PL176434B1

PL176434B1 - Zawór mieszający kulowy jednouchwytowy

Info

Publication number: PL176434B1
Application number: PL95321687A
Authority: PL
Inventors: Alfons Knapp
Original assignee: Masco Corp
Priority date: 1995-02-06
Filing date: 1995-02-06
Publication date: 1999-05-31
Also published as: CA2210515C; AU1840495A; DE69533450D1; EP0808435A1; KR100262380B1; UA49818C2; RU2144635C1; US5813435A; FI973227A7; JP3034050B2; EP0808435A4; BR9510298A; AR000346A1; CA2210515A1; MX9705939A; KR19980702006A; WO1996024793A1; FI973227L; FI973227A0; DE69533450T2

Abstract

1. Zawór mieszajacy kulowy jednouchwytowy, zawiera- jacy kulowy element zaworowy, zamontowany ruchomo we wnece obudowy, która posiada przepusty wejsciowe 1 prze- pust wyjsciowy, polaczone przeplywowo z wneka, przy c z ym do elementu zaworowego jest dolaczony trzon regulacyjny wystajacy przez otwór regulacyjny i element zaworowy jest umieszczony we wkladce wymiennej posiadajaca górny- otwór, pr zez który przechodzi trzon regulacyjny oraz z dolnym otworem, z którego wystaje czesc elementu zawo- rowego, a obudowa wkladki wymiennej, wokól górnego otworu, ma gniazdo, w którym jest umieszczona uszczelka, szczelnie przylegajaca do elementu zaworowego i wkladki wymiennej, z n a m ie n n y ty m , ze element zaworowy (24, 2 2 4 ,3 2 4 ) ma co najmniej jedna lukowa szczeline (6 0,26 0) usytuowana wzdluz kola wielkiego sferycznej powierzchni (31) elementu zaworowego (24, 2 2 4 324), a we wkladce wymiennej (26) jest zaczopowany sworzen (64, 264), który jest umieszczony w pierwszej szczelinie (6 4 ,2 6 4 ) elementu zaworowego (24, 2 2 4 , 324), a element zaworowy (24, 2 2 4, 324) jest osadzony na sworzniu (64, 264) obrotowo wokól osi (84) sworznia (64, 26 4) podpartego w punktach, w których sworzen (64, 26 4) przechodzi przez szczeline (60, 26 0) elementu zaworowego (24, 2 2 4 , 324), przy czym sworzen (64, 264) przechodzi przez wnetrze elementu za- worowego (24, 2 2 4 , 324), a z górna czescia (99) elementu zaworowego (24, 2 2 4 , 324) styka sie obejma (80, 2 8 0 , 380), rozciagajaca sie do sworznia (64, 2 6 4 ) i stykajaca sie z nim, na obejmie (80, 2 8 0 , 380) jest podparty element zaworowy (24, 2 2 4 , 324) nad dolnym otworem (92) obu- dowy (56) wkladki wymiennej (26). Fig 1 PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest zawór mieszający kulowy jednouchwytowy.

Dziedziną niniejszego wynalazku są zawory mieszające do kranów, a w szczególności wkładki wymienne zaworów kulowych do zaworów mieszających.

Jednouchwytowe krany, ogólnie zwane zaworami mieszającymi, które kontrolują przepływ zarówno gorącej jak i zimnej wody, uzyskały szeroką akceptację konsumentów. Krany są zwykle skonstruowane w ten sposób, że uchwyt lub pokrętło może być obracane w dwóch różnych kierunkach w celu wyregulowania proporcji między gorącą i zimną wodą oraz w celu wyregulowania szybkości przepływu wody.

Dwa podstawowe typy zaworów mieszających, które znalazły najszerszą akceptację w handlu są to zawór płytkowy i zawór kulowy. Zawory kulowe oferują niezawodną, trwałą, zwartą konstrukcję. Mechanizm zaworu płytkowego można łatwo zmieścić w wymiennej wkładce.

Znane wymienne wkładki zaworów płytkowych mieszczą ruchome i nieruchome płytki zaworu. Wkładka może być łatwo wyjmowana i zastępowana przez inną w celu łatwiejszej naprawy kranu. Po odcięciu dopływu wody, kran jest otwierany i wkładka jest w prosty sposób wymienna. Ten rodzaju naprawy może być wykonany bez konieczności wzywania specjalisty.

Podczas gdy zawory płytkowe są od dawna umieszczane w wymiennych wkładkach, zawory kulowe nie były wcześniej przewidywane do stosowania w takich obudowach. Trudności w konstruowaniu wymiennej wkładki w przypadku zaworu kulowego mają kilka przyczyn. Po pierwsze, ruchoma konstrukcja tradycyjnego zaworu kulowego wymaga, aby wkładka całkowicie otaczała i zamykała zawór kulowy, gdyż w przeciwnym razie zawór kulowy po prostu wypadał z dna wkładki. Po drugie, zwarta konstrukcja zaworu kulowego w korpusie kranu pozostawiała niewiele miejsca na umieszczenie wkładki. Umieszczenie tradycyjnej wkładki, która obejmowała i zamykała kulę w obudowie kranu wymagała, aby obudowa była wyzsza w celu uzyskania dodatkowej wysokości, koniecznej dla umieszczenia wkładki wymiennej.

Dalej, tradycyjne wkładki wymienne nie pozwalają na naprawę zużytych uszczelnień elastomerowych. Wkładka obejmuje zarówno ruchomy element zaworu jak i nieruchome przepusty zaworu, przy których często stosuje się elastomerowe uszczelnienia. Najczęściej przyczyną zużycia i powstałego w ten sposób przecieku w kranie jest powtarzające się przemieszczanie ruchomego elementu zaworu na elastomerowych uszczelnieniach przepustów. Ponieważ uszczelnienia są wewnątrz obudowy, cała obudowa jest wymieniana, włącznie z wieloma jeszcze dobrymi elementami obudowy, które mogłyby jeszcze długo służyć. Chęć wyeliminowania tej niegospodarności jest jednak tłumiona przez dążenie do uproszczenia operacji naprawiania. Ponadto, wiele wkładek jest nierozbieralnych, co uniemożliwia naprawę.

Nawet w przypadku wkładek, które mogą być rozbierane, zalety wkładki giną, kiedy wkładka jest rozkładana na wszystkie elementy składowe. Ruchome elementy zaworu wypadają i zwykle nie są umieszczane z powrotem w poprawny sposób. Taki błędny montaż może łatwo wystąpić w przypadku symetrycznych zaworów płytkowych oraz zaworów kulowych, które są z natury symetryczne. Potrzebne są wiedza i doświadczenie, aby uniknąć nieprawidłowego zamontowania pewnych zaworów kulowych we wkładce.

Znane są zawory kulowe, które umożliwiają operowanie uchwytem w ten sam sposób, jak w zaakceptowanym przez handel zaworze mieszającym typu płytkowego. Kilka z tych zaworów mieszających typu kulowego - zawiera inny ruchomy element w postaci obrotowej płytki,

176 434 zamontowanej nad zaworem kulowym. Jeden taki zawór kulowy jest przedstawiony w opisie patencie Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 449 551.

Inna konstrukcja kulowa, która powtarza pożądany ruch uchwytu popularnych w handlu zaworów płytkowych jest opisana w publikacji PCT WO 92/22765. Zawór tam ujawniony zawiera poziomy sworzeń, przechodzący przez zawór kulowy w celu umiejscowienia kuli we wkładce. Konstrukcja ta właściwa eliminuje odczucie płynności lub gąbczastości podczas obsługi kranu z zaworem kulowym.

Ruch uchwytu w kranach opisanych w tych dwóch publikacjach jest w zasadzie taki sam. Konstrukcja zaworu kulowego umożliwia kołowy ruch uchwytu wokół stałej wzdłużnej osi korpusu zaworu i wahadłowy, to jest przegubowy ruch wokół ruchomej osi poziomej względem korpusu zaworu. Oś poziomajest prostopadła do osi wzdłużnej korpusu zaworu i jest nieruchoma w stosunku do uchwytu tak, że porusza się wewnątrz obudowy, kiedy uchwyt obraca się wokół stałej wzdłużnej osi. Wyróżniającą cechą tego typu ruchu uchwytu jest to, że kiedy uchwyt przechylony jest w pozycji wyłączania, pożądany stosunek ilości gorącej i zimnej wody może być zapamiętany poprzez położenie uchwytu, tak że kiedy kran jest znów włączany, ta sama mieszanina gorącej i zimnej wody płynie przez kran.

W publikacji PCT nr WO 94/13985 przedstawiono ulepszoną wkładkę wymienną dla zaworu kulowego, która również powtarza ruch większości kranów z zaworem płytkowym, to jest ruch okrężny wokół stałej osi pionowej i ruch wahadłowy wokół ruchomej osi poziomej.

Z drugiej strony, w pewnych sytuacjach mogą być pożądane alternatywne mechanizmy zaworów kulowych.

Te znane alternatywnie mechanizmy mają stałą oś rotacji, która jest poprzeczna do wzdłużnej osi korpusu kranu, tzn. jest pozioma w przypadku wielu łazienkowych kranach. Jeden mechanizm zaworu kulowego ma ruchomą oś, która jest stała w stosunku do kuli, będąc w zasadzie prostopadła do poziomek, stałej osi. Ruchoma oś rotacji kuli może obracać się przegubowo w płaszczyźnie pionowej wokół stałej osi zgodnie z ruchem kuli, zaś środek kuli znajduje się w pobliżu osi poziomej. Przykład mechanizmu zaworu kulowego tego typu jest opisany w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 056 418.

Znany jest inny mechanizm poruszania kuli, w którym osie stała i ruchoma są w przeciwnych pozycjach niż w rozwiązaniu z opisu US 3 056 418. Przykład tego typu mechanizmu poruszania kuli jest ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 592 062.

Jeszcze inny typ mechanizmu poruszającego kulą ma ruchomą oś, która jest w zasadzie prostopadła do stałej, poprzecznej osi i jest w zasadzie współosiowa z trzonem regulacyjnym. Ten typ mechanizmu poruszającego kulą jest ujawniony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych nr 3 417 783.

Wspomniane alternatywne typy konstrukcji zaworu kulowego mają pewne cechy, które zwiększają koszt konserwacji lub wymuszają częstą konserwację. W szczególności, element zaworu kulowego jest zamontowany między elastomerowymi uszczelnieniami przepustu wejściowego, umieszczonym wokół przepustów wejściowych korpusu zaworu a uszczelką, która jest zamontowana pod pokrywą zaworu lub kołpakiem. Elastomerowe uszczelnienia przepustu i uszczelka wywołują płynność ruchu elementu zaworu kulowego między korpusem zaworu a kołpakiem. Nie ma właściwej blokady lub mechanizmu blokującego, który pewnie mocowałby zawór kulowy w kierunku pionowym. Ponieważ zawór kulowy może być przesuwany w stosunku do elementów elastomerowych, użytkownik, kiedy obsługuje uchwyt, może nieco przesunąć uchwyt w dowolnym kierunku, włącznie z kierunkami, których nie przewidywano przy konstruowaniu zaworu mieszającego. Ten nieprzewidziany ruch może wywołać niepożądane wrażenie gąbczastości dla użytkownika kranu i użytkownik może nabrać nieufności do prawidłowego działania kranu. Dalej, odczucie gąbczastości przy poruszaniu uchwytem daje wrażenie, że uchwyt jest niestabilny i że nie jest poprawnie zmontowany.

Górna uszczelka w powszechnych w handlu konstrukcjach zaworów kulowych realizuje trzy funkcje. Po pierwsze, zapobiega przeciekom wody wokół kuli. Po drugie, jej zewnętrzny brzeg uszczelnia wewnętrzną powierzchnię obudowy, zapobiegając przeciekom. Po trzecie, uszczelka elastycznie dociska kulę w dół do uszczelnień przepustów wejściowych,przeciwdziałając ciśnieniu wody. W konsekwencji, uszczelka jest elementem dużym i drogim. W celu

17(6434 uzyskania gładkości, elastomerowa uszczelka często ma cienką warstwę z tetrafluoroetylenu, która kontaktuje się z zaworem kulowym. Powoduje to zmniejszenie zużycia, występującego w przypadku bezpośredniego kontaktu materiału elastomerowego z kulą.

W celu zmniejszenia wrażenia niestabilności, w wielu zaworach kulowych zaworów mieszających umieszcza się pierścień regulacyjny. Jest on odpowiednio przykręcony do kołpaka zaworu. Pierścień regulacyjny dociska uszczelkę w dół do zaworu kulowego. Zwiększony nacisk uszczelki na zawór kulowy redukuje niepożądany, gąbczasty ruch, ale go nie eliminuje. Dalej, łącząc pierścień regulacyjny ze znaną uszczelką, zwiększa się koszt i złożoność zaworu mieszającego. Zwiększony nacisk wywierany na uszczelkę prowadzi do szybszego zużycia uszczelki. Kiedy zużycie i uszkodzenia narastają, pierścień regulacyjny musi być co pewien czas dokręcany w celu przywrócenia wielkości nacisku na uszczelkę co dostarcza uchwytowi kranu roboczego oporu w celu utrzymywania uchwytu w stabilnej pozycji i uniemożliwienia, aby siły grawitacyjne, wywierane na uchwyt kranu, przesuwały uchwyt w niepożądanym kierunku.

Ponadto, alternatywne typy mechanizmu poruszania zaworu kulowego nie są przewidziane do instalowania we wkładce wymiennej z kilku powodów. Jednym powodem jest to, że należy jeszcze opracować sposób adekwatnego umieszczenia kuli wewnątrz wkładki o wygodnych rozmiarach, przy zachowaniu możliwości przegubowego poruszania kulą wokół żądanych dwóch Osi. Nie skonstruowano także wkładki wymiennej dla zaworu kulowego, która ograniczałaby nacisk na ustalającą górną uszczelkę, znajdującą się między kulą a wkładką w celu zapewnienia, że kula nie wywrze nadmiernej, niszczącej siły na uszczelkę.

Potrzebna jest zatem konstrukcja zaworu kulowego, która pozwoli, aby różne typy mechanizmów zaworu kulowego mogły być umieszczone we wkładce wymiennej dla zaworu mieszającego, który mieści zawór kulowy. Potrzebna jest również wkładka wymienna dla zaworu kulowego, która posiada górną uszczelkę, uszczelniającą przed przeciekami na zewnątrz obudowy i która mieści w sobie zawór kulowy, ale umożliwia dostęp do elastomerowych uszczelnień wokół przepustów wejściowych.

Zawór mieszający jednouchwytowy do kranu, zawierający kulowy element zaworowy, zamontowany ruchomo we wnęce obudowy, która posiada przepusty wejściowe i przepust wyjściowy, połączone przepływowo z wnęką, przy czym do elementu zaworowego jest dołączony trzon regulacyjny wystający przez otwór regulacyjny i element zaworowy jest umieszczony we wkładce wymiennej posiadającej górny otwór, przez który przechodzi trzon regulacyjny oraz z dolnym otworem, z którego wystaje część elementu zaworowego, a obudowa wkładki wymiennej, wokół górnego otworu, ma gniazdo, w którym jest umieszczona uszczelka, szczelnie przylegająca do elementu zaworowego i wkładki wymiennej, charakteryzuje się tym, że element zaworowy maco najmniej jedną łukową szczelinę usytuowaną wzdłuż koła wielkiego sferycznej powierzchni elementu zaworowego, a we wkładce wymiennej jest zaczopowany sworzeń, który jest umieszczony w pierwszej szczelinie elementu zaworowego, a element zaworowy jest osadzony na sworzniu obrotowo wokół osi sworznia podpartego w punktach, w których sworzeń przechodzi przez szczelinę elementu zaworowego, przy czym sworzeń przechodzi przez wnętrze elementu zaworowego, a z górną częścią elementu zaworowego styka się obejma,rozciągająca się do sworznia i stykająca się z nim, na obejmie jest podparty element zaworowy nad dolnym otworem obudowy wkładki wymiennej.

Obejma posiada zakończenie w kształcie klina, które styka się ze sworzniem oraz boczne kryzy, które przylegają do sworznia po przeciwnych stronach jego obwodu.

Sworzeń przechodzi przez środek wnętrza elementu zaworowego, a obejma przylega do sworznia w pobliżu środka sworznia.

Element zaworowy posiada dwie łukowe szczeliny usytuowane po przeciwnych stronach obwodu elementu zaworowego, a sworzeń przechodzi przez obie szczeliny i jest zamocowany końcami w gniazdach w obudowie wkładki wymiennej.

Sworzeń posiada kołowy przekrój poprzeczny, a element zaworowy jest zamontowany obrotowo względem obudowy wkładki wymiennej wokół osi sworznia osadzonego w szczelinach.

Szczeliny są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która przechodzi przez swobodny koniec uchwytu, przymocowanego do trzonu regulacyjnego, przy czym oś normalna do tej

176 434 płaszczyzny jest prostopadła do sworznia, a element zaworowy jest zamontowany ruchomo w wokół tej osi normalnej oraz wokół osi sworznia.

Szczeliny są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która jest normalna do trzonu regulacyjnego, a element zaworowy jest zamontowany ruchomo w wokół osi środkowej trzonu regulacyjnego oraz wokół osi sworznia.

Ze sworzniem styka się zakończenie obejmy, która ma kształt klina oraz boczne kryzy, które przylegają do sworznia po przeciwnych stronach jego obwodu.

Obejma jest przedłużeniem trzonu regulacyjnego umieszczonym w elemencie zaworowym.

Obejma jest zamontowana obrotowo wokół trzonu regulacyjnego.

Wokół obejmy jest zamontowane gniazdo, stanowiące część urządzenia antysyfonowego usytuowanego wewnątrz elementu zaworowego, połączonego przepływowo z otworem w górnej części elementu zaworowego.

Obudowa wkładki wymiennej posiada kołnierz, usytuowany między gniazdem wokół górnego otworu i elementem zaworowym, przy czym kołnierz znajduje się w pobliżu elementu zaworowego ograniczając jego ruchu do góry.

Ze sworzniem styka się zakończenie obejmy, które ma kształt klina, oraz boczne kryzy, które przylegają do sworznia po przeciwnych stronach jego obwodu.

Element zaworowy jest zamontowany obrotowo względem obudowy wkładki wymiennej wokół osi sworznia osadzonego w szczelinach, a sworzeń posiada kołowy przekrój poprzeczny.

Szczeliny są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która przechodzi przez swobodny koniec uchwytu, przymocowanego do trzonu regulacyjnego, przy czym oś normalna do tej płaszczyzny jest prostopadła do sworznia, a element zaworowy jest zamontowany ruchomo w wokół tej osi normalnej oraz wokół osi sworznia.

Obudowa jest przedłużeniem trzonu regulacyjnego umieszczonym w elemencie zaworowym.

Obejma jest zamontowana obrotowo wokół trzonu regulacyjnego.

Zawór mieszający jednouchwytowy do kranu, zawierający kulowy element zaworowy, zamontowany ruchomo we wnęce obudowy, która posiada przepusty wejściowe i przepust wyjściowy, połączone przepływowo z wnęką, przy czym do elementu zaworowego jest dołączony trzon regulacyjny wystający przez otwór regulacyjny i element zaworowy jest umieszczony we wkładce wymiennej posiadającej górny otwór, przez który przechodzi trzon regulacyjny oraz z dolnym otworem, z którego wystaje część elementu zaworowego, a obudowa wkładki wymiennej, wokół górnego otworu, ma gniazdo, w którym jest umieszczona uszczelka, szczelnie przylegająca do elementu zaworowego i wkładki wymiennej, charakteryzuje się tym, że element zaworowy ma co najmniej jedną łukową szczelinę, a w obudowie wkładki wymiennej jest zaczopowany sworzeń, który jest umieszczony w szczelinie elementu zaworowego, a element zaworowy jest osadzony na sworzniu obrotowo wokół osi sworznia w punktach, w których sworzeń przechodzi przez pierwszą szczelinę elementu zaworowego, przy czym od sworznia odchodzi obejma usytuowana wewnątrz elementu zaworowego i stykająca się z górną częścią elementu zaworowego.

176 434

Obudowa wkładki wymiennej posiada .kołnierz, usytuowany między gniazdem wokół górnego otworu i elementem zaworowym, przy czym kołnierz znajduje się w pobliżu elementu zaworowego nie ograniczając jego ruchu do góry.

Wynalazek eliminuje potrzebę wytwarzania trzonów regulacyjnych o przekroju kwadratowym lub diamentowym, które były potrzebne w przypadku pewnych konstrukcji zaworów kulowych i zapewnia potrzebne ograniczniki w samym zaworze kulowym. Zawór mieszający z elementem zaworowym według wynalazku jest łatwy do instalacji w kranie, który może być przystosowany do różnych konstrukcji zaworu kulowego i może być wykonany w postaci wkładki wymiennej.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór mieszający według jednego przykładu wykonania wynalazku w widoku z boku, częściowo w przekroju, ilustrując zawór w pozycji wyłączonej; fig. 2 - rozłożony zawór mieszający z fig. 1; fig. 3 - wkładkę wymienną w częściowym przekroju poprzecznym wzdłuż linii 3-3 z fig. 1; fig. 4 - fragment wkładki wymiennej z fig. 3 w przekroju poprzecznym wzdłuż linii 4-4 z fig. 3; fig. 5 - zawór kulowy i sworzeń z fig. 2, częściowo w przekroju poprzecznym, fig. 6 - wkładkę wymienną w widoku podobnym do widoku na fig. 3, ilustrującym ruch zaworu kulowego w celu zmiany stosunku ilości gorącej wody do ilości zimnej wody; fig. 7 - wkładkę wymienną w widoku podobnym do widoku na fig. 3, ilustrującym dalszą modyfikację sworznia, trzonu regulacyjnego i obejmy; fig. 8 - wkładkę wymienną w widoku podobnym do widoku na fig. 3, ilustrującym modyfikacje obejmy i trzonu regulacyjnego; fig. 9 - zawór kulowy i sworzeń, w widoku podobnym do widoku na fig. 5, ilustrującym zawór kulowy i kołnierz, przedstawione na fig. 8; fig. 10 - widok podobny do widoku na fig. 3, ilustrujący przykład wykonania wynalazku, który dostarcza innego ruchu roboczego kuli niż przedstawiony na fig. 3; fig. 11

- fragmentaryczny przekrój poprzeczny wkładki wymiennej wzdłuż linii 11-11 z fig. 10, fig. 12

- zawór kulowy i sworzeń, przedstawione na fig. 11 w widoku podobnym do widoku na fig. 5; fig. 13 - modyfikacje zaworu kulowego, który mieści zawór antysyfonowy, zaś fig. 14 - alternatywny przykład wykonania, który zawiera zawór antysyfonowy.

Przedstawiony na fig. 1-5, zawór mieszający 10 ma tradycyjną obudowę 12, która posiada podstawę 14 oraz zespół pokrywy 16. Podstawa 14 ma wnękę 22, o zasadniczo półsferycznej dolnej powierzchni 21. Dwa przepusty wejściowe 18 i 19 dla zimnej i gorącej wody mają otwory wylotowe umieszczone w szerszych otworach w dolnej powierzchni 21, tworzących gniazda dla dwóch sprężyn 23, które dociskają cylindryczne, elastomerowe elementy uszczelniające 25 do kulowego elementu zaworowego 24, który jest umieszczony we wkładce wymiennej 26. Kanał wylotowy 20 rozciąga się od dolnej powierzchni 21 wnęki 22 przez cylindryczną boczną ściankę 17, tworząc przejście zmieszanej wody z wnęki 22.

Boczna ścianka 17 jest szczelnie i przesuwnie zamontowana do podstawy 14 i tworzy pierścieniową komorę 15, połączoną przepływowo z kanałem wylotowym 20. Wylewka 29 jest przymocowana do bocznej ścianki 17 i jest połączona przepływowo z komorą pierścieniową 15 poprzez otwór 13 wbocznej ściance 17. Zespół pokrywy 16 zawiera nagwintowany pierścień 37, który jest nakręcony na podstawę 14. Nad pierścieniem 37 może być umieszczona dekoracyjna osłona 11.

Element zaworowy 24 ma sferyczną powierzchnię 31 zaworu z odpowiednio ukształtowanymi i rozmieszczonymi otworem wlotowym zimnej wody 32, otworem wlotowym gorącej wody 34 i otworem wylotowym 36. Kształt powierzchni 31 w zasadzie jest dopełnieniem wklęsłego kształtu dolnej powierzchni 21 wnęki 22. Otwory wlotowe 32 i 34 współpracują z odpowiednimi przepustami wejściowymi 18 i 19, zaś otwór wylotowy 36 jest połączony przepływowo z kanałem wylotowym 20 w celu regulacji stosunku ilości gorącej i zimnej wody oraz szybkości przepływu, to jest ogólnej ilości wody na jednostkę czasu, przepływającej z dwu przepustów wejściowych 18 i 19 do kanału wylotowego 20.

Zespół pokrywy 16 ma otwór regulacyjny 40. Pokrywa 16 jest tak umieszczona, że wzdłużna oś 28 obudowy 12 zaworu przechodzi przez otwór regulacyjny 40. Wkładka wymienna 26 zawiera obudowę 56, która ma górny otwór 58, umieszczony pod otworem 40.

176 434

Trzon regulacyjny 42 jest przymocowany trwale do elementu zaworowego 24. Trzon regulacyjny 42 przechodzi przez otwór regulacyjny 40. Trzon regulacyjny 42 jest przymocowany do uchwytu 43 dźwigni kranu w tradycyjny sposób.

Element zaworowy 24 jest przegubowo zamontowany w obudowie 56 wkładki wymiennej 26. Obudowa 56 może być wykonana ze znanego tworzywa sztucznego, odpowiedniego do stosowania w kranach. Element zaworowy 24 ma również parę, umieszczonych po przeciwnych stronach obwodu kuli, szczelin 60, tworzących łuki w powierzchni 29 elementu zaworowego 24. Szczeliny 60 mają środkową oś wzdłużną, która pokrywa się z częścią wielkiego koła elementu zaworowego. Koło wielkie leży w płaszczyźnie 73, która przechodzi przez drugi koniec 63 uchwytu 43 dźwigni. Oś normalna 68 do płaszczyzny 73, wokół której reguluje się temperaturę wody, jest prostopadła do sworznia 64.

Cylindryczny sworzeń 64, przechodzi przez element zaworowy 24 i przez obie szczeliny 60. Sworzeń 64 ma końce zaczopowane przegubowo w otworach 67 w obudowie 56 wkładki wymiennej 26. Sworzeń 64 jest tak umieszczony, że przecina środek 84 elementu zaworowego 24 i leży prostopadle do trzonu regulacyjnego 42. Sworzeń 64 i szczeliny 60 mają takie wymiary, aby tworzyć pasowanie ślizgowe w celu dostarczenia ograniczonej rotacji wokół osi normalnej 68 i mogą być obracane wokół stałej osi 75 sworznia, ale uniemożliwiają znaczną rotację elementu zaworowego 24 w stosunku do sworznia 64 wzdłuż kierunku, który jest zwykle określany jako szerokość szczeliny 60.

Końce 74 szczelin 60 mają półokrągły kształt i tworzą ograniczniki dla sworznia 64. Szczeliny 60 mają szerokość, która daje jedynie tyle luzu, żeby umożliwić przesuwanie sworznia 64 w szczelinie 60. Korzystnie nie istnieje w kierunku poprzecznym odstęp między krawędziami szczelin 60 a sworzniem 64.

Element zaworowy 24 ma dolną część 90 powierzchni 31 wystającą przez duże, dolne, otwarte zakończenie 92 obudowy 56 wkładki wymiennej 24. Wystająca część 90 jest znaczną częścią kuli. W przybliżeniu niemal połowa sferycznej powierzchni 31 elementu zaworowego 24 wystaje pod dolnym otworem 92 wkładki wymiennej 26 w dowolnym momencie, jak wyraźnie widać na fig. 1 i 3. Powierzchnia 31 elementu zaworowego z otworami 32, 34 i 36 przylega do elementów uszczelniających 25, dociskanym sprężyną 23.

Górna część 99 elementu zaworowego 24 jest umieszczona w wewnętrznej komorze 101 obudowy 56 wkładki wymiennej 26, utworzonej częściowo przez cylindryczną ściankę 103. Wewnętrzna komora 101 jest połączona przepływowo z wnęką 22 obudowy 12 zaworu.

Element zaworowy 24 jest utrzymywany we właściwym pionowym położeniu względem wkładki wymiennej 26 przez obejmę 80, która jest integralnym przedłużeniem trzonu regulacyjnego 42. Obejma 80 i trzon regulacyjny 42 są przymocowane do górnej części 99 elementu zaworowego przez przyspawanie. Obejma 80 korzystnie ma ramię 81 w celu właściwego umieszczenia na niej elementu zaworowego 24. Obejma 80 rozciąga się w kierunku środka 84 elementu zaworowego 24 i przylega do sworznia 64. W ten sposób, element zaworowy 24 ze szczelinami 60 nie może wypaść ze swojej właściwej pionowej pozycji. Dolny koniec obejmy 80 ma klinowe zakończenie 82, umieszczone tak, że krawędź 83 jest poprzeczna do osi 75 sworznia 64. Dwie boczne kryzy 86 również sięgają do sworznia 64 i rozciągają się poniżej niego w celu utrzymania obejmy 80 na sworzniu 64.

Jak widać na fig. 3 i 4, wokół górnego otworu 58 znajduje się pierścieniowe gniazdo 94 uszczelki 98 i jest ono skierowane w stronę elementu zaworowego 24 do wewnątrz komory 101. Gniazdo 94 jest pochylone tak, że jego wewnętrzne krawędź 95 znajduje się wyżej niż zewnętrzna krawędź 96. Skierowane w dół ramię lub kołnierz 97 sięga w pionie krawędzi wewnętrznej i znajduje się w pobliżu górnej części 99 elementu zaworowego w celu dopasowania do tolerancji produkcyjnych i w celu umożliwienia lekkiego uniesienia trzonu regulacyjnego, jak będzie to wyjaśnione poniżej. Pierścieniowa uszczelka 98 jest montowana w obudowie 56 wkładki wymiennej w gnieździe 94 w ten sposób, że jest wkładana w stanie ściśniętym, z wewnętrznym brzegiem 100 skręconym tak, że jest wyżej niż zewnętrzny brzeg 102. Pierścień uszczelki 98 ma cztery zaokrąglone krawędzie 104, 106, 108 i 109. Każda krawędź 104, 106, 108 i 109 jest na obwodzie przekroju uszczelki 98 oddalona o około 90° od sąsiedniej krawędzi wokół centralnej pierścieniowej osi 105

176 434 uszczelki. Krawędzie wewnętrzna dolna 104 i zewnętrzna górna 108 są umieszczone naprzeciw siebie i są oddalone od siebie o około 180°, zaś krawędzie wewnętrzna górna 106 i zewnętrzna dolna 109 są podobnie oddalone od siebie o 180°. 104. Wewnętrzna dolna krawędź 104 styka się z elementem zaworowym 24 i dostarcza uszczelnienia przed przeciekaniem wody. Odpowiednio wewnętrzna górna krawędź 106 i zewnętrzna górna krawędź 108 stykają się z pochyloną powierzchnią gniazda 94, przy czym wewnętrzna górna krawędź 106 znajduje się wyżej niż zewnętrzna górna krawędź 108, jak wyraźnie widać na fig. 3. Górna część 99 powierzchni 31, która styka się z uszczelką 98, jest odpowiednio wypolerowana w celu uzyskania odpowiedniej gładkości i zapewnienia odpowiedniego uszczelnienia.

Przy tej konstrukcji uszczelki 98, dowolne ciśnienie wody wewnątrz komory 10, utworzonej w obudowie wkładki wymiennej działa na dolną powierzchnię 107 uszczelki, znajdującą się między dolnymi krawędziami 104 i 109 i na zewnętrzny brzeg 102, znajdujący się między zewnętrznymi krawędziami 108 i 109 uszczelki 98. Ciśnienie, działając na dolną powierzchnię 107, znajdującą się między dolnymi krawędziami 104 i 109 nie pozwala, aby uszczelka 98, wciśnięta w gniazdo 94 wokół ramienia 97 przypadkowo wypadła nawet w przypadku, gdy ciśnienie wzrośnie w sposób nienormalny. Ciśnienie, działając na zewnętrzny brzeg 102, między zewnętrznymi krawędziami 108 i 109 uszczelki 98, dąży do deformacji tej ostatniej, dociskając wewnętrzną dolną krawędź 104 do elementu zaworowego 24. To dociska wewnętrzna dolna krawędź 104 wraz ze wzrostem ciśnienia w komorze 101, a zatem utrzymuje efektywny chwyt, kiedy ciśnienie rośnie, chociaż bez utrzymywania niepotrzebnie dużej wartości, kiedy ciśnienie w komorze 101 jest zmniejszone lub zerowe.

Standardowa i ekonomiczna uszczelka 98, wykonana z dostępnego w handlu materiału elastomerowego może być użyta przy zachowaniu zmniejszonego oporu, wywieranego na element zaworowy 24, kiedy jest on przesuwany. Uszczelka 98 ulega również zmniejszonemu zużyciu i niszczeniu. Zewnętrzna dolna krawędź 109 uszczelki 98 jest oddalona od poprzecznej ścianki 103 obudowy 56 wkładki wymiennej 26 tak, że ciśnienie panujące w komorze 101 obudowy może działać na zewnętrzny brzeg 102 uszczelki 98, który jest między zewnętrznymi krawędziami 108 i 109. Odstęp jest uzyskiwany w ten sposób, że uszczelka 98 jest w pozycji pochylonej w wyniku pochylenia gniazda 94.

Możliwe są inne konstrukcje uszczelki, takie jak zwykły O-ring lub uszczelka krawędziowa. Uszczelka nie musi być skonstruowana na duże naciski wynikające ze skręcania lub zaciskania części ze sobą, ponieważ kołnierz 97 dostarcza kontrolowanej górnej granicy dla wielkości nacisku, wywieranego na uszczelkę między kulą 24 a obudową 56 wkładki wymiennej.

Zewnętrzny brzeg 110 obudowy 56 wkładki wymiennej 26 ma pierścieniowy rowek 111, który mieści O-ring 112. O-ring 112 ma takie wymiary, że uszczelnia przestrzeń między zewnętrznym brzegiem 110 wkładki wymiennej a wnęką 22 w podstawie 14 obudowy 12.

Przechylanie trzonu regulacyjnego 42 wokół stałej osi 75 sworznia przechyla przegubowo element zaworowy 24 wokół osi 75 niezależnie od kąta obrotu elementu zaworowego 24 wokół ruchomej osi normalnej 68. Krawędź 83 obejmy 80 jedynie obraca się wokół sworznia 64. Alternatywnie, krawędź może obracać się ze sworzniem, przy czym sworzeń powinien być tak skonstruowany, żeby również obracał się jak zostanie omówione poniżej. Dalej, końce 66 sworznia 64 mogą przesuwać się wzdłuż szczelin 60, aby element zaworowy 24 mógł obracać się wokół osi normalnej 68, kiedy koniec 63 uchwytu dźwigni jest obracany wokół osi normalnej 68. Przy tej czynności, jak przedstawiono na fig. 6, klinowy koniec 82 obejmy 80 obraca się wokół środka 84 kuli. Obrót od środkowej pozycji mieszania (pokazanej liniami przerywanymi) w stronę zarówno pozycji zimnej wody, jak pokazano lub pozycji gorącej wody (po przeciwnej stronie) powoduje lekkie uniesienie elementu zaworowego i dalsze ściśnięcie uszczelki 98 oraz większy nacisk na uszczelnienie. Zwiększony nacisk zwiększa nieco statyczne tarcie między elementem zaworowym a obudową wkładki wymiennej w czasie, kiedy moment obrotowy, wywierany przez ciężar uchwytu 43 na trzon regulacyjny 42 jest zwiększany nakranie, jak widać na fig. 1 i 6. Zwiększone tarcie jest zatem pożądane w tych pozycjach w celu skompensowania zwiększonego momentu obrotowego wynikającego z ciężaru uchwytu 43 w celu zapobieżenia niepożądanemu opadnięciu uchwytu w wyniku grawitacji.

176 434

Rotacja elementu zaworowego 24 wokół osi normalnej 68 jest ograniczona przez ramiona ograniczające 74 szczelin 60, które stykają się ze sworzniem 64. Zawory mieszające mające różne zastosowania mogą mieć różne kąty rotacji, ustalone przez długość szczelin 60, to jest obwodowe usytuowanie ramion ograniczających 74. Rotacja elementu zaworowego 24 jak przedstawiono, reguluje proporcje mieszaniny, a zatem temperaturę wypływającej, zmieszanej wody.

Alternatywnie lub oprócz ramion ograniczających 74, rotacja elementu zaworowego wokół osi 68 i 75 może być również ograniczona przez promieniową krawędź 85 górnego otworu 58 w obudowie 56 wkładki wymiennej.

Obudowa 56 jest montowana z odpowiednio włożonymi uszczelkami 98 i 112. Element zaworowy 24 jest następnie umieszczany na uszczelce 98 i lekko przyciskany w celu ściśnięcia uszczelki 98. Sworzeń 64 jest następnie przekładany przez szczeliny 60 i umieszczany między kryzami 86. Nacisk uszczelki 98 na elemencie zaworowym 24 dostarcza pasowania ciernego między sworzniem 64 a klinowym zakończeniem 82, co nie pozwala, aby sworzeń 64 wypadł przed zmontowaniem w korpusie 12 kranu. Zmontowana wkładka wymienna 26 jest oddzielnym zespołem, który może być sprzedawany oddzielnie jako część zamienna dla późniejszej instalacji w zaworze mieszającym 10.

Zmontowana wkładka wymienna 26 jest umieszczana we wnęce 22 podstawy 14. Szczelina 71 odpowiednio ustawia obudowę 56 z wypustem 72 we wnęce, a występ 130 odpowiednio ustawia w pionie wkładkę wymienną 26 na odpowiednim występie 132 w podstawie 14. Następnie pokrywa 16 jest nakręcana na pionową kryzę 70 w celu dociśnięcia w dół wkładki wymiennej 26 do występu 132.

Minimalny luz między sworzniem 64 a obejmą 80 w kierunku pionowym nie pozwala na niepożądane przemieszczenia w pionie elementu zaworowego 24 w stosunku do obudowy zaworu 12 i obudowy 56 wkładki wymiennej. Element zaworowy 24 jest uwięziony między obejmą 80, sworzniem 64 i kołnierzem 97. W konsekwencji, trzon regulacyjny nie wykazuje niestabilności i operator nie ma wrażenia gąbczastości, kiedy element zaworowy 24 jest przechylany wzdłuż opisanych kierunków przechylania jego.

Mogą być sytuacje, kiedy nie jest wymagane lub pożądane, aby element zaworowy 24 był unoszony z pośredniej pozycji przy ruchu w stronę pozycji ustalających gorącą lub zimną wodę. W tej sytuacji, jak opisano w odniesieniu do fig. 6, sworzeń i obejma mogą być łatwo zmodyfikowane w celu eliminacji tego uniesienia. W przykładzie wykonania pokazanym na fig. 7, sworzeń 64 ma centralne wycięcie 161 posiadające powierzchnię 162, która leży wzdłuż średnicy sworznia, a zatem w centrum 84 elementu zaworowego 24. Obejma 80 jest wydłużona tak, że krawędź 83 jej klinowego zakończenia 82 przecina środek 84 elementu zaworowego 24. W tej konstrukcji, klinowa krawędź 83 jest przechylana w środku 84 elementu zaworowego 24, a zatem nie występuje unoszenie elementu zaworowego 24. Podobnie jak w przypadku przykładów wykonań przedstawionych na fig. 1-8, to wykonanie dostarcza ten sam ruch elementu'zaworowego 24, jak opisano powyżej w celu wyregulowania wielkości przepływu lub temperatury mieszaniny. Dla ułatwienia montażu, wycięcie 161 jest dostatecznie długie, aby klinowe zakończenie 82 mogło znaleźć się w wycięciu po włożeniu sworznia do jednego gniazda 67, ale zanim koniec sworznia zostanie zainstalowany w przeciwnym gnieździe 67 wkładki wymiennej. W tym wykonaniu, podczas regulacji wielkości przepływu trzon regulacyjny 42 obraca sworzeń 64 w gniazdach 67 wkładki wymiennej wokół stałej osi 75.

Inne konstrukcje obejmy są możliwe bez naruszenia funkcji zaworu. Jak przedstawiono na fig. 8 i 9, obejma 180 może być oddzielnym elementem kołnierzowym, mającym wnękę 181, w której umieszcza się obrotowo trzon regulacyjny 42. Trzon regulacyjny 42 jest przyspawany w tradycyjny sposób do kuli w górnej części 99 i ma przedłużenie 189, które jest zamocowane obrotowo we wnęce 181. Obejma 180 wówczas sama ustawia się we właściwą pozycję obrotową, kiedy jest wkładany sworzeń 64. Dla ułatwienia ustawienia, kryzy 186 mogą być rozchylone w celu ułatwienia uchwycenia sworznia, kiedy podczas instalacji jest on wkładany do zaworu kulowego 24. Obejma 180 może być wykonana z tworzywa sztucznego lub materiału elasto12

176 434 merowego w celu dostarczenia ograniczonego ugięcia obejmy, kiedy kula jest obracana, jak przedstawiono na fig. 8.

Wynalazek można również przystosować do różnych typów zaworów kulowych, które zapewniają alternatywne ruchy dla regulacji temperatury mieszaniny lub wielkości przepływu. Jak przedstawiono na fig. 10-12, element zaworowy 224 ma podobną konstrukcję jak opisany powyżej element zaworowy poza tym, że szczeliny 260 są ułożone poprzecznie do trzonu regulacyjnego 242 i obejmy 280. W tej konstrukcji, temperatura mieszaniny jest regulowana przez obracanie trzonu regulacyjnego 242 wokół jego własnej osi 268. Szybkość przepływu jest regulowana przez przechylanie trzonu regulacyjnego wokół osi 275 sworznia, który jest umieszczony w kierunku przód-tył kranu. Ten typ ruchu elementu zaworowego 224 może być pożądany, kiedy stosowany jest uchwyt 243 typu pokrętła, na przykład pokrętła kryształowego. W tym przykładzie wykonania, trzon regulacyjny 242 nie musi być już specjalnie formowany z diamentowym przekrojem poprzecznym i stykać się z krawędziami 285 otworu 215, jak było wiadome i konieczne w poprzednim rozwiązaniu. Zamiast tego, krańcowe pozycje mieszania są określone przez końce 274 szczelin 260. W ten sposób eliminowana jest potrzeba dokładnego pozycjonowania obrotowego nieokrągłego trzonu regulacyjnego na zaworze kulowym w celu ustalenia krańcowych pozycji mieszania.

Obejma 280 w tym przykładzie wykonania ma płaski koniec. Ponieważ obejma nie kołysze się wzdłuż osi 275 sworznia, ale tylko wokół niej, obejma 280 nie musi mieć klinowego zakończenia. Dalej, ponieważ obejma 280 obraca się wokół swojej własnej osi w stosunku do sworznia 264, kryzy są wyeliminowane.

Obudowa 256 wkładki wymiennej jest podobna do obudowy opisanej wcześniej, różniąc się jedynie kształtem otworu 215. Ponieważ trzon regulacyjny 242 przechyla się tylko w płaszczyźnie przód-tył, otwór 258 może być w kształcie szczeliny, która pozwala, aby trzon regulacyjny 42 poruszał się w niej i obracał się wokół swojej własnej osi wewnątrz niej. Wloty 232, 234 i wylot 236 również są odpowiednio ukształtowane i rozmieszczone w celu współpracowania z komplementarnymi przepustami obudowy zaworu. Przepusty te mogą być w zasadzie inne niż przepusty 32, 34 i 36 w poprzednio opisanym elemencie zaworowym 24. Kształt i pozycja tych przepustów mogą się zmieniać, ale odpowiadają dowolnemu zbiorowi znanych otworów w opisanych wcześniej zaworach typu kulowego z podobnym sposobem poruszania.

W kolejnych przykładach wykonania wynalazku element zaworowy 324 ma wbudowane urządzenie antysyfonowe 300. Dwa przykłady wykonania są przedstawione na fig. 13 i 14. W obu przykładach wykonania górna część 99 elementu zaworowego 324 ma otwór 310. Perforowane gniazdo 311 ma liczne otwory 312. Gniazdo 311 jest zamontowane wokół trzonu regulacyjnego 42 i ma kołnierz 313 w pobliżu jego brzegu, który mieści uszczelkę 316, która szczelnie przylega do wnętrza elementu zaworowego 324. Kołnierzowe gniazdo ma elastomerową płytkę 318 zaworu klapowego, normalnie odcinającą otwór 312 od ciśnienia cieczy wewnątrz elementu zaworowego 24. Jednakże, jeśli przypadkowo wystąpi ujemne ciśnienie w zasilaniu w wodę, które dąży do wywołania ujemnego przepływu, ciśnienie wewnątrz elementu zaworowego 24 staje się mniejsze niż ciśnienie atmosferyczne i zawór klapowy 318 otwiera się, umożliwiając przepływ powietrza przez otwory 310 do elementu zaworowego 24, co przerywa tworzenie efektu syfonowego przez wylewkę 29. Jak widać na fig. 13, gniazdo 310 może być wykonane integralnie z kryzami 386, zaś trzon regulacyjny 42 ma stożkowe zakończenie, to jeśli klinowe zakończenie 382 obejmy 380. Jak przedstawiono na fig. 14, gniazdo 311 może tworzyć całą obejmę 380 i zawierać zarówno kryzy 386 jak i klonowe zakończenie 382. Ten przykład wykonania również zapewnia autopozycjonowanie i ograniczoną elastyczność jak opisano dla przykładu wykonania, pokazanego na fig. 8 i 9.

W celu naprawy kranu, tylko te części, które muszą być wymienione, zwykle tylko elastomerowe uszczelki 25, są w rzeczywistości wymieniane, przy zachowaniu korzyści, związanych z łatwością montażu lub ponownego montażu zespołu zaworu z wkładką wymienną.

Została wyeliminowana potrzeba stosowania dużego, elastycznie dociskającego pierścienia regulacyjnego, przeznaczonego do naciskania w dół elementu zaworowego 24 do popychanych przez sprężyny uszczelek 25. Pierścień uszczelniający 98 służy jedynie do zapobiegania

176 434 przeciekom między elementem 24 zaworu kulowego a obudową 56 wkładki wymiennej. O-ring 112 służy tylko do zapobiegania przeciekom między obudową 56 wkładki wymiennej a dolną podstawą 14. Pionowa pozycja elementu 24 zaworu kulowego jest zapewniona wewnątrz obudowy 56 wkładki wymiennej przez sworzeń 64 i wewnętrzną obejmę 80. Pierścień regulacyjny, który poprzednio był umieszczany w kołpaku 37 w celu właściwego dociśnięcia zaworu kulowego 24 do pierścienia uszczelniającego 98, stał się opcjonalny. Pierścień może być umieszczony, jeśli wkładka wymienna 26 jest wkładana do istniejących kranów, które uprzednio zawierały ten pierścień (nie pokazany).

Element zaworowy 24 jest umieszczony w łatwo wymiennej wkładce 26 zaworu bez konieczności zwiększania ogólnej wysokości obudowy zaworu 12 w porównaniu z dotychczasowymi zaworami mieszającymi, zawierającymńzawory kulowe.

Wkładka wymienna 26 może być wkładanadolub używana w standardowej podstawie 14, która była poprzednio wyposażona w zawór kulowy wykonany w dotychczas stosowany sposób, jeśli zawór kulowy miał odpowiednio skonstruowane przepusty wejściowe i wyjściowy.

Inne warianty i modyfikacje są możliwe bez odchodzenia od zakresu i ducha niniejszego wynalazku określonych przez dołączone zastrzeżenia.

176 434

lFig-3

IFig-5

176 434

Fig-9

Fig-8

176 434

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zawór mieszający kulowy jednouchwytowy, zawierający kulowy element zaworowy, zamontowany ruchomo we wnęce obudowy, która posiada przepusty wejściowe i przepust wyjściowy, połączone przepływowo z wnęką, przy czym do elementu zaworowego jest dołączony trzon regulacyjny wystający przez otwór regulacyjny i element zaworowy jest umieszczony we wkładce wymiennej posiadającej górny otwór, przez który przechodzi trzon regulacyjny oraz z dolnym otworem, z którego wystaje część elementu zaworowego, a obudowa wkładki wymiennej, wokół górnego otworu, ma gniazdo, w którym jest umieszczona uszczelka, szczelnie przylegająca do elementu zaworowego i wkładki wymiennej, znamienny tym, że element zaworowy (24,224, 324) ma co najmniej jedną łukową szczelinę (60, 260) usytuowaną wzdłuż koła wielkiego sferycznej powierzchni (31) elementu zaworowego (24, 224 324), a we wkładce wymiennej (26) jest zaczopowany sworzeń (64, 264), który jest umieszczony w pierwszej szczelinie (64, 264) elementu zaworowego (24, 224, 324), a element zaworowy (24, 224, 324) jest osadzony na sworzniu (64, 264) obrotowo wokół osi (84) sworznia (64, 264) podpartego w punktach, w których sworzeń (64, 264) przechodzi przez szczelinę (60, 260) elementu zaworowego (24, 224, 324), przy czym sworzeń (64, 264) przechodzi przez wnętrze elementu zaworowego (24, 224, 324), a z górną częścią (99) elementu zaworowego (24, 224, 324) styka się obejma (80, 280, 380), rozciągająca się do sworznia (64, 264) i stykająca się z nim, na obejmie (80, 280, 380) jest podparty element zaworowy (24, 224, 324) nad dolnym otworem (92) obudowy (56) wkładki wymiennej (26).
2. Zawór według zastrz. 1, znamienny tym, że obejma (80,380) posiada zakończenie (82, 382) w kształcie klina, które styka się ze sworzniem (64) oraz boczne kryzy (86,186,386), które przylegają do sworznia (64) po przeciwnych stronach jego obwodu.
3. Zawór według zastrz. 2, znamienny tym, że sworzeń (64) przechodzi przez środek wnętrza elementu zaworowego (24, 224, 324), a obejma (80, 380) przylega do sworznia (64) w pobliżu środka sworznia (64).
4. Zawór według zastrz. 1, znamienny tym, że element zaworowy (24, 224, 324) posiada dwie łukowe szczeliny (60, 260) usytuowane po przeciwnych stronach obwodu elementu zaworowego (24,224,324), a sworzeń (64,264) przechodzi przez obie szczeliny (60,260) i jest zamocowany końcami w gniazdach w obudowie (56) wkładki wymiennej (26).
5. Zawór według zastrz. 4, znamienny tym, że sworzeń (64,264) posiada kołowy przekrój poprzeczny, a element zaworowy (24,224, 324) jest zamontowany obrotowo względem obudowy (56) wkładki wymiennej (26) wokół osi (84) sworznia (64, 264) osadzonego w szczelinach (60, 260).
6. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że szczeliny (60) są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie (73), która przechodzi przez swobodny koniec (63) uchwytu (43), przymocowanego do trzonu regulacyjnego (42), przy czym oś normalna (68) do tej płaszczyzny jest prostopadła do sworznia (64), a element zaworowy (24, 324) jest zamontowany ruchomo w wokół tej osi normalnej (68) oraz wokół osi (84) sworznia (64).
7. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że szczeliny (260) są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która jest normalna do trzonu regulacyjnego (242), a element zaworowy (224) jest zamontowany ruchomo w wokół osi środkowej trzonu regulacyjnego (242) oraz wokół osi (84) sworznia (264).
8. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że ze sworzniem (64) styka się zakończenie (82,182, 382) obejmy (80,180, 380), które ma kształt klina oraz boczne kryzy (86,186, 386), które przylegają do sworznia (64) po przeciwnych stronach jego obwodu.
9. Zawór według zastrz. 8, znamienny tym, że obejma (80) jest przedłużeniem trzonu regulacyjnego (42) umieszczonym w elemencie zaworowym (24).

176 434
10. Zawór według zastrz. 8, znamienny tym, że obejma (180) jest zamontowana obrotowo wokół trzonu regulacyjnego (42).
11. Zawór według zastrz. 8, znamienny tym, że wokół obejmy (380) jest zamontowane gniazdo (311), stanowiące część urządzenia antysyfonowego (300) usytuowanego wewnątrz elementu zaworowego (324), połączonego przepływowo z otworem (310) w górnej części (99) elementu zaworowego (324).
12. Zawór według zastrz. 1, znamienny tym, że obudowa (56) wkładki wymiennej (26) posiada kołnierz (97), usytuowany między gniazdem (94) wokół górnego otworu (58) i elementem zaworowym (24, 224, 324), przy czym kołnierz (97) znajduje się w pobliżu elementu zaworowego (24, 224, 324) ograniczając jego ruchu do góry.
13. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że ze sworzniem (64) styka się zakończenie (82,182, 382) obejmy (80,180, 380) które ma kształt klina, oraz boczne kryzy (86,186, 386), które przylegają do sworznia (64) po przeciwnych stronach jego obwodu.
14. Zawór według zastrz. 2, znamienny tym, że sworzeń (64,264) przechodzi przez środek wnętrza elementu zaworowego (24, 224, 324), a obejma (80, 380) przylega do sworznia (64, 264) w pobliżu środka sworznia (6-4,264).
15. Zawór według zastrz. 12, znamienny tym, że element zaworowy (24, 224, 324) posiada dwie łukowe szczeliny (60,260) usytuowane po przeciwnych stronach obwodu elementu zaworowego (24), a sworzeń (64, 264) przechodzi przez obie szczeliny (60,260) i jest zamocowany końcami w gniazdach w obudowie (56) wkładki wymiennej (26).
16. Zawór według zastrz. 11, znamienny tym, że element zaworowy (324) jest zamontowany obrotowo względem obudowy (56) wkładki wymiennej (26) wokół osi (84) sworznia (64) osadzonego w szczelinach (60), a sworzeń (64) posiada kołowy przekrój poprzeczny.
17. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że szczeliny (60) są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która przechodzi przez swobodny koniec (63) uchwytu (43), przymocowanego do trzonu regulacyjnego (42), przy czym oś normalna do tej płaszczyzny jest prostopadła do sworznia (64), a element zaworowy (24) jest zamontowany ruchomo w wokół tej osi normalnej oraz wokół osi (84) sworznia (64).
18. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że szczeliny (260) są usytuowane na wielkim kole w płaszczyźnie, która jest normalna do trzonu regulacyjnego (242), a element zaworowy (24) jest zamontowany ruchomo w wokół osi środkowej trzonu regulacyjnego (242) oraz wokół osi (84) sworznia (264).
19. Zawór według zastrz. 5, znamienny tym, że ze sworzniem (64) styka się zakończenie (82,182, 382) obejmy (80,180, 380), które ma kształt klina, oraz boczne kryzy (86,186, 386), które przylegają do sworznia (64) po przeciwnych stronach jego obwodu.
20. Zawór według zastrz. 8, znamienny tym, że obudowa (80) jest przedłużeniem trzonu regulacyjnego (42) umieszczonym w elemencie zaworowym (24).
21. Zawór według zastrz. 19, znamienny tym, że obejma (180) jest zamontowana obrotowo wokół trzonu regulacyjnego (42).
22. Zawór według zastrz. 19, znamienny tym, że wokół obejmy (380) jest zamontowane gniazdo (311), stanowiące część urządzenia antysyfonowego (300) usytuowanego wewnątrz elementu zaworowego (324), połączonego przepływowo z otworem (310) w górnej części (99) elementu zaworowego (324).
23. Zawór mieszający kulowy jednouchwytowy, zawierający kulowy element zaworowy, zamontowany ruchomo we wnęce obudowy, która posiada przepusty wejściowe i przepust wyjściowy, połączone przepływowo z wnęką, przy czym do elementu zaworowego jest dołączony trzon regulacyjny wystający przez otwór regulacyjny i element zaworowy jest umieszczony we wkładce wymiennej posiadającej górny otwór, przez który przechodzi trzon regulacyjny oraz z dolnym otworem, z którego wystaje część elementu zaworowego, a obudowa wkładki wymiennej, wokół górnego otworu, ma gniazdo, w którym jest umieszczona uszczelka, szczelnie przylegająca do elementu zaworowego i wkładki wymiennej, znamienny tym, że element zaworowy (24, 224, 324) ma co najmniej jedną łukową szczelinę (60, 260), a w obudowie (56) wkładki wymiennej (26) jest zaczopowany sworzeń (64, 264), któryjest umieszczony w szczelinie (60, 260) elementu zaworowego (24, 224, 324), a element zaworowy (24,

176 434

224, 324) jest osadzony na sworzniu (64, 264) obrotowo wokół osi (84) sworznia w punktach, w których sworzeń (64, 264) przechodzi przez pierwszą szczelinę (60, 260) elementu zaworowego (24), przy czym od sworznia (64,264) odchodzi obejma (80, 380) usytuowana wewnątrz elementu zaworowego (24) i stykająca się z górną częścią (99) elementu zaworowego (24).
24. Zawór według zastrz. 23, znamienny tym, że obudowa (56) wkładki wymiennej (26) posiada kołnierz (97), usytuowany między gniazdem (94) wokół górnego otworu (58) i elementem zaworowym (24), przy czym kołnierz (97) znajduje się w pobliżu elementu zaworowego (24) ograniczając jego ruchy do góry.