PL176831B1

PL176831B1 - Okno dachowe uchylno-wahadłowe

Info

Publication number: PL176831B1
Application number: PL95308337A
Authority: PL
Inventors: Michael Sill; Wolfgang Rädle; Harald Tomanek
Original assignee: Roto Frank Ag
Priority date: 1994-04-26
Filing date: 1995-04-25
Publication date: 1999-07-30
Also published as: PL308337A1; HU9501171D0; HUT71944A; DK0679775T3; US5581941A; DE9406891U1; HU215062B; EP0679775A1; EP0679775B1; DE59505748D1; SI0679775T1; ATE179479T1

Abstract

1. Okno dachowe uchylno-wahadlowe z elementem wspomagajacym uchylanie, zasilanym sprezyna, w którym skrzydlo okienne jest w polowie swoich wsporników bocz- nych wsparte na wolnych koncach dwóch, osadzonych obro- towo na górnym koncu oscieznicy, ramion i w pozycji wahadlowej jest prowadzone przez dwa umieszczone mie- dzy srodkiem dluzszego boku i górnym koncem skrzydla okiennego, na jego bocznych wspornikach, trzpienie osiowe w rowkach bocznych wsporników oscieznicy, a w pozycji uchylnej skrzydlo okienne jest unieruchomione na ramio- nach, znamienne tym, ze w sasiadujacym z górnym koncem oscieznicy (2) obszarze, ramion (3) majacych ksztalt rury, prowadzone sa przesuwne, popychane sila sprezyny w kie- runku wolnych konców ramion (3), elementy slizgowe (4), przy czym laczace elementy slizgowe (4) i odpowiadajace im boczne wsporniki (6) oscieznicy (2) ramiona sprezy- nujace (5) sa ustawione tak, ze punkt podparcia (11) ramion sprezynujacych (5) od strony elementu slizgowego i punkt podparcia (10) ramion sprezynujacych (5) od strony osciez- nicy tworza z punktem podparcia (20) ramion (3) na osciez- nicy (2) trójkat rozwarty, a odstep miedzy punktami podparcia (10 - 11 i 10 - 20) stanowi wielokrotnosc od- leglosci miedzy punktami podparcia (11, 20). F i g . 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest okno dachowe uchylno-wahadłowe. z elementem wspomagającym uchylanie, zasilanym sprężyną, w którym skrzydło okienne jest w połowie swoich wsporników bocznych wsparte na wolnych końcach dwóch, osadzonych obrotowo na górnym końcu ościeżnicy, ramion i w pozycji wahadłowej jest prowadzone przez dwa umieszczone między środkiem dłuższego boku i górnym końcem skrzydła okiennego na jego bocznych wspornikach trzpienie osiowe w rowkach bocznych wsporników ościeżnicy, a w pozycji uchylnej jest unieruchomione na ramionach.

Tego rodzaju okno dachowe uchylno-wahadłowejest znane z niemieckiego opisu OS 2 708 785. W tym oknie dachowym, wspierające skrzydło okienne ramiona są dociskane do góry przez dwa osadzone obrotowo na ościeżnicy wsporniki, przy czym siła sprężynująca jest wytwarzana przez sprężyny śrubowe, umieszczone w osi obrotu każdego wspornika. Ponieważ wraz ze zwiększeniem stopnia uchylenia skrzydła okiennego miejsca podparcia wsporników na ramionach nośnych przesuwają się w kierunku górnego końca ościeżnicy, proporcja między ramionami dźwigni staje się coraz mniej korzystna. Wynika stąd konieczność stosowania silnych sprężyn śrubowych, co z kolei powoduje, że przy małych kątach otwarcia, a zatem przy bardziej korzystnych parametrach dźwigni, skrzydło nie pozostaje w żądanym położeniu, lecz samoczynnie otwiera się dalej. Wsporniki ze sprężynami śrubowymi zajmuj ą stosunkowo dużo miejsca w ościeżnicy. Ponieważ na ościeżnicy przewidziane są rowki do prowadzenia trzpieni osiowych, wsporniki należy umieścić powyżej rowków. Układ ten przyczynia się jednak w jeszcze większym stopniu do pogorszenia parametrów dźwigni.

Zadaniem wynalazku jest wyposażenie uchylno-wahadłowego okna dachowego na wstępie określonego rodzaju w element wspomagający uchylanie, który zajmowałby niewiele miejsca w obszarze podłużnych wsporników ościeżnicy, wywierałby na skrzydło okienne możliwie

176 831 równomiernie rozłożoną siłę i którego części byłby w jak największym stopniu wmontowane w istniejące elementy konstrukcji.

W oknie dachowym według wynalazku, w sąsiadującym z górnym końcem ościeżnicy obszarze, mających kształt rury, ramion prowadzone sąprzesuwne, popychane siłą sprężyny w kierunku wolnych końców ramion, elementy ślizgowe, przy czym łączące elementy ślizgowe i odpowiadające im boczne wsporniki ościeżnicy, ramiona sprężynujące są ustawione w taki sposób, że punkt podparcia ramion sprężynujących od strony elementu ślizgowego i punkt podparcia ramion sprężynujących od strony ościeżnicy tworzą z punktem podparcia ramion na ościeżnicy trójkąt rozwarty, w którym odstęp między punktami podparcia ramienia sprężynującego ewentualnie odległość punktu podparcia ramienia od punktu podparcia ramienia sprężynującego po stronie ościeżnicy stanowi wielokrotność odległości między punktem podparcia ramienia i punktem podparcia ramienia sprężynującego od strony skrzydła.

Korzystnie punkt podparcia ramion na ościeżnicy jest umieszczony na występie, rozciągającym się w kierunku ościeżnicy.

Istotne zadanie wynalazku polega na stworzeniu możliwości blokowania elementu wspomagającego uchylanie.

To dodatkowe zadanie w przypadku uchylno-wahadłowego okna dachowego, w którym skrzydło okienne można ustawić w dogodnym dla czyszczenia położeniu, w którym trzpienie osiowe w rowku szyny ślizgowej, nasadzonej na czołową powierzchnię bocznych wsporników ościeżnicy, przylegają do dolnego końca rowka, a skierowana do wewnątrz pomieszczenia zewnętrzna strona skrzydła okiennego jest ustawiona powyżej trzpieni osiowych pod kątem mniejszym niż 90° w stosunku do płaszczyzny ościeżnicy, zostało rozwiązane w ten sposób, że elementy ślizgowe i ramiona posiadają otwory, które przy ustawieniu skrzydła okiennego w pozycji dogodnej dla czyszczenia pokrywają się ze sobą tak, że można wsunąć w nie sworzeń zabezpieczający, przy czym punkt podparcia ramienia sprężynowego po stronie ościeżnicy ma możliwość przesuwu wzdłuż bocznego wspornika ościeżnicy oraz możliwość zablokowania w żądanym położeniu.

Korzystnie otwór ramienia ma postać otworu okrągłego, a otwór elementu ślizgowego postać otworu podłużnego, przy czym zwłaszcza punkt podparcia ramion sprężynuj ącychj est przesuwny wzdłużnie, a w celu uchylenia ramion dla uchylnego lub wahadłowego otwarcia skrzydła okiennego jest unieruchamiany przy pomocy zdejmowalnych ograniczników, które mogą mieć postać klapy, chowanej w dolnej części drogi przesuwu podpory ramienia sprężynującego, zawierającej punkt podparcia.

Korzystnie, działająca na ramiona sprężynujące siła jest wytwarzana przez sprężyny naciągowe zamocowane na elemencie ślizgowym i przednim, wolnym końcu ramienia, przy czym każda ze sprężyn naciągowych jest wpuszczona w mające kształt rury ramię, a na wolnym końcu ramion umieszczona jest śruba regulacyjna do ustawiania siły sprężyny.

Aby skrzydło okienne po otwarciu trzymało się pewnie w dowolnych pozycjach, zwłaszcza w pozycjach uchylnych, korzystne jest, jeżeli element ślizgowy posiada zwiększone tarcie ślizgowe względem ramion. Tarcie ślizgowe można zwiększyć w ten sposób, że element ślizgowy jest wyposażony w powłokę z tworzywa sztucznego lub że między elementem ślizgowym i ramieniem, na którym wspiera się skrzydło okienne, umieszczony jest klocek hamulcowy dociskany sprężyną.

W celu lepszego dopasowania do różnych warunków montażu uchylno-wahadłowego okna dachowego w dachu, zaleca się możliwość regulacji tarcia ślizgowego elementu ślizgowego, zwłaszcza w ten sposób, że między elementem ślizgowym i stanowiącymi prowadnice dla elementów ślizgowych wewnętrznych ścianek ramion umieszczony zostaje klocek hamulcowy, którego regulacja odbywa się za pośrednictwem sprężyny dociskowej i elementu regulacyjnego o zmiennej wysokości. Klocek hamulcowy można przy tym osadzić zarówno w elemencie ślizgowym, jak też w ramieniu nośnym. Element regulacyjny może stanowić śruba lub obracana przy pomocy narzędzia tarcza, posiadająca ukośne płaszczyzny, które współpracują z odpowia176 831 dającymi im ukośnymi przeciwpłaszczyznami. Regulacja tarcia umożliwia zarówno późniejsze ustawianie, jak też indywidualne dopasowywanie do istniejących warunków montażu.

Aby sprężyny naciągowe można było w prosty sposób wyjąć z ramion, na których wspiera się skrzydło okienne, na przykład w celu ich wymiany, proponuje się zamocowanie sprężyny naciągowej na elemencie ślizgowym przy pomocy śruby, która jest dostępna przez otwór w ramieniu, jeżeli sprężyna nie jest naciągnięta.

W celu uproszczenia montażu mocowanych na ościeżnicy części elementu wspomagającego uchylanie zaleca się, aby między punktem podparcia ramion na ościeżnicy i punktem podparcia ramion sprężynujących na ościeżnicy umieścić, łączącą te punkty podparcia, szynę usztywniającą, która zapewnia zarazem równomierny rozkład sił, wychodzących ze skrzydła okiennego i elementu wspomagaj ącego i wprowadzanych w ościeżnicę, zmniej szaj ąc j ednocześnie naprężenia.

Jeżeli okno ma się nie otwierać zbyt szeroko, zaproponowano, by ramiona posiadały na spodzie, przeznaczoną do obsadzenia ramienia sprężynującego szczelinę, której długość można zmieniać przy pomocy osadzonej na ramieniu płytki i w ten sposób ograniczać stopień otwarcia skrzydła okiennego w pozycji uchylnej. Umożliwia to ograniczenie kąta uchylenia skrzydła okiennego, co może się odbywać w sposób ciągły, jeżeli płytka zostanie osadzona na ramieniu przesuwnie z możliwością zablokowania w dowolnym położeniu.

Rozwiązanie według wynalazku ma tę zaletę, że poza punktem podparcia ramienia sprężynującego na podłużnych wspornikach ościeżnicy nie są umieszczone żadne części elementu wspomagającego uchylanie. Istnieje zatem miejsce pod przedłużone wykonanie szyny ślizgowej do prowadzenia trzpieni osiowych, przy czym szyna ślizgowa może spełniać dodatkowe funkcje. W uzyskanej w ten sposób wolnej przestrzeni można umieścić elementy do zabezpieczania skrzydła okiennego na czas transportu lub do unieruchomienia skrzydła w pozycji uchylonej. Elementy ślizgowe i sprężyny są niewidoczne, ponieważ umieszczono je w mających kształt rur ramionach, dzięki czemu są one chronione przed zabrudzeniem i wpływem czynników atmosferycznych.

Ściśle określone rozmieszczenie punktów podparcia ramion sprężynujących, oraz ramion, na których wspiera się skrzydło okienne, pozwala osiągnąć takie parametry utworzonej w ten sposób dźwigni, które nawet przy szeroko otwartym skrzydle okiennym zapewniają istnienie sił, wystarczających do zrównoważenia ciężaru, i powodują dalsze otwieranie skrzydła. Przy dalszym otwieraniu skrzydła okiennego zmniejszający się naciąg sprężyny i coraz bardziej korzystne parametry dźwigni kompensują się wzajemnie, tak że element wspomagający uchylanie zapewnia równomierny rozkład sił w dużym przedziale otwierania skrzydła okiennego.

Dzięki temu okno dachowe można wykonać wraz z funkcjonalnym, wspomagającym uchylanie elementem, w którym sprężyna jest wstępnie naciągnięta. Przy pomocy wsuniętego sworznia zabezpieczającego ogranicza się przesuw elementu ślizgowego w stosunku do ramienia, na którym wsparte jest skrzydło okienne. Jeżeli element ślizgowy przylega do sworznia zabezpieczającego, siła sprężyny jest odprowadzana bezpośrednio do ramienia. W związku z tym nie jest ona przenoszona na ramię sprężynujące, co sprawia, że mimo naciągniętej sprężyny na skrzydło okienne nie działa żadna znacząca siła w kierunku jego otwierania. Jeżeli przed zamontowaniem okna dachowego w dachu skrzydło okienne zostanie nieumyślnie odblokowane, nie spowoduje tojego zsunięcia się z ościeżnicy. Zapobiega się wten sposób uszkodzeniom okna dachowego lub zniszczeniu skrzydła okiennego, co ma miejsce w znanych dotychczas oknach, gdzie przy niezamierzonym otwarciu skrzydła okiennego siła sprężyny powoduje gwałtowne, uderzeniowe otwarcie skrzydła, grożące nieszczęśliwym wypadkiem. Przyrząd blokujący stanowi pewnego rodzaju zabezpieczenie przed wypadkiem.

Po zamontowaniu ościeżnicy w dachu ułatwione zostało ponadto późniejsze mocowanie skrzydła okiennego na ramionach. Przy zablokowanej sprężynie ramiona przylegają z uwagi na brak siły działającej na ramiona sprężynujące, do czołowej powierzchni ościeżnicy. Jeżeli skrzydło okienne zostanie połączone z ramionami na przykład poprzez umieszczone na wolnych końcach ramion łożyska wahliwe, wówczas nie ma potrzeby uwzględniania przy obsłudze sił,

176 831 wynikających z działania sprężyny. Przyrząd blokujący ułatwia dzięki temu montaż skrzydła okiennego w osadzonej uprzednio w dachu ościeżnicy i służy jako element pomagający przy montażu.

Dzięki temu, że otwór w ramieniu jest zwykle otworem okrągłym, natomiast otwór w elemencie ślizgowym otworem podłużnym sworznie zabezpieczające można włożyć w otwory w szerszym przedziale ustawień skrzydła okiennego względem ościeżnicy, tak że nie jest wymagane dokładne centrowanie i ustawianie.

Możliwość zniesienia blokady przesuwnych punktów podparcia podpory ramienia sprężynującego na ościeżnicy jest osiągana w ten sposób, że punkt podparcia ramion sprężynujących jest przesuwany wzdłużnie, a w celu uchylenia skrzydła okiennego jest unieruchamiany przy pomocy zdejmowalnych ograniczników. Ograniczniki sąwtedy zwykle wykonane w postaci klapy, którajest chowana w dolnej części drogi przesuwu zawierającej punkt podparcia podpory ramienia sprężynującego.

Istotna zaleta tego wykonania polega dodatkowo na tym, że łatwo, szybko, skutecznie i bez żadnych narzędzi sprężynę działającą na ramię sprężynujące, można zablokować poprzez wsunięcie sworznia zabezpieczającego, lub uwolnić poprzez wyciągnięcie tego sworznia.

Działająca na ramiona sprężynujące siła jest wytwarzana korzystnie przez sprężyny naciągowe, które są zamocowane na elemencie ślizgowym i przednim, wolnym końcu ramienia, przy czym każda ze sprężyn naciągowych jest wpuszczona w mające kształt rury ramię. W ten sposób pusta przestrzeń mających zwykle kształt rury o przekroju prostokątnym ramion jest wykorzystywana do niewidocznego umieszczenia sprężyn, co chroni osobę obsługującą przed ewentualnym skaleczeniem się o sprężyny, a ponadto chroni same sprężyny przed wpływem czynników atmosferycznych.

Zaleca się umieścić na wolnym końcu ramion śrubę regulacyjną do ustawiania siły sprężyny tak, aby regulacj a ta mogła odbywa się z przodu wolnego końca ramion, a zatem z łatwo dostępnego miejsca.

Przedmiot wynalazku został uwidoczniony w przykładzie wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia uchylno-wahadłowe okno dachowe w uchylnej pozycji skrzydła okiennego, a fig. 2 - w pozycji wahadłowej, fig. 3 - fragment fig. 1 w powiększeniu, fig.

- fragment fig. 3 w zamkniętej pozycji skrzydła okiennego, fig. 5 - przyrząd blokujący elementu wspomagającego uchylanie w przypadku, gdy ramię sprężynujące nie podlega działaniu sprężyny i fig. 6 i 7 - operacje, niezbędne do odblokowania urządzenia blokującego, fig. 8 - obszar punktu podparcia ramienia sprężynującego na ościeżnicy, zaś fig. 9 - element ślizgowy z klockiem hamulcowym.

Uchylno-wahadłowe okno okienne przedstawione na fig. 1 i 2 składa się z ościeżnicy 2, na której przy pomocy ramion 3 osadzone jest przegubowo skrzydło okienne 1. Każde z ramion 3 jest na górnym końcu ościeżnicy 2 połączone obrotowo w punkcie podparcia 20 z ościeżnicą 2. Na przednim, wolnym końcu każdego z ramion 3 umieszczone jest łożysko wahliwe 16, za pośrednictwem którego skrzydło okienne 1 jest w obszarze środka długości bocznych wsporników 47 wsparte na ramionach 3. Do ułatwienia ruchu skrzydła okiennego 1, zwłaszcza podczas jego otwierania, służy wsparty siłą sprężyny element wspomagający uchylanie, składający się w zasadzie z osadzonej w sposób niewidoczny w mających kształt rury o przekroju prostokątnym ramionach 3 sprężyny naciągowej 24, która jest połączona z elementem ślizgowym 4, umieszczonym również w sposób niewidoczny wewnątrz ramion 3 i prowadzonym przesuwnie po wewnętrznych ściankach 8 ramion 3, oraz z ramienia sprężynującego 5, na którego górnym końcu znajduje się odgięta końcówka 7, na której znajduje się miejsce podparcia 11 do połączenia z elementem ślizgowym 4, i którego dolny koniec jest za pośrednictwem miejsca podparcia 10 połączony z bocznym wspornikiem 6 ościeżnicy 2. Miejsce podparcia 20 ramienia 3 jest zamocowane na stałe na ościeżnicy 2, podczas gdy miejsce podparcia 10 ramienia sprężynującego jest osadzone przesuwnie, ale zarazem z możliwością zablokowania w danym położeniu, na tym samym wzdłużnym wsporniku 6 ościeżnicy 2. Znajdujące się na elemencie ślizgowym 4 od

176 831 strony ramienia miejsce podparcia 11 ramienia sprężynującego 5 porusza się wraz z elementem ślizgowym w kierunku strzałki 15.

Na fig. 1 skrzydło okienne 1 jest połączone z ramionami 3, tak że skrzydło okienne 1 i ramiona 3 poruszają się synchronicznie w pozycji otwierania uchylnego, tj. wokół utworzonej przez miejsce podparcia 20 osi uchylania. Kierunek uchylania skrzydła okiennego 1 jest zaznaczony strzałką 14.

Aby skrzydło okienne 1 można było przestawić w pozycję otwierania wahadłowego według fig. 2, należy rozłączyć znajdujące się wmiejscu styku ościeżnicy 2 i skrzydła okiennego 1 połączenia między skrzydłem okiennym 1 i ościeżnicą2, a następnie otworzyć skrzydło okienne 1, które na wysokości górnej jednej trzeciej długości bocznych wsporników 47 posiada trzpienie osiowe 12, które poruszają się w rowku 9 szyny ślizgowej 48, nasadzonej na czołowe powierzchnie wzdłużnych wsporników 6 ościeżnicy 2. Przy wahadłowym otwieraniu skrzydła okiennego 1 trzpień osiowy 12 ześlizguje się w rowku 9 do dołu. Powodujeto uniesienie ramion3 z ościeżnicy 2, a między skrzydłem okiennym 1 i ramionami 3 powstaje zwiększający się kąt. Uniesienie łożyska wahliwego 16 z ościeżnicy 2 zwiększa swobodę wyglądania przez okno. Wahadłowy ruch skrzydła okiennego 1 wokół łączącego skrzydło okienne 1 i ramiona 3 łożyska wahliwego 16 jest zaznaczony strzałką 13.

Odstęp między miejscami podparcia 20 i 11 jest stosunkowo mały, co widać np. na fig. 3, aby nie zwiększać wysokości ramy skrzydła okiennego, zakrytej blachą osłonową. W następstwie tego niewielkiego odstępu między miejscami podparcia 20 i 11 oraz stanowiącej jego wielokrotność odległości między miejscami podparcia, 10, 20 po stronie ościeżnicy kąt między płaszczyznami, utworzonymi przez miejsca podparcia 10,20 ewentualnie 10.11, ma niewielką wartość. Przy założeniu wystarczającej wartości siły, wywieranej za pośrednictwem sprężyny naciągowej 24, ten ostry kąt zapewnia powstanie dźwigni, która gwarantuje harmonijny przebieg otwierania skrzydła okiennego 1.

Wewnątrz wykonanego w postaci rury o przekroju prostokątnym ramienia 3 widoczny jest na podstawie częściowego przekroju elementów ślizgowych 4 sposób ich prowadzenia po wewnętrznych ściankach 8 z uwzględnieniem powłoki z tworzywa sztucznego 27, mającej na celu zwiększenie tarcia. Element ślizgowy 4 znajduje się w przedniej, przesuniętej w kierunku łożyska wahliwego 16, pozycji, charakterystycznej dla uchylnego, otwarcia skrzydła okiennego 1. Ramię sprężynujące 5 jest za pośrednictwem miejsca podparcia 11 końcówki 7 połączone z elementem ślizgowym 4, w którym to celu na spodzie ramienia 3 znajduje się szczelina 36 do obsadzenia ramienia sprężynującego 5. Przy pomocy dostępnej dzięki otworowi 51 w ramieniu 3 śruby 28 sprężyna naciągowa 24 jest zamocowana na elemencie ślizgowym 4. W przednim końcu sprężyny naciągowej 24 zamocowany jest na stałe element gwintowany 26. W ten element gwintowany 26 jest wkręcana śruba regulacyjna 25. Łeb śruby regulacyjnej 25 wspiera się na podporze sprężystej 38, która zamyka wolny koniec mającego kształt rury ramienia 3. Obrót śruby regulacyjnej 25 pozwala w dowolnym momencie na regulację napięcia sprężyny, przy czym zastosowanie tu śruby imbusowej ułatwia w znacznym stopniu obsługę.

Na końcu ramienia 3, od strony ościeżnicy znajduje się występ 41, rozciągający się w kierunku ościeżnicy 2 i wykorzystywany do utworzenia punktu podparcia 20. Odległość punktu podparcia 20 do punktu podparcia 11 jest na tyle duża, że w pozycji, w której skrzydło okienne 1 spoczywa na ościeżnicy 2, ramię sprężynujące 5 i ramię nośne 3 umieszczone sąjedno nad drugim w tej samej płaszczyźnie. Powstała w ten sposób dźwignia zapewnia ponadto również w pozycji spoczynku skrzydła okiennego 1 na ościeżnicy działanie w kierunku otwierania wystarczających sił, aby skrzydło okienne 1 dawało się już od początku otwierania łatwo podnosić do góry.

Ramię sprężynujące 5 jest za pośrednictwem punktu podparcia 10 osadzone obrotowo na bocznym wsporniku 6 ościeżnicy 2. Punkt podparcia 10 stanowi część podpory ramienia sprężynującego 40, która jest osadzona przesuwnie w prowadnicy szynowej 23, co widać zwłaszcza na fig. 8. Przesuw w kierunku dolnej części ościeżnicy 2 jest ograniczony przez ogranicznik 21, któ8

176 831 ry znajduje się na przedzie klapy 22, która z kolei jest osadzona obrotowo na prowadnicy szynowej 23.

Stabilność układu mechanicznego i odciążenie ościeżnicy 2 można osiągnąć przy pomocy szyny usztywniającej 30, która łączy zawieraj ącą punkt podparcia 20 podporę klapy 42 z prowadnicą szynową 23, na której z kolei jest wsparta podpora ramienia sprężynującego 40.

Na wolnych końcach ramion 3 umieszczone są elementy łączące 43, na których znajdują się łożyska wahliwe 16, stanowiące podwieszenie skrzydła okiennego 1.

Aby ograniczyć szerokość otwarcia skrzydła okiennego, zwłaszcza w pozycji uchylnej, na przynajmniej jednym z obu, utrzymujących skrzydło okienne 1, ramion 3 osadzonajest ruchomo płytka 37, służąca do zmiany czynnej długości szczeliny 36 ramienia 3.

Na fig. 3 do 7 pokazane jest ponadto współdziałanie umieszczonych po stronie skrzydła trzpieni osiowych 12 z umieszczoną po stronie ościeżnicy szyną ślizgową48. Każdy z trzpieni osiowych 12 znajduje się w obszarze między środkiem długości i górnym końcem bocznego wspornika 47; wystająone na zewnątrz po obu stronach skrzydła okiennego, a ich ustawienie jest wzajemnie zbieżne. Te trzpienie osiowe 12 sąpodczas wahadłowego ruchu skrzydła okiennego 1 prowadzone w rowkach 9, które znajdująsię w szynie ślizgowej 48, nasadzonej na czołową powierzchnię bocznych wsporników 6 ościeżnicy 2.

Na fig. 4 skrzydło okienne 1 spoczywa na czołowej powierzchni ościeżnicy. Może być ono ustawione w pozycji zamkniętej, połączonej z ościeżmcą2. Element ślizgowy 4 zostaje przy tym przesunięty przez ramię sprężynujące 5 w swoje najwyższe położenie, na skutek czego sprężyna naciągowa 24 zostaje rozciągnięta do największej długości, charakteryzującej się największą wartością siły. W ten sposób sprężyna 24 gromadzi siłę, niezbędną do wsparcia ruchu otwierającego skrzydło okienne.

Trzpienie osiowe 12 leżą naprzeciw górnego otworu rowka 44 szyny ślizgowej 48. Jeżeli okno zostaje uchylone, wówczas trzpienie osiowe 12 odsuwająsię bez przeszkód od posiadającej rowek 9 szyny ślizgowej 48 w położenie, pokazane na fig. 3. Ramiona 3 sąprzy tym połączone w sposób rozłączny ze skrzydłem okiennym 1 przy pomocy nie przedstawionego elementu ryglującego, przy czym skrzydło okienne 1 jest poruszane synchronicznie z ramionami 3, nie wykonując przy tym ruchu wahadłowego wokół łożyska wahliwego 16. Jeżeli skrzydło okienne 1, w oparciu o pozycję według fig. 4, ma zostać przedstawione w położeniu wahadłowym, wówczas należy najpierw usunąć blokadę między skrzydłem okiennym 1 i ramionami 3. Otwieranie skrzydła okiennego 1 w połączeniu z jego ruchem wahadłowym wokół łożysk wahliwych na ramionach 3 powoduje, że trzpienie osiowe 12 wchodzą w otwór rowka 44 szyny ślizgowej 48 i przesuwają się ^w tym rowku do dołu, jak pokazano na fig. 6 i 7 w dwóch różnych stadiach wahadłowego otwarcia skrzydła okiennego 1.

Figura 4 pokazuje ponadto znajdujący się w elemencie ślizgowym 4 podłużny otwór 19 i pokrywające się ze sobą otwory 18, wykonane w obu ściankach ramienia 3. Podłużny otwór 19 w elemencie ślizgowym 4 i otwory 18 w ramieniu 3 służą do wsuwania sworznia zabezpieczającego 17, powodującego blokadę naciągu sprężyny naciągowej 24, jak pokazuje fig. 5.

Na fig. 5 skrzydło okienne 1 jest zamknięte i połączone z ościeżtncą2. W każdym zramion 3 uchylno-wahadłowego okna dachowego przez otwory 18 i podłużny otwór 19 przechodzi sworzeń zabezpieczający 17, wyposażony w łeb, służący jako ogranicznik przy wsuwaniu sworznia. Element ślizgowy 4 jest dociągany w kierunku wolnego końca ramienia 3 do momentu, gdy sworzeń zabezpieczający 17 dojdzie do sąsiadującego z punktem podparcia 11 końca podłużnego otworu 19. Siła naciągu sprężyny j est teraz przenoszona z elementu ślizgowego 4 poprzez koniec podłużnego otworu 19 na sworzeń zabezpieczający 17 i stamtąd na ramię 3, nie oddziałując już w ten sposób na ramię sprężynujące 5.

Punkt podparcia 10 ramienia sprężynującego 5 na bocznym wsporniku 6 ościeżnicy 2 jest wyposażony dodatkowo w zdejmowaną blokadę. Ramię sprężynujące 5 jest osadzone obrotowo w podporze ramienia sprężynującego 40, która z kolei jest osadzona przesuwnie w prowadnicy szynowej 23. Na dolnym końcu prowadnicy szynowej 23 znajduuesię uchylna klapa 22, na której przednim końcu umieszczony jest ogranicznik 21. Jeżeli sworzeń zabezpieczający 17 nie jest

176 831 wsunięty, wówczas siła sprężyny naciągowej 24 działa również na podporę ramienia sprężynującego 40, opierającą się na ograniczniku 21 klapy 22. W następstwie przesunięcia punktów podparcia 11, 20 wychylenie ramion 3 i stałe położenie punktów podparcia 20 i 10 powoduje przesunięcie elementu ślizgowego 4 wewnątrz ramion 3, a co za tym idzie, zmianę długości sprężyny naciągowej 24. Ten ruch przesuwny elementu ślizgowego 4 jest przy wsuniętym sworzniu zabezpieczającym 17 uniemożliwiony na skutek unieruchomienia elementu ślizgowego 4 względem ramienia 3. Jeżeli przy wsuniętym sworzniu zabezpieczającym 17 nastąpi wychylenie ramion 3, wówczas powoduje to oscylujący ruch przesuwny podpory 40 ramienia sprężynującego 5, przy czym podpora ramienia sprężynującego 40 zbliża się i oddala względem ogranicznika 21 klapy 22. Odległość między podporą ramienia sprężynującego 40 i klapę 22 jest tak dobrana, że przy schowanej klapie 22 ogranicznik 21 leży w zakresie przesuwu podpory ramienia sprężynującego 40, a przy odchylonej klapie 22 podpora ramienia sprężynującego ma do dyspozycji maksymalną drogę przesuwu.

Przy odchylonej klapie 22 i wsuniętym sworzniu zabezpieczającym 17, jak przedstawiono na fig. 5, działanie siły sprężyny naciągowej 24 na skrzydło okienne 1 jest całkowicie zneutralizowane i w przypadku nieumyślnego odblokowania skrzydła okiennego 1 nie schodzi ono z ościeżnicy, tak że przed zamontowaniem okna dachowego w dachu zapewniony jest zarówno bezpieczny transport, jak też zabezpieczenie przed wypadkiem.

Przy wsuniętym sworzniu zabezpieczającym 17 i ustawionej na drodze przesuwu podpory ramienia sprężynującego 40 klapie 22, jak pokazuje fig. 7, część drogi przesuwu podpory ramienia sprężynującego 40 jest zablokowana. W wyniku tego na skrzydło okienne 1 przenoszona jest tylko część siły wytwarzanej przez sprężynę naciągową24. W przypadku nieumyślnego odblokowania skrzydła okiennego 1 otwiera się ono jedynie na niewielką szerokość, przy czym ruch skrzydła jest łagodny i powolny.

W przedstawionym na fig. 7, umożliwiającym czyszczenie, położeniu skrzydła okiennego 1, w którym to położeniu zewnętrzna powierzchnia skrzydła okiennego 1 jest dostępna od strony pomieszczenia, sprężyna naciągowa 24 jest poluzowana, element ślizgowy 4 jest odsunięty od wolnego końca ramienia 3, sworzeń zabezpieczający 17 znajduje się w środku podłużnego otworu 19, a podpora ramienia sprężynującego 40 jest dociskana do ogranicznika 21 klapy 22, schowanej w drodze przesuwu podpory ramienia sprężynującego 40. W wyniku tego, sworzeń przestaje być dociskany do podłużnego otworu 19 i przestaje nań działać siła sprężyny naciągowej 24. Trzpienie zabezpieczające 17 można teraz wygodnie i bez wysiłku wyjąć od strony pomieszczenia.

W przypadku zmiany ustawienia skrzydła okiennego 1 z pozycji wygodnej do czyszczenia na inną następuje ponowne uaktywnienie siły sprężyny naciągowej 24 poprzez jej naciągnięcie, przy czym podpora ramienia sprężynującego 40 opiera się na ograniczniku 21 klapy 22. Uchylno-wahadłowe okno dachowe znajduje się teraz w pozycji użytkowej, wbudowane w dach.

Na fig. 9 przedstawiono wykonanie przyrządu do regulacji siły tarcia poślizgowego między elementem ślizgowym 4 i ramieniem 3. W element ślizgowy 4 jest wpuszczony klocek hamulcowy 31 o regulowanej wysokości, przy czym kolcek hamulcowy 31 jest przez sprężyny tarczowe 32 dociskany do wewnętrznej ścianki 8 ramienia 3. Przewidziany jest dodatkowo element regulacyjny 33 w kształcie tarczy, na której powierzchni uformowane są ukośne płaszczyzny 34 w postaci pierścieni kołowych, które to płaszczyzny współpracują z odpowiadającymi im ukośnymi przeciwpłaszczyznami 35 elementu ślizgowego 4. Element regulacyjny 33 jest obracany przy pomocy narzędzia, np. klucza sześciokątnego, przy czym dostęp do elementu regulacyjnego 33 zapewnia otwór 45 w klocku hamującym 31. Również w ramieniu 3 przewidziany jest otwór 46, ustawiony w taki sposób, że w szeroko otwartej pozycji wahadłowej skrzydła okiennego 1 otwór 45 pokrywa się z otworem 46. Poprzez regulację hamującego przesuw elementu ślizgowego 4 po wewnętrznej ściance 8 ramienia 3 tarcia poślizgowego można osiągnąć dopasowanie do indywidualnych wymagań i potrzeb, warunków montażu lub czynników atmosferycznych, istnieje również możliwość późniejszej regulacji.

176 831

8 7 11 _fk ;Π /19 /28 Λ

38 25 <16y50 ^1

176 831

876 631

176 831

33 4,6 4,5 31

'15

Fg·' 9

176 831

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Okno dachowe uchylno-wahadłowe z elementem wspomagającym uchylanie, zasilanym sprężyną, w którym skrzydło okienne jest w połowie swoich wsporników bocznych wsparte na wolnych końcach dwóch, osadzonych obrotowo na górnym końcu ościeżnicy, ramion i w pozycji wahadłowej jest prowadzone przez dwa umieszczone między środkiem dłuższego boku i górnym końcem skrzydła okiennego, na jego bocznych wspornikach, trzpienie osiowe w rowkach bocznych wsporników ościeżnicy, a w pozycji uchylnej skrzydło okienne jest unieruchomione na ramionach, znamienne tym, że w sąsiadującym z górnym końcem ościeżnicy (2) obszarze, ramion (3) mających kształt rury, prowadzone sąprzesuwne, popychane siłą sprężyny w kierunku wolnych końców ramion (3), elementy ślizgowe (4), przy czym łączące elementy ślizgowe (4) i odpowiadające im boczne wsporniki (6) ościeżnicy (2) ramiona sprężynujące (5) są ustawione tak, że punkt podparcia (11) ramion sprężynujących (5) od strony elementu ślizgowego i punkt podparcia (10) ramion sprężynujących (5) od strony ościeżnicy tworząz punktem podparcia (20) ramion (3) na ościeżnicy (2) trójkąt rozwarty, a odstęp między punktami podparcia (10 -11 i 10 - 20) stanowi wielokrotność odległości między punktami podparcia (11, 20).
2. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że punkt podparcia (20) ramion (3) na ościeżnicy (2) jest umieszczony na występie (41), który rozciąga się wkierunku ościeżnicy (2).
3. Okno dachowe według zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, że elementy ślizgowe (4) i ramiona (3) posiadają otwory, które przy ustawieniu skrzydła okiennego (1) w pozycji dogodnej dla czyszczenia pokrywają się ze sobą tak, że można wsunąć w nie sworzeń zabezpieczający (17), przy czym punkt podparcia (10) ramienia sprężynującego (5) po stronie ościeżnicy ma możliwość przesuwu wzdłuż bocznego wspornika (6) ościeżnicy (2) oraz możliwość zablokowania w żądanym położeniu i w położeniu czyszczenia trzpienie osiowe (12) w rowku (9) szyny ślizgowej (48), nasadzonej na czołowąpowierzchnię bocznych wsporników (6) ościeżnicy (2), przylegają do dolnego końca rowka (49), a skierowana do wnętrza pomieszczenia zewnętrzna strona (50) skrzydła okiennego (1) jest ustawiona powyżej trzpieni osiowych pod kątem mniej szym niż 90° w stosunku do płaszczyzny ościeżnicy (2).
4. Okno dachowe według zastrz. 3, znamienne tym, że otwór ramienia (3) ma postać otworu okrągłego (18), a otwór elementu ślizgowego (4) postać otworu podłużnego (19).
5. Okno dachowe według zastrz. 4, znamienne tym, że punkt podparcia (10) ramion sprężynujących (5) jest przesuwny wzdłużnie, a w celu uchylenia ramion (3) dla uchylnego lub wahadłowego otwarcia skrzydła okiennego (1) jest unieruchamiany przy pomocy zdejmowalnych ograniczników (21).
6. Okno dachowe według zastrz. 5, znamienne tym, że ograniczniki (21) mająpostać klapy (22), która jest chowana w dolnej części drogi przesuwu, zawierającej punkt podparcia (10), podpory ramienia sprężynującego (40).
7. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że działająca na ramiona sprężynujące (5) siła jest wytwarzana przez sprężyny naciągowe (24), zamocowane na elemencie ślizgowym (4) i przednim, wolnym końcu ramienia (3), przy czym każda ze sprężyn naciągowych (24) jest wpuszczona w mające kształt rury ramię (3).
8. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że na wolnym końcu ramion (3) umieszczona jest śruba regulacyjna (25) do ustawiania siły sprężyny.
9. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że elementy ślizgowe (4) mają zwiększone tarcie poślizgowe względem ramion (3).
10. Okno dachowe według zastrz. 9, znamienne tym, że elementy ślizgowe (4) posiadają powierzchnie (27) pokryte tworzywem sztucznym.
11. Okno dachowe według zastrz. 9 albo 10, znamienne tym, że między elementem ślizgowym (4) i ramieniem (3) umieszczony jest klocek hamujący (31), dociskany sprężyną (32).

176 831
12. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że element ślizgowy (4) ma regulowane tarcie poślizgowe.
13. Okno dachowe według zastrz. 12, znamienne tym, że między elementem ślizgowym (4) i stanowiącymi prowadnice dla elementu ślizgowego (4) wewnętrznymi ściankami (8) ramion (3) umieszczony jest klocek hamulcowy (31), regulowany za pośrednictwem sprężyny dociskowej (32) i elementu regulacyjnego (33) o zmiennej wysokości.
14. Okno dachowe według zastrz. 13, znamienne tym, że klocek hamulcowy (31) jest osadzony w elemencie ślizgowym (4).
15. Okno dachowe według zastrz. 13, znamienne tym, że klocek hamulcowy (31) jest osadzony w ramionach (3).
16. Okno dachowe według zastrz. 13 albo 15, znamienne tym, że element regulacyjny (33) ma postać obracanej przy pomocy narzędzia tarczy, która posiada ukośne płaszczyzny (34), współpracujące z odpowiadającymi im ukośnymi przeciwpłaszczyznami (35).
17. Okno dachowe według zastrz. 13, znamienne tym, że elementy regulacyjne stanowią śruby.
18. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że sprężyna naciągowa (24), jest zamocowana na elemencie ślizgowym (4) przy pomocy śruby (28), która przy poluzowanej sprężynie naciągowej (24) jest dostępna przez otwór (51) ramienia (3).
19. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że między punktem podparcia (20) ramion (3) na ościeżnicy (2) i punktem podparcia (10) ramion sprężynujących (5) na ościeżnicy (2) umieszczona jest łącząca te punkty podparcia (10 20) szyna usztywniająca (30).
20. Okno dachowe według zastrz. 1, znamienne tym, że ramiona (3) posiadająna spodzie przeznaczoną do obsadzenia ramienia sprężynującego (5) szczelinę (36), której długość jest zmienna przy pomocy osadzonej na ramieniu (3) płytki (37) w celu ograniczenia szerokości otwarcia skrzydła okiennego (1) w pozycji uchylnej.