PL176662B1

PL176662B1 - Środek czyszczący

Info

Publication number: PL176662B1
Application number: PL95315785A
Authority: PL
Inventors: Eva Kiewert; Ronald Menke; Birgit Middelhauve
Original assignee: Henkel Kgaa
Priority date: 1994-02-10
Filing date: 1995-02-01
Publication date: 1999-07-30
Also published as: ES2118564T3; EP0743975B1; DE59502598D1; ATE167514T1; DE4404199A1; WO1995021905A1; PL315785A1; DK0743975T3; US5780416A; CA2183179A1; EP0743975A1

Abstract

1. Srodek czyszczacy zawierajacy wode, alkiloglikozyd i oksyalkilowany alkohol tluszczowy, znamienny tym, ze wykazuje pH od 3,0 do 6,5 i zawiera - 0,1 - 50% wagowych co najmniej jednego alkiloglikozydu o wzorze 1, R1 _ 0-[G]x wzór 1, w którym R1 oznacza rozgaleziona albo prosta, nasycona albo nienasycona grupe alkilowa o 6 - 11 atomach wegla, G oznacza rodnik glikozy, zas x oznacza liczby 1 - 10, - 0,1 - 30% wagowych co najmniej jednego eteru alkoholu tluszczowego o wzorze 2 CH3 wzór 2, R2-O-(CH2)CHO)m(CH2CH2O)nH w którym R2 oznacza grupe alkilowa o 6 -12 atomach wegla, m oznacza liczbe 0,5 - 3,0, zas n oznacza liczbe 4,0 -12,0 i który jest wolny od hydrotropów, bazujacych na kwasach organicznych. PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest wodny środek czyszczący zawierający alkiloglikozyd i oksyalkilowany alkohol tłuszczowy, szczególnie przydatny do czyszczenia twardych powierzchni. Jako takie powierzchnie należy rozumieć wszystkie nietekstylne powierzchnie występujące w sektorze gospodarstwa domowego i sektorze zawodowym, wyłączając naczynia.

Dla takiego rodzaju środków czyszczących przyjęło się pojęcie uniwersalnego środka czyszczącego. Uniwersalne środki czyszczące znane są od dawna. Chodzi przy tym zasadniczo o wodne roztwory substancji powierzchniowo czynnych najróżnorodniejszego rodzaju z dodatkiem albo bez dodatku rozpuszczalnych w wodzie rozpuszczalników albo środków solubilizujących.

Użytkownik wymaga od takich uniwersalnych środków czyszczących, aby były one skuteczne wobec wszystkich rodzajów zanieczyszczeń występujących w gospodarstwie domowym. Konwencjonalne słabo alkaliczne albo obojętne uniwersalne środki czyszczące spełniają najbardziej te wymagania w stosunku do zanieczyszczeń oleistych, tłustych i w postaci pyłu. Ale użytkownik oczekuje poza tym także, aby były łatwe do usunięcia przede wszystkim zawierające wapno zanieczyszczenia występujące w łazience, ale również w obrębie kuchni. Aby spełnić to wymaganie oferuje się wytwarzanie kwaśnych uniwersalnych środków czyszczących. Jednakże w praktyce okazało się, że kwaśnych uniwersalnych środków czyszczących nie można wytwarzać w prosty sposób przez zakwaszanie konwencjonalnych uniwersalnych środków czyszczących, ponieważ w tym przypadku wyi^t^^pują często problemy pod względem zdolności konfekcjonowania, trwałości w niskiej temperaturze i/albo podczas składowania, zwłaszcza ze względu na ewentualnie zawarte olejki zapachowe.

Poza tym, aby rozpuścić wszystkie składniki konieczne jest wprowadzenie znacznych ilości środków hydrotropowych.

Pożądane jest jednak zrezygnowanie ze środków hydrotropowych, ponieważ na ogół nie przyczyniają się one do sprawności czyszczenia.

Znane są z europejskiego opisu zgłoszeniowego EP-A-0202638 alkaliczne koncentraty czyszczące zawierające alkiloglikozydy i oksyalkilowane alkohole tłuszczowe, które jednak zawierają środki hydrotropowe.

Z międzynarodowego zgłoszenia patentowego WO 86/2943 znane są kwaśne środki czyszczące, które zawierają anionowe substancje powierzchniowo czynne oraz służące do ustawienia lepkości monoglikozydy.

Zadaniem omawianego wynalazku było opracowanie kwaśnych dających się dobrze konfekcjonować, trwałych w niskich temperaturach i podczas składowania środków czyszczących o dobrej sile czyszczenia dla twardych powierzchni, tak zwanych uniwersalnych środków czyszczących, które spełniają wyżej wymieniony profil wymagań również bez użycia środków hydrotropowych. Zadanie to rozwiązano przez kompozycję G.-Cn-alkiloglikozydu ze specyficznym eterem alkoholu tłuszczowego.

Przedmiotem wynalazku są zawierające wodę środki czyszczące o wartości pH wynoszącej 3,0 - 6,5, korzystnie 3,5 - 5,5, które zawierają

--0,1 - 50% wagowych co najmniej jednego alkiloglikozydu o wzorze 1,

RX'0 - [G]x vwór 1, w którym R¹ oznacza rozgałęzioną albo prostą, nasyconą albo nienasyconą grupę alkilową o 6 -11 atomach węgla, G oznacza rodnik glikozy, zaś x oznacza liczby 1 -10,

- 0,1 - 30% wagowych co najmniej jednego eteru alkoholu tłuszczowego o wzorze 2

CH3 | wzór 2

R²-O-(CH₂)CHO)_m(CH₂CH₂O)_nH w którym R² oznacza grupę alkilową o 6 -12 atomach węgla, m oznacza liczbę 0,5 3,0, zaś n oznacza liczbę 4,0 - 12,0 i są wolne od hydrotropów, bazujących na kwasach organicznych.

176 662

We wzorze 2 m oznacza, korzystnie liczbę 1,0 - 2,0, zaś n liczbę 6,0 -11,0.

Alkiloglikozydy stanowią znane substancje, które można otrzymywać odnośnymi sposobami znanymi preparatyki chemii organicznej. Zastępczo dla obszernego piśmiennictwa można wskazać tu na opisy patentowe EP-A-0 301298 oraz WO 90/3977. Alkiloglikozydy mogą pochodzić od albo względnie ketoz o 5 albo 6 atomach węgla, korzystnie od glukozy i ksylozy. Zatem korzystnymi alkiloglikozydami są alkiloglukozydy i -ksylozydy.

Liczba wskaźnikowa x we wzorze ogólnym 1 podaje stopień oligomeryzacji (stopień DP), to znaczy rozkład mono- i oligo-glikozydów, i oznacza liczbę 1 -10. W danym związku x musi stale być liczbą całkowitą i tu może przyjmować przede wszystkim wartość 1-6, natomiast wartość x dla określonego alkiloglikozydu jest analitycznie ustalaną wielkością rachunkową, którą stanowi najczęściej liczba ułamkowa. Korzystnie stosuje się alkiloglikozydy o średnim stopniu oligomeryzacji x wynoszącym 1,1 - 3,0. Z punktu widzenia zastosowania technicznego korzystne są takie alkiloglikozydy, których stopień oligomeryzacji jest mniejszy niż 2,0 i wynosi zwłaszcza 1,2 -1,6.

Grupa alkilowa R¹ może pochodzić od pierwszorzędowych alkoholi o 6 - 11, korzystnie 8 -10 atomach węgla. Typowymi przykładami są alkohol kapronowy, kaprylowy, kaprynowy względnie alkohol undecylowy oraz ich techniczne mieszaniny, jakie otrzymuje się na przykład w wyniku uwodorniania technicznych estrów metylowych kwasów tłuszczowych względnie podczas uwodorniania aldehydów z syntezy okso Roelen'a. Korzystne są alkiloglukozydy i alkiloksylozydy o długości łańcucha C8-C10 (stopień DP = 1,1 - 3), których udział alkoholu tłuszczowego otrzymuje się jako przedgon przy destylacyjnym rozdzielaniu technicznego alkoholu Cs-Ci0-tłuszczowego z oleju kokosowego i może być zanieczyszczony udziałem mniejszym niż 15, korzystnie mniejszym niż 6% wagowych alkoholu o 12 atomach węgla.

W przypadku eterów alkoholi tłuszczowych chodzi według wzoru 2 o produkty przyłączenia tlenku propylenu i tlenku etylenu do pierwszorzędowych alkoholi o 6 -12 atomach węgla, a więc np. do heksanolu, oktanolu, dekanolu, dodekanolu albo do przedgonu alkoholi Cs-Cw-tłuszczowych.

Liczby m oraz n we wzorze 2 są średnimi stopniami oksypropylenowania względnie oksyetyłenowania ijako analitycznie ustalane wielkości mogą przyjmować także wartości liczb ułamkowych. Średni stopień oksypropylenowania m wynosi 0,5 - 3,0, korzystnie 1,0 2,0, a zwłaszcza 1,1 -1,5, zaś średni stopień oksyetyłenowania n wynosi 4,0 -12,0, korzystnie 7,0 - 11,0, a zwłaszcza 8,0 - 10,0. Korzystnie najpierw prowadzi się oksypropylenowanie Có-CD-alkoholu, a następnie oksyetylenowanie, to znaczy, że jednostki glikolu etylenowego znajdują się korzystnie na końcu cząsteczki.

Wytwarzanie tych substancji oraz ich zastosowanie w środkach piorących i czyszczących opisano już w niemieckim opisie ogłoszeniowym DE 36 43 895.

Zgodnie z wynalazkiem środki czyszczące mogą fakultatywnie zawierać dodatkowo dalsze niejonowe substancje powierzchniowo czynne w ilościach wynoszących 0,1 - 10% wagowych, korzystnie 0,1 - 2,0% wagowych, w odniesieniu do całego środka, na przykład polihydroksyamidy kwasów tłuszczowych, np. glukamidy, i od dawna przyjęte oksyetylenowane alkohole tłuszczowe, alkiloaminy, sąsiednie diole i/albo amidy kwasów karboksylowych, które posiadają grupy alkilowe o 10 - 22 atomach węgla, korzystnie 12 -18 atomach węgla. Stopień oksyetyłenowania tych związków wynosi przy tym z reguły 1 - 20, korzystnie 3 - 10. Można je wytwarzać w znany sposób przez reakcję z tlenkiem etylenu. Korzystne są pochodne etanoloamidowe kwasów alkanokarboksylowych o 8 - 22 atomach węgla, korzystnie 12 -16 atomach węgla. Do szczególnie odpowiednich związków należą monoetanoloaminy kwasu laurynowego, mirystynowego i palmitynowego.

Poza tym środki czyszczące według wynalazku jako dodatkowe substancje powierzchniowo czynne mogą zawierać zwykłe anionowe substancje powierzchniowo czynne w ilościach 0,1 -10% wagowych, korzystnie 0,1 - 2,0% wagowych, w odniesieniu do całego środka. Odpowiednimi anionowymi substancjami powierzchniowo czynnymi są na przykład alkilosiarczany, alkiloeterosiarczany, disole kwasów sulfotłuszczowych, alkiloestrosole kwasów sulfotłuszczowych, alkanosulfoniany, izetioniany, taurydy, sarkozyniany, eterokarboksylany

176 662 i/albo alkilobenzenosulfoniany z liniowymi grupami Cg-Cis-alkilowymi przy pierścieniu benzenowym. Do przydatnych substancji powierzchniowo czynnych typu siarczanu należą, zwłaszcza pierwszorzędowe alkilosiarczany zawierające korzystnie liniowe grupy alkilowe o 10 - 20 atomach węgla, które jako przeciwkation zawierają jon metalu alkalicznego, jon amonowy albo alkilo- względnie hydroksyalkilo-podstawiony jon amoniowy; szczególnie odpowiednie są pochodne liniowych alkoholi o zwłaszcza 8-18 atomach węgla oraz ich analogów o rozgałęzionym łańcuchu, tak zwanych oksoalkoholi. Przydatne są zatem zwłaszcza produkty siarczanowania pierwszorzędowych alkoholi tłuszczowych z liniowymi grupami oktylową, decylową, dodecylową, tetradecylową, heksadecylową albo oktadecylową oraz ich mieszanin. Alkilosiarczany można wytwarzać w znany sposób przez reakcję odpowiedniego składnika alkoholowego ze zwykłym odczynnikiem siarczanującym, zwłaszcza tritlenkiem siarki albo kwasem chlorosulfonowym, i następnie zobojętnienie zasadami alkalicznymi, amonowymi lub alkilo- względnie hydroksyalkilo-podstawionymi zasadami amoniowymi.

Jako anionową substancję powierzchniowo czynną można stosować poza tym siarczanowane produkty oksyalkilenowania wymienionych alkoholi, tak zwane eterosiarczany. Takie eterosiarczany zawierają korzystnie 2 - 30, zwłaszcza 4 - 20, grup glikolu etylenowego na cząsteczkę.

Do odpowiednich anionowych substancji powierzchniowo czynnych typu sulfonianu należą także dostępne przez reakcję estrów kwasów tłuszczowych z tritlenkiem siarki i następne zobojętnienie sulfoestry, zwłaszcza produkty sulfonowania pochodzące od kwasów tłuszczowych o 8 - 22 atomach węgla, korzystnie 12 - 18 atomach węgla, i liniowych alkoholi o 1-6 atomach węgla, korzystnie 1-4 atomach węgla, oraz pochodzące od nich disole kwasów sulfotłuszczowych. W przypadku odpowiednich do stosowania alkanosulfonianów chodzi o substancje, które uzyskuje się przez sulfonowanie za pomocą SO2 i S2 węglowodorów zawierających korzystnie 10 - 20 atomów węgla. Przy tym powstają z reguły produkty o statystycznym rozkładzie kwasu sulfonowego jako podstawnika, które można ewentualnie rozdzielić w znany sposób. Jako kationy we wszystkich przypadkach wymienionych anionowych substancji powierzchniowo czynnych wchodzą w rachubę, zwłaszcza kationy z grupy jonów metali alkalicznych i amonowych albo alkilo- względnie hydroksyalkiło-podstawionych jonów amoniowych.

Zgodne z wynalazkiem środki czyszczące rozwiązują postawione zadanie jednak również bez fakultatywnie zawartych anionowych substancji powierzchniowo czynnych, z użycia których w razie potrzeby można dlatego zrezygnować.

W celu ustawienia zgodnej z wynalazkiem wartości pH wynoszącej 3,0 - 6,5, korzystnie

3,5 - 5,5, a zwłaszcza 4,0 - 4,5 można w zasadzie stosować mieszaninę każdego organicznego albo nieorganicznego kwasu z jego każdorazową solą, np. kwas fosforowy, kwas fosforawy, kwas solny, siarkowy, mrówkowy, jednak korzystnie stosuje się kwas mono-, di- albo trikarboksylowy o 2 - 6 atomach węgla. Korzystne są kwas mlekowy, kwas winowy, jabłkowy, glikolowy, glikoksylowy, bursztynowy, adypinowy, glutarowy, ale zwłaszcza kwas cytrynowy. Przy tym mieszanina złożona z kwasu i soli zawarta jest w ilościach wynoszących 0,1 15% wagowych, korzystnie 1,0-5% wagowych, w odniesieniu do całego środka, zależnie od tego, jaka jest ostatecznie pożądana wartość pH leżąca w zakresie według wynalazku. Jako sole należy wymienić na przykład sole amonowe i sole C2-Cą-mono i dialkanoloaminowe, korzystnie jednak stosuje się sole metali alkalicznych. Mieszaninę złożoną z kwasu i odpowiedniej soli z metalem alkalicznym otrzymuje się w najprostszym przypadku w ten sposób, że kwas zobojętnia się częściowo wodorotlenkiem metalu alkalicznego, np. NaOH.

Można też oczywiście stosować kompozycje różnych kwasów z ich każdorazowymi solami.

Ustawienie pH środka na wartość 3,0 - 6,5, za pomocą 0,1-15% wagowych mieszaniny złożonej z organicznego kwasy mono-, di- albo trikarboksylowego o 2 - 6 atomach węgla i jego soli z metalem alkalicznym, licząc stężenie w odniesieniu do całego środka.

Ustawienie pH środka na wartość 3,5 - 5,5 można korzystnie dokonać za pomocą 10-5% wagowych, mieszaniny złożonej z organicznego kwasu mono-, di- albo trikarbo6 ksylowego o 2 - 6 atomach węgla i jego soli z metalem alkalicznym, licząc stężenie w odniesieniu do całego środka.

Korzystnie organiczny kwas mono-, di- albo trikarboksylowy o 2 - 6 atomach węgla wybrany jest z grupy obejmującej kwas cytrynowy, mlekowy, winowy, jabłkowy, glikolowy, glikoksylowy, bursztynowy, adypinowy i kwas glutarowy.

Szczególnie korzystnie organiczny kwas mono-, di- albo trikarboksylowy o 2 -6 atomach węgla stanowi kwas cytrynowy.

W przypadku stosowania stężenia wynoszącego 10 g środka czyszczącego na 1 litr roztworu wartość pH wynosi normalnie 4,0 - 6,0. Zgodne z wynalazkiem środki czyszczące stanowią ogólnie wodne preparaty, jednak dodatkowo można domieszkować mieszające się z wodą rozpuszczalniki organiczne, np. metanol, etanol, propanol, izopropanol oraz ich mieszaniny.

Dalszymi zawartymi zazwyczaj w środkach czyszczących dodatkowymi substancjami są regulatory lepkości, np. syntetyczne polimery, jak np. homo- i kopolimery kwasu akrylowego, glikol polietylenowy, biosyntetyczne polimery, jak np. żywica ksantan; środki konserwujące, np. aldehyd glutarowy; barwniki środki zmętniające i olejki zapachowe.

Środki według wynalazku można wytwarzać przez proste wymieszanie poszczególnych składników, które mogą występować jako takie albo ewentualnie w wodnym roztworze.

Co do nie koniecznie, ale zazwyczaj zawartych w środkach czyszczących olejków zapachowych okazuje się, że zgodna z wynalazkiem kompozycja substancji powierzchniowo czynnych złożona z alkiloglikozydów o wzorze 1 i eterów alkoholi tłuszczowych o wzorze 2 powoduje wyaźną poprawę we wrabianiu olejków zapachowych, to znaczy, że olejki zapachowe dają się lepiej wrabiać i prowadzą również do bardziej stabilnych preparatów niż to jest w przypadku konwencjonalnych środków czyszczących.

Do środków czyszczących według wynalazku można dodać ewentualnie także stosowane w konwencjonalnych środkach czyszczących środki hydrotropowe, np. o krótkim łańcuchu C2-C6-alkohole, np. glikol butylenowy; kumenosulfonian i butyloglukozyd. Ale środki czyszczące według wynalazku rozwiązują podstawione zadania także bez środków hydrotropowych.

Środki według wynalazku nadają się, zwłaszcza do czyszczenia twardych powierzchni, jak np. emalii, szkła, PCW, linoleum albo płytek ceramicznych, zwłaszcza w obrębie łazienki albo kuchni, gdzie występują zanieczyszczenia zawierające wapno. Jednak środkami według wynalazku nie powinno się czyścić materiałów wrażliwych na kwas, np. marmuru.

Przykłady

Przez zmieszanie składników wytworzono zgodne z wynalazkiem zestawy El i E2 oraz niebędące przedmiotem wynalazku zestawy porównawcze VI - V4 (dane w % wagowych)

	El,	E2	V1	V2	V3	V4
C8-C10-APG	3,5	3,5	-	-	3,5	3,5
C12-C16-APG	-	-	3,5	3,5	-	-
C8-Cio-Fa x 1,2 PO x 6 EO	1,5	1,5	1,5	1,5	-	-
C12-C14-FA x 7 EO	-	-	-	-	1,5	1,5
kwas cytrynowy (bezwodny)	6,0	6,0	6,0	6,0	6,0	6,0
NaOH do ustawienia na pH:	4,3	4,3	4,3	4,3	4,3	4,3
etanol (środek hydrotropowy)	-	1,0	-	1,0	-	1,0
żywica ksantan	0,2	0,2	0,2	0,2	0,2	0,2
olejek zapachowy	0,9	0,9	0,9	0,9	0,9	0,9
reszta - woda
wygląd produktu w temperaturze pokojowej	klarowny	klarowny	mętny	mętny	klarowny	klarowny
wygląd produktu po składowaniu w 40^ÓC/1 tydzień	klarowny	klarowny			mętny	mętny

176 662

Ί

Ce-Cio-APG: C8-Cio-alkilo-l,6-glukozyd (DP - 1,6)

C12-C16-APG: Ci2-Ci6-alkilo-l,4-glukozyd (DP = 1,4)

FA: alkohol tłuszczowy

PO: tlenek propylenu

EO: tlenek etylenu

Cs-Cio-FA x 1,2 PO x 6 EO: alkohol Cg-Cio-tłuszczowy, który najpierw 1,2-krotnie oksypropylenowano, a potem 6-krotnie oksyetylenowano

Przykłady według wynalazku zarówno ze środkiem hydrotropowym jak też bez niego dają klarowne produkty, które również po składowaniu w temperaturze 40°C i następnym ochłodzeniu do normalnej temperatury otoczenia (20 - 25°C) pozostają klarowne.

Natomiast przykłady porównawcze VI i V2 już po wytworzeniu są produktami mętnymi. Przykłady porównawcze V3 i V4 bezpośrednio po wytworzeniu są klarowne, ale mętnieją po składowaniu.

176 662

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 2,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Środek czyszczący zawierający wodę, alkiloglikozyd i oksyalkilowany alkohol tłuszczowy, znamienny tym, że wykazuje pH od 3,0 do 6,5 i zawiera

- 0,1 - 50% wagowych co najmniej jednego alkiloglikozydu o wzorze 1,

R¹'0-[G]x wzór 1, w którym R, oznacza rozgałęzioną albo prostą, nasyconą albo nienasyconą grupę alkilową o 6 -11 atomach węgla, G oznacza rodnik glikozy, zaś x oznacza liczby 1 -10,

- 0,1 - 30% wagowych co najmniej jednego eteru alkoholu tłuszczowego o wzorze 2

CH₃ | wzór 2,

R2-O-(CH2)CHO)_m(CH₂CH₂O)_nH w którym R, oznacza grupę alkilową o 6 -12 atomach węgla, m oznacza liczbę 0,5 - 3,0, zaś n oznacza liczbę 4,0 -12,0 i który jest wolny od hydrotropów, bazujących na kwasach organicznych.
2. Środek czyszczący według zastrz. 1, znamienny tym, że wykazuje wartość pH wynoszącą 3,5 - 5,5.
3. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera 1 -10% wagowych co najmniej jednego alkiloglikozydu o wzorze 1.
4. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, znamienny tym, że G oznacza rodnik glukozy albo ksylozy.
5. Środek według zastrz. 4, znamienny tym, że x oznacza liczby 1,1 - 3,0.
6. Środek według zastrz. 5, znamienny tym, że R¹ oznacza rozgałęzioną albo prostą, nasyconą albo nienasyconą grupę alkilową o 8 -10 atomach węgla.
7. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 5, albo 6, znamienny tym, że zawiera 0,5 -10% wagowych eteru alkoholu tłuszczowego o wzorze 2.
8. Środek według zastrz. 7, znamienny tym, że we wzorze 2 m oznacza liczbę 1,0 - 2,0, zaś n liczbę 6,0 -11,0.
9. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 5, albo 6, albo 8, znamienny tym, że posiada wartość pH wynoszącą 3,0 - 6,5, ustawioną w odniesieniu do całego środka za pomocą 0,1 - 15% wagowych mieszaniny złożonej z organicznego kwasu mono-, di- albo trikarboksylowego o 2 - 6 atomach węgla i jego soli z metalem alkalicznym.
10. Środek według zastrz. 9, znamienny tym, że posiada wartość pH wynoszącą 3,5 - 5,5 ustawioną w odniesieniu do całego środka za pomocą 10-5% wagowych, mieszaniny złożonej z organicznego kwasu mono-, di- albo trikarboksylowego. o 2 - 6 atomach węgla i jego soli z metalem alkalicznym.
11. Środek według zastrz. 10, znamienny tym, że organiczny kwas mono-, di- albo trikarboksylowy o 2 - 6 atomach węgla wybrany jest z grupy obejmującej kwas cytrynowy, mlekowy, winowy, jabłkowy, glikolowy, glioksylowy, bursztynowy, adypinowy i kwas glutarowy.
12. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że organiczny kwas mono-, di- albo trikarboksylowy o 2 - 6 atomach węgla stanowi kwas cytrynowy.

176 662