PL178769B1 - Sposób wytwarzania rury z tworzywa sztucznego i głowica do wytwarzania rury z tworzywa sztucznego - Google Patents

Abstract

1. Sposób wytwarzania rury z tworzywa sztuczne- go, zawierajacej w swej sciance co najmniej jeden drut ciagly, w którym to sposobie tworzywo sztuczne wytlacza sie przez glowice, znamienny tym, ze tworzywo sztuczne najpierw wytlacza sie rozbieznie, a nastepnie wytlacza sie tworzywo sztuczne o stalym ksztalcie i wymiarach prze- kroju poprzecznego, przy czym na koncu fazy wytlaczania rozbieznego, do tworzywa sztucznego, w poblizu miejsca o najwiekszym przekroju poprzecznym, wprowadza sie metalowy drut (11) i ciagnie sie ten drut wraz z tworzy- wem sztucznym. 6. Glowica do wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, zwierajacej w swej sciance co najmniej jeden drut ciagly, majaca odcinek rozbiezny, a takze co naj- mniej jeden kanal boczny, polaczony z wewnetrzna prze- strzenia glowicy, znamienny tym, ze glowica (1) przysto- sowana do wytwarzania rury, zawiera odcinek tylny (7) o stalym ksztalcie i wymiarach przekroju poprzecznego, znajdujacy sie za odcinkiem rozbieznym (5), umieszczony z nim wspólosiowo i ciagnacy sie az do wylotu glowicy (1), zas wylot kanalu bocznego (12, 12') wewnetrznej przestrzeni glowicy (1) jest usytuowany w poblizu szer- szego konca odcinka rozbieznego (5). F IG . 2 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, i głowica do wytwarzania rury z tworzywa sztucznego. Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, a ściślej rury, zawierającej wewnątrz swej ścianki jeden lub kilka drutów ciągłych, umożliwiających w szczególności ułatwienie wykrywania tej rury po jej zakopaniu w ziemi.

Rury takie są przeznaczone w szczególności do zastosowania jako przewody do ochrony kabli telekomunikacyjnych, można je jednak stosować także - w sposób bardziej tradycyjny do przenoszenia płynów. Ich wykrywanie ma na celu w szczególności zapobieganie uszkadzaniu z.akopanych rur podczas modyfikowania lub naprawiania sieci lub też wówczas, gdy w ich pobliżu prowadzone są roboty ziemne lub drogowe.

178 769

Obecność drutu może również służyć do lokalizacji ewentualnego pęknięcia rury. Tę lokalizację można przeprowadzać zwłaszcza przez połączenie drutu generatorem wielkiej częstotliwości: drut gra wówczas rolę anteny i możliwe jest śledzenie przebiegu rury za pomocą odbiornika przenośnego aż do miejsca pęknięcia, poza którym nie jest już wykrywany żaden sygnał. W tym celu jest niewątpliwie konieczne zapewnienie wzajemnego połączenia drutów poszczególnych odcinków przewodu rurowego w przypadku, gdy szereg z nich jest połączonych ze sobą.

W dokumencie BE-A-717067 opisane są rury giętkie zaopatrzone w przewodniki, służące do zapobieżenia lub zmniejszenia niebezpieczeństwa powstawania ładunków elektryczności statycznej w rurach. Według tego dokumentu rura giętka zawiera taśmę przewodzącą, którą nakłada się na ściankę wewnętrzną lub zewnętrzną rury podczas jej wytłaczania.

W dokumencie EP-A-0159307 opisana jest technika, polegająca na wprowadzaniu drutu lub taśmy metalowej w ściankę rury, z zastosowaniem głowicy do wytłaczania, zaopatrzonej na swym wylocie, tj. w obszarze, gdzie tworzywo sztuczne nie pozostaje już w praktyce pod ciśnieniem i jest już częściowo zestalone, w kanał skośny, przez który wprowadzany jest drut, uprzednio nagrzany.

Drut jest napędzany z odpowiednią prędkością za pomocą wałków i ewentualnie przeciwwałków naciskowych, położonych tuż przed wejściem drutu do głowicy do wytłaczania.

Według postaci wykonania, uzyskanej na fig. 1 wymienionego dokumentu, drut jest zespalany w sposób ciągły z zewnętrzną ścianką rury. Drut, który został uprzednio nagrzany, jest napędzany przez wymienione wałki w kanale prostoliniowym, nachylonym względem osi głowicy do wybaczania o kąt rzędu 30° i uchodzącym przy wylocie głowicy.

Nagrzany wstępnie drut nanosi się na ściankę rury, która jest jeszcze odkształcalna, tuż przed opuszczeniem głowicy, od strony jej zewnętrznej powierzchni. Drut przewodzący jest zatem (jak to uwidoczniono na fig. 2) wprowadzany jedynie częściowo w ściankę rury i pokrywa się na ogół z jej powierzchnią zewnętrzną. Technika ta czyni ponadto niezbędnym dokładną regulację i synchronizację prędkości podawania drutu i prędkości wytłaczania rury.

W dokumencie EP-A-0449795 znajduje się powołanie na poprzedni dokument, przy czym daje się do zrozumienia, że technika ta ma szereg niedogodności, zwłaszcza tę, iż drut nie jest wprowadzany w sposób równomierny i niezawodny w ściankę, w szczególności wówczas, gdy nie kontroluje się dokładnie parametrów roboczych, zwłaszcza temperatury drutu i tworzywa, stanowiącego ściankę. Właśnie z tego powodu dokument ten proponuje inną technikę, polegającą na wyżłobieniu rowka w ściance rury, na ułożeniu w nim drutu, a następnie na wypełnieniu tego rowka przez wytłoczenie wąskiej taśmy. Aby móc pracować w dobrych warunkach, wymaga to wykonania dosyć głębokiego rowka, a zatem uzyskania ścianek o stosunkowo dużej grubości.

Ponadto technika ta jest uciążliwa, powolna i stanowi stadium, nie zintegrowane z procesem wytłaczania. Prócz tego rowek, wyżłobiony w ściance rury - jeśli nawet zostaje on później wypełniony - zmniejsza jej wytrzymałość mechaniczną wskutek nacięcia. Ponadto wypełnienie rowka przez wytłoczenie wąskiej taśmy stwarza na ogół na powierzchni rury nieregularność geometryczną, która może szkodzić szczelności w przypadku łączenia. Wreszcie technika ta nie zapewnia dokładnego ustawienia drutu wewnątrz ścianki rury. Dokładność tego ustawienia jest tymczasem na ogół pożądana, zwłaszcza w perspektywie wzajemnego łączenia drutów poszczególnych rur, które się przyłącza do siebie.

Natomiast dokument FR-A-2579926 dotyczy techniki, pozwalającej na wytłaczanie kształtowników zamkniętych lub otwartych, przeznaczonych w szczególności do zastosowania w budownictwie, w które wprowadza się jeden lub kilka elementów wzmacniających, służących do ich mechanicznego wzmocnienia, takich jak blachy taśmowe lub druty, włókna syntetyczne lub inne, itd. Rury nie są wymienione. Głowica, zastosowana do wytwarzania tych kształtowników, zawiera odcinek rozbieżny, za którym znajduje się krótki odcinek zbieżny, a także prowadniki, prowadzące elementy wzmacniające, które uchodzą do głowicy w miejscu, oddalonym od najszerszego końca odcinka rozbieżnego i bliskim wylotu głowicy.

178 769

Dokument DE-A-2248441 opisuje różne rodzaje rur, których ścianka zawiera drut. Jednakże nie podano żadnego szczegółu, dotyczącego sposobu i/lub urządzenia, stosowanych do wytwarzania tych rur.

Dokument US-A-4277432 dotyczy wytwarzania cewników, których lokalizacja jest ułatwiona przez wprowadzenie podatnej żyłki, nie przepuszczającej promieni X. Żyłka ta jest wykonana z sieciowalnego tworzywa elastomerowego; sieciuje się je lub kończy sieciować po jego wytłoczeniu do wewnątrz właściwego cewnika. Do wytwarzania takiego cewnika stosuje się głowicę zbieżną.

Celem wynalazku jest opracowanie techniki, a zwłaszcza sposobu i urządzenia, umożliwiających w prosty i niezawodny sposób wprowadzanie jednego lub kilku drutów ciągłych w ściankę rur z tworzywa sztucznego, z wyeliminowaniem niedogodności rozwiązań, proponowanych w stanie techniki.

W szczególności, celem wynalazku jest umożliwienie całkowitego i równomiernego wprowadzenia drutu w ściankę rury, tak, aby nie pokrywał się on z powierzchnią tej ścianki, bowiem wówczas mógłby zostać uszkodzony bądź podczas jego zakładania wskutek oddziaływania mechanicznego, bądź też po jego założeniu wskutek korozji, a jednocześnie tak, by nie znajdował się on na zbyt dużej głębokości w ściance rury, co mogłoby zmniejszyć jego wytrzymałość mechaniczną.

Sposób wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, zawierającej w swej ściance co najmniej jeden drut ciągły, w którym to sposobie tworzywo sztuczne wytłacza się przez głowicę, według wynalazku charakteryzuje się tym, że tworzywo sztuczne najpierw wytłacza się rozbieżnie, a następnie wytłacza się tworzywo sztuczne o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego, przy czym na końcu fazy wytłaczania rozbieżnego, do tworzywa sztucznego, w pobliżu miejsca o największym przekroju poprzecznym wprowadza się metalowy drut i ciągnie się ten drut wraz z tworzywem sztucznym.

Wytłacza się utwardzalne tworzywo sztuczne w postaci sztywnej rury.

Do tworzywa sztucznego wprowadza się co najmniej dwa metalowe druty. Drut wprowadza się do tworzywa sztucznego w przybliżeniu równolegle do kierunku jego wytłaczania. Drut prowadzi się wzdłuż linii zakrzywionej.

Głowica do wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, zawierającej w swej ściance co najmniej jeden drut ciągły, mająca odcinek rozbieżny, a także co najmniej jeden kanał boczny, połączony z wewnętrzną przestrzenią głowicy, według wynalazku charakteryzuje się tym, że głowica przystosowana do wytwarzania rury, zawiera odcinek tylny o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego, znajdujący się za odcinkiem rozbieżnym, umieszczony z nim współosiowo i ciągnący się aż do wylotu głowicy, zaś wylot kanału bocznego wewnętrznej przestrzeni głowicy jest usytuowany w pobliżu szerszego końca odcinka rozbieżnego.

Odcinek rozbieżny zawiera głównie strefę, której kąt półrozwarcia względem osi głowicy jest zawarty w granicach od 35° do 55°.

Głowica zawiera co najmniej dwa oddzielne kanały boczne do wprowadzania co najmniej dwóch drutów. Wylot kanału bocznego jest usytuowany na występie powierzchni przestrzeni wewnętrznej głowicy. Oś wylotu kanału bocznego wewnętrznej przestrzeni głowicy jest w przybliżeniu równoległa do osi głowicy. Kanał boczny jest krzywoliniowy. Kanał boczny jest zaopatrzony wewnątrz, na co najmniej części swej długości, w rurkę prowadzącą o małym współczynniku tarcia.

Dzięki temu, że wylot kanału bocznego do wprowadzania drutu do przestrzeniu wewnętrznej głowicy jest ustawiony w przybliżeniu równolegle do osi głowicy, zapewnia się w ten sposób dokładne ustawienie drutu wewnątrz ścianki rury, w odróżnieniu od tych układów, w których drut jest wprowadzany skośnie, i w których jego dokładne położenie wewnątrz ścianki zależy przed wszystkim od innych czynników, takich jak jego sztywność lub lepkość stopionego tworzywa sztucznego.

Wprawdzie drut może zostać uprzednio nagrzany, ale operacja ta nie jest jednak nieodzowna, ponieważ sposób według wynalazku nie polega na zagłębieniu z zewnątrz drutu w ściance już częściowo zestalonej danej rury, lecz - przeciwnie - polega raczej na

178 769 „wytryśnięciu” drutu w żądane miejsce wewnątrz ścianki rury podczas wytłaczania. Podczas rozruchu, drut jest pociągany bezpośrednio przez tworzywo po prostym popchnięciu ręcznym, co sprawia, że nie trzeba stosować układów napędowych i eliminuje wszelki problem synchronizacji. Prócz tego rozruch jest łatwy i drut jest następnie po prostu posuwany w miarę wytłaczania rury. Aby zapewnić odpowiednie naprężenie w drucie, szpula, na której jest on nawinięty, jest zaopatrzona w urządzenie hamujące.

Technika ta umożliwia wykonywanie różnych rodzajów rur. Może być ona skojarzona z zastosowaniem bloku zasilającego współwytłaczanie, pozwalającego na zawracanie tworzywa do obiegu lub wykonywanie różnobarwnych warstw, a nawet uzyskiwanie jednego lub kilku pasm o różnych barwach, mogących służyć do lokalizacji przewodników miedzianych. Może być ona kojarzona ponadto z zastosowaniem urządzenia do wykonywania na powierzchni wewnętrznej rur żeber, przeznaczonych do zmniejszenia tarcia kabla lub kabli, które zamierza się tam wprowadzić. W szczególności można wykonać żebra, mające kształt odcinków śrubowych o przemiennych kierunkach zwrotu, przez umieszczenie na końcu rdzenia rowkowanego koła, któremu nadaje się przemienny ruch obrotowy.

Po opisanym powyżej stadium wytłaczania mogą następować ewentualnie inne, znane jako takie stadia, np. stadium kalibrowania i/lub cechowania i/lub nawijania, itd. Jeśli rura ma być nawinięta na szpulę, robi to w ten sposób, aby drut lub druty, wprowadzone do wewnątrz jej ścianki, nie podlegały nadmiernym naprężeniom. W szczególności w przypadku rur, zawierających tylko jeden drut lub dwa druty przeciwległe diametralnie, pożądane jest, aby średnica rury, przechodząca przez oś (osie) tego drutu (tych drutów) była równoległa do osi szpuli.

Możliwe jest ponadto zwiększenie w sposób tradycyjny wytrzymałości rur, otrzymanych tym sposobem, na ciśnienie, przez śrubowe nawinięcie na ich powierzchnię jednej lub kilku taśm wzmacniających, wykonanych np. z ciągłych włókien szklanych, otulonych tworzywem termoplastycznym.

Dzięki temu, że wylot kanału bocznego do przestrzeni wewnętrznej głowicy jest usytuowany w przybliżeniu równolegle do jej osi zmniejsza się z jednej strony zakłócenia przepływu tworzywa sztucznego, które mogą po jego zestaleniu wpłynąć lokalnie ujemnie na wytrzymałość mechaniczną rur, z drugiej zaś strony na opór, jaki musi pokonać drut przy przecinaniu linii strumieniowych w kierunku swego definitywnego położenia, a którego zmiany mogą mieć ujemny wpływ na dokładność tego ustawienia.

Wylot kanału bocznego powinien być usytuowany na głębokości co najmniej 0,5 mm, a nawet co najmniej 1 mm, względem powierzchni zewnętrznej odcinka o stałej średnicy, ponieważ siła rozciągająca, jakiej podlegają na ogół rury podczas wytłaczania, powoduje niewielkie rozciągnięcie osiowe, które może przyczynić się do nieznacznego przemieszczenia drutu lub drutów, wprowadzonych do wewnątrz ścianki rur, w kierunku ich powierzchni zewnętrznej; dlatego też kanał lub kanały boczne do wprowadzania drutu lub drutów powinny mieć wylot usytuowany względem powierzchni zewnętrznej rur nieco głębiej niż żądane położenie końcowe drutu lub drutów.

Krzywoliniowe ukształtowanie kanału bocznego i jego wyposażenie w rurkę o małym współczynniku tarcia ułatwia przemieszczanie się drutu w kanale bocznym i umożliwia jego łatwe wprowadzenie do przestrzeni wewnętrznej głowicy. Ta rurka prowadnicza jest wykonana ze stali nierdzewnej lub pokryta nią wewnątrz.

Umieszczenie drutu w odległości od ok. 0,5 do 1 mm od powierzchni zewnętrznej rury jest szczególnie dogodne w perspektywie wzajemnego łączenia drutów w przypadku przyłączania do siebie rur.

Jedną z korzyści, jakie ma taka rura w porównaniu z dotychczas znanymi rurami, jest właśnie ta, że jest ona wytwarzana jako jedna całość. Oznacza to, że drut nie został w nią wprowadzony przez zagłębienie już po wytłoczeniu rury. Istotnie, gdy to ma miejsce, wówczas zakłócona jest struktura wewnętrzna tworzywa sztucznego, co powoduje niejednorodności, mogące zmniejszyć wytrzymałość mechaniczną rury, a powierzchnia zewnętrzna rury wykazuje także odkształcenie na wprost miejsca położenia drutu, mogące szkodzić szczelności w przypadku łączenia. Rura nie podlegała też żłobieniu, a następnie wypełnianiu rowka w jej ściance, które mają również w konsekwencji zwłaszcza ujemny wpływ na jej

178 769 właściwości mechaniczne i są widoczne przez prostą obserwację zewnętrznej powierzchni rury.

Powierzchnia zewnętrzna rury wykonanej sposobem według wynalazku nie wykazuje na wprost drutu żadnej wypukłości o wysokości powyżej 250 pm, korzystnie powyżej 100 pm lub nawet powyżej 50 pm.

Określenie, że rurę wytłacza się jako jedną całość, dotyczy tej części rury, do której wprowadzono jeden lub kilka drutów. Zatem, np. rura wielowarstwowa, otrzymana przez współwyciśnięcie warstwy wykończającej z tworzywa sztucznego dokoła rury, zaopatrzonej w drut jaką zdefiniowano powyżej, odpowiada definicji „rury, wytłoczonej jako jedna całość”. Podobnie rura, zaopatrzona w drut i wzmocniona jedną lub kilkoma taśmami wzmacniającymi, wykonanymi np. z ciągłych włókien szklanych, otulonych tworzywem termoplastycznym, oraz nawiniętymi śrubowo dokoła niej, odpowiada także tej definicji.

Wymienione rury mogą zawierać ponadto rowki wewnętrzne, proste lub w kształcie naprzemiennych linii śrubowych bez większego naruszenia zgodności z tą definicją.

Podobnie jest wówczas, gdy rury zawierają na powierzchni współwyciśnięte różnobarwne pasma, przeznaczone do ułatwienia lokalizacji drutów.

Wynalazek obejmuje także zespoły, zawierające szereg rur, połączonych ze sobą za pomocąjednej lub kilku otoczek termoplastycznych i zawierających wewnątrz ich ścianki jeden lub kilka drutów.

Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok schematyczny z przodu głowicy według wynalazku, zaopatrzonej w dwa diametralnie przeciwległe kanały boczne, umożliwiające wprowadzenie dwóch drutów, fig. 2 przedstawia przekrój wzdłuż linii A-A', tj. wzdłuż promienia A dla części lewej, a wzdłuż promienia A' dla części prawej, głowicy, przedstawionej na fig. 1, który ilustruje ogólny kształt przestrzeni wewnętrznej głowicy w szczególności na poziomie jednego z kanałów do wprowadzania drutu (po prawej stronie), fig. 3 przedstawia w szczegółach jeden z kanałów bocznych do wprowadzania drutu, fig. 4 przedstawia fragment z fig. 3 przekroju wzdłuż osi C-C na fig. 3, fig. 5 przedstawia, w przekroju wzdłuż osi B-B na fig. 3, fragment na wysokości występu, w którym jeden z kanałów bocznych uchodzi do przestrzeni wewnętrznej głowicy, fig. 6 przedstawia przekrój podłużny przez głowicę według wynalazku zaopatrzoną w jeden kanał boczny do wprowadzania drutu.

Głowica, oznaczona cyfrą 1, ma większość cech głowic, używanych do wytłaczania rur. Chodzi tu o urządzenie, które umieszcza się na ogół na osi wylotu wytłaczarki i które zawiera wnękę wewnętrzną, przechodzącą przez nie na wylot wzdłuż tej osi, przy czym we wnęce tej wzdłuż tejże osi umieszczony jest również rdzeń, tak, aby wyznaczać przestrzeń wewnętrzną, którędy mogłoby przepływać roztopione tworzywo sztuczne pochodzące z wytłaczarki.

Przestrzeń wewnętrzna głowicy zawiera kilka odcinków. Każdy z nich ma przekroje poprzeczne, które są równoważne topologicznie pierścieniowi, tak, aby umożliwić wytłaczanie rur wydrążonych. Te przekroje poprzeczne mogą być w szczególności pierścieniowe, mieć kształt pogrubionych elips lub pogrubionych kwadratów w zależności od tego, czy zamierza się wytwarzać odpowiednio rury o przekroju okrągłym, eliptycznym lub kwadratowym. Przykłady te nie ograniczają zakresu wynalazku.

Podobnie odcinek rozbieżny ma korzystnie kształt ogólny w przybliżeniu stożka ściętego w przypadku wytłaczania rur o przekroju okrągłym, kształt ostrosłupa ściętego w przypadku wytłaczania rur o przekroju wielokątnym, itd. Nie jest jednak nieodzowne, aby kształt przekroju poprzecznego odcinka rozbieżnego był identyczny z kształtem przekroju następnego odcinka o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego, który determinuje głównie przekrój otrzymanej rury.

Przez „odcinek o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego” rozumie się tę strefę przestrzeni wewnętrznej głowi, której przekrój poprzeczny jest w przybliżeniu identyczny na całej długości. W niektórych przypadkach przewiduje się jednak niewielkie zmniejszenie grubości tej strefy (szczelina powietrzna), w każdym razie umiarkowaną wartość, aby zapobiec temu, że drut pokryje się z powierzchnią wewnętrzną rury. W najczęstszym przypadku, mianowicie w przypadku głowic, przeznaczonych do wytłaczania rur o przekroju

178 769 okrągłym, przekrój poprzeczny tego odcinka ma kształt pierścieniowy. Ten odcinek o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego ma korzystnie dostateczną długość, tak, aby przepływ tworzywa sztucznego podczas wytłaczania stał się w praktyce równomierny w miejscu, położonym przed końcem wylotu głowicy.

Przekrój poprzeczny przestrzeni wewnętrznej głowicy, tj. pole powierzchni, jakim dysponuje stopione tworzywo sztuczne dla przepływu, pozostaje w przybliżeniu stałe wzdłuż całej głowicy.

Głowica 1, uzyskana na rysunku, zawiera wnękę wewnętrzną o przekroju okrągłym i osi ogólnej 10, obejmującą odcinek przedni 3 (w kierunku przepływu tworzywa sztucznego) o średnicy D1, odcinek rozbieżny 5 i odcinek tylny 7 o stałej średnicy D2. Ta wnęka wewnętrzna mieści prócz tego rdzeń 14, który sam jest współosiowy, wykazując symetrię obrotową i wyznaczając przestrzeń wewnętrzną głowicy 1, mającą kształt pierścieniowy.

Ze względu na przejrzystość rdzeń 14 nie został uwidoczniony na fig. 1-5.

Średni półkąt α rozwarcia odcinka rozbieżnego 5, który ma kształt stożka ściętego, jest rzędu 45°.

Połączenie odcinka rozbieżnego 5 z przyległymi odcinkami o średnicy D1 i B2 wewnętrznej przestrzeni głowicy 1 jest wykonane tak, aby uniknąć ostrych krawędzi, by w jak najmniejszym stopniu zakłócać przepływ tworzywa sztucznego.

Kanał boczny 12 uchodzi do przestrzeni wewnętrznej głowicy 1 w pobliżu miejsca, w którym przekrój poprzeczny przestrzeni wewnętrznej głowicy 1 staje się w przybliżeniu stały. Pozwala to zmniejszyć do minimum perturbacje przepływu tworzywa sztucznego, który stabilizuje, się stopniowo w miarę jego postępowania naprzód w odcinku o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego,, oraz zapobiega w szczególności powstawaniu niejednorodności, które mogłyby zmniejszyć lokalnie wytrzymałość mechaniczną rury.

W rozwiązaniu wariantowym, przedstawionym na fig. 6, przewidziany jest tylko jeden kanał boczny 12 do wprowadzania jednego drutu do przestrzeni wewnętrznej głowicy.

Można stosować jeden lub kilka drutów. Ze względu na bezpieczeństwo przewiduje się korzystnie co najmniej dwa druty na rurę.

W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1, przewidziano dwa kanały boczne 12 i 1 do wprowadzania diametralnie przeciwległych drutów.

Średnica zewnętrzna części 1a głowicy 1 jest większa od średnicy części 1b, co pozwala umieścić kanały boczne 12 do wprowadzana drutów, zapewniając wytrzymałość mechaniczną głowicy.

Według postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1 - 5, na poziomie, na którym każdy kanał boczny 12 lub 12' uchodzi w pobliżu końca odcinka rozbieżnego 5 wewnętrznej przestrzeni głowicy 1, na powierzchni zewnętrznej przestrzeni wewnętrznej głowicy przewidziany jest występ 9 lub 9' o hydrodynamicznych kształtach zewnętrznych - w miejscu, w którym odcinek rozbieżny 5 łączy się z odcinkiem tylnym 7 o stałej średnicy D2.

Aby każdy drut 11 był wprowadzany równomiernie i z łatwością do przestrzeni wewnętrznej głowicy 1, odpowiedni kanał boczny 12, 12' zawiera krzywoliniową rurkę 15 ze stali nierdzewnej, o dużym promieniu krzywizny, która umożliwia ruch drutu 11 z uniknięciem jego zablokowania przez siły tarcia. Rurka 15 łączy się z otworem 13 przy występie 9, przy czym otwór ten jest tak usytuowany, aby drut 11 wchodził do strumienia tworzywa sztucznego (nie uwidocznionego) na głębokości rzędu 2 mm, tuż przed miejscem stabilizacji przepływu w odcinku tylnym 7 o stałej średnicy D2, przy tym w kierunku w przybliżeniu równoległym do osi ogólnej 10 głowicy.

Rurę, otrzymaną na wylocie głowicy do wytłaczania, kalibruje się następnie i nawija na szpulę (stadia nie uwidocznione). Przystępuje się do nawijania na szpulę, której oś jest równoległa do średnicy rury, określonej przez obydwa druty, tak, aby zapobiec temu, by jeden z drutów był naprężony, a drugi ściskany podczas nawijania na szpulę.

Jak to uwidoczniono na fig. 5 w przekroju poprzecznym (prostopadle do osi rury), występ 9 ma kształt zaokrąglony i nie wykazuje żadnej ostrej krawędzi. Każdy kanał boczny 12, 12' jest krzywoliniowy i zaopatrzony wewnątrz w rurkę 15 ze stali nierdzewnej, łączącą się z otworem 13 (zbieżnym w kierunku przemieszczania się drutu 11), wykonanym w występie 9 ścianki prze8

178 769 strzeni wewnętrznej głowicy 1. Występ 9 zawiera na swym końcu część spiczastą 19, zwężającą się w kierunku osiowym, aby ustawić dokładnie drut w ściance rury, co ukazano na fig. 4.

Rurka 15 ma ze zrozumiałych względów średnicę wewnętrzną, przystosowaną do wymiaru drutu 11, który ma prowadzić, podobnie jak otwór 13.

Sposób według wynalazku można stosować w zasadzie do wszelkiego rodzaju tworzywa sztucznego, używanego zazwyczaj do wytwarzania rur. Przez tworzywo sztuczne rozumie się wszelkim polimer termoutwardzalny lub termoplastyczny albo wszelką mieszaninę takich polimerów, zawierających ewentualnie prócz tego konwencjonalne dodatki, takie jak środki wspomagające zastosowanie sposobu, przeciwutleniacze, substancje smarujące, substancje zabezpieczające przed promieniowaniem nadfioletowym, pigmenty, wypełniacze, włókna wzmacniające, itd. Zaleca się stosować jeden lub kilka polimerów termoplastycznych, takich jak, np. polimery chlorku winylu lub alfa-olefinów. Spośród polimerów alfa-olefinowych zaleca się użycie polietylenu. Zaleca się w szczególności zastosowanie polietylenu o dużej gęstości.

Sposób można stosować do wytwarzania rur podatnych lub sztywnych. W przypadku rur, mających służyć jako przewody ochronne, jest zalecane, aby rury te były sztywne lub jeszcze lepiej - aby miały one pierścieniową sztywność początkową co najmniej 8kN/m², z jednoczesnym wytrzymywaniem ciśnienia co najmniej 10 barów (1MPa ). Pierścieniową sztywność początkową definiuje się jako równą E/(12. (SDR -1)³), gdzie E oznacza moduł sprężystości użytego tworzywa, a SDR - stosunek średnicy zewnętrznej do grubości rury (norma ISO 9969).

Zastosowany drut może być wykonany w zasadzie z dowolnego metalu łub stopu metali, np. na bazie miedzi. Przez „drut ciągły” rozumie się to, że jego długość jest duża, np. kilkadziesiąt lub kilkaset metrów; na ogół drut ma tę samą długość co rura, do której jest on wprowadzany.

FIG. 2

178 769

CQ

178 769

FIG. 4

FIG. 5

178 769

FIG. 6

178 769

FIG. 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims (12)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, zawierającej w swej ściance co najmniej jeden drut ciągły, w którym to sposobie tworzywo sztuczne wytłacza się przez głowicę, znamienny tym, że tworzywo sztuczne najpierw wytłacza się rozbieżnie, a następnie wytłacza się tworzywo sztuczne o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego, przy czym na końcu fazy wytłaczania rozbieżnego, do tworzywa sztucznego, w pobliżu miejsca o największym przekroju poprzecznym, wprowadza się metalowy drut (11) i ciągnie się ten drut wraz z tworzywem sztucznym.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że wytłacza się utwardzalne tworzywo sztuczne w postaci sztywnej rury.
3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że do tworzywa sztucznego wprowadza się co najmniej dwa metalowe druty (11).
4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że drut wprowadza się do tworzywa sztucznego w przybliżeniu równolegle do kierunku wytłaczania.
5. 5. Sposób według zastrz. 1 albo 4, znamienny tym, że drut prowadzi się wzdłuż linii zakrzywionej.
6. 6. Głowica do wytwarzania rury z tworzywa sztucznego, zwierającej w swej ściance co najmniej jeden drut ciągły, mająca odcinek rozbieżny, a także co najmniej jeden kanał boczny, połączony z wewnętrzną przestrzemą głowicy, znamienny tym, że głowica (1) przystosowana do wytwarzania rury, zawiera odcinek tylny (7) o stałym kształcie i wymiarach przekroju poprzecznego, znajdujący się za odcinkiem rozbieżnym (5), umieszczony z nim współosiowo i ciągnący się aż do wylotu głowicy (1), zaś wylot kanału bocznego (12, 12') wewnętrznej przestrzeni głowicy (1) jest usytuowany w pobliżu szerszego końca odcinka rozbieżnego (5).
7. 7. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że odcinek rozbieżny (5) zawiera głównie strefę, której kąt półrozwarcia (α) względem osi głowicy (1) jest zawarty w granicach od 35° do 55°.
8. 8. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że zawiera co najmniej dwa oddzielne kanały boczne (12,12') do wprowadzania co najmniej dwóch drutów (11).
9. 9. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że wylot kanału bocznego (12) jest usytuowany na występie (9) powierzchni przestrzeni wewnętrznej głowicy (1).
10. 10. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że oś wylotu kanału bocznego (12) wewnętrznej przestrzeni głowicy (1) jest w przybliżeniu równoległa do osi (10) , głowicy (1).
11. 11. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że kanał boczny (12) jest krzywoliniowy.
12. 12. Głowica według zastrz. 6, znamienna tym, że kanał boczny (12) jest zaopatrzony wewnątrz, na co najmniej części swej długości, w rurkę (15) o małym współczynniku tarcia.