby przebadano pod względem odporności na zaciekanie tak, jak to opisano w opisie. Wyniki są przedstawione w tabeli 4.

Tabela 4

Przykład	Długość alkoholu alkilowego (Cx)	Zagęstnik suchy kg/0,3785 m³	KU	Odporność na zaciekanie (um)
IV	C10	1,8	94	177,8
V	C12	1,35	94	254
VI	C14	1,305	93	304,8
VII	C16	1,575	95	508
X	C18	1,8	94	>609,6

Tabela 4 pokazuje, że zwiększanie długości monofunkcyjnego alkoholu alkilowego zwiększa odporność na zaciekanie. Mieszanina poliuretanowa wykonana z alkoholem C18 (1-oktadekanolem) ma największą odporność na zaciekanie.

Przykład XVII.Polieterole.

Przygotowano mieszaniny poliuretanowe o stosunku molowym 1/1 1-oktadekanolu do dwóch różnych polieteroli. Polieterolami były eter metylowy glikolu polietylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 2000 i eter metylowy glikolu polipropylenowego o przybliżonym ciężarze cząsteczkowym 1000. Próbki te zostały użyte do zagęszczenia farby o składzie podanym w przykładzie XIII. Każdą kompozycję malarską zagęszczono używając wystarczającej ilości zagęstnika (na podstawie suchej masy), tak, aby uzyskać równowagową lepkość KU około 95 KU po dwóch dniach dochodzenia do równowagi. Odporność na zaciekanie i odporność żelową na ścinanie zmierzono tak, jak opisano w opisie. Wyniki są przedstawione w tabeli 5.

Tabela 5

Przykład	Polieterol	Zagęstnik suchy kg/0,3785 m³	KU	Odporność na ściekanie (ąm)	Odporność żelowa na ścinanie (g/cm)
II	eter metylowy glikolu polietylenowego	2,745	95	>609,6	32
III	eter metylowy glikolu polipropylenowego	1,8	95	>609,6	16

Tabela 5 pokazuje, że zarówno eter metylowy glikolu polietylenowego, jak i eter metylowy glikolu polipropylenowego nadają się na polieterol.

Przykład XVIII. Użycie poliuretanu w zastosowaniach kosmetycznych i środkach higieny osobistej.

a) Odżywki do włosów.

Czwartorzędowa sól amoniowa, taka jak, na przykład, Carsoąuat® 868P chlorek diacetylodimetyloamoniowy, firmy Lonza) jest składnikiem aktywnym w odżywkach do włosów. Odżywki do włosów zagęszcza się w celu zapewnienia pożądanej lepkości w czasie stosowania. Zagęstnik musi być kompatybilny z czwartorzędową solą amoniową.

Przygotowano roztwór 2% wagowych części stałych związku Carsoąuat® (68% wagowych ciał stałych) i 1% wagowego części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I przez dodanie 5,88 g związku Carsoąuat® 868P i 10 g poliuretanu z przykładu I (20% ciał stałych) do 184,12 g wody. Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej. Przygotowano roztwór 1% wagowo części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I dodając 10 g poliuretanu do 190 g wody i mieszając aż do wymieszania. Lepkości tych roztworów

176 192 mierzono wiskozymetrem Brookfielda LVT przy 12 obr./min. w tabeli 6 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 6

Próbka (% wagowe części stałych)	Lepkość, Pa · s (numer wfzeainnn)
2% Cnfsnquat® 868P + 1% przykład I	16 (2)
1% przykład I	3,82 (3)

Tabela 6 pokazuje, że mieszanina z przykładu I była użyteczna do zagęszczania 2% wagowych roztworu związku Carsoąuat® 868P. Mieszanina z przykładu I była kompatybilna z Carsoąuat® 868P w roztworze i nie rozdzielała się w czasie odstawania.

b) SzamSonyprzeciwłupieżoweśrodkirciągające i środkifiltruj ąceświatło słane cznn, zawierające związki cynku.

Szampony przeciw łupieżowi mogą zawierać pyr^on cynku jako składnik aktywny. Środki ściągające mogą zawierać fenolo-cynk jako składnik aktywny. Środki filtrujące światło słoneczne mogą zawierać tlenek cynku jako składnik aktywny. Szampony, środki ściągające i filtrujące światło słoneczne, zawierające związki cynku zagęszcza się, by cynk nie wydzielał się z roztworu i nie osiadał oraz by zapewnić pożądaną lepkość w czasie stosowania.

Roztwór 0,5% cynku i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I przygotowano dodając 2,08 g chlorku cynku i 20 g mieszaniny z przykładu I (20% wagowych części stałych) do 177,92 g wody. Roztwór był mieszany w temperaturze pokojowej. Roztwór 0,5% cynku i 2% wagowych części stałych produktu porównawczego A (25% wagowych części stałych) przygotowano dodając 2,08 g chlorku cynku i 16 g produktu porównawczego A do 181,92 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Produkt porównawczy A nie jest mieszaniną poliuretanową. Lepkości tych mieszanin zmierzono natychmiast i po dwóch tygodniach. W temperaturze pokojowej, używając wiskozymetru Bronkfielda LVT. W tabeli 7 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 7

Poliuretan i cynk w wodzie*	Lepkość świeżego roztworu Pa · s (numer wrzeciona)	Lepkość roztworu po 2 tygodniach w temp. pnknjnwdś, Pa · s (numer wrzeciona)
Przykład I	49,9 (4)	>50 (4)
Przykład porównawczy A	0,115 (2)	rozdzielone

* 0,5% cynku i 2% wagowe części stałych pnCiufdtnnu w wndzid. Lepkość BfnnkfieCdn mierzona przy 12 obn/min.

Tabela 7 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I była znacząco lepsza od produktu porównawczego A do zagęszczania 0,5% roztworu cynku w wodzie.

c) Depilatory, zawierające sole wapnia.

W prawie wszystkich depilatorach stosowana jest sól wapniowa kwasu tioglikelewdge jako składnik aktywny. Depilatory są zagęszczane, aby sól wapniowa nie oddzielała się i aby zapewnić pożądaną lepkość w czasie stosowania.

Przygotowano roztwór 0,5% wapnia i 2% wagowych części stałych mieszaniny peliurdtanewdj z przykładu I dodając 2,76 g chlorku wapnia i 20 g mieszaniny z przykładu I (20% wagowych części stałych) od 177,24 g wody. Roztwór był mieszany w temperaturze pokojowej. Przygotowano roztwór 0,5% wapnia i 2% wagowych części stałych produktu porównawczego A (25% wagowych części stałych) dodając 2,76 g chlorku wapnia i 16 g produktu porównawczego A do 181,24 g wody i mieszając do wymieszania. Produkt porównawczy A nie jest mieszaniną poliuretanową. Natychmiast zmierzono lepkości tych roztworów w

176 192 temperaturze pokojowej używając wiskozymetru Brookfielda LVT. W tabeli 8 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 8

Poliuretan i wapń w wedzCr*	Lepkość, Pa · s (numer wrzeciona)
Przykład I	49,9 (4)
Porównawczy A	0,316 (2)

* 0,5% wapnia i 2% wagowe części stałych poliuretanu w wodzie. Lepkość Brookfielda mierzona przy 12 obr./min.

Tabela 8 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I jest znacząco lepsza od produktu porównawczego A do zagęszczania 0,5% roztworu wapnia w wodzie.

d) Szampony, zawierające sole sodu.

Tolerancja na sól jest istota w szamponach, zawierających takie środki powierzchniowo czynne jak betainy. Tolerancja na sól jest także ważna dla wielu aktywnych składników szamponu, takich jak środki, zawierające białka, Szampony zagęszcza się w celu zapewnienia porządanej lepkości w czasie stosowania.

Roztwór 1,0% chlorku sodu i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I przygotowano dodając 1,0 g chlorku sodu i 10 g mieszaniny z przykładu I (20% wagowych części stałych do 89 g wody. Roztwór był mieszany w temperaturze pokojowej. Roztwór 1,0% wagowo chlorku sodu i 2% wagowych części stałych produktu porównawczego A (25% wagowych części stałych) wykonano dodając 1,0 g chlorku cynku i 8 g produktu porównawczego A do 91 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Produkt porównawczy A nie jest mieszaniną poliuretanową. Roztwór 1,0% wagowo chlorku sodu i 2% wagowych części stałych produktu porównawczego B (20% wagowych części stałych) wykonano dodając 1,0 g chlorku cynku i 10 g produktu porównawczego A do 89 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Produkt porównawczy B jest handlowym zagęstnikiem poliuretanowym, który nie jest mieszaniną poliuretanową. Lepkości tych mieszanin zmierzono natychmiast i po czterech tygodniach w temperaturze pokojowej, używając wiskozymetru Brookfielda LVT. W tabeli 9 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 9

Poliuretan i sól w wedztr*	Lepkość świeżego roztworu, Pa · s (numer wrzeciona)	Lepkość roztworu po 4 tygodniach, Pa · s (numer wrarctena)
Przykład I	48,5 (5)	45 (5)
Porównawczy A	0,7 (3)	0,49 (3)
Porównawczy B	0,01 (2)	nie mierzona

* 1,0% chlorku sodu i 2% wagowe części stałych poliuretanu. Lepkość Brookfielda mierzona przy 12 obr./min.

Tabela 9 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I jest znacząco lepsza od produktu porównawczego A i produktu porównawczego B do zagęszczania 1,0% roztworu chlorku sodu w wodzie.

e) Środkido makijażutwarzy i środek filtrkj ący świayło słoneczon, cawiezającepigmenty.

Środki do makijażu twarzy jak, na przykład, cierne do oczu lub puder, zawierają zawiesiny pigmentów o wysokiej zawartości substancji stałych takich jak, na przykład, glinka kaolinowa czy węglan wapnia. Środki filtrujące światło słoneczne zawierają dwutlenek tytanu i inne pigmenty o mikroskopowych rozmiarach. Środki do makijażu twarzy i środki

176 192 filtrujące światło słoneczne muszą być zagęszczane w celu zapewnienia -pożądanej konsystencji w czasie nakładania na skórę.

Roztwór 30% wagowych glinki kaolinowej i 1% wagowo części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I sporządzono dodając 30 g glinki kaolinowej i 5 g mieszaniny z przykładu I do 65 g wody i mieszając. Roztwór 30% wagowo glinki kaolinowej i 1 % wagowo części stałych produktu porównawczego A (25% wagowych części stałych) wykonano dodając 30 g glinki kaolinowej i 4 g produktu porównawczego A do 66 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Produkt porównawczy A nie jest mieszaniną poliuretanową. Roztwór 30% wagowych węglanu wapnia i 1% wagowo części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I wykonano dodając 30 g węglanu wapnia i 5 g mieszaniny z przykładu I do 65 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Roztwór 30% wagowo - węglanu wapnia i 1% wagowo części stałych produktu porównawczego A wykonano dodając 30 g węglanu wapnia i 4 g produktu porównawczego A do 66 g wody i mieszając roztwór do wymieszania. Zmierzono lepkości tych roztworów używając wiskozymetru Brookfielda LVT. W tabeli 10 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 10

	Lepkość Brookfielda 12 obr./min. (numer wrzeciona)
Roztwór	30% glinka kaolinowa Pa · s	30% węglan wapnia
Przykład I	100 (5)	60.000 (5)
Porównawczy A	14 (4)	3.400 (4)

* 30% wagowych pigmentu i 1,0% wagowy części stałych poliuretanu

Tabela 10 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I jest lepsza od produktu porównawczego A do zagęszczania 30% roztworu glinki kaolinowej i 30% roztworu węglanu wapnia.

f) Kremy do rąk i toniki do rąk, zawierające olej mineralny.

Kremy do rąk i toniki, zawierające olej mineralny muszą być zagęszczane, by zapewnić pożądaną konsystencję w czasie stosowania. Olej mineralny i woda są niemieszalne ze sobą i z czasem rozdzielają się.

Przygotowano roztwór 10% wagowych oleju mineralnego i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I dodając 10 g oleju mineralnego i 10 g mieszaniny z przykładu I do 80 g wody i mieszając do wymieszania. Przygotowano roztwór 10% wagowych oleju mineralnego i 2% wagowych części stałych produktu porównawczego A dodając 10 g oleju mineralnego i 8 g produktu porównawczego A do 88 g wody i mieszając do wymieszania. Produkt porównawczy A nie jest mieszaniną poliuretanową. Zmierzono lepkości tych roztworów w temperaturze pokojowej używając wiskozymetru Brookfielda LVT. W tabeli 11 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 11

Roztwór poliuretanu*	Lepkość Brookfielda 12 obr./min. Pa · s (numer wrzeciona)
Przykład I	większa niż 100 (5)
Porównawczy A	rozdzielone

* 10% olej mineralny i 2% wagowo części stałych poliuretanu w wodzie.

Tabela 11 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I była użyteczna do zagęszczania 10% roztworów oleju mineralnego i do uniknięcia rozdzielenia roztworu oleju mineralnego.

Przykład XIX. Używanie mieszanin poliuretanowych w środkach czyszczących.

176 192

Niektóre środki czyszczące, takie jak, na przykład, środki czyszczące do metali, środki do usuwania zgorzeliny, środki czyszczące do muszli klozetowych, domowe środki czyszczące, dodatki do płynów płuczących w zmywarkach, środki czyszczące dla transportu, środki polerujące dla metali, środki czyszczące dla mleczarstwa, płynne ścierne środki czyszczące, itp. zawierają kwasyjako składniki aktywne. Kwasy muszą być kompatybilne z zagęstnikami. Te środki czyszczące muszą być zagęszczane w celu otrzymania pożądanej lepkości w czasie stosowania.

Przygotowano roztwór 5% wagowych kwasu fosforowego i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I dodając 5,88 g 85% kwasu fosforowego i 10 g mieszaniny z przykładu I do 84,12 g wody. Przygotowano roztwór 5% wagowych kwasu siarkowego i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I dodając 5,21 g 96% kwasu siarkowego i 10 g mieszaniny z przykładu I do 84,79 g wody. Przygotowano roztwór 10% wagowych kwasu cytrynowego i 2% wagowych części stałych mieszaniny poliuretanowej z przykładu I dodając 10 g kwasu cytrynowego i 10 g mieszaniny z przykładu I do 80 g wody. Lepkości tych mieszanin zmierzono natychmiast i po dwóch tygodniach w temperaturze pokojowej, używając wiskozymetru Brookfielda LVT. W tabeli 12 przedstawiono lepkości tych roztworów.

Tabela 12

Kwas*	Lepkość Brookfielda 12 obr./min. (numer wrzeciona) Pa · s w temp. pokojowej
Lepkość początkowa Pa · s	Lepkość po 2 tyg. Pa · s
5% fosforowy	>100 (5)	>100 (5)
5% siarkowy	37 (4)	31 (4)
5% cytrynowy	12,25 (4)	7,5 (4)

* Roztwory kwasów i 2% wagowych części stałych poliuretanu

Tabela 12 pokazuje, że mieszanina poliuretanowa z przykładu I jest użyteczna do zagęszczania roztworów kwasów.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Mieszanina poliuretanowa, znamienna tym, że zawiera pierwszy poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, drugi poliuretan z najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i grupę niefunkcyjną; i trzeci poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym jedna grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, a druga grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i grupę grupę niefunkcyjną.
2. Mieszanina według zastrz. 1, znamienna tym, że polieter jest alkilo- lub arylopolieteroalkoholem, korzystnie eterem metylowym glikolu polietylenowego lub eterem metylowym glikolu polipropylenowego.
3. Mieszanina według zastrz. 1, znamienna tym, że grupa niefunkcyjną pochodzi od 1-oktadekanolu.
4. Mieszanina według zastrz. 1, znamienna tym, że każdy poliuretan w mieszaninie jest obecny w ilości od 5 do 90% molowych.
5. Mieszanina według zastrz. 1, znamienna tym, że pierwszy poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości od 8,3% do 25% molowych, korzystnie od 12,5% do 25% molowych, drugi poliuretan jest obecny w mieszaninie w ilości od 25% do 75% molowych, korzystnie od 25% do 62,5% molowych, a trzeci poliuretanjest obecny w mieszaninie w ilości od 16,7% do 50% molowych, korzystnie od 25% do 50% molowych.
6. Sposób poprawiania odporności na zaciekanie i/lub lepkości kompozycji wodnej, znamienny tym, że do kompozycji wodnej dodaje się mieszaninę poliuretanową w ilości od 0,005% do 20% wagowych w stosunku do kompozycji wodnej, zawierającą pierwszy poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, drugi poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym każda grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i grupę niefunkcyjną; i trzeci poliuretan z co najmniej dwoma grupami końcowymi, w którym jedna grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i polieterową, a druga grupa końcowa obejmuje końcową grupę izocyjanianową i grupę niefunkcyjną.