PL180716B1

PL180716B1 - Sposób ulepszania efektu obnizania oporu hydraulicznego w ukladzie przeplywowymn a bazie wody PL PL PL PL PL PL

Info

Publication number: PL180716B1
Application number: PL96322167A
Authority: PL
Inventors: Martin Hellsten; Ian Harwigsson
Original assignee: Akzo Nobel Nv
Priority date: 1995-03-09
Filing date: 1996-03-05
Publication date: 2001-03-30
Also published as: CA2213766C; DK0813583T3; JP3919813B2; US5902784A; DE69600842T2; CA2213766A1; CN1051571C; CZ294141B6; DE69600842D1; SE9500841D0; CN1177974A; JPH11501694A; SE9500841L; WO1996028527A1; EP0813583A1; PL322167A1; EP0813583B1; SE504086C2; CZ277397A3; RU2166531C2

Abstract

1. Sposób ulepszania efektu obnizania oporu hydraulicznego w ukladzie przeplywo- wym na bazie wody, znamienny tym, ze do ukladu na bazie wody dodaje sie betainowy srodek powierzchniowo czynny posiadajacy nasycona lub nienasycona grupe alkilowa lub acylowa o 10-24 atomach wegla, korzystnie 14-24 atomach wegla, w polaczeniu z co naj- mniej jednym anionowym srodkiem powierzchniowo czynnym o wzorze ogólnym R1 B, gdzie R1 oznacza grupe weglowodorowa zawierajaca 10-24 atomów wegla, zas B oznacza grupe w której M oznacza wodór lub grupe kationowa, korzystnie jednowartosciowa, przy czym stosunek wagowy miedzy srodkiem betainowym i srodkiem anionowym wynosi od 2:1 do 1:2, korzystnie od 10:1 do 1:1. PL PL PL PL PL PL

Description

Obecny wynalazek dotyczy sposobu ulepszania efektu obniżania oporu hydraulicznego w układzie przepływowym na bazie wody, z zastosowaniem betainowego środka powierzchniowo czynnego razem z anionowym, sulfonianowym lub siarczanowym środkiem powierzchniowo czynnym w układach wodnych, w celu obniżenia oporu przepływu (oporu hydraulicznego) między stałą powierzchnią a ciekłym układem wodnym.

Środki powierzchniowo czynne z ich zdolnością do tworzenia ekstremalnie długich cylindrycznych miceli, w ostatnich latach wzbudzają duże zainteresowanie jako dodatki redukujące opór w układach cyrkulacji wody, zwłaszcza przeznaczonych do dystrybucji ciepła lub zimna.

Ważną przyczyną tego zainteresowania jest potrzeba utrzymania laminamego przepływu w rurociągach oraz potrzeba wystąpienia w tym samym czasie turbulencji w wymiennikach ciepła dla osiągnięcia w nich wysokiego stopnia wymiany ciepła na powierzchnię wymiany.

Jak łatwo można zrozumieć, polimery włókniste lub łańcuchowe nie są zdolne do zapewnienia tej podwójnej funkcji, która może być osiągnięta za pomocą miceli podobnych do nici, ponieważ natężenie przepływu (liczba Reynoldsa) zwykle jest o wiele wyższe w wymiennikach ciepła niż w rurociągu.

Nitkopodobne micele wyróżniają się w działaniu w dość bezładnym przepływie przy niskich liczbach Reynoldsa (poniżej 10⁴) nie mając lub mając mały wpływ na opór przepływu. Dla wyższych liczb Reynoldsa (powyżej 10⁴) micele układają się równolegle i efekty obniżania oporu przepływu są bardzo zbliżone do tych, które są teoretycznie możliwe.

Dla jeszcze wyższych liczb Reynoldsa (np. powyżej 10⁵) siły ścinające w cieczy stają się tak wysokie, że micele zaczynają się rwać i efekt obniżenia oporu przepływu szybko spada tak samo jak liczba Reynoldsa rośnie powyżej tej wartości. Zakres liczb Reynoldsa, w którym środki powierzchniowo czynne wykazują maksymalny efekt obniżenia oporu przepływu jest mocno zależny od stężenią zakres jest progresywny razem ze stężeniem.

Dzięki doborowi właściwego stężenia środka powierzchniowo czynnego i odpowiedniego natężenia przepływu w przewodach rurowych i wymiennikach ciepła możliwe jest ustalenie laminamego przepływu w rurach i turbulencji w wymiennikach ciepła. Wymiany rur i wymienników ciepła mogą być utrzymywane na niskim poziomie lub liczba stacji pomp i w konsekwencji praca pompy, może być alternatywnie redukowana przez utrzymywanie tych samych wymiarów rur.

Środki powierzchniowo czynne najbardziej powszechnie stosowane jako dodatki do systemów cyrkulacji wodnej w dystrybucji ciepła lub zimna są reprezentowane przez salicylany alkilotrimetyloamoniowe, w których grupa alkilowa stanowi długi łańcuch alkilowy o 12-22 atomach węgla i która może też być nasycona lub może zawierać jedno lub więcej wiązań podwójnych.

Ten typ środków powierzchniowo czynnych funkcjonuje z powodzeniem już w stężeniu 0,5-2 kg/m³, ale jest rozkładany bardzo powoli tlenowo lub beztlenowo i dalej jest toksyczny dla organizmów morskich.

Ponieważ systemy dystrybucji ciepła przeznaczone do małych domów zwykle ponoszą straty z powodu znaczących wycieków (utrzymuje się, że w ciągu roku wycieka około 60-100% wody), pociąga to za sobą fakt, że dodane związki przechodzą do wody gruntowej i do różnych odbiorców świeżej wody. To połączenie niskiej biodegradacji i wysokiej toksyczności jest zasadniczym kryterium produktu szkodliwego dla środowiska.

Dlatego też bardzo pożądane są środki powierzchniowo czynne, które są mniej szkodliwe dla środowiska i które mają taką samą doskonałą zdolność jak czwartorzędowe związki amoniowe opisane wyżej, do obniżenia oporów przepływu w systemach cyrkulacji wodnej.

180 716

Z opisu patentowego US 5 339 385 znane są alkoksylowane alkanoloamidy o wzorze ogólnym

R—C—N—H(A)_nH u w których R oznacza grupę węglowodorową o 9-23 atomach węgla, A oznacza grupę alkilenoksylową o 2-4 atomach węgla i n stanowi liczbę z przedziału 3-12, które to związki są zdolne do tworzenia długich cylindrycznych miceli w wodzie, dzięki czemu obniżają opory przepływu w układach wodnych.

Te związki są łatwo rozkładane i funkcjonują doskonale w wodzie dejonizowanej, zwłaszcza w niskich temperaturach. Efekty obniżenia oporu przepływu są tamowane w twardej wodzie i w obecności wysokich ilości elektrolitów. Granice temperatury dla tych optymalnych efektów obniżenia oporu przepływu będą raczej wąskie, czasami tak niskie jak 10°C.

Opis SE-C2-500 923 ujawnia zastosowanie amfoterycznych środków powierzchniowo czynnych jako środków obniżających tarcie w układach na bazie wody. Związki amfoteryczne, które zawierają jedną lub więcej pierwszo-, drugo- lub trzeciorzędowych amin, wykazują wysoką zależność od wartości pH układu na bazie wody.

Obecnie nieoczekiwanie okazało się, że zasadnicze ulepszenie osiąga się przez zastosowanie co najmniej jednego betainowego środka powierzchniowo czynnego posiadającego nasycone lub nienasycone grupy alkilowe lub acylowe o 10-24 atomach węgla, zwłaszcza 14-24 atomach węgla, łącznie z anionowym środkiem powierzchniowo czynnym o wzorze ogólnym RiB, w którym Ri oznacza grupę węglowodorową o 10-24 atomach węgla, zaś B stanowi grupę

OO πII

- S-O-M lub grupę O-S-O-M μ«

Oo w której M oznacza grupę kationową korzystnie jedno wartościową przy czym stosunek środka betainowego do środka anionowego wynosi od 20:1 do 1:2, korzystnie od 10:1 do 1:1, do wytwarzania ciekłego układu opartego na wodzie, o niskim oporze przepływu między wolnym układem przepływowym a stałą powierzchnią. Betainowy środek powierzchniowo czynny korzystnie ma wzór ogólny

CH₃

R---[Ir—CH₂COC)·

CH₃ w którym R oznacza grupę alkilową lub grupę R'-NC3H6-, gdzie R' oznacza grupę acylową.

Hydrofobowa grupa R' może być grupą alifatyczną lub aromatyczną prostą lub rozgałęzioną nasyconą lub nienasyconą. Kationowa grupa B stanowi odpowiednio kation alkaliczny taki jak sód lub potas.

„Układ na bazie wody” oznacza, że co najmniej 50% wagowych, korzystnie co najmniej 90% wagowych układu stanowi woda. Obydwa środki - betainowy i anionowy są łatwo rozkładane i połączenie ich daje doskonały efekt obniżenia hamowania w szerokim zakresie temperatur. Dodatki obniżające opory przepływu mogą być stosowane jako środki chłodzące w temperaturach poniżej 30°C, używając na przykład powierzchniowo czynnych środków betaino wy ch, w których grupa alkilowa lub acylowa zawiera 14-16 atomów węgla i jako środek rozprowadzający ciepło w temperaturze 50-120°C, używając betainowych środków, w któiych grupa alkilowa lub acylowa zawiera 18 atomów węgla lub więcej, korzystnie 18-22 atomów węgla i jedno lub dwa podwójne wiązania. Mieszaniny zgodne z wynalazkiem mogą być np. dodawane jako inhibitory korozji. Liczba atomów węgla w hydrofobowych grupach

180 716

R, Ri i R' określa stosowanie zakresu temperatury dla danej mieszaniny i tak produkty odpowiednie do stosowania w wysokich temperaturach będą miały wysoką liczbę atomów węgla.

Ponadto środki powierzchniowo czynne betainowe i anionowe są odpowiednio wybrane w taki sposób, aby temperatura krystalizacji ich połączenia była odpowiednio poniżej najniższej temperatury, dla której ciekły układ na bazie wody jest przeznaczony.

Całkowita ilość środka betainowego i anionowego może zmieniać się w szerokich granicach zależnych od warunków, ale zasadniczo wynosi ona 0,1-10 kg/m³ układu na bazie wody. Roztwór środka betainowego i środka anionowego jest szczególnie odpowiedni do zastosowania w układach na bazie wody przepływających w długich przewodach, przykładowo w grzewczych lub chłodzących układach cyrkulacji wody.

Betainowy środek powierzchniowo czynny może być wytwarzany w reakcji N-alkiloΝ,Ν-dimetyloaminy lub N'-acylo-N,N-dimetylo-l,3-diaminopropanu z chlorooctanu sodu w temperaturze 70-80°C w stałym pH na poziomie 9,5 w środowisku niższego alkoholu lub wody. W celu uzyskania dobrego efektu obniżenia oporu przepływu istotne jest, aby ilość reagenta aminowego w stosowanym produkcie betainowym była niska. Korzystnie powinna ona być niższa niż 5% wagowych, a korzystniej niższa niż 2% wagowe.

Jeżeli konieczna jest niska zawartość chlorku w produkcie, reakcję korzystnie można prowadzić w izopropanolu z możliwie najniższą zawartością wody, aby chlorek sodu utworzony w reakcji wykrystalizował i mógł być usunięty przez filtrację lub odwirowanie.

Inną drogą uzyskania produktu wolnego od chlorku jest czwartorzędowanie reagenta aminowego,, tlenkiem etylenu w obecności katalizatora kwasowego i następnie odwodomienie uzyskanego produktu w celu otrzymania, betainowego środka powierzchniowo czynnego. Grupa R i R' we wzorze I może odpowiednio być grupą tetradecylową, heksadecylową, oktadecylową, oleilową, alkilową z łoju lub ziarna rzepakowego lub inną odpowiednią grupą acylową.

Anionowe środki powierzchniowo czynne odpowiednie do zastosowania w sposobie według wynalazku są dobrze znanymi produktami, jak również znane są metody ich wytwarzania. Typowymi przykładami są siarczany alkilowe wywodzące się z alkoholi tłuszczowych lub syntetycznych alkoholi oraz arenosulfoniany alkilowe takie jak siarczan decylu, siarczan dodecylu, siarczan kokoalkilowy, siarczan oleilu, siarczan łojowy i inne odpowiednie sulfoniany, dodecylobenzenosulfoniany i heksadecylobenzenosulfoniany.

Wybór anionowego środka powierzchniowo czynnego będzie zależeć od twardości, zawartości soli i temperatury wody. W twardej wodzie alkilobenzenosulfoniany są odpowiednie dzięki lepszej rozpuszczalności ich soli wapniowych.

Dogodną drogą do określenia odpowiednich proporcji między środkiem betainowym i środkiem anionowym dla pewnych rodzajów wody jest sporządzenie roztworu np. 0,500 kg/m³betainowego środka powierzchniowo czynnego w odpowiednim naczyniu szklanym z mieszadłem magnetycznym i utrzymywaniu temperatury w środku zakresu temperatur przeznaczonego dla układu. Roztwór ten miareczkuje się następnie anionowym środkiem w stężeniu 10 kg/m³ w dejonizowanej wodzie aż do zaniku pierwotnie utworzonego wiru.

Szczegóły tego postępowania są opisane dokładnie dalej w części opisu przedstawiającej „test klasyfikujący” (ang. screening test).

Oprócz betainowego środka powierzchniowo czynnego i anionowego środka powierzchniowo czynnego, układy na bazie wody mogą zawierać inne standardowe składniki takie jak środki antykorozyjne, środki przeciwko zamarzaniu i przeciwbakteryjne.

Obecny wynalazek będzie następnie zilustrowany za pomocą następujących przykładów.

Przykłady

Właściwości obniżenia oporu przepływu kompozycji i substancji według stanu techniki testowano dwoma różnymi metodami, z których jedna stanowi proste postępowanie, które będzie nazwane testem klasyfikacyjnym, a druga to bardziej skomplikowany test przepływowy nazwany tu testem pętlowym (ang. loop test).

180 716

Test klasyfikujący

Serię szklanych zlewek o pojemności 50 ml o tych samych wymiarach (65 x 35 mm), każda zawierająca cylindryczny magnes pokryty teflonem, napełniono testowanym roztworem w ilości 40 ml i umieszczono na mieszadle magnetycznym. Termometr umieszczono na głębokości 15 mm i włączono mieszadło na pełną szybkość 1400 obrotów na minutę i notowano głębokość wiru uformowanego w roztworze w różnych temperaturach. Gdy nie wykryto wiru (zanotowano jako 0), było wiadomo z doświadczenia, że to wskazuje dobre właściwości obniżenia oporu przepływu.

Jeśli zaś nie były obecne dodatki, np. zastosowano czystą wodę, to wir sięgał aż do mieszającego magnesu i odnotowano wynik 35 mm.

Test pętlowy

Pomiary prowadzono w rurze pętlowej o długości 6 m składającej się z dwóch prostych nierdzewnych rur o długości 3 m każda. Jedna z tych rur miała średnicę 8 mm, a druga 10 mm. Przez rurę pętlową pompowano wodę za pomocą pompy odśrodkowej, która napędzana była silnikiem o regulowanej mocy w celu ciągłego kontrolowania przepływu, określanego przez rotametr.

Proste części rury pętlowej miały otwory wylotowe, które za pomocą zaworów mogły być przez obrót połączone z manometrem różnicowym, który z drugiej strony był cały czas połączony z punktem odniesienia w rurze pętlowej.

Następnie rurę tę izolowano termicznie i stronę ssącą pompy połączono z pojemnikiem termostatycznie kontrolowanym o pojemności 20 1, do którego skierowano powrót strumienia z rury pętlowej. Po dodaniu testowanych związków i regulowaniu termostatycznie wodnych roztworów, rozpoczęto pomiary dla niskich natężeń przepływu i mierzono różnicę ciśnień dla dwóch punktów na rurze o średnicy 10 mm i trzech punktów na rurze o średnicy 8 mm dla każdego natężenia przepływu. Różnice ciśnień, które zmierzono były następnie zamienione na współczynnik tarcia Moody' Y i ukazane w przykładach jako funkcja liczby Reynoldsa Re. Y = 2D Pdiff/V² · L · d Re = D · V · d/n D = średnica rury V - natężenie przepływu

L = długość rury, nad którą różnica ciśnień Pdia była zmierzona d = gęstość cieczy n - lepkość cieczy

Przykłady także wskazują odpowiednią liczbę Prandtla i liczbę Virka. Pierwsza odpowiada współczynnikowi tarcia burzliwego przepływu wody, zaś druga odpowiada przepływowi bez turbulencji, tj. przepływowi laminamemu.

Przykład I.

Przygotowano zmodyfikowaną wodę morską, rozpuszczając 38 g NaCl, 5 g Ca(NO3)2 · 4H2O i 5 g MgSOą w 1 1 wody wodociągowej zawierającej 8 ppm Ca . W 40 ml tak przygotowanej wody rozpuszczono 43 mg substancji aktywnej stanowiącej N-heksadecylobetainę o strukturze _

CH₃(CH₂)i₅ - N⁺(CH₃)₂ - ch₂coo dalej zwaną Ci6-betainą oraz 6,6 mg substancji aktywnej stanowiącej sól sodową liniowego dodecylobenzenosulfonianu o wzorze _

Ci₂H₂₅-C₆H4SO₃ Na⁺dalej zwaną Na-LAS.

Ten testowany roztwór utrzymywano w szklanej zlewce zawierającej także mieszadło magnetyczne 20 mm i ochłodzono do temperatury +5°C w lodówce i następnie testowano w różnych temperaturach od 8 do 24°C. Głębokość uformowanego wiru mierzono w mm szybkości mieszania 1400 obrotów na minutę. Uzyskane następujące rezultaty przedstawiono w poniższej tabeli.

180 716

Tabela

Temperatura (°C)	Wir (mm)	Wygląd
8	20	mętny
13	2	mętny
16	0	lekko mętny
17,5	0	zamglenie
19	1	klarowny
20	2	klarowny
22	3	klarowny
24	5	klarowny

Z rezultatów tych jasno wynika, że użytek łańcucha alkilowego zawierającego 16 atomów węgla w połączeniu z anionowym środkiem powierzchniowo czynnym może być stosowany przy użytkowaniu zimnej wody.

Przykład II.

W 40 ml dejonizowanej wody rozpuszczono 80 mg Ci6-betainy i 8 mg Na-LAS. Struktura tych związków była taka sama jak stosowanych w przykładzie I z wyjątkiem tego, że Cig-betaina miała łańcuch alkilowy zawierający całkowicie 18 atomów węgla. Testowany roztwór badano w ten sam sposób jak w przykładzie I, w różnych temperaturach od 30 do 90°C. Uzyskane wyniki podano w poniższej tabeli.

Tabela

Temperatura (°C)	Wir (mm)
30	1
40	0
50	0
60	0
70	0
80	0
90	2

Roztwór był klarowny w całym zakresie temperatur.

Test klasyfikacyjny w przykładzie II wskazuje, że połączenie Ci6-betainy i Na-LAS przynosi dobre efekty obniżenia oporu przepływu w zakresie temperatur od 30 do 88°C.

Przykłady III-V.

Badania prowadzono zgodnie z metodą testu pętlowego. W badaniach tych stosowano wodę dejonizowaną. Kompozycja stanowiąca środek obniżający opory przepływu zawierała mieszaninę 85 części Cig-betainy i 15 części Na-LAS.

W przykładzie III i IV dodano 0,5 kg/m³ tej mieszaniny, zaś w przykładzie V dodano 2,0 kg/m³. Temperatura w przykładzie III wynosiła 50°C, w przykładzie IV - 85°C i w przykładzie V - 98°C. Uzyskane wyniki podano w poniższej tabeli.

180 716

Tabela

	Współczynnik tarcia Moody’ego χ 10³
Liczba Reynoldsa	6x 10³	10⁴	2x 10⁴	5x 10⁴	8x 10⁴	2x 10⁵
Liczba Prandtla	36	32	27	21	19	15
Przykład III	36	20	16	21	18	15
Przykład IV	18	13	7	5	18	15
Przykład V	36	28	29	21	16	13
Liczba Virka	15	11	7	5	4	2,8

Wszystkie wartości były liczone na podstawie pomiarów w rurze o średnicy 8 mm. Z tych trzech testów pędowych można wywnioskować, że połączenie N-alkilobetainy z anionowym środkiem powierzchniowo czynnym przynosi dobre efekty obniżenia oporu przepływu co najmniej w zakresie temperatur 50-85°C i że ten efekt obniża się istotnie w zakresie temperatur 85-98°C.

Te rezultaty są zgodne z rezultatami uzyskanymi w teście klasyfikującym z przykładu II. Przykład VI.

Badany roztwór przygotowano przez rozpuszczenie 60 mg Cig-betainy i 19 mg laurylosiarczanu sodu w 30 ml dejonizowanej wody. pH roztworu wynosiło 9,5. W teście klasyfikacyjnym roztwór ten nie wykazywał formowania wiru w zakresie temperatur 30-87°C.

Przykład VII.

mg substancji aktywnej stanowiącej amid kwasu ziarna rzepaku i N,N-dimetylopropylobetainy o strukturze _

RCONHCHzCHzN^CILhCHzCOO gdzie RCO pochodzi od kwasów tłuszczowych z oleju ziarna rzepaku. W 30 ml dejonizowanej wody rozpuszczono kwasy tłuszczowe zawierające 60% wagowych kwasu oleinowego, 20% wagowych kwasu linolowego, 9% wagowych kwasu linoleinowego, 3% wagowych kwasu erukowego i reszta do 100% kwasów palmitynowego i stearynowego oraz 1,2 mg substancji aktywnej stanowiącej dodecylobenzenosulfonian sodu. Wartość pH roztworu wynosiła 9,8 ustalona za pomocą NaOH. Szybkość mieszania wynosiła 1100 obrotów na minutę. Roztwór powoli ogrzewano od temperatury pokojowej do 80°C i obserwowano głębokość wiru zgodnie z testem klasyfikującym. Otrzymane wyniki podano w poniższej tabeli.

Claims

1. Sposób ulepszania efektu obniżania oporu hydraulicznego w układzie przepływowym na bazie wody, znamienny tym, że do układu na bazie wody dodaje się betainowy środek powierzchniowo czynny posiadający nasyconą lub nienasyconą grupę alkilową lub acylową o 10-24 atomach węgla, korzystnie 14-24 atomach węgla, w połączeniu z co najmniej jednym anionowym środkiem powierzchniowo czynnym o wzorze ogólnym RjB, gdzie Ri oznacza grupę węglowodorową zawierającą 10-24 atomów węgla, zaś B oznacza grupę oo u u,

- S -O-M lub grupę - O-S-O-M, łiF

OO w której M oznacza wodór lub grupę kationową, korzystnie jedno wartościową, przy czym stosunek wagowy między środkiem betainowym i środkiem anionowym wynosi od 2:1 do 1:2, korzystnie od 10:1 do 1:1.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się betainowy środek o wzorze

CH₃

I

R — N⁺ -CH₂COO' (I)

I

CH₃ w którym R oznacza grupę alkilową lub grupę R^NCaHg-, gdzie R' jest grupą acylową.

3. Sposób według zastrz. 2, znamienny tym, że temperatura krystalizacji mieszaniny środka bateinowego i środka anionowego jest niższa niż najniższa temperatura, dla której układ na bazie wody jest przeznaczony.

4. Sposób według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienny tym, że układ na bazie wody jest ośrodkiem grzewczym w zakresie temperatur 50-120°C.

5. Sposób według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienny tym, że układ na bazie wody stanowi ośrodek chłodzący w temperaturze poniżej 30°C.

6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że mieszaninę środka bateinowego ze środkiem anionowym dodaje się w ilości 0,1-10 kg/m³ układu na bazie wody.

7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że grupa alkilowa środka betainowego zawiera 18-24 atomów węgla.

8. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że grupa alkilowa zawiera 18-22 atomów węgla i jedno lub dwa wiązania podwójne.

9. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że grupa acylowa środka betainowego zawiera 18-24 atomów węgla.

10. Sposób według zastrz. 7, znamienny tym, że grupa acylowa zawiera 18-22 atomów węgla i jedno lub dwa wiązania podwójne.

11. Sposób według zastrz. 1 albo 6, znamienny tym, że grupa alkilowa środka betainowego zawiera 14-16 atomów węgla.

12. Sposób według zastrz. 1 albo 6, znamienny tym, że grupa acylowa środka betainowego zawiera 14-16 atomów węgla.

13. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że Ri oznacza grupę alkilobenzenową, zaś B oznacza grupę sulfonianową.

180 716

14. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że Ri oznacza grupę alkilową, zaś B oznacza grupę siarczanową.