Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ciagnienia rur lub pretów ze szkla lub in¬ nego materjalu, który po przejsciu przez forme plastyczna, twardnieje, a zwlaszcza w przypadku, gdy rura lub pret ciagnione sa z pieca pionowo lub prawie pionowo.Wedlug wynalazku niniejszego cala kapiel, lub czesc jej, z której ciagnie sie rura lub pret wprawiana zostaje w ruch obrotowy wzgledem osi ciagnienia. Wsku¬ tek ruchu tego kapiel ulega mieszaniu, dzieki czemu wytwarza sie jednostajna ma¬ sa szklana, co wplywa dodatnio na jedno¬ rodnosc szkla ciagnionych rur lub pretów.Celem zwiekszenia czystosci szkla, czesc powierzchni kapieli, z której ciagnie sie ru¬ ra lub pret, zostaje oddzielona od po¬ wierzchni pozostalej, nie przeszkadzajac jednak laczeniu sie mas szkla, znajduja¬ cych sie pod temi powierzchniami.W mysl wynalazku, czesc powierzchni kapieli, z której ciagnie sie rure lub pret, o- toczona jest czesciami ochronnemi, umozli¬ wiajacemi regulowanie stopnia nagrzania tej czesci kapieli. Okazalo sie, ze mozna stad uzyskac pewne korzysci, a mianowi¬ cie z tego powodu, ze czesc kapieli, z któ¬ rej ciagnie sie rury lub prety, moze posia¬ dac temperature stosunkowo niska.Wedlug wynalazku mozna, np., rure lub pret ciagnione w stanie miekkim, przecia¬ gnac przez urzadzenie ksztaltujace, wsku-tek czego pret lub rura otrzymuja okreslo¬ ny przekrój poprzeczny.Maszyma wedlug wynalazku niniejsze¬ go znamionuje sie tern, ze badz to sam piec. badz czesc, znajdujaca sie w piecu, osadza sie obrotowo, w celu umozliwienia nadania ruchu wirowego calej kapieli lub czesci jej, z której ciagna sie rury lub prety, wzgle¬ dem osi ciagnieilia.Mozliwe sa rózne odmiany wykonania takiej maszyny.Piec moze sie, np., skladac z dwóch czesci osadzonych obrotowo wzgledem siebie, a z których jedna zaopatrzona jest w czesc plywajaca w szkle, lub w niem za¬ nurzona. Piec moze posiadac zbiornik obro¬ towy z przymocowana pokrywa, do której przytwierdzona jest czesc plywajaca w szkle lub w niem zanurzona. Szklo zawar¬ te w zbiorniku porusza sie do pewnego stopnia wslad za ruchem obrotowym zbior¬ nika, natomiast wzmiankowana czesc nie¬ ruchomej pokrywy utrzymywana jest w spoczynku w obracajacem sie szkle i wsku¬ tek tego miesza je, co przyczynia sie do u- jednorodnienia kapieli szklanej. Mozna równiez unieruchomic zbiornik, pokrywe zas osadzic obrotowo. Jezeli czesc plywa¬ jaca w szkle przymocowana jest do pokry¬ wy, to otrzymuje ona od niej ruch obroto¬ wy i nadaje sama wskutek tego ruch po¬ dobny czesci kapieli.Mozna jednakze piec wykonac nieru¬ chomo i zaopatrzyc go w czesc pierscienio¬ wa, z zastosowaniem urzadzenia nadaja¬ cego ruch obrotowy czesci tej w stosunku do osi ciagnienia. Czesc kapieli, z której ciagnie sie rura lub pret, moze byc otoczo¬ na oslona w sposób umozliwiajacy regulo¬ wanie jej temperatury. Powierzchnia ka¬ pieli, z której ciagnie sie rura lub pret, mo¬ ze posiadac wobec tego temperature niz¬ sza, anizeli pozostale szklo, co ulatwia tworzenie sie szklanego stozka, z którego ciagnie sie rura lub pret.W mysl wynalazku piec mozna zaopa¬ trzyc w trzpien wyznaczajacy miejsce ka¬ pieli szklanej, z którego winna byc ciagnio¬ na rura lub pret. Trzpien ten mozna zaopa¬ trzyc w otwór srodkowy, który przechodzi przez dno zbiornika i moze laczyc sie tam z urzadzeniem do doprowadzania powie¬ trza. W otworze tym moze miescic sie czesc ustawna.Urzadzenie ksztaltujace, które nadaje rurze lub pretowi okreslony przekrój po¬ przeczny, moze byc wykonane w postaci nieruchomego otworu albo z profilowanych walków lub krazków, otrzymujacych ruch obrotowy dzieki tarciu powstajacemu przy ruchu szkla.Urzadzenie ksztaltujace moze sie skla¬ dac z kilku oddzielnych czesci, umieszczo¬ nych jedna za druga. Jezeli nalezy zapo¬ biec powstawaniu szwów w ciagnionych ru¬ rach lub pretach, wówczas oddzielne te czesci umieszcza sie jedna za druga z od- powiedniem przesunieciem katowem.Wynalazek wyjasnia schematyczny ry¬ sunek, na którym uwidoczniono przyklad wykonania odnosnej maszyny.Na rysunku fig. 1 przedstawia ogólny widok maszyny, czesciowo w przekroju wzdluz linji A — A — A — A na fig. 2, fig. 2 — widok zgóry czesciowo w przekro¬ jach wzdluz linji // — // — IV — //' na fig. 1, fig. 3 — schematyczny widok kle¬ szczy wyciagarki, fig. 4 — widok boczny i przekrój poprzeczny pieca przygotowane¬ go do rozpalenia, fig. 5 — widok zgóry u- rzadzenia do profilowania rur lub pretów, fig. 6 — odnosny widok boczny, fig. 7 — widok zgóry tego samego urzadzenia w sta¬ nie otwartym, fig. 8 — linke, która po za¬ nurzeniu w masie szklanej umozliwia cia¬ gnienie szkla, fig. 9 — przekrój pionowy w podzialce wiekszej jednej z czesci uwi¬ docznionych na figurze 1, fig. 10 — prze¬ krój osiowy czesci urzadzenia wyciagowe¬ go, w którem ciagnienie rur lub pretów u- skutecznia sie zapomoca chwytaczy, umie¬ szczonych na nasrubkach, fig. 11 — odno- — 2 —sny rzut zgóry, fig. 12 — 13, 14 i 15 przed¬ stawiaja schematycznie sposób pracy u- rzadzenia wedlug fig. 1 i wreszcie fig. 16— 19 — czesciowe przekroje osiowe pieców.Czesc dolna maszyny, która w celu la¬ twiejszego przesuwania mozna umiescic na zaopatrzonej w kólka plycie podstawowej, posiada podstawe zeliwna, do dna której przymocowany jest zbiornik 2 z materjalu ogniotrwalego, zawierajacy roztopione szklo. Zbiornik pokrywa sie wygietym kap¬ turem 3 z materjalu ogniotrwalego, posia¬ dajacym ksztalt kulistego pierscienia, o scianie wewnetrznej 4, zanurzonej krawe¬ dzia dolna w szklanej masie 5. Pierscien 6, umieszczony wewnatrz przestrzeni ograni¬ czonej scianka 4, obraca sie naokolo odpo¬ wiednio obranej osi, zlewajacej sie z osia zbiornika 2. Kiedy pierscien 6 obraca sie, nadaje on ruch obrotowy szklu, znajduja¬ cemu sie wpoblizu jego zanurzonej scianki.O krawedz srodkowego otworu w dnie zbiornika 2, opiera sie czesc 8 z materjalu ogniotrwalego, której krawedz górna wy¬ staje ze swobodnej powierzchni masy szkla¬ nej, ograniczonej pierscieniem zamykaja¬ cym. Do ciagnienia rur sluzy osiowy otwór 9 w czesci 8, wobec czego do rury mozna wprowadzac powietrze lub inny gaz. Do ciagnienia pretów, otwór 9 nie jest potrzeb¬ ny. Ciagnione rury lub prety moga posia¬ dac dowolny przekrój poprzeczny, wyzna¬ czany zapomoca urzadzenia ksztaltujacego1 opisanego ponizej.Drzwiczki 10, obracajace sie naokolo osi 11, sluza do wprowadzania do pieca roztopionego szkla albo materjalu, z któ¬ rego pó stopieniu wytwarza sie szklana masa. Materjal surowy wprowadza sie w sposób mechaniczny w pewnych dajacych sie regulowac odstepach czasu zapomoca odpowiedniego urzadzenia, nie stanowia¬ cego jednak istotnej czesci wynalazku.Nalezy jednak zaznaczyc, ze ilosc materja¬ lu doprowadzanego do pieca, winna sie równac ilosci szkla opuszczajacego maszy¬ ne, azeby poziom roztopionej masy, znaj¬ dujacej sie w zbiorniku 2, pozostawal na poziomie mozliwie stalym.Nagrzewanie pieca odbywa sie w spo¬ sób elektryczny lub zapomoca szeregu plo¬ mieni gazowych, umieszczonych w sklepie¬ niu 14 ponad szklana masa, lub tez, czemu nalezy oddac pierwszenstwo, zapomoca pal¬ nika. Palnik ten, nieprzedstawiony na ry¬ sunku, moze posiadac dowolna budowe.Plomien doprowadza sie przez otwór 12 w sciance sklepionego kaptura 3. Na fig. 2 strzalka 13 wskazuje droge, która przeby¬ waja w sklepieniu plomien oraz produkty spalania. Ssanie lub ciag powietrza regulu¬ je sie zapomoca zasuwy, wykonanej w po¬ staci klapy, osadzonej obrotowo w punkcie 16 i zaopatrzonej w srube nastawnicza 17.Powietrze dostajace sie do sklepienia na¬ grzewa sie przedwstepnie zapomoca gora¬ cych gazów lub spalin. W tym celu sklepie¬ nie zaopatrzone jest w podwójny otwór/ wskutek czego plomien i gazy spalinowe moga byc rozdzielone na dwa strumienie, pomiedzy któremi miesci sie przewód 18 dla doplywu powietrza. Czesc górna pieca zaopatrzona jest w zeliwna pokrywe 19.Przestrzenie 20, 21, wypelnione, np., spro¬ szkowanym materjalem ogniotrwalym, za¬ pewniaja pomyslna izolacje cieplna pieca.Jak to juz wspomniano powyzej, pier¬ scieniowi 6 mozna nadawac ruch obrotowy.W mysl wynalazku do celu tego mozna za¬ stosowac dowolne urzadzenie, np., naste¬ pujace: silnik elektryczny 22 napedza przy pomocy slimaka 23 kolo slimakowe 24, u- mocowane na wale 25, osadzonym obrotowo w lozyskach 26 i 27. Wal ten posiada ze¬ batke 28, zazebiajaca sie z wiencem zeba¬ tym 29, spoczywajacym zapomoca kulek 30, lub kraików na powierzchni prowadniczej 31, przymocowanej do pokrywy pieca (fig. 9). Powierzchnia ta, posiada pierscieniowy zlobek dla kulek. O wystajaca krawedz wienca zebatego 29 opiera sie pierscien 32, na którego powierzchni wewnetrznej znaj- — 3 —duja sie wyloty rur 33, polaczonych z pier¬ scieniem 6, w ilosci dobranej odpowiednio do wielkosci maszyny.Bywa niekiedy rzecza pozyteczna chlo¬ dzenie zapomoca strumieni powietrznych woliiej przestrzeni masy szklanej wewnatrz pienienia 6, oraz masy ciagnionego szkla po wyjZciu jego ze zbiornika i osiagnieciu pewnej wysokosci nad czescia srodkowa 9.Kazda rura 33 zaopatrzona jest w tym celu na dolnym swym koncu w rure 34 do do¬ prowadzania powietrza. Aby powietrze do¬ plywalo do rur tych pod odpowiedniem ci- snieniem, stosuje sie urzadzenie, którego przyklad wykonania bedzie opisany poni¬ zej; urzadzenie to mozna jednak zastapic wszelkiem innem podobnem urzadzeniem.Napedzana silnikiem 22, dmuchawa 25 wdmuchuje powietrze do przewodu 36. przez przestawny suwak 31 i dalej do prze¬ wodu 38, który doprowadza je wreszcie do wydrazonej komory pierscieniowej 39, znajdujacej sie pomiedzy nieruchoma cze¬ scia 31 a ruchoma czescia 29. Obie te cze¬ sci 31 i 29 dostosowane sa mozliwie doklad¬ nie do siebie, w oelu najskuteczniejszego zapobiezenia uchodzeniu powietrza. Kazda rura 33 otrzymuje powietrze z komory 39, z która laczy sie w sposób uwidoczniony na rysunku. Pierscien 6, polaczony w tym przykladzie wykonania ukosnie pod pew¬ nym katem wzgledem rur 33, porusza sie w kierunku pionowym. Mozna to osiagnac w ten sposób, ze w czesci górnej pierscienia 6, znajduja sie wykroje do osadzenia w nich dolnych konców rur, tworzacych z niemi jedna calosc. Scianka 78, wykonana jest z ogniotrwalego materjalu, otacza kanal wy¬ ciagowy i tworzy kolista zaslone, zaopa¬ trzona w wydrazona komore wewnetrzna, zawierajaca wode, która chlodzi do poza¬ danej temperatury czesc rury lub preta, znajdujaca sie ponad roztopiona masa szklana. Oslona 78 moze byc przymocowa¬ na do rur 33 i przedluzac sia ai ponizej dolnych ich konców, wskutek czago ochla¬ dza sie równiez i kanal. Stosownie do zy¬ czenia pierscien 6 mozna przymocowac bezposrednio do oslony 78 oraz do jej stro¬ ny zewnetrznej.W celu umozliwienia wdmuchiwania powietrza do ciagnionej rury mozna zasto¬ sowac odnoge 40 od przewodu 36 dmucha¬ wy 35. Odnoga ta przylega do przewodu 42 polaczonego u dolu z wydrazona komora ponizej czesci 8. Odnoga 40 moze byc zao¬ patrzona w zasuwe 41 oraz w otwór po¬ wietrzny 43 z klapa 44, przez która moze wydostawac sie nadmiar powietrza.Przy zapaleniu pieca pierscien zamyka¬ jacy 6 spoczywa na dnie zbiornika lub na skrzeplej masie szklanej. Gdy oslona 78 i nury 33 sa usuniete, nalezy pokrywe 45 na¬ lozyc na czesc górna pieca, co uwidocznio¬ no na fig. 4, gdzie strzalki 46, 47 i 48 wska¬ zuja droge plomienia oraz gazów spalino¬ wych. Skoro masa szklana 7 zostala dopro¬ wadzona do pozadanego stanu miekkosci i osiagnela juz nalezyty poziom, ogniotrwa¬ la pokrywe usuwa sie i wówczas piec jest gotów do rozpoczecia pracy. Nalezy zazna¬ czyc, ze zasilanie pieca odbywa sie w jed¬ nym lub kilku punktach jego obwodu.Urzadzenia do ciaglego ciagnienia rur lub pretów moga byc ustawione na opisa¬ nym piecu i posiadac najromaitsza budo¬ we. Ciagnienie mozna w pewnych przypad¬ kach uskuteczniac recznie. Wynalazek o- bejmuje dwa opisane ponizej udoskonalo¬ ne urzadzenia do ciaglego wytwarzania szklanych rur lub pretów z roztopionej ma¬ sy szklanej, umieszczonej w piecu dowol¬ nego rodzaju lub w zamknietej komorze.Na pokrywie pieca 19 umocowane sa dwa slupki 49, 50, zaopatrzone w urzadze¬ nie do ciagnienia rur, wykonane w postaci lancucha, zaopatrzonego w trzy uklady kleszczy 51, 52 i 53, które pracuja w spo¬ sób nastepujacy: Na odcinku E* — E2 kleszcze 51 i 53 pozostaja zamkniete, zas na pozostalych odcinkach drogi — otwarte. Na odcinku — 4 —F1 — F2 kleszcze 52 sa zamkniete, zas po¬ za nim otwarte. Kleszcze 51, 52, 53 moga byc zaopatrzone w zasadniczo podobne do siebie mechanizmy, przyczem kleszcze 53 posiadaja podpory 54. Kleszcze 51 posia¬ daja ramie 55, które tworzy calosc z dru- giem ramieniem 56, umieszczonem don pod pewnym katem, tak iz powstaje dzwignia katowa. Otwieranie kleszczy uskutecznia sie zapomoca powierzchni prowadnicze] 57, która wspóldziala z krazkiem 58, umie¬ szczonym na koncu ramienia 56. Gdy kra¬ zek nie dotyka sie do powierzchni prowad- niczej, sprezyna 59 przyciska ramie 55 kleszczy do rury 60, która, jak to widac z fig. 3, przycisnieta jest do podpórki.Podpórka ta posiada odpowiedni wy¬ krój, najwlasciwiej w ksztalcie litery ,,VM. dzieki czemu do rur i pretów o przekro¬ jach poprzecznych róznoksztaltnych lub o róznych wymiarach mozna stosowac jedne i te same kleszcze. Powierzchnie podporo¬ we rur mozna pokryc powloka z prasowa¬ nego azbestu, lub z jakiegokolwiek innego materjalu podobnego. Kleszcze 52 otwiera nieruchoma powierzchnia ksiukowa 61, u- mieszczona w taki sposób, iz kleszcze te nie dotykaja do krazków kleszczy 51 i 53.Przeciwnie powierzchnia ta nie oddzialy¬ wa zupelnie na krazki kleszczy 52. Kle¬ szcze umieszczone sa na ogniwach lancu¬ cha i lacza sie zapomoca osi 62, na których osadzone sa krazki 63, poruszajace sie w nieruchomych torach prowadniczych 64 i 65 (fig. 3). Osie 62 polaczone sa ze soba zapomoca ogniw 62 lancucha, biegnacego po dwóch parach kól zebatych, osadzonych u góry w miejscu 67 i u dolu w miejscu 68* Lancuch i kleszcze poruszaja sie w spo¬ sób nastepujacy. Wal 65 posiada kolo ze¬ bate 70, polaczone lancuchem z kolem ze- batem 75, umocowanem na wale 72, zaopa¬ trzonym na koncu górnym w slimak 64, za¬ zebiajacy sie z kolem slimakowem 69, na¬ pedza jacem lancuch. Szybkosc ciagnienia mozna regulowac, zmieniajac przekladnie miedzy walami 25 i 72, np., przy pomocy odpowiedniego urzadzenia, do zmiany szybkosci, umieszczonego pomiedzy temi dwoma walami* Jedno z glównych znamion wynalazku polega na tern, ze rury lub prety kalibruja sie zapomoca swoistego urzadzenia, uwi¬ docznionego w szczególach na fig. 5 — 7.W przedstawionym przykladzie wykona-' nia, urzadzenie to posiada blok 77, zlozo¬ ny z dwóch czesci, umieszczonych rucho¬ mo na jednej i tej samej podporze 83, któ¬ ra moze byc przymocowana na dowolnej wysokosci do jednego ze slupów 49, 50.Kazda czesc bloku 77 jest wydrazona, ce¬ lem umieszczenia w niej krazków 76, osa¬ dzonych swobodnie na odpowiednich o- siach; zlobkowy profil krazków dobiera sie odpowiednio do ksztaltu zewnetrznego przekroju poprzecznego rur lub pretów szklanych. W przedstawionym przykladzie krazki dobrane sa w taki sposób, ze sluza do kalibrowania rur lub pretów o przekro¬ ju okraglym. Zlobki krazków posiadaja ta¬ ki ksztalt, ze skoro obie czesci bloku 77 zblizaja sie i przyciskaja do siebie, to zlob¬ ki leza obok siebie i dotykaja do zewnetrz¬ nej powierzchni bocznej rury lub preta.Samo sie przez sie rozumie, ze dobierajac odpowiednio obrysie zlobków krazków 76 mozna uzyskac wszelki dowolny profil.Wynalazek dotyczy zastosowania takie¬ go urzadzenia do maszyn do ciagnienia szkla w postaci rur lub plyt. Mozna jednak zastosowac urzadzenia podobne, które wówczas umieszcza sie jedno nad drugiem, przyczem, przestawia sie je wzgledem sie¬ bie o pewien kat, wskutek czego zlobki krazków jednego z urzadzen usuwaja ostre krawedzie lub szwy, jakie moga powstac na powierzchni zewnetrznej rury, w miej¬ scu, gdzie profile zlobków, dwóch sasied¬ nich krazków urzadzenia nizszego, stykaja sie ze soba. Krazki mozna zaopatrzyc w li¬ tery lub inne znaki dla wytloczenia ich na szkle, przyczem rury lub prety mozna zao- — \5 -patrywac w naciecia, ulatwiajace podzial ich na odcinki. Obie czesci bloku 77 mozna zaryglowac w jakikolwiek dowolny sposób, nie uwidoczniony na rysunku.Jak wynika z rysunku, urzadzenie zao¬ patrzone jest w kaptur w ksztalcie stozka scietego, który sluzy do odprowadzania nadól zanieczyszczen lub czasteczek, jakie moglyby dostawac sie do kanalu wyciago¬ wego.Przy opuszczaniu przyrzadu lub przy¬ rzadów 75 — 77, rure lub pret unosza opi¬ sane kleszcze, przecina zas ja osobny przy¬ rzad o znamionach przytoczonych powyzej, który rure lub pret tnie na kawalki poza¬ danej dlugosci. Narzad tnacy tego przy¬ rzadu moze byc wykonany z zelaza, które ochladza szklo, jezeli jest ono dostatecznie gorace, lub tez w postaci cienkiej tarczki, która w plaszczyznie prostopadlej do osi ciagnienia wprawiana zostaje w szybki ruch obrotowy przy pomocy silnika elektryczne¬ go. Aby po odcieciu uzyskac gladkie prze¬ kroje, rure odcina sie prostopadle do jej osi.Przy zetknieciu sie ze szklem, tarczka tnaca i rura poruszaja sie w sposób podob¬ ny i z jednakowa szybkoscia wzdluz osi ciagnienia. Tarczy nadaje sie w tym celu dwa ruchy zasadnicze: jeden równolegle do rury o jednakowej szybkosci na drodze E1 — E2, oraz jednostronny ruch wzgle¬ dem rury, posiadajacy charakter ruchu zwrotnego. Urzadzenia, odpowiadajace tym wymaganiom, moga posiadac bardzo roz¬ maita budowe; odnosne ruchy moga odby¬ wac sie synchronicznie z ruchem lancucha i kleszczy. Urzadzenia te nie sa uwidocznio¬ ne na rysunkach. Zaleca sie osadzic tarcz¬ ke na wale silnika elektrycznego, umie¬ szczonego na podstawie, która moze poru¬ szac sie bocznie wzgledem osi ciagnienia, jezeli przy ruchu do góry uderza ona, np., o wystepy lub odpowiedniego ksztaltu po¬ wierzchnie udarowe. Jezeli podstawa u- mMBZGzooa jest, np., na kleszczach 53, to lancuch zaopatruje sie w taka sama ilosc przyrzadów tnacych co i kleszcze 53, co nie pociaga jednak koniecznosci, by trzy tarcz¬ ki osadzone kolejno pracowaly w porzad¬ ku ich osadzania. Przeciwnie moga one, w zaleznosci od dlugosci sporzadzanych od¬ cinków, pracowac po dwie lub innemi gru¬ pami. Obsada przyrzadu tnacego oraz lan¬ cuch moga laczyc sie ze soba okresowo.Osiagnac to mozna zapomoca mechanizmu zatrzaskowego lub urzadzenia zaopatrzo¬ nego w elektromagnes, który wywoluje czasowe przyciaganie czesci tych do sie¬ bie. Obsada porusza sie tylko po pewnej czesci drogi E1 — E2 ruchu kleszczy 53 do góry. Skoro tarczka ukonczyla swa czyn¬ nosc, zostaje ona, aczkolwiek porusza sie nadal z ta sama co i rura szybkoscia, cofnieta wstecz, aby przy ruchu ku dolowi dla zajecia polozenia pierwotnego, nie u- szkodzila rur lub pretów. Rzecz prosta, ze w warunkach tych mozna zastosowac tylko jedno urzadzenie tnace, które sprzega sie kolejno z kazdemi z kleszczy 53, podczas ich przebiegu po drodze E1 — E2. W kaz¬ dym jednak razie silnik, wzglednie silniki do napedu krazków winne byc zasilane tyl¬ ko wtedy, kiedy krazek ma przecinac rure lub pret. Zasilanie to moze uskuteczniac krazek kontaktowy, lub przyrzad podobny.Nalezy dodac, ze dzieki zastosowaniu cze¬ sci 54 zapobiega sie wyginaniu rury, lub preta, przy uruchomianiu tarczki tnacej.Po dokonanem odcieciu, odciete kawal¬ ki dzieki zmianie kierunku kleszczy, sko¬ ro opuszczaja one czesc prosta odcinka E1 — E2 i przechodza na kólka 67, zostaja odprowadzane od lezacej bezposrednio po¬ nizej ciagnionej jeszcze rury, wskutek cze¬ go koniec 79 rury tej trze sie o koniec 80 odcietego kawalka, — i odlaczanie usku¬ tecznia sie w sposób nalezyty, bez krusze¬ nia w niewlasciwych miejscach. Jak wyni¬ ka z fig. 1 odcieta rure kleszcze prowadza do polozenia F2, gdzie kleszcze 52 zwalnia¬ ja ja, poczem spada ona na pochyla scian- — fi —ke zbiornika lub zlobka 84, i zostaje w ten sposób usunieta z drogi ruchu kleszczy.Fig. 10 — 15 przedstawiaja inny przy¬ klad wykonania urzadzenia do ciagnienia rur lub pretów. Urzadzenie to posiada kil¬ ka podobnych do siebie mechanizmów, pra¬ cujacych jeden pod drugim w ten sposób, ze ciagnienie odbywa sie bez jakichkolwiek przerw w pracy. Mozna, np., zastosowac dwa mechanizmy, umieszczone nad kana¬ lem wyciagowym, najwlasciwiej syme¬ trycznie do osi ciagnienia, jak to uwidocz¬ niaja fig. 12 — 15.Kazdy z tych mechanizmów posiada wal srubowy 86, osadzony koncami glad- kiemi w nieruchomych lozyskach 87; na wale tym osadzone sa obrotowo dwa kola zebate 88, 89, nie mogace jednak przesu¬ wac sie w kierunku podluznym. Kola te po¬ laczone sa ze soba pretami 90, równolegle- mi do walu. Dwa inne drazki 91 i 92 spo¬ czywaja koncami w odpowiednich lozy¬ skach w kolach zebatych 88 i 89, przyczem nie moga sie one poruszac w kierunku po¬ dluznym. Drazki 91 i 92, oraz drazki 90 sluza jako drogi prowadnicze dla imadla 93, na którego dwu srednicowo przeciwle ¦ glych koncach umocowane sa ramiona 94 i 95 z osadzonemi w nich obrotowo ramio¬ nami 96. Ramiona te posiadaja na kon¬ cach swych szczeki i moga sie do siebie zbli¬ zac lub oddalac, wytwarzajac w ten spo¬ sób kleszcze do chwytania szklanych rur lub pretów. Ramiona 96 obracaja sie naor kolo swych czopów zapomoca wspólnego wystepu uzebionego 98, wspólpracujacego z dwoma kolami zebatemi 99, które, bedac polaczone nieruchomo z temi ramionami, moga jednak wykonywac pewien obrót ka¬ towy. W tym celu pomiedzy kolami zebate¬ mi 99 i ramionami 96 umieszczone sa spre¬ zyny w taki sposób, iz ulatwiaja ruch ra¬ mion przy ich zblizaniu, co umozliwia za¬ kleszczanie rur i pretów róznych srednic.Wystepy uzebione 98 polaczone sa za¬ pomoca drazków 100 z korbami, zaklino- wanemi na drazki 92, i moga sie slizgac wzdluz tychze. Korby utrzymuja na czesci 93 pierscienie 101. Kola zebate 102t nape¬ dzajace kola zebate 88 i 89 porusza okreso¬ wo odpowiedni mechanizm, pracujacy syn¬ chronicznie z kolami, uruchomiajacemi wrzeciono 86. Wrzeciono to zaopatrzone jest w kolo zebate 103, otrzymujace wraz z kolem 104 naped od kól zebatych 105, które lacza je zapomoca pracujacego sa¬ moczynnie mechanizmu do okresowego przekazywania ruchu z odpowiedniem zró¬ dlem sily. Budowa urzadzenia tego moze byc dowolna, nie stanowiac znamienia wy¬ nalazku. Wrzeciono 86 moze otrzymywac jeszcze ruch osiowy zwrotny od ksiuka 106 przymocowanego do walu synchronizuja cego z innemi ruchami mechanizmu.Kazdy drazek 91 i 92 zaopatrzony jest na koncu górnym w mechanizm napedowy, np., elektryczny. Urzadzenie to zasila sie przez kontakty poslizgowe 107, umieszczo¬ ne na pierscieniach prowadniczych 109 i 110, osadzonych wspólosiowo z wrzecio¬ nem 86, przyczem sa one przymocowane do podstawy 98. Pierscienie te przylaczone sa co pewien odstep do zródla pradu zapomo¬ ca urzadzenia o ruchu synchronicznym wzgledem innych ruchów mechanizmu, np. do ruchu dzialajacego samoczynnie wy¬ lacznika. Wylacznik ten moze wedlug wy¬ nalazku posiadac dowolna budowe, wobec czego pominieto go na rysunku. Wynala¬ zek dotyczy takze przypadku, kiedy me¬ chaniczny naped drazków 91 i 92 usku¬ tecznia sie zapomoca odpowiednich me¬ chanizmów, poruszajacych sie synchro¬ nicznie z kolem srubowem 86, w celu osia¬ gniecia wspomnianych powyzej wyników.Wedlug fig. 12 — 15 oba mechanizmy umieszczone sa symetrycznie wzgledem o- si ciagnienia. Kleszcze 96 urzadzenia pra¬ wego oznaczone sa literami alb, zas kle¬ szcze urzadzenia lewego — literami c i d.Przypuszczajac, ze ciagnienie rozpo¬ czelo sie i ze w miejscu 111 rura 60 zosta- — 7 —la odcieta i odcieta te rure utrzymuja kle¬ szcze zamkniete a. Imadlo 93, poruszajace sie po wrzecionie 86 i dzwigajace kleszcze a i 6, moze uskuteczniac pól obrotu, przy¬ bierajac wówczas polozenie uwidocznione na fig. 13. Ruch ten osiaga sie zapomoca kola zebatego 102, które w pewnym mo¬ mencie otrzymuje naped, zas kólka zebate 88, 89 jak równiez i wszystkie drazki 90, 91, 92, umieszczone naokolo sruby 86, zostaja wówczas przekrecane. Mechanizm lewy, za¬ ciskajacy kleszczami c ciagnione rury, po¬ rusza sie nadal do góry, wywolujac ciagnie¬ nie. Kiedy kleszcze c dochodza do swego polozenia najwyzszego, wówczas przyrzad tnacy odcina nowa rure, jak to opisano w stosunku do odmiany wykonania, przedsta¬ wionej na fig. 1. Wskutek ruchu obrotowe¬ go sruby, imadlo 93 mechanizmu prawego opada nadól, poczem zostaje zwalniana ru¬ ra 60, która opada do odpowiedniego zbior¬ nika. Kleszcze a otwieraja sie wskutek ru¬ chu uzebionych wystepów 98 i kól zebatych 99, który to ruch powstaje dzieki temu, ze drazki 91 lub 92 obracaja sie pod wplywem napedu elektrycznego o kat 180°. Wówczas mechanizm lewy zaczyna swój ruch pól- obrotowy, azeby umozliwic oddzielne od¬ prowadzanie rury 60, podczas gdy mecha¬ nizm prawy zaopatrzony w kleszcze b, które ponownie sie zamykaja, chwyta cia¬ gniona rure. Ciagnienie odbywa sie zatem w sposób ciagly, przyczem w razie zycze¬ nia kleszcze moga byc zaryglowywane w po- lozeniach wlasciwych zapomoca sprezynu¬ jacych zatrzasków, cofajacych sie samo¬ czynnie w chwili uruchomienia walca zeba¬ tego 102, w celu umozliwienia obrócenia sie mechanizmu o kat 180°.Poniewaz wrzeciono 86 porusza sie na- przemian w obu kierunkach, nadaje ono dzwigarowi 93 ruchy zwrotne do góry i na¬ dól. Rozumie sie samo przez sie, ze ruchy wrzecion mechanizmów prawego i lewego musza byc dokladnie uzgodnione ze soba, dla moznosci uzyskania wzmiankowanego skutku. Nalezy zaznaczyc, ze ramiona 96 kleszczy w stanie otwartym (jak to uwi¬ docznia fig. 11) oddalaja sie od osi ciagnie¬ nia, azeby w pozadanej chwili imadlo 93 oraz caly mechanizm mogly sie obracac, nie dotykajac rury ciagnionej przez inne mechanizmy.Kciuk 106 spelnia zadanie nastepujace.W chwili, gdy szklany pret lub szklana rura zostaje odcieta, wrzeciona 86 mecha¬ nizmu, którego kleszcze unieruchomiaja odciety kawalek rury, podnosi sie, poczy¬ najac od kciuka 106 do góry w taki sposób, iz odcinek rury 60 oraz rura ciagniona o- becnie oddalaja sie nieco od siebie.Rzecz prosta, ze kazdy mechanizm mo¬ ze posiadac wiecej anizeli dwie szczeki, zas kazde urzadzenie moze byc zaopatrzo¬ ne w wiecej anizeli w dwa takie mecha¬ nizmy, przyczem musza one wówczas pra¬ cowac w zupelnej zgodnosci ze soba, w ce¬ lu moznosci osiagniecia pracy ciaglej tak ciagnienia rur i pretów, jak i odprowadza¬ nia odcietych kawalków.Odmiana urzadzenia, uwidoczniona na fig. 16, przedstawia nieruchoma czesc gór¬ na pieca, zaopatrzonego w kanal wyciago¬ wy 101 z podwójna scianka i z chlodze¬ niem wodnem. Scianka ta jest nieruchoma, wobec czego umieszczenie jej na sklepio¬ nej pokrywie 102 jest bardzo uproszczone.Czesc dolna pieca, czyli zbiornik, jest tak urzadzona, ze moze sie obracac naokolo osi teoretycznej, zlewajacej sie z osia ciagnie¬ nia. W tym celu na spodzie metalowej o- slony 104 zbiornika 103 urzadzony jest tor 105, spoczywajacy zapomoca kulek 106 na lozysku podporowem 107. Ponadto zbior¬ nik ustawia sie srodkowo dzieki temu, ze tuleja 108 dopasowana jest do walcowego otworu osiowego 109 lozyska podporowego.Zbiornik mozna w sposób prosty wprawiac w ruch obrotowy zapomoca jednego lub kil¬ ku walców uzebionych 110. Walce te zaze¬ biaja sie z uzebieniem 111 oslony 104 zbior¬ nika. Zbiornik moze poruszac sie do góry i — a —nadól nie oddzielajac kólka zebatego '114. od uzebienia 111. Zbiornik zaopatrzony jest w ogniotrwala wykladzine 103, wyposazo¬ na posrodku we wzniesienie 112 z otworem na rdzen wyciagowy 113, wykonany z ma- terjalu ogniotrwalego, Regulowanie wyso¬ kosci tego rdzenia wzgledem poziomu ma¬ sy szklanej w zbiorniku uzyskuje sie zapo- moca nasrubka 114, zaopatrzonego w kólko 115. W przypadku ciagnienia rur czesc 113 zaopatruje sie w otwór, jezeli natomiast ciagnione sa prety, wówczas ta czesc moze byc pelna.Nieruchoma czesc górna pieca posiada metalowa oslone 116 oraz ogniotrwala wy¬ kladzine w postaci sklepienia. Wykladzina ta tworzy posrodku czesc stozkowa i/8, do której przymocowany jest plaszcz wod¬ ny kanalu wyciagowego. Plaszcz ten prze¬ dluzony jest az do dolnej powierzchni ply¬ ty 117, wykonanej z materjalu ogniotrwa¬ lego i przymocowanej w sposób odpowied¬ ni do stozka 118. Do krawedzi plyty tej przylega pierscien 119 z materjalu ognio¬ trwalego, który plywa w masie roztopione¬ go szkla. Pierscien 119 nie obraca sie, lecz spoczywa nieruchomo pod plyta lub stano¬ wi z nia jedna calosc. Ciagnienie rur lub pretów szklanych rozpoczyna sie od górne¬ go konca czesci 113.Szczelne zamkniecie komory grzejnej pieca uzyskuje sie w sposób nastepujacy.Odpowiednio wygiety kolnierz 720 przymocowany jest stozkowym swym obrzezem 121 a do górnego obrzeza metalo¬ wej oslony 104 zbiornika, natomiast jego czesc zewnetrzna dochodzi do kolistego zlobka 121, przymocowanego w sposób od¬ powiedni do nieruchomej czesci górnej pie¬ ca. Przewodem 122 do zlobka doplywa wo¬ da zimna, której poziom reguluje sie zapo- moca jednej lub kilku rur 103, odprowa¬ dzajacych nadmiar wody. Taki zatwór wodny zapobiega uchodzeniu gazów naze- wuatrz oraz przenikaniu z zewnatrz po¬ wietrza do pieca.Celem otworzenia pieca wystarczy stoz¬ kowe obrzeze 12la odlaczyc od oslony 104, poczem czesc górna mozna usunac, przyczem kolnierz 120 zawisa wtedy na ko¬ listym zlobku 121.Zbiornik zasilany jest przez zlobek 124f wykonany z ogniotrwalego materjalu.Zlobkiem tym doplywa roztopione szklo lub roztopiony materjal, z którego zapomo- ca topienia otrzymuje sie szklo; Zapomoca jednego lub kilku palników 125 mase szklana doprowadza sie do poza¬ danej temperatury. Produkty spalania po obiegu, jaki uskuteczniaja pod sklepie¬ niem, uchodza z pieca przez otwór wyloto¬ wy, przechodzac ewentualnie przez ogrze¬ wacz dodatkowy i ulatuja wreszcie naze- wnatrz przez komin.Urzadzenie pracuje w sposób nastepu¬ jacy. Roztopione szklo lub materjal do to¬ pienia plynie zlobem 124 i wpada do obra¬ cajacej sie masy materialu, która wciaga sie dzieki ciagnieniu rur do komory, leza¬ cej wewnatrz nieruchomego pierscienia 119, przeznaczonego do nalezytego miesza¬ nia, W odmianie wykonania wedlug fig. 17, zbiornik 103 równiez sie obraca i umie¬ szczony jest w taki sam sposób, co t w po¬ wyzej opisanej odmianie wykonania.Wedlug fig. 17, pierscien 119 z ognio¬ trwalego materjalu stanowi jedna calosc z wykladzina zbiornika i zaopatrzony jest w otwory 126, przeznaczone do przepuszcza¬ nia szkla. Zbiornik zasila sie przez zlobek 124, którego koniec laczy sie z pierscienio¬ wa komora 127. Roztopione szklo przenika, jak to wskazuja strzalki do komory we¬ wnetrznej pierscienia 119 przez otwory 126.Fig, 16 przedstawia piec zaopatrzony w nieruchomy zbiornik. Stozkowa czesc 128, wykonana z ogniotrwalego materjalu i pod¬ trzymujaca plaszcz wodny kanalu wycia¬ gowego 10U obraca sie, otrzymuje naped od odpowiedniego kola zebatego, Dno — 9 —zbiornika 103 nie posiada otworu do prze¬ puszczenia przezen trzpienia wyciagowego.Trzepien ten zastepuje dysza, wykonana z materjalu ogniotrwalego i zaopatrzona w dziurkowana plytke 130, która plywa w szklanej masie, spoczywajac przy dolnej krawedzi pierscienia 119. Po drugiej stro¬ nie pierscien ten przyciska sie do plyty ob¬ rotowej 117, przymocowanej do czesci 128.Cisnienie, jakie powstaje wskutek ruchu szkla, wystarcza do wywolania wzajemne¬ go polaczenia sie trzech czesci 117, 119 i 130, obracajacych sie razem z kanalem wy¬ ciagowym. Trzy te czesci moga tworzyc jedna calosc lub moga byc do siebie w od¬ powiedni sposób przymocowane. Przy cia¬ gnieniu pretów dysze 129 zastepuje sie od¬ powiednia czescia pelna (masywna). Do ciagnienia rur sluzy przedstawione na ry¬ sunku urzadzenie, w którem szklo osiaga w otworze osiowym 131 mniej wiecej ten sam poziom, co i w zbiorniku. Nalezy zaznaczyc, ze przy ciagnieniu rur powierzchnia górna 132 szkla pozostaje wolna, aby zas szklo nie bylo unoszone do góry, czesc 129 zao¬ patruje sie w obrzeze 133, nieco wystajace ponad poziom 132.Fig. 19 uwidocznia piec ze zbiornikiem obrotowym 103 oraz z nieruchomym kana¬ lem 101, podobnie jak w przykladach we¬ dlug fig. 16 i 17; piec ten zaopatrzony jest w urzadzenie wyciagowe, odpowiadajace urzadzeniu przedstawionemu na fig. 18.Wedlug fig. 19, trzy czesci 117, 119 i 130 sa polaczone z plaszczem wodnym, aby mo¬ gly sie laczyc pod cisnieniem szkla, przy- czem sa one albo wykonane z jednego ka¬ walka, albo przymocowane do siebie w ja¬ kikolwiek sposób odpowiedni.Jak to juz zaznaczono, opisane udosko¬ nalenia mozna stosowac w maszynach do ciagnienia szkla badz pojedynczo badz w dowolnych ze soba polaczeniach. Mozna je stosowac do maszyn nowych, zaopatrzo- .nych w piec do topienia masy szklanej i na¬ dajacych sie zwlaszcza do tych galezi prze¬ myslu, gdzie samo wytwarzanie szkla jest rzecza drugorzedna. PL