PL177316B1

PL177316B1 - Sposób otrzymywania 10-dezacetylobakatyny III

Info

Publication number: PL177316B1
Application number: PL93308244A
Authority: PL
Inventors: Jean-Claude Gaullier; Bernadette Mandard; Rodolphe Margraff
Original assignee: Rhone Poulenc Rorer Sa
Priority date: 1992-10-05
Filing date: 1993-10-04
Publication date: 1999-10-29
Also published as: AU680629B2; PL308244A1; KR950703550A; CZ284615B6; NO951282D0; ATE148883T1; CZ287065B6; SK43395A3; FR2696463A1; ZA937313B; HU226862B1; LTIP1397A; HU9500973D0; GEP20001937B; AU5115593A; CZ84595A3; NO951282L; TW255890B; FI951596A0; ES2098061T3

Abstract

1. Sposób otrzymywania 10-dezacetylobakatyny III z róznych czesci cisu (Taxus sp.), obejmujacy dzialanie alkoholem alifatycznym na rozdrobnione czesci cisu, znamienny tym, ze otrzymany alkoholo- wy wyciag, ewentualnie zatezony, zawierajacy 10- dezacetylobakatyne III rozciencza sie woda, z otrzyma- nej mieszaniny wodno-alkoholowej oddziela sie czesci nierozpuszczalne na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania, nastepnie z fazy wodno-alkoholowej prawie calkowicie usuwa sie alkohol, z otrzymanej w ten sposób fazy wodnej ekstrahuje sie 10- dezacetylobakatyne III za pomoca rozpuszczalnika organicznego wybranego sposród eterów i estrów alifatycznych, z fazy organicznej usuwa sie rozpusz- czalnik, a z otrzymanej pozostalosci krystalizuje sie selektywnie 10-dezacetylobakatyne III z odpowied- niego rozpuszczalnika organicznego i wyodrebnia w postaci oczyszczonej. PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób otrzymywania 10-dezacetylobakatyny III z różnych części cisu. Związki te są przydatne do wytwarzania metodami pół-syntetycznymi taksolu, Taksoteru lub ich analogów. Bardziej szczegółowo, przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 10-dezacetylobakatyny III z kory, pnia, korzeni lub liści różnych rodzajów cisów. Taksol i taksotere a także ich pochodne o wzorze ogólnym (I):

które wykazują niezwykłe własności antyrakowe i przeciwbiałaczkowe, są ważnymi środkami chemoterapeutycznymi w leczeniu pewnych rodzajów raka takich jak przykładowo raka piersi, prostaty, okrężnicy, żołądka, nerek lub jąder a szczególnie raka jajnika.

W szczególności, we wzorze ogólnym (I) Ar może oznaczać podstawnik fenylowy, ewentualnie podstawiony, R może oznaczać atom wodoru lub podstawnik acetylowy lub Npodstawiony podstawnik karbamoilowy, R' oznacza atom wodoru lub podstawnik acetylowy lub N-podstawiony podstawnik karbamoilowy i R, oznacza atom wodoru lub podstawnik R₂177 316

O-, w którym R₂ oznacza podstawnik alkilowy, alkenylowy, alkinylowy, cykloalkilowy, cykloalkenylowy, bicykloalkilowy, fenylowy· lub heterocykliczny.

Taksol jest związkiem o wzorze ogólnym (I), w którym R, i Ar oznaczają podstawnik fenylowy i R oznacza atom wodoru lub podstawnik acetylowy i R' oznacza atom wodoru a taksoter jest związkiem o wzorze ogólnym (I), w którym Ar oznacza podstawnik fenylowy, R i R' oznaczają atom wodoru i R₁ oznacza podstawnik tertbutoksylowy.

Taksol, który występuje w naturze w małych ilościach w różnych rodzajach cisa jest trudny do wydzielenia bez całkowitego zniszczenia rośliny. Przykładowo, taksol może być wydzielony według metody C. H. O. Huang i wsp. J. Natl. Prod., 49, 665 (1986) polegającej na traktowaniu rozdrobnionej kory Taxus brevifolia metanolem, zatężeniu ekstraktu, ekstrahowaniu koncentratu dichlorometanem, ponownym zatężeniu, zdyspergowaniu pozostałości w mieszaninie heksan-aceton (1:1 objętościowo), oczyszczeniu części rozpuszczalnej chromatograficznie na kolumnie Florosilowej w celu otrzymania surowego taksolu, który jest oczyszczany przez kolejne rekrystalizacje w mieszaninach metanol - woda i heksan - aceton, a następnie chromatograficznie i przez ponowną krystalizację. Ilości taksolu otrzymanego w ten sposób mogą stanowić od 0,005 do 0,017% przerobionej rośliny.

Taksotere, które nie występuje w naturze można wytworzyć w procesie hemisyntezy z 10-dezacetylobakatyny III o wzorze (II):

sposobami, które są opisane, przykładowo, w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki 4,814,417 lub 4,924,012 lub w zgłoszeniu międzynarodowym PCT WO 92/09589.

Taksol można również wytworzyć sposobami, w których stosuje się 10-dezacetylobakatynę III albo związek przejściowy Taksotere w warunkach opisanych w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki; nr 4,857,563, lub na drodze estryfikacji bakatyny III w warunkach opisanych w patencie europejskim EP 400 971 lub EP 428 376, albo poprzez estryfikację 10dezacetylobakatyny III i acylację w warunkach opisanych w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki 4 924 011.

Różne rodzaje cisów (Taxus baccata, Taxus brevifolis, Taxus canadensis, Taxus cupidata, Taxus floridana, Taxus media i Taxus wallichiana) zawierają pochodne taksanu, którego zasadniczymi składnikami są taksol i 10-dezacetylobakatyna III, inne pochodne a w szczególności cefalomanina, 10-dezacetylocefalomanina lub bakatyna III ewentualnie związane z cukrami.

Podczas gdy taksol znajduje się głównie w pniu i korze, 10-dezacetylobakatyna III występuje przede wszystkim w liściach. Ponadto, zawartość 10-dezacetylobakatyny III w liściach jest zasadniczo wyższa niż taksolu, bez względu na to czy chodzi o jego zawartość w korze w pniu czy w liściach.

Szczególnie istotnym jest zatem możliwość dysponowania 10-dezacetylobakatyną III, która stanowi podstawę do wytwarzania o wiele większych ilości taksolu niż uzyskiwanych w bezpośredniej ekstrakcji cisów lub na drodze syntezy Taksotere.

Ekstrahując 10-dezacetylobakatynę III z liści cisu nie powoduje się całkowitego zniszczenia rośliny, której liście można ponownie zastosować po każdym cyklu jej wzrostu. Znane metody ekstrakcji pochodnych taksanu zawartego w różnych partiach cisu (kora, pień, korze6

177 316 nie, liście) wymagają zwykle zastosowania długotrwałych i kosztownych technik chromatograficznych, które nie pozwalają na całkowite i ilościowe wydzielenie taksanu obecnego początkowo w roślinie.

Według sposobu opisanego w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki 4 814 470 polegającego na macerowaniu igieł w etanolu, ekstrakcji rozpuszczalnikiem organicznym takim jak chlorek metylenu i kolejnych chromatografiach, można wydzielić około 40% 10-dezacetylobakatyny III zawartej w liściach.

Różne składniki pochodnych taksanu obecne w różnych partiach cisu można rozdzielić stosując chromatografię cieczową odwróconą opisaną w zgłoszeniu międzynarodowym PCT WO 92/078842. Sposoby te polegają w istocie na zastosowaniu chromatografii cieczowej odwróconej, do surowych ekstraktów na adsorbencie, który zatrzymuje pochodne taksanu, wymyciu pochodnych taksanu i na ich wyizolowaniu. Według tego sposobu możliwe jest wyizolowanie około 25% 10-dezacetylobakatyny III zawartej w liściach.

Obecnie stwierdzono, i to stanowi przedmiot niniejszego wynalazku, że możliwa jest selektywna ekstrakcja 10-dezacetylobakatyny III z różnych partii cisu, a szczególnie z liści, prostym sposobem bez korzystania z technik chromatograficznych. Istota wynalazku polega na zastosowaniu określonych operacji technicznych, rozpuszczalników, w określonej kolejności, z uniknięciem stosowania długotrwałych technik chromatograficznych, zastosowany ciąg operacyjny umożliwia otrzymanie 10-dezacetylobakatyny III z większą wydajnością niż według sposobów znanych ze stanu techniki. Pozwala na wyesktrahowanie około 75% 10dezacetylobakatyny III zawartej w liściach.

Sposób według wynalazku obejmuje więc;

1) działanie alkoholem alifatycznym na rozdrobnione części cisu (Taxus sp.),

2) rozcieńczenie wodą otrzymanego alkoholowego wyciągu, ewentualnie zatężonego,

3) oddzielenie na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania części nierozpuszczalnych obecnych w otrzymanej mieszaninie wodno-alkoholowej,

4) prawie całkowite usunięcie alkoholu z roztworu wodno-alko-alkoholowego,

5) wyekstrahowanie z fazy wodnej 10-dezacetylobakatyny III, za pomocą rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród eterów i estrów alifatycznych,

6) usunięcie rozpuszczalnika z otrzymanej fazy organicznej,

7) selektywną krystalizację otrzymanej pozostałości, z odpowiedniego rozpuszczalnika organicznego,

8) wyodrębnienie oczyszczonej postaci 10-dezacetylobakatyny III;

Odmiana sposobu według wynalazku obejmuje;

1) działanie alkoholem alifatycznym na rozdrobnione części cisu,

2) ekstrakcję alkoholowego wyciągu zawierającego 10-dezacetylobakatyny III organicznym rozpuszczalnikiem,

3) oddzielenie fazy alkoholowej od rozpuszczalnika na drodze dekantacji,

4) rozcieńczenie wodą fazy alkoholowej,

5) oddzielenie na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania części nierozpuszczalnych obecnych w otrzymanej mieszaninie wodno-alkoholowej,

6) wyekstrahowanie rozpuszczalnikiem organicznym 10-dezacetylobakatyny III z przefiltrowanej fazy wodno-alkoholowej.

7) oddzielenie częściowe lub całkowite rozpuszczalnika z ekstraktu organicznego zawierającego 10-dezacetylobakatynę III,

8) selektywną krystalizację w rozpuszczalniku organicznym 10-dezacetylobakatyny III z otrzymanego w ten sposób roztworu lub pozostałości,

9) wydzielenie oczyszczonej 10-dezacetylobakatyny III.

Sposób według wynalazku można stosować do wszystkich odpowiednich partii cisu takich jak kora, pień, korzenie lub liście. Cis stosowany w sposobie według wynalazku należy korzystnie do odmiany Taxus baccata, Taxus brevifolis, Taxus canadensis, Taxus cupidata, Taxus floridana, Taxus media i Taxus wallichiana. Szczególnie korzystnie jest stosowanie liści cisu (Taxus baccata, Taxus brevifolis), które zwykle są bardziej bogate w dezacetylo-10bakatynę III. Dla lepszego wykorzystania sposobu według wynalazku korzystne jest stosowanie różnych partii cisu w postaci rozdrobnionej i ewentualnie wysuszonej. Stosowane frag177 316 menty mogą mieć zmienne rozmiary od 0,5 do kilku milimetrów. Dla wygody korzystnym może być stosowanie fragmentów, których średnie wymiary są mniejsze od 1 mm. Rozdrobnione i ewentualnie wysuszone partie mogą być przygotowane w operacjach rozdrabniania i ewentualnie suszenia, które poprzedzają lub następują po operacjach zamrożenia i rozmrożenia świeżych partii rośliny lub są włączone w operacje zamrożenia i rozmrożenia świeżych partii rośliny.

Wyciąg alkoholowy zawierający 10-dezacetylobakatynę III można przerabiać według jednej z następujących metod:

1) wyciąg alkoholowy zawierający 10-dezacetylobakatynę III rozcieńcza się przez dodanie wody w celu wytworzenia roztworu wodno-alkoholowego.

Dla zastosowania sposobu korzystne jest przestrzeganie szczególnych warunków mieszania i zawartości alkoholu w fazie wodnej w ten sposób by unikać strat 10dezacetylobakatyny III i zmniejszyć w możliwie największym stopniu ilość produktów nierozpuszczalnych. W tym celu może okazać się niezbędnym, przed rozcieńczeniem wodą, zatężenie wyciągu alkoholowego 10-dezacetylobakatyny III.

W szczególności, rozcieńczenie wodą, przez dodanie jej do wyciągu alkoholowego ewentualnie zatężonego na drodze destylacji, korzystnie pod zmniejszonym ciśnieniem, powinno być przeprowadzone w ten sposób, że stosunek między masą mieszaniny rozcieńczającej a masą suchej masy zawartej w wyciągu alkoholowym zawarty jest między 4 a 8, mieszanina rozcieńczająca woda-alkohol zawiera 10 do 30% wagowych alkoholu.

Otrzymane w ten sposób produkty nierozpuszczalne w mieszaninie wodno-alkoholowej oddziela się znanymi technikami korzystnie metodą filtracji, dekantację lub odwirowanie. Jeśli oddzielanie prowadzi się metodą filtracyjną może okazać się korzystne zastosowanie czynnika filtracyjnego takiego jak ziemia okrzemkowa i flokulant.

Korzystnie, oddzielenie alkoholu z otrzymanego w ten sposób roztworu wodnoalkoholowego prowadzi się na drodze destylacji, korzystnie pod zmniejszonym ciśnieniem, ewentualnie w obecności środka przeciwpiennego, w ten sposób aby uniknąć lub zmniejszyć termiczną degradację składników środowiska.

10-Dezacetylobakatyna III zawarta w tak wytworzonym roztworze wodnym, w którym zawartość alkoholu jest zwykle mniejsza niż 1% jest zwykle ekstrahowana jedno lub wielokrotnie z pomocą rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród eterów takich jak eter metylowo-tert-butylowy, eter etylowo-tert-butylowy, eter metylowo-n-butylowy, eter metylowo-n-amylowy, eter etylowo-tert-amylowy, eter tert-butylowo-izopropylowy, eter etylowoizobutylowy, eter tert-butylowo-n-propylowy lub eter etylowo-n-heksylowy i estrów alifatycznych takich jak octan etylu, octan propylu, octan izopropylu, octan n-butylu, octan tertbutylu, tertbutylooctan metylu, propionian tert-butylu lub octan tert-amylu. Szczególnie korzystne są eter metylo-tert-butylowy, eter etylo-tert-butylowy, octan etylu, octan n-butylu. Jeszcze bardziej korzystnie jest stosować octan etylu lub octan n-butylu,

2) wyciąg alkoholowy, który zawiera wodę pochodzącą z przerabianych liści ekstrahuje się z pomocą odpowiedniego rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród węglowodorów aromatycznych takich jak toluen lub ksylen.

Wyciąg wodno-alkoholowy rozcieńcza się przez dodanie wody, w ten sposób, że wyciąg zawiera od 20 do 40% alkoholu, następnie filtruje się lub dekantuje lub odwirowuje w celu oddzielenia obecnych części nierozpuszczalnych. Otrzymany w ten sposób roztwór wodno-alkoholowy, który zawiera 10-dezacetylobakatynę III jest ekstrahowany jedno - lub wielokrotnie z pomocą rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród eterów takich jak eter metylowo-tert-butylowy, eter etylowo-tert-butylowy, eter metylowo-n-butylowy, eter metylowo-n-amylowy, eter etylowo-tert-amylowy, eter tert-butylowo-izopropylowy, eter etylowoizobutylowy, eter tert-butylowo-n-propylowy lub eter etylowo-n-heksylowy i estrów alifatycznych takich jak octan etylu, octan propylu, octan izopropylu, octan n-butylu, octan tertbutylu, tertbutylooctan metylu, propionian tert-butylu lub octan tert-amylu. Szczególnie korzystne są eter metylowo-tert-butylowy, eter etylowo-tert-butylowy, octan etylu, octan nbutylu. Jeszcze bardziej korzystnie jest stosować octan etylu lub octan n-butylu.

Wyciągi alkoholowe, wytworzone według tego lub innego sposobu, ewentualnie przemywa się z pomocą wodnego roztworu słabej zasady (przykładowo wodnego roztworu wę177 316 glanu sodowego) i/lub wody. Po ewentualnym suszeniu, rozpuszczalnik organiczny oddziela się, częściowo lub zupełnie, według znanych metod a w szczególności na drodze destylacji, ewentualnie pod zmniejszonym ciśnieniem, w celu uzyskania roztworu lub zazwyczaj stałej pozostałości, z której wydziela się 10-dezacetylobakatynę III.

Krystalizację selektywną 10-dezacetylobakatyny III prowadzi się wychodząc z roztworu w rozpuszczalniku organicznym lub w mieszaninie rozpuszczalników organicznych. Jako rozpuszczalniki pozwalające na selektywną krystalizację 10-dezacetylobakatyny III mogą być korzystnie stosowane nitryle takie jak acetonitryl lub propiononitryl, ewentualnie mieszaniny z alkoholem alifatycznym takimi jak metanol, etanol, propanol, izopropanol lub n-butanol lub ester alifatyczny taki jak octan etylu, octan izopropylu, octan n-butylu lub octan tert-butylu lub keton taki jak aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowo-propylowy, keton metylowo-n-butylowy i keton metylowo-izobutylowy. Szczególnie korzystne jest prowadzić krystalizację selektywną w acetonitrylu ewentualnie w obecności etanolu lub acetonu lub octanu etylu lub octanu n-butylu.

Wytrąconą 10-dezacetylobakatynę III oddziela się na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania.

10-Dezacetylobakatynę III wytworzoną sposobem ekstrakcyjnym według niniejszego wynalazku można stosować w celu wytworzenia taksolu lub Taksoteru łub ich pochodnych w warunkach opisanych bardziej szczegółowo w patentach EP 0 253 738, EP 0 253 739, EP 0 336 840, EP 0 336 841, WO 92 09589, EP 0 400 971 i EP 0 428 376.

Poniższe przykłady ilustrują sposób według wynalazku.

Przykład 1.

W ekstraktorze umieszcza się 200 litrów metanolu, 1,4 kg waty szklanej i 250 kg rozdrobnionych liści cisu (Taksus baccata), których średni wymiar jest bliski 0,8 mm. Dodaje się 400 1 czystego metanolu. Ekstrakcja prowadzona jest zasilając od góry ekstraktor strumieniem 870 litrów /godzinę świeżego rozpuszczalnika i odbierając metanolowy ekstrakt na dole ekstraktom. Ekstrakcję prowadzi się 5 godzin w temperaturze 20°C. Metanolowy roztwór zatęża się w wyparce pod zmniejszonym ciśnieniem (70 - 80 kPa) w temperaturze 40°C w celu uzyskania koncentratu, w którym zawartość suchej masy zawiera się między 40 a 80% wagowych.

Stosuje się metanolowy wyciąg (wytworzony w warunkach opisanych powyżej) zawierający 353 g suchego wyciągu, 420 ml metanolu i 40 g wody z zawartością 10dezacetylobakatyny III w ilości 1130 mg.

Do reaktora o pojemności 2 litrów wprowadza się wyciąg metanolowy a następnie wprowadza się podczas mieszania 1590 cm³ wody. Mieszaninę miesza się w ciągu 1 godziny a następnie dodaje podczas mieszania stopniowo w ciągu 1 godziny 35 g celitu i 25 cm- flokulanta.

Wytworzoną w rezultacie zawiesinę poddaje się filtracji na tyglu szklanym Nr 4 o średnicy 130 mm. Produkty nierozpuszczalne i celit przemywa się 100 ml mieszaniny wodametanol (8:2 wagowo).

Filtrat umieszcza się w reaktorze o pojemności 2 litrów a następnie dodaje 2 cm³ Silicone 426R. Mieszaninę destyluje się pod zmniejszonym ciśnieniem (7,3-11 kPa) w temperaturze zawartej między 35 i 50°C, temperatura łaźni zewnętrznej utrzymuje się między 45 i 50°C. Uzyskuje się destylat (909 g) i koncentrat (1432 g) zawierający 0,5% metanolu.

Koncentrat ekstrahuje się 1 raz z pomocą 700 cm³ octanu etylu następnie 2 razy z pomocą każdorazowo 350 cm³ octanu etylu. Połączone fazy organiczne przemywa się 2 razy z pomocą każdorazowo 700 cm³ 0,1 M roztworu węglanu sodowego a następnie 1 raz z pomocą 350 cm wody.

Wartość pH wynosi 8. Fazę organiczną (1049) zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem (1,33 - 21,3 kPa) w temperaturze 40°C. W ten sposób uzyskuje się 16,2 suchego ekstraktu.

Przykład 2.

Do kolby o pojemności 500 cm³ wprowadza się 45,5 g suchego ekstraktu zawierającego 9,3% dezacetylo-10-bakatyny III uzyskanej w warunkach opisanych w przykładzie 1 a następnie dodaje się 18 cm³ octanu etylu. Homogeniczną mieszaninę miesza się i ogrzewa do temperatury 50°C. Następnie, w ciągu 15 minut dodaje się w temperaturze 50°C 136 cm³

177 316 acetonitrylu. Zawiesinę miesza się w ciągu 1 godziny a następnie oziębia się przez około 3 godzin do temperatury bliskiej 20°C. Osad oddziela się na drodze filtracji na tyglu szklanym Nr 3 (średnica: 35 mm), a następnie przemywa z pomocą 20 cm³acetonitrylu a następnie 2 razy z pomocą każdorazowo 20 cm³ eteru diizopropylowego. Produkt jest suszony pod zmniejszonym ciśnieniem (1,33 kPa) w temperaturze 40°C w ciągu 20 godzin. W ten sposób uzyskuje się 5,2 g białego produktu zawierającego 75,8% 10-dezacetylobakatyny III.

Wydajność krystalizacji wynosi 93,6%.

Przy kład 3.

Do kolby o pojemności 1 litra wprowadza się 275,2 g roztworu 39,6 g suchej masy w octanie etylu zawierającego 3,48 g 10-dezacetylobakatyny III. Roztwór ten zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem (6,0 kPa). Uzyskuje się 164 g octanu etylu. Do koncentratu dodaje się 36 cm³ etanolu a następnie oziębia do temperatury 10°C. Następnie dodaje się powoli (około 1/2 godziny) w trakcie mieszania (30 obrotów na minutę) 60 cm3 acetonitrylu. Zawiesinę miesza się w ciągu 1 godziny w temperaturze 40°C, a następnie szybko dodaje się 84 cm3acetonitrylu. Miesza się w ciągu 15 godzin w temperaturze 10°C. Osad oddziela się na drodze filtracji na tyglu szklanym Nr 3 (średnica: 35 mm) a następnie przemywa 2 razy z pomocą 20 cm3 acetonitrylu a następnie 2 razy z pomocą każdorazowo 20 cm3 eteru diizopropylowego. Produkt jest suszony pod zmniejszonym ciśnieniem (0,27 kPa) w temperaturze 40°C w ciągu 12 godzin. W ten sposób uzyskuje się 2,85 g białego krystalicznego proszku zawierającego 93,8% 10-dezacetylobakatyny III.

Ługi pokrystalizacyjne i po przemyciu (247 g) zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem (2,7 kPa) w temperaturze 40°C. W ten sposób uzyskuje się 36 g substancji suchej, którą rozpuszcza się w 18 cm3 etanolu. Następnie dodaje się powoli 72 cm3 acetonitrylu. Mieszaninę miesza się w ciągu 15 godzin w temperaturze bliskiej 20°C. Osad oddziela się na drodze filtracji a następnie przemywa 2 razy z pomocą każdorazowo 5 cm3 acetonitrylu a następnie 2 razy z pomocą każdorazowo 5 eteru diizopropylowego. Po suszeniu uzyskuje się 0,662 drobnego proszku zawierającego 62,7% 10-dezacetylobakatyny III.

Przykład 4.

Stosuje się metanolowy wyciągowy wytworzony w warunkach opisanych w przykładzie 1 złożony z 1840 g suchego wyciągu, 1117 g metanolu i 329 g wody i zawierający 7,17 g dezacetyło-10-bakatyny III w ilości 1130 mg.

Do reaktora o pojemności 10 litrów wprowadza się wyciąg metanolowy a następnie ekstrahuje się go 3 razy z pomocą każdorazowo 1540 cm3 octanu n-butylu. Fazę wodnometanolowąoddziela się (3020 g) na drodze dekantacji, rozcieńcza przez dodanie wody (3800 g) a następnie poddaje filtracji. Następnie oddziela się 42 g pozostałości.

Przefiltrowany roztwór wodno-metanolowy ekstrahuje się 3 razy z pomocą każdorazowo 1540 cm3 octanu n-butylu. Połączone fazy organiczne zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem (1,33 kPa) w temperaturze 40°C uzyskując w ten sposób roztwór zawierający 30% suchego ekstraktu następnie filtrowanego. Uzyskaną pozostałość (4 g) przemywa się z pomocą 50 cm3 octanu n-butylu. Połączone przesącze organiczne zatęża się ponownie pod zmniejszonym ciśnieniem (1,33 kPa) w temperaturze 40°C uzyskując w ten sposób roztwór zawierający 65% suchego ekstraktu (95 g).

Otrzymane w ten sposób koncentraty wprowadza się do kolby o pojemności 500 cm3. Dodaje się 45 cm3 etanolu. Homogeniczną mieszaninę miesza się i ogrzewa do temperatury 40°C. Następnie w ciągu 1 godziny dodaje się w temperaturze 40°C 270 cm3 acetonitrylu. Zawiesinę, ciągle mieszając, oziębia się w ciągu dwóch godzin do temperatury -10°C, a następnie pozostawia na noc w temperaturze -10°C. Osad oddziela się na drodze filtracji na tyglu szklanym, przemywa, każdorazowo z pomocą 35 ci^ acetonitrylu a następnie 2 razy z pomocą każdorazowo 35 ci^ eteru diizopropylowego i następnie suszy przez noc pod zmniejszonym ciśnieniem (1,33 kPa) w temperaturze 40°C. W ten sposób uzyskuje się 5,92 białego produktu zawierającego 84,2% 10-dezacetylobakatyny III.

Wydajność, w przeliczeniu na 10-dezacetylobakatynę III zawartą w wyjściowym ekstrakcie metanolowym wynosi 69,5%.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób otrzymywania 10-dezacetylobakatyny III z różnych części cisu (Taxus sp.), obejmujący działanie alkoholem alifatycznym na rozdrobnione części cisu, znamienny tym, że otrzymany alkoholowy wyciąg, ewentualnie zatężony, zawierający 10-dezacetylobakatynę III rozcieńcza się wodą, z otrzymanej mieszaniny wodno-alkoholowej oddziela się części nierozpuszczalne na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania, następnie z fazy wodno-alkoholowej prawie całkowicie usuwa się alkohol, z otrzymanej w ten sposób fazy wodnej ekstrahuje się 10-dezacetylobakatynę III za pomocą rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród eterów i estrów alifatycznych, z fazy organicznej usuwa się rozpuszczalnik, a z otrzymanej pozostałości krystalizuje się selektywnie 10-dezacetylobakatynę III z odpowiedniego rozpuszczalnika organicznego i wyodrębnia w postaci oczyszczonej.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że na rozdrobnione i ewentualnie wysuszone części cisu działa się alkoholem alifatycznym wybranym spośród metanolu, etanolu, propanolu, izopropanolu i tert-butanolu.
3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że jako alkohol alifatyczny stosuje się metanol.
4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że rozdrobnione i ewentualnie wysuszone części cisu otrzymuje się w operacjach rozdrabniania i ewentualnie suszenia, które poprzedzają lub następują po operacjach zamrażania i rozmrażania świeżych części rośliny lub też są włączone między operacje zamrażania i rozmrażania świeżych partii rośliny.
5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że ewentualnie zatężony wyciąg alkoholowy, zawierający 10-dezacetylobakatynę III rozcieńcza się wodą w taki sposób, że stosunek między masą mieszaniny rozcieńczającej a ilością suchej masy zawartej w wyciągu alkoholowym zawarty jest między 4 a 8, a rozcieńczona mieszanina woda-alkohol zawiera między 10-30% wag. alkoholu.
6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że z fazy wodno-alkoholowej usuwa się alkohol na drodze destylacji ewentualnie pod zmniejszonym ciśnieniem.
7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do ekstrakcji stosuje się rozpuszczalnik organiczny wybrany spośród eteru metylowo-tert-butylowego, eteru etylowo-tertbutylowego, eteru metylowo-n-butylowego, eteru metylowo-n-amylowego, eteru etylowotert-amylowego, eteru tert-butylowo-izopropylowego, eteru etylowo-izobutylowego, eteru tert-butylowo-n-propylowego, eteru etylowo-n-heksylowego.
8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że rozpuszczalnik organiczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu, octanu propylu, octanu izopropylu, octanu n-butylu, octanu tert-butylu, tert-butylooctanu metylu, propionianu tert-butylu i octanu tert-amylu.
9. Sposób według zastrz. 8, znamienny tym, że rozpuszczalnik organiczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu lub octanu n-butylu.
10. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że usuwanie rozpuszczalnika z ekstraktu organicznego prowadzi się przez destylację pod zmniejszonym ciśnieniem.
11. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że 10-dezacetylobakatynę III zawartą w pozostałości otrzymanej po usunięciu rozpuszczalnika, selektywnie krystalizuje się z rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród nitryli alifatycznych, ewentualnie w mieszaninie z alkoholem alifatycznym lub estrem alifatycznym lub ketonem alifatycznym.
12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że nitryle wybiera się spośród acetonitrylu i propionitrylu.
13. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że alkohol alifatyczny wybiera się spośród metanolu, etanolu, propanolu, izopropanolu i n-butanolu.

m 316
14. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że ester alifatyczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu, octanu izopropylu, octanu n-butylu, octanu tertbutylu.
15. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że keton alifatyczny wybiera się spośród ketonów alifatycznych takich jak aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowopropylowy, keton metylowo-n-butylowy i keton metylowo-izobutylowy.
16. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że selektywną krystalizację prowadzi się z acetonitrylu, ewentualnie w połączeniu z etanolem lub octanem etylu lub n-butylu lub acetonem.
17. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że oczyszczoną 10-dezacetylobakatynę III wyodrębnia się przez filtrację, dekantację lub odwirowanie.
18. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że 10-dezacetylobakatynę III ekstrahuje się z liści cisu.
19. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się cis należący do odmiany Taxus baccata, Taxus brevifolia, Taxus canadensis, Taxus cupidata, Taxus floridana, Taxus media lub Taxus wallichiana.
20. Sposób otrzymywania 10-dezacetylobakatyny III z różnych części cisu (Taxus sp.), obejmujący działanie alkoholem alifatycznym na rozdrobnione części cisu, znamienny tym, że otrzymany alkoholowy wyciąg zawierający 10-dezacetylobakatynę III poddaje się ekstrakcji rozpuszczalnikiem organicznym, fazę wodno-alkohołową oddziela się od rozpuszczalnika na drodze dekantacji i rozcieńcza ją wodą, z otrzymanej mieszaniny wodno-alkoholowej oddziela się części nierozpuszczalne na drodze filtracji, dekantacji lub odwirowania, i ekstrahuje się z niej 10-dezacetylobakatynę III za pomocą rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród eterów i estrów alifatycznych, z ekstraktu organicznego usuwa się rozpuszczalnik częściowo lub całkowicie, a z otrzymanej pozostałości krystalizuje się selektywnie 10-dezacetylobakatynę III z odpowiedniego rozpuszczalnika organicznego i wyodrębnia w postaci oczyszczonej.
21. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że na rozdrobnione i ewentualnie wysuszone części cisu działa się alkoholem alifatycznym wybranym spośród metanolu, etanolu, propanolu, izopropanolu i tert-butanolu.
22. Sposób według zastrz. 21, znamienny tym, że jako alkohol alifatyczny stosuje się metanol.
23. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że rozdrobnione i ewentualnie wysuszone części cisu otrzymuje się w operacjach rozdrabniania i ewentualnie suszenia, które poprzedzają lub następują po operacjach zamrażania i rozmrażania świeżych części rośliny lub też są włączone między operacje zamrażania i rozmrażania świeżych partii rośliny.
24. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że alkoholowy wyciąg zawierających 10-dezacetylobakatynę III poddaje się ekstrakcji rozpuszczalnikiem organicznym wybranym spośród węglowodorów aromatycznych.
25. Sposób według zastrz. 24, znamienny tym, że stosuje się węglowodory aromatyczne takie jak toluen i ksylen.
26. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że fazę wodno-alkoholową oddzieloną od rozpuszczalnika na drodze dekantacji rozcieńcza się wodą w ten sposób, że mieszanina woda-alkohol zawiera od 20-40% wag. alkoholu.
27. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że do ekstrakcji stosuje się rozpuszczalnik organiczny wybrany spośród eteru metylowo-tert-butylowego, eteru etylowo-tertbutylowego, eteru metylowo-n-butylowego, eteru metylowo-n-amylowego, eteru etylowotert-amylowego, eteru tert-butylowo-iz.opropylowcgo. eteru etylowo-izobutylowego, eteru tert-butylowo-n-propylowego, eteru etylowo-n-heksylowego.
28. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że rozpuszczalnik organiczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu, octanu propylu, octanu izopropylu, octanu n-butylu, octanu tert-butylu, tert-butylooctanu metylu, propionianu tert-butylu i octanu tert-amylu. .
29. Sposób według zastrz. 28, znamienny tym, że rozpuszczalnik organiczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu lub octanu n-butylu.

177 316
30. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że ekstrakt organiczny zawierający 10-dezacetylobakatynę III zatęża się częściowo lub całkowicie na drodze destylacji ewentualnie pod zmniejszonym ciśnieniem.
31. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że 10-dezacetylobakatynę III zawartą w pozostałości otrzymanej po usunięciu rozpuszczalnika, selektywnie krystalizuje się z rozpuszczalnika organicznego wybranego spośród nitryli alifatycznych, ewentualnie w mieszaninie z alkoholem alifatycznym lub estrem alifatycznym lub ketonem alifatycznym.
32. Sposób według zastrz. 31, znamienny tym, że nitryle wybiera się spośród acetonitrylu i propionitrylu.
33. Sposób według zastrz. 31, znamienny tym, że alkohol alifatyczny wybiera się spośród metanolu, etanolu, propanolu, izopropanolu i n-butanolu.
34. Sposób według zastrz. 31, znamienny tym, że ester alifatyczny wybiera się spośród estrów alifatycznych takich jak octanu etylu, octanu izopropylu, octanu n-butylu, octanu tertbutylu.
35. Sposób według zastrz. 31, znamienny tym, że keton alifatyczny wybiera się spośród ketonów alifatycznych takich jak aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowopropylowy, keton metylowo-n-butylowy i keton metylowo-izobutylowy.
36. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że selektywną krystalizację prowadzi się z acetonitrylu, ewentualnie w połączeniu z etanolem lub octanem etylu lub n-butylu lub acetonem.
37. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że oczyszczoną 10-dezacetylobakatynę III wyodrębnia się przez filtrację, dekantację lub odwirowanie.
38. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że 10-dezacetylobakatynę III ekstrahuje się z liści cisu.
39. Sposób według zastrz. 20, znamienny tym, że stosuje się cis należący do odmiany Taxus baccata, Taxus brevifolia, Taxus canadensis, Taxus cupidata, Taxus floridana, Taxus media lub Taxus wallichiana.