PL182439B1

PL182439B1 - Zamknięcie otworu ściennego w budynku

Info

Publication number: PL182439B1
Application number: PL97328164A
Authority: PL
Inventors: Paul Greisner; Dieter Renz; Michael Caye
Original assignee: Winkhaus Fa August
Priority date: 1996-02-02
Filing date: 1997-02-03
Publication date: 2002-01-31
Also published as: PL328164A1; CZ241598A3; DE19603770A1; EP0877847B1; AU1721097A; DE59707281D1; EP0877847A1; RU2156852C2; ATE217675T1; WO1997028340A1; CZ295862B6

Abstract

1. Zamkniecie otworu sciennego w budynku z rama stala i rama skrzydla lub skrzydlem ulozy- skowanym ruchomo na ramie stalej za pomoca systemu okuc, przy czym rama stala i/lub rama skrzydla skladaja sie z prefabrykowanych katow- ników naroznych i z laczacych je prostych po- przeczek ramy i przy czym pomiedzy rama stala i rama skrzydla, w prefabrykowanych katowni- kach naroznych lub na nich sa umieszczone, czesci okucia, znamienne tym, ze z katownikami naroz- nymi (20) sa polaczone kierownice narozne (44), przy czym poprzeczki ramy (22) od strony skrzydla sa zaopatrzone w odporne na sciskanie czlony przenoszace sile (84) usytuowane wzdluz calej dlugosci poprzeczki, które przylegaja od strony czolowej do czlonów przenoszacych sile (48) kierownic naroznych (44). FIG.2 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest zamknięcie otworu ściennego w budynku z ramą stałą i z ułożyskowaną ruchomo na ramie stałej ramą skrzydła lub skrzydłem.

Podczas wytwarzania i montażu tradycyjnych okien lub drzwi jest wykonywana rama stała jak również rama skrzydła i w końcu jest osadzany system okuć. Takie ramy stałe lub ramy skrzydeł są najczęściej wykonywane z czterech poprzeczek ramy przyciętych na długość i pod kątem odpowiednio do pożądanej wielkości ramy. Długości odpowiednio przyporządkowanych poprzeczek ram stałych i przynależnych ram skrzydeł okna lub drzwi są zróżnicowane. W nie otwieranych skrzydłach okien w pojazdach szynowych (to znaczy nie posiadających systemu okuć) jest znane z opisu DE 44 04 846 Al stosowanie kątowników narożnych ramy, które są ze sobą połączone za pomocą jednoczęściowych poprzeczek ramy. Podobną konstrukcję przedstawiono w WO 86/01249.

182 439

W przypadku okna z systemem okuć jest znane stosowanie kątowników narożnych ram w postaci łączników o kształcie ćwiartki koła, które łączą proste poprzeczki (wyciskane lub wytłaczane kształtowniki z lekkiego metalu lub tworzywa sztucznego). W wyciętym z tyłu kanale, otwartym na zewnątrz w kierunku promieniowym, na powierzchni obwodowej przylgi przebiegającej wzdłuż ćwiartki koła jest osadzona sprężysta przy zginaniu kształtka wtryskowa pracująca na rozciąganie. Na każdym z końców kształtka wtryskowa posiada część łączącą, służącą do połączenia z przyległymi prostymi drążkami poprzeczki ramy. Obszary połączenia w postaci luku odpowiadającego ćwiartce koła nie posiadają żadnych okuć, które współpracują z przynależnymi okuciami ramy stałej.

W opisie patentowym DE 26 14 082 przedstawiono ramę skrzydła z czterema kątownikami narożnymi ramy posiadającymi w tym przypadku krótkie ramię i długie ramię. W obszarze naroża jest tu przewidziane coś w rodzaju kierownicy narożnej w postaci otwartej na zewnątrz, skierowanej promieniowo prowadnicy dla podatnej, obejmującej cały obwód skrzydła ramy uruchamiającej taśmy stalowej bez końca. Taśma nie jest wstępnie montowana; montaż wstępny przynajmniej ruchomych części okucia jest w tym znanym układzie wykluczony.

W opisie patentowym DE 28 30 774 C3 przedstawiono drzwi wahadłowe z podatną płytą drzwi i częścią narożną obejmującą górne naroże od strony osi obrotu płyty drzwi. Posiada ona otwartą ku górze kasetkę służącą do zamocowania urządzenia zamykającego i łożyska wahliwego.

Możliwość wyboru prawej lub lewej futryny w montowanych drzwiach przedstawiono w opisie patentowym US 3,486,272, w którym mechanika połączeniowa jest ułożona w płycie drzwi. Rozmieszczenie części systemu okuć w czterech narożach okna jest znane z opisów patentowych DE 17 08 252 132 i CH 375 624. Wszystkie dotychczas opisane systemy okuć mają tę wspólną cechę, że dopiero po wykonaniu ramy stałej i ramy skrzydła są one osadzane na skrzydle.

Przedmiotem wynalazku jest zamknięcie otworu ściennego w budynku z ramą stałą i ramą skrzydła lub skrzydłem ułożyskowanym ruchomo na ramie stałej za pomocą systemu okuć. Rama stała i/lub rama skrzydła składają się z prefabrykowanych kątowników narożnych i z łączących je prostych poprzeczek ramy, a pomiędzy ramą stałą i ramą skrzydła, w prefabrykowanych kątownikach narożnych lub na nich są umieszczone części okucia.

Istota wynalazku polega na tym, że z kątownikami narożnymi są połączone kierownice narożne, przy czym poprzeczki ramy od strony skrzydła są zaopatrzone w odporne na ściskanie człony przenoszące siłę usytuowane wzdłuż całej długości poprzeczki, które przylegają od strony czołowej do członów przenoszących siłę kierownic narożnych.

Korzystnie, kątowniki narożne ramy są połączone z poprzeczkami ramy za pomocą połączeń wtykowych, przy czym przeważnie poprzeczki ramy i kątowniki naroża przylegają do siebie na powierzchniach czołowych prostopadłych do kierunku wzdłużnego poprzeczki. Kątowniki narożne są zaopatrzone w wypusty wtykowe wystające nad ich powierzchnią czołową, które wchodzą w odpowiednie wybrania wtykowe poprzeczek ramy.

Rama stała i rama skrzydła są wykonane z kątowników narożnych ramy i łączących je poprzeczek ramy, przy czym długości ramion kątowników narożnych ramy są odpowiednio równe sobie, a powierzchnie czołowe poprzeczki ramy stałej zasadniczo leżą w tej samej płaszczyźnie co odpowiednie powierzchnie czołowe poprzeczki ramy skrzydła.

W przypadku okucia obrotowego obydwa kątowniki narożne ramy od strony osi obrotu są zaopatrzone w część okucia w postaci łożyska obrotowego a obydwa kątowniki narożne ramy oddalone od osi obrotu są zaopatrzone w odpowiednią część okucia.

W przypadku okucia wahliwego obydwa kątowniki narożne ramy od strony osi wychylenia są zaopatrzone w część okucia w postaci łożyska obrotowego, a obydwa kątowniki narożne ramy, odległe od osi wychylenia są zaopatrzone w odpowiednią część okucia.

182 439

W przypadku okucia wychylno-obrotowego górny kątownik narożny ramy od strony osi obrotu posiada część okucia, która usytuowana jest w przynależnej części odpowiedniego okucia.

Odporne na ściskanie człony przenoszące siłę usytuowane w poprzeczkach ramy są wykonane w postaci ułożyskowanych przesuwnie wzdłuż poprzeczek ramy prętów pracujących na ściskanie, które posiadają przynajmniej jeden wypust ryglujący do zazębienia z częścią okucia od strony ramy stałej.

Korzystnie, poprzeczki ramy mają taką samą długość jak pręty pracujące na ściskanie.

W rozwiązaniu według wynalazku, przynajmniej kątowniki narożne ramy, które są zaopatrzone w ruchomą część okucia, przynajmniej w jednym z dwóch swoich ramion kątowych posiadają zabierak, przy czym zabierak ten w ramieniu, z jednej strony jest połączony z członem przenoszącym siłę kierownicy narożnej i z drugiej strony jest połączony z ruchomą częścią okucia.

Tuleja prowadząca, współśrodkowa z osią obrotu lub osią wychylenia zamocowaną na kątowniku narożnym ramy dla części okucia umieszczona jest ruchomo lub nieruchomo na kątowniku narożnym ramy.

Ruchoma część okucia przynajmniej jednego kątownika narożnego ramy składa się z wypustu w postaci sworznia wystającego prostopadle do powierzchni obwodowej przylgi, do zazębienia z przynależną częścią okucia, czyli częścią na stałe ułożyskowaną obrotowo na ramie stałej, zwłaszcza nożycami wychylnymi lub częścią realizującą ruch odstawienia.

Kątownik narożny ramy jest zaopatrzony w zakrzywiony kanał prowadzący dla członu przenoszącego siłę, który przynajmniej na zewnętrznej stronie zakrzywienia jest zamknięty.

Poprzeczki ramy stanowią wydrążone profile, przy czym w przelotowym wydrążonym profilu jest zamocowany pręt pracujący na ściskanie.

W zamknięciu otworu ściennego w budynku według wynalazku, system okuć jest uruchamiany ręcznie, zwłaszcza za pomocą uchwytu lub jest połączony z silnikiem.

Kątowniki narożne ramy zaopatrzone są w ruchome części okucia, jednakże przeważnie wszystkie kątowniki narożne ramy są zaopatrzone w przynajmniej jeden silnik napędowy.

Korzystnie, tylko jeden z kątowników narożnych ramy, przeważnie kątownik narożny ramy tworzący łożysko narożne jest zaopatrzony w silnik napędowy, napędzający człony obiegającego łańcucha przenoszącego siłę.

Silnik napędowy jest osadzony w wewnętrznym wybraniu kątownika narożnego ramy.

Silnik napędowy posiada wałek napędowy z gwintem a człon przenoszący siłę kierownicy narożnej jest napędzany za pomocą zabieraka, wałka napędowego z gwintem, przeważnie z równoległym układem osi wałka i kierunku ruchu członu przenoszącego siłę.

W rozwiązaniu według wynalazku, inaczej niż w stanie techniki są stosowane kątowniki narożne ramy, na których części okuć systemu okuć są umieszczone już przed montażem i albo są wykonywane razem z nimi, albo na nich wstępnie montowane. Upraszcza to montaż okna, drzwi lub podobnego elementu, ponieważ przynajmniej duża część elementów okuć już jest umieszczona na kątownikach narożnych ramy i później nie wymaga osadzenia. W zalecanym przypadku, gdy nie tylko rama stała, lecz także rama skrzydła są wykonane z tego rodzaju kątowników narożnych razem z częściami okuć, od razu jest zapewnione dokładne wzajemne ustalenie części okuć na ramie skrzydła i na ramie stałej. Na ogół nie są konieczne prace polegające na końcowym regulowaniu.

Wstępny montaż części okuć może nastąpić już podczas wytwarzania kątowników narożnych ramy według wynalazku lub także dopiero później. Kątowniki narożne ramy mogą zostać tak przygotowane, że w każdym przypadku przed montażem kątownika narożnego i poprzeczki ramy w ramie stałej lub ramie skrzydła wymagane części okuć odpowiednie do każdorazowego celu zastosowania mogą być na nich montowane później lub przemontowane. Pojęcie „montaż wstępny” odnosi się więc do punktu czasowego przed montowaniem kątownika narożnego ramy i nie implikuje, że montaż wstępny musi nastąpić już podczas wytwarzania kątownika narożnego ramy, co jednakże jest w wielu przypadkach szczególnie celowe.

182 439

W niektórych przypadkach, na przykład dużego okna może być korzystne przewidywanie działających części okuć także pomiędzy poprzeczką ramy skrzydła i poprzeczką ramy stałej, na przykład w celu realizacji dodatkowych funkcji regulacyjnych. Tego rodzaju części okuć mogą być również zintegrowane z poprzeczką ramy lub na niej wstępnie montowane.

W porównaniu do znanych rozwiązań, wynalazek oferuje mniej kosztowne wytwarzanie, ponieważ poprzeczki ramy mogą być wykonane jako kształtki wykonywane na wtryskarce lub jako kształtowniki odlewane w sposób ciągły „z metra bieżącego”. Z tego wynika korzystniejsze magazynowanie, ponieważ są używane takie same kątowniki narożne do wszystkich wchodzących w rachubę wielkości ram.

Według wynalazku otrzymuje się dwie wzajemnie w niezbędny sposób dopasowane ramy. Dotyczy to także sytuacji, gdy części okuć są przewidziane na poprzeczkach ram. Wstępnie zmontowana lub zintegrowana z poprzeczką ramy część okucia ramy skrzydła posiada wtedy niezbędne, właściwe położenie względem przyporządkowanej wstępnie zmontowanej lub zintegrowanej z poprzeczką ramy części okucia ramy stałej.

Przedmiot wynalazku został przedstawiony w zalecanych przykładach wykonania na rysunku, na którym na fig. 1 przedstawiono uproszczony izometryczny widok półotwartego przez obracanie okna z ramą stałą i ramą skrzydła wykonanymi według wynalazku, na fig. 2 przedstawiono zamknięte okno obrotowe według fig. 1 w położeniu gotowości do obracania systemu okuć z wyłamanymi poprzeczkami ramy i częściowo w przekroju, a mianowicie na fig. 2 po lewej stronie na górze w przekroju wzdłuż linii IIO-IIO na fig. 5 i na fig. 2 i po lewej stronie na dole w przekroju wzdłuż linii IIU-IIU na fig. 6, na fig 3 przedstawiono lewą połowę okna na fig. 2 w powiększonej skali, w położeniu zaryglowania systemu okuć, na fig. 4 przedstawiono widok odpowiadający fig. 3 jednakże w alternatywnym położeniu zaryglowania systemu okuć, na fig. 5 przedstawiono poziomy przekrój wzdłuż linii V-V na fig. 4, na fig. 6 przedstawiono poziomy przekrój wzdłuż linii VI-VI na fig. 4, na fig. 7 przedstawiono odpowiadający fig. 2 widok okna wychylnego, na fig. 8 przedstawiono odpowiadający fig. 2 widok okna wychylno-obrotowego, na fig. 9 przedstawiono widok z przodu tradycyjnych nożyc obrotowych razem z szyną zakrywającą z dodatkową kierownicą okna wychylno-obrotowego według fig. 8, na fig. 10 przedstawiono przekrój wzdłuż linii Χ-Χ okna wychylno-obrotowego na fig. 8, na fig. 11 przedstawiono przekrój wzdłuż linii ΧΙ-ΧΙ ramienia obrotowego z fig. 9 i fig. 10, na fig. 12 przedstawiono widok odpowiadający fig. 2 okna zamkniętego, na fig. 13 przedstawiono częściowy widok z boku okna według fig. 12 w kierunku XIII, na fig. 14 przedstawiono kolejny częściowy widok w kierunku XIV na fig. 12, na fig. 15 przedstawiono przekrój wzdłuż linii XV-XV szczegółu okna według fig. 12, na fig. 16 przedstawiono schematycznie widok z przodu kolejnego wykonania kątownika narożnego ramy, przy czym nadaje się on przykładowo do wyżej opisanych typów okien z silnikiem napędowym, do uruchamiania systemu okuć i na fig. 17 przedstawiono przekrój układu na fig. 16 wzdłuż linii XVII-XVII.

W przeciwieństwie do dotychczasowej budowy okien z odpowiednio do pożądanej wielkości okna wykonaną ramą stałą i ramą skrzydła z dołączonym nakładaniem (okuwaniem) części systemu okuć na ramie są wstępnie montowane, w poniżej szczegółowo opisanych oknach, części wspomnianych ram, mianowicie kątownik narożny ramy z częściami okucia, tak że wtedy już tylko poprzeczki ramy zaopatrzone w pręty pracujące na ściskanie przycięte na dopasowaną długość są łączone z kątownikami narożnymi ramy w celu uzyskania kompletnego okna. Ten sposób budowy nadaje się, co jest zrozumiałe, także do drzwi lub innych elementów zamykanych, jak na przykład klapy otworów. Wystarczy przy tym, że jedna z dwóch względem siebie ruchomych, połączonych za pomocą systemu okuć części ramy stałej lub skrzydła, posiada ramę z omówionych kątowników narożnych ramy i łączących je poprzeczek ramy, ponieważ niżej podana szczególna budowa już wtedy oferuje korzyści. Zbudowana w ten sposób rama stała mogłaby być załączona ze skrzydłem bez ramy, zwłaszcza skrzydłem szklanym. Szczególnie zalecane jest jednak wykonanie w opisany sposób nie tylko ramy stałej, lecz także ramy skrzydła, ponieważ wtedy części okucia ramy stałej i ramy skrzydła wstępnie zmontowane na kątownikach narożnych ramy są automatycznie wzajemnie dopasowane

182 439 i nie wymagają końcowego regulowania. Jak z powyższego wynika, może tu chodzić w zastosowanym systemie okuć o uruchamiany ręcznie system okuć i/lub o uruchamiany za pomocą silnika system okuć (zwłaszcza z napędem elektrycznym, napędem pneumatycznym lub napędem hydraulicznym).

Poniżej powołując się na fig. 1 do fig. 6, jest opisane okno obrotowe według wynalazku jako pierwszy przykład wykonania i jednocześnie także już częściowo powołując się na pozostałe przykłady wykonania na fig. 7 do fig. 17, zwłaszcza co do przykładów wykonania wspólnych lub analogicznych części konstrukcyjnych i zasadniczej budowy okna.

Przedstawione na fig. 1 półotwarte obrotowe okno 10 składa się z ramy stałej 12 i ramy skrzydła 14. Rama stała jest wykonana z czterech kątowników ramy 16 oraz łączących je, w przedstawionym przypadku prostych poprzeczek ramy 18.

W taki sam sposób jest wykonana także rama skrzydła 14 z kątowników narożnych ramy 20 i łączących je poprzeczek ramy 22.

Kątowniki narożne ramy są połączone z poprzeczkami ramy za pomocą złącza wtykowego 24. Nadto kątowniki narożne 16 lub 20 są zaopatrzone na obydwóch zakończeniach swoich ramion w wypust wtykowy 26 (patrz fig. 6), który wsuwa się w odpowiadające mu wybrania dla wtyku (nie przedstawione) poprzeczki ramy 22. W przypadku tych wybrań chodzi o celowo przelotowe wydrążenie wnęki w poprzeczkach ramy wykonanych z metra bieżącego jako wydrążenie (zwłaszcza profil wytłaczany). W przypadku wielkich serii o jednakowych wymiarach są także do pomyślenia kształtki wtryskowe, które wtedy na swoich obydwóch końcach mają ukształtowane odpowiednie wybrania dla wtyków.

Powierzchnia czołowa, którą kątownik narożny 20, zaznaczony na fig. 6 przylega do poprzeczki ramy osadzonej na wypuście wtykowym 26 jest tam oznaczona za pomocą 28. Powierzchnia czołowa poprzeczki ramy 22 nosi na fig. 8 oznaczenie cyfrowe 30. W stanie zmontowanym przylegają te powierzchnie 28 i 30 płasko do siebie, przy czym określają one płaszczyznę przylegania 32. W przypadku zamkniętego okna wszystkie osiem płaszczyzn przylegania ramy skrzydła 14 jest wzajemnie dopasowanych do odpowiadających im płaszczyzn przylegania pomiędzy kątownikami narożnymi ramy 16 i poprzeczkami 18 ramy stałej 12. Odpowiednio, także najbliżej leżące poprzeczki 18 i 22 ramy stałej 12 i ramy skrzydła 14 mają dokładnie taką samą długość (na fig. 1 są oznaczone przykładowo: długość LI górnej poziomej poprzeczki 18 ramy stałej i długość L2 odpowiadającej poprzeczki 22 ramy skrzydła 14; to znaczy: L1=L2).

Z równości długości wynika istotna korzyść, że obydwie wspomniane poprzeczki ramy 18 i 20 i również w prostokątnym skrzydle, obydwie dolne poziome poprzeczki ramy 18 i 22 są przycięte dokładnie na tę samą długość. To może nastąpić po zastosowaniu urządzenia w pojedynczym cięciu lub w następujących po sobie cięciach przy takim samym nastawieniu długości.

Tak wstępnie obrobione poprzeczki ramy w celu wykonania ramy stałej 12 i ramy skrzydła 14 są połączone na wtyk z przyporządkowanymi im kątownikami narożnymi ramy i wtedy trwale połączone, na przykład przez klejenie lub spawanie.

Kątowniki narożne ramy 16 i 20, jak już to opisano są następnie montowane z przynależnymi częściami okuć. Kątowniki narożne 16 ramy stałej 12 są zaopatrzone od strony ramy stałej w część okucia 34, zawsze w postaci nie dzielonej obrotowej tulei łożyskowej. Na płycie montażowej 36 są ukształtowane w pionowych odstępach od siebie dwie tuleje łożyskowe 38, 38' o wspólnej pionowej osi 40. Tuleja łożyskowa 38' skierowana do naroża ramy jest na swoim zewnętrznym zakończeniu zamknięta (w danym przypadku z małym otworem przelotowym w dnie), aby w przypadku wyłącznie obrotowego okna według fig. 2 do fig. 6 można było wybić w przypadku konieczności przewidywany stały trzpień łożyska 42 (po prawej stronie na fig. 2). Przynajmniej częściowo zamknięty koniec wspomnianego zakończenia tulei w przypadku okna z funkcją wychylenia służy do tego, aby w łożysku wahliwym ustalić trzpień łożyska wahliwego, jak to jest jeszcze bliżej objaśnione za pomocą fig. 7 i fig. 8. W każdym razie także kątowniki narożne nie wchodzące w rachubę jako łożyska wahliwe mogą być

182 439 wykonane z opisaną częścią okucia 34 w celu uzyskania możliwie wielu takich samych części konstrukcyjnych. Można zauważyć na fig. 2, że położone naprzeciwko siebie na przekątnej kątowniki narożne ramy 16 są identyczne.

Kątowniki narożne 20 ramy skrzydła 14 mają taką samą budowę, gdyż także zależnie od typu okna i położenia kątownika narożnego ramy są przewidziane różne wstępnie montowane części okucia. Z każdym kątownikiem narożnym ramy 20 jest zintegrowana kierownica narożna 44. Składa się ona z zasady z zamkniętego ze wszystkich stron kanału prowadzącego 46, z włożonym weń sztywnym na rozciąganie i na ściskanie członem przenoszącym siłę 48, na przykład w postaci jednowarstwowej lub wielowarstwowej taśmy stalowej lub taśmy z tworzywa sztucznego. Według fig. 3 ten kanał posiada odcinek łuku ćwiartki koła, aby móc przenosić także większe siły bez większych strat tarcia.

Aby ponadto można było umieścić ruchome części okucia na kątowniku narożnym ramy 20, i wstępnie je zmontować w kątowniku narożnym ramy 20 są ruchomo ułożyskowane dwa zabieraki 50, a mianowicie (według fig. 3 na górze) w kanale prowadzącym 52, w każdym z dwóch ramion kątowych 54, 56 w kierunku wzdłużnym kanału równolegle do kierunku wzdłużnego ramienia. Obydwa kanały 52 ze względu na miejsce położenia przechodzą jeden w drugi; z powodu wystarczającego wzajemnego odstępu obydwa zabieraki w żadnym położeniu układu okuć nie kolidują ze sobą. Zukosowania 58 na leżących najbliżej siebie narożach zapewniają dodatkowo bezkolizyjność także przy stosunkowo niewielkim odstępie.

Sprzężenie zabieraka 50 z członem przenoszącym siłę 48 następuje dzięki odpowiedniemu członowi łączącemu 60. W przykładzie wykonania jest on przedstawiony jako przekładka łącząca, wystająca z boku członu przenoszącego siłę, która wsuwa się w przyporządkowane wybranie 62 zabieraka i tam jest mocowana, na przykład za pomocą wklejenia lub za pomocą środków mocujących, jak na przykład trzpienia. Zwrócona do zabieraka 50 ścianka kanału prowadzącego 46 ustalająca człon przenoszący siłę 48 jest w kierunku zabieraka 50 zaopatrzona we wzdłużną szczelinę 64 przez którą zabierak 60 może przechodzić z wystarczającym luzem ruchowym.

Dotychczasowe wykonania kątownika narożnego ramy 20 odnoszą się do wszystkich czterech kątowników narożnych ramy skrzydła 14 zgodnie z przykładem wykonania na fig. 1 do fig. 6. Zabierak 50 służy do uruchomienia części okucia przyporządkowanej odnośnemu kątownikowi narożnemu ramy 20, jeśli tylko jest przewidziana tego rodzaju część okucia. Ponadto zabierak 50 jest sprzężony z odpowiednią częścią okucia. W tym systemie okuć okna obrotowego według fig. 2 do fig. 6 kątownikowi narożnemu ramy 20, oddalonemu od osi obrotu (na fig. 2 są to kątowniki narożne ramy lewy dolny i lewy górny) jest przyporządkowana część okucia, która współdziała z częścią okucia 34 od strony ramy stałej lewego dolnego lub lewego górnego kątownika narożnego ramy stałej 12, aby w położeniu zaryglowania okna obrotowego zaryglować ramę stałą z ramą skrzydła. W przypadku części okucia przyporządkowanej lewemu dolnemu lub lewemu górnemu kątownikowi narożnemu ramy skrzydła 20 chodzi o ruchomą część okucia 66 w postaci przesuwnego sworznia 69 z osią sworznia 68 równoległą do odpowiedniej poprzeczki pionowej. W obszarze środka swojej długości jest on sztywno sprzężony za pomocą tulei łączącej 70 z zabierakiem 50, jak to pokazano zwłaszcza na fig. 3 na górze i na fig. 5. Przesuwny sworzeń 69 można więc zależnie od położenia układu okuć sprzęgać jego w dół wystającym odcinkiem końcowym 69a z dolną tuleją 38 lub 38' (fig. 3) lub jego w górę wystającym odcinkiem końcowym 69b z górną tuleją 38 lub 38' (fig. 4).

Można jeszcze zauważyć, że w celu zwiększenia stateczności mechanicznej przesuwnego sworznia 69 jest on prowadzony w tulei prowadzącej 72 częściowo zamkniętej i sztywno zamocowanej na kątowniku narożnym ramy 20. Może on natychmiast, przebiegającą poprzecznie do osi sworznia 68 siłę oddziałującą na sworzeń 69, odprowadzić do kątownika narożnego ramy 20.

Kątownik narożny ramy 20 można wytwarzać z tworzywa sztucznego lub metalu, zwłaszcza może być on odlewany. W celu oszczędzania ma materiale i przy tym także na ciężarze, obok kanału prowadzącego 46 mogą być wykonane jeszcze następne wydrążenia;

182 439 jedno tego rodzaju wydrążenie 74 jest zaznaczone na fig. 5 i fig. 6 (chociaż dla uproszczenia opuszczone na przekrojach na fig. 2 do fig 4). Poza tym na fig. 5 i fig. 6 jest widoczna trzy warstwowa struktura z rdzeniem 76 i dwiema zewnętrznymi warstwami 78 i 80. Na warstwie zewnętrznej 78 jest także ukształtowana tuleja prowadząca 72.

Wszystkie cztery kątowniki narożne ramy 20 są wykonane w opisany sposób ze zintegrowaną kierownicą narożną razem ze sprzężoną parą zabieraków 50 na członie przenoszącym siłę 48. Odpowiednio do pożądanego położenia kątownika narożnego ramy w oknie ruchoma część okucia 66 (w postaci właśnie opisanego przesuwnego sworznia 69 i w danym przypadku, jak jeszcze w poniżej opisanym wykonaniu obrotowo-wychylnym, w postaci sworznia ryglującego) jest wtedy sprzężona z zabierakiem (na przykład przyklejona, przyspawana, zanitowana lub połączona w podobny sposób). Jak wyjaśniono, dotyczy to obydwóch oddalonych od osi obrotu kątowników narożnych ramy 20 na lewej połowie fig. 2 w przedstawionym tam wyłącznie obrotowym oknie. Przeciwnie, obydwa kątowniki narożne ramy 20 od strony osi obrotu (prawy dolny i prawy górny kątownik narożny ramy na fig. 2), nie posiadają żadnej ruchomej części okucia. W celu utworzenia łożyska obrotowego są one na stałe sprzężone za pomocą stałego trzpienia łożyskowego 42 z częścią okucia 34 dolnego lub górnego kątownika narożnego ramy stałej 16 od strony ramy stałej (po prawej stronie na fig. 2). Trzpień łożyska 42 jest wbijany w tuleję prowadzącą 72.

Do uruchomienia ruchomej części okucia 66 za pomocą widocznego na fig. 1 uchwytu 82 jest przewidziany układ z zamkniętym obiegiem siły wzdłuż ramy skrzydła 14. Ten układ przenoszący siłę jest utworzony przez już opisane kierownice narożne 44 i z drugiej strony przez pręty ściskane 84, które są włożone w odpowiednie kanały prowadzące poprzeczek ramy 22 połączone z kierownicami narożnymi. Ich długość odpowiada dokładnie całkowitej długości (na przykład L2). Ponieważ długość członu przenoszącego siłę 48 odpowiada dokładnie długości kanału prowadzącego 46, w połączonej na wtyk ramie skrzydła 14 wszystkie człony przenoszące siłę 48 płasko przylegają do zakończeń czołowych prętów pracujących na ściskanie 84. Gdy uchwyt 82 jest uruchomiony, to za pomocą używanej, jednak nie przedstawionej przekładni, pręt pracujący na ściskanie 84 pionowej poprzeczki oddalonej od osi obrotu jest wprawiany w ruch w odpowiednim kierunku. Jednocześnie są wprawiane w ruch człony przenoszące siłę 84, jak również pozostałe pręty pracujące na ściskanie 84, a mianowicie na zasadzie odpowiedniego przenoszenia siły ściskającej po zamkniętej drodze siły.

Jak podano, ponieważ długość pręta pracującego na ściskanie 84 w poprzeczce ramy 22 odpowiada dokładnie odpowiedniej długości poprzeczki (na przykład L2) ma miejsce szczególnie nieskomplikowane wytwarzanie, ponieważ poprzeczka ramy wraz z już włożonym w nią prętem pracującym na ściskanie 84 są przycięte na tę samą długość.

W położeniu gotowości do obracania pręta napędowego okucia skrzydła przedstawionym na fig. 2, ruchome części okucia 66 znajdują się w swoim położeniu środkowym, w którym one nie zazębiają się z przyporządkowaną częścią okucia 34 od strony ramy stałej. Skrzydło może zostać natychmiast otwarte przez obracanie.

Natomiast, gdy przy zamkniętym skrzydle, dzięki odpowiedniemu obracaniu uchwytem 82, na przykład w kierunku ruchu wskazówek zegara o 90° jest nastawione położenie ryglujące okucia, obydwie ruchome części okucia 66 wchodzą w część okucia 34 od strony ramy stałej, jak to zaznaczono na fig. 4. Można zauważyć, że górny odcinek końcowy 69b w celu zaryglowania wchodzi w położoną na górze tuleję 38 lub 38'.

Uchwyt 82 może być obrócony z położenia przedstawionego na fig. 2 o 90° w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, przy czym dolne odcinki końcowe 69a w celu zaryglowania wchodzą w dolne tuleje 38 lub 38', jak przedstawiono na fig. 3.

Za pomocą fig. 7 jest poniżej objaśniony kolejny przykład wykonania okna według wynalazku, mianowicie zgodne z wynalazkiem okno wychylne. Części konstrukcyjne drugiego przykładu wykonania, których fimkcje odpowiadają funkcjom pierwszego przykładu wykonania według fig. 1 do fig. 6 są zaopatrzone w takie same oznaczenia cyfrowe. Poniżej zwrócono uwagę tylko na różnice w obydwóch przykładach wykonania, zresztą wyraźnie powołując się na powyższy opis pierwszego przykładu wykonania.

182 439

W tym wychylnym oknie części okucia dolnego kątownika narożnego ramy 20 lub 16 tworzą lewe i prawe łożysko wahliwe o poziomej osi wychylenia, równoległej do płaszczyzny ramy stałej lub skrzydła ramy. Nadto w tulei prowadzącej 72 jest zamocowany na stałe względem ramy skrzydła 14 trzpień łożyska wahliwego 100 (w szczególności wbijany), który wystaje w dół z tulei prowadzącej 72 i posiada zaokrąglone, zwłaszcza kuliste zakończenie 102. To zakończenie wchodzi w dolną (od strony naroża ramy) tuleję łożyskową 38' części okucia 34 zamocowanej na ramie stałej. Ta tuleja łożyskowa 38' od strony naroża ramy jest wykonana wewnątrz jako panewka łożyska dopasowana do zaokrąglonego zakończenia 102, która umożliwia przy małym wkładzie siły wychylenie ramy skrzydła wokół poziomej osi względem ramy stałej. Opisane wykonanie łożyska wahliwego stanowi tylko przykład i są możliwe inne wykonania, na przykład tego rodzaju, że średnica trzpienia łożyska wahliwego zmniejsza się w dół podobnie jak w stożku przy odpowiednio wykonanej tulei łożyskowej 38' (dolnej) od strony naroża ramy. Jest istotne, że trzpień łożyska wahliwego 100 nie wystaje w górę lecz najwyżej wystaje nieznacznie z tulei prowadzącej 72 (która w tym przypadku dla trzpienia łożyska wahliwego spełnia funkcję tulei wspornikowej lub tulei mocującej), tak że trzpień łożyska wahliwego nie wchodzi w tuleję łożyskową 38 (górną), oddaloną od naroża ramy lub do niej dotyka.

Części okucia odległe od osi wychylenia ramy skrzydła (są to części okucia obydwóch górnych kątowników narożnych ramy 20) w zasadzie są tak samo zbudowane jak odległe od osi obrotu części okucia w przykładzie wykonania przedstawionym na fig. 1 do fig. 6. Znowu na pionowo przesuwnym zabieraku 50 za pomocą nakładki łączącej 70 jest umieszczona ruchoma w kierunku pionowym część okucia 66, która posiada zasadniczo taką samą postać jak ruchome części okucia 66 w przykładzie wykonania na fig. 1 do fig. 6 i która zależnie od położenia pionowego zazębia się lub nie zazębia z częścią okucia 34 zamocowaną na ramie stałej lewego górnego lub prawego górnego kątownika narożnego ramy stałej 16.

Za pomocą uchwytu 82, jak w przykładzie wykonania na fig. 1 do fig. 6, są uruchamiane ruchome części okucia 66 oraz system przenoszący siłę z zamkniętą drogą siły, obejmujący pręty pracujące na ściskanie i człony przenoszące siłę 48. Położenie gotowości do wychylenia systemu okuć okna wychylnego na fig. 7 odpowiada położeniu gotowości do obracania systemu okuć okna obrotowego według fig. 2. W tym położeniu gotowości do wychylenia (uchwyt 82 przyjmuje wtedy położenie środkowe w swoim obszarze przestawiania) ruchome części okucia 66 nie zazębiają się z częściami okucia 34 zamocowanymi na ramie stałej. Skrzydło może zostać natychmiast otwarte przez wychylenie.

Gdy natomiast przy zamkniętym skrzydle dzięki odpowiedniemu obróceniu uchwytu 82, na przykład o 90° w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara jest nastawione położenie zaryglowania okucia, to wtedy obydwie ruchome części okucia 66 wchodzą w odpowiednią część okucia 34 od strony ramy stałej, a mianowicie lewa górna ruchoma część okucia 66 swoim oddalonym od naroża ramy (dolnym) zakończeniem wchodzi w tuleję łożyskową 38 (dolną), oddaloną od naroża ramy i prawa ruchoma część okucia 66 swoim zakończeniem górnym bliskim narożu ramy wchodzi w tuleję łożyskową 38' (górną) bliską narożu ramy. Gdy natomiast przy zamkniętym skrzydle uchwyt 82 jest obrócony o 90° w kierunku ruchu wskazówek zegara, to wtedy w celu zaryglowania zakończenie (górne) od strony naroża lewej ruchomej części okucia 66 wchodzi w tuleję łożyskową 38' (górną) od strony naroża ramy i w celu zaryglowania oddalone od naroża ramy (dolne) zakończenie prawej ruchomej części okucia wchodzi w oddaloną od naroża ramy (dolną) tuleję łożyskową38.

Ze względu na porównanie okna wychylnego na fig. 7 z oknem obrotowym na fig. 1 do fig. 6 jest jeszcze istotne, że lewe górne naroże 20 ramy skrzydła okna wychylnego i lewe górne naroże ramy skrzydła 20 okna obrotowego mogą być identyczne i że prawe górne naroże ramy skrzydła 20 i lewe dolne naroże ramy skrzydła 20 okna obrotowego, co do położenia, mogą być identyczne. Następnie z porównania fig. 2 i fig. 7 wynika, że prawe dolne naroże ramy skrzydła 20 okna wychylnego i prawe dolne naroże ramy skrzydła 20 okna obrotowego

182 439 są identyczne. Lewe dolne naroże ramy skrzydła 20 okna wychylnego jest przy tym wykonane analogicznie, przy czym analogicznie w tym przypadku oznacza, że lewe dolne naroże ramy skrzydła 20 okna wychylnego jest symetryczne do prawego dolnego naroża ramy skrzydła 20 okna wychylnego względem prostopadłej płaszczyzny pionowej (płaszczyzny symetrii) do płaszczyzny ramy skrzydła. Odpowiednio dotyczy to lewego górnego naroża ramy skrzydła 20 i lewego dolnego naroża ramy skrzydła 20 okna obrotowego, które są symetryczne względem płaszczyzny poziomej prostopadłej do płaszczyzny ramy skrzydła (płaszczyzna symetrii).

Z tych rozważań jest oczywiste, że okno obrotowe na fig. 1 do fig. 6 i okno wychylne na fig. 7 zasadniczo są montowane z takich samych części. Także prawe górne naroże ramy skrzydła 20 okna obrotowego różni się tylko niewiele od prawego dolnego naroża 20 ramy skrzydła okna obrotowego lub od obydwóch dolnych kątowników narożnych ramy skrzydła 20 okna wychylnego. Zamiast trzpienia łożyska wahliwego, które wystaje tylko z jednej strony z tulei prowadzącej, w tulei prowadzącej 72 prawego górnego kątownika narożnego ramy skrzydła 20 okna obrotowego jest osadzony (wbijany) trzpień łożyskowy 42, który wystaje z obydwóch stron, a więc w górę i w dół, z tulei prowadzącej 72 i wchodzi w tuleję łożyskową 38' (górną) od strony naroża ramy i w tuleję łożyskową 38 (dolną), oddaloną od naroża ramy zamocowanej na ramie stałej części okucia 34 prawego górnego kątownika narożnego ramy stałej 16.

Do opisu okna wychylnego na fig. 7 należy jeszcze dodać, że pomiędzy ramą skrzydła i ramą stałą jest przewidziane urządzenie wychylające, które ogranicza kąt wychylenia ramy skrzydła względem ramy stałej. Może tu chodzić o nożyce wychylne podobne do opisanych poniżej w związku z oknem wychylno-obrotowym na fig. 8 do fig. 11 lub także o dźwignię ograniczającą wychylenie, połączoną przegubowo z zakończeniem na ramie stałej, która na przykład posiada jarzmo, z którym zazębia się sworzeń zamocowany na ramie skrzydła lub która na swoim drugim końcu posiada sworzeń lub kamień ślizgowy, który wchodzi w odpowiednie jarzmo przewidziane na ramie skrzydła i za pomocą zderzaka na zakończeniu jarzma ogranicza ruch wychylny. Urządzenie wychylające może być przykładowo wykonane także tylko z nieskomplikowanego cięgna, które jest jednym końcem zamocowane na ramie stałej i drugim końcem zamocowane na ramie skrzydła. Urządzenie wychylające jest przeważnie przewidziane w górnym obszarze okna, zwłaszcza na lewym górnym lub prawym górnym kątowniku narożnym ramy stałej lub ramy skrzydła.

Powołując się na fig. 8 do fig. 11 jest poniżej opisany kolejny przykład wykonania okna według wynalazku, mianowicie zgodnego z wynalazkiem okna wychylno-obrotowego. Części konstrukcyjne okna wychylno-obrotowego, które swoimi funkcjami odpowiadają funkcjom pierwszego wykonania według fig. 1 do fig. 6 lub drugiego wykonania według fig. 7 są zaopatrzone w takie same oznaczenia cyfrowe. Poniżej wskazano tylko na różnice pomiędzy tym trzecim wykonaniem i obydwoma wyżej opisanymi wykonaniami z wyraźnym powołaniem się zresztą na powyższy opis okna obrotowego lub okna wychylnego.

Dolne części okucia ramy skrzydła lub ramy stałej, dokładniej dolne naroże ramy, tworzy jak w przypadku okna wychylnego na fig. 7 łożysko wahliwe. Prawy dolny kątownik narożny ramy skrzydła 20 okna wychylno-obrotowego i prawy dolny kątownik narożny ramy skrzydła 20 okna wychylnego są identyczne i odpowiednio jest przewidziany trzpień łożyska wahliwego 100 ustalony w tulei łożyskowej 72 z zaokrąglonym zakończeniem 102 wchodzącym w tuleję łożyskową 38' (dolną) od strony naroża ramy.

Następnie na fig. 1 do fig. 6 są identyczne lewy dolny kątownik narożny 20 okna wychylno-obrotowego i lewy dolny kątownik narożny ramy skrzydła 20 okna obrotowego. Ruchoma część okucia 66 tego kątownika narożnego ramy skrzydła posiada sworzeń przestawny 69 przesuwny w kierunku pionowym, którego (dolne) zakończenie od strony ramy skrzydła jest wykonane odpowiednio do wystającego z tulei łożyskowej 72 końca trzpienia łożyska wahliwego 100 prawego dolnego naroża ramy skrzydła 20. Od strony naroża ramy (dolne) posiada on zaokrąglone zakończenie, zwłaszcza zakończenie kuliste 69a, które może

182 439 wchodzić w tuleję łożyskową 38' (dolną) od strony naroża ramy skrzydła części okucia 34 zamocowanej w celu utworzenia łożyska wahliwego na ramie stałej lewego dolnego kątownika narożnego ramy stałej. W celu zaryglowania ramy skrzydła na ramie stałej w położeniu zamknięcia zakończenie 69b (górne) sworznia przestawnego 69, odległe od naroża ramy może być wsuwane w tuleję łożyskową 38 (górną) odległą od naroża ramy zamocowanej na ramie stałej części okucia 34 lewego dolnego ramy stałej. Ruchoma część okucia 66 w porównaniu do lewego górnego kątownika narożnego ramy skrzydła okna obrotowego na fig. 1 do fig. 6 lub okna wychylnego na fig. 7 jest tylko nieznacznie zmodyfikowana. Sworzeń przestawny 69 w porównaniu do odpowiedniego sworznia przestawnego okna obrotowego lub okna wychylnego ma skrócone zakończenie (dolne) odległe od naroża ramy, tak że sworzeń przestawny 69 w swoim najgłębszym położeniu pionowym nie wy staje ze swojej tulei łożyskowej 62. W celu zaryglowania ramy skrzydła na ramie stałej, jak w przypadku okna obrotowego lub okna wychylnego, górne zakończenie sworznia przestawnego może wchodzić w tuleję łożyskową 3 8'.

Okno wychylne posiada urządzenie wychylające 120 z nożycami wychylnymi 122. Urządzenie wychylające obejmuje położoną w kierunku pionowym tuleję prowadzącą 124 określaną także jako tuleja łożyskowa, w której jest zamocowany trzpień łożyskowy 42. Trzpień łożyskowy wy staje (jak w przypadku górnego prawego łożyska obrotowego okna obrotowego na fig. 1 do fig. 6) na obydwóch końcach otwartej w górę i w dół tulei łożyskowej 124 i wchodzi w tuleję łożyskową 38' (górną) od strony naroża ramy i w tuleję łożyskową 38 (dolną) oddaloną od naroża ramy zamocowanej na ramie stałej części okucia 34 prawego górnego kątownika narożnego ramy stałej w celu utworzenia łożyska obrotowego.

Tuleja prowadząca 124 jest wykonana z odpowiednio wygiętej blachy 126, która tworzy ramię pionowe urządzenia wychylającego. Na fig. 10, która przedstawia stan zamknięcia okna, blacha rozprzestrzenia się od tulei prowadzącej 124 najpierw wzdłuż bocznej wewnętrznej przestrzeni przedniej strony ramy stałej i jest wtedy wygięta o około 90°, tak że ciągnie się odcinkiem brzegowym w płaszczyźnie pionowej, prostopadłej do płaszczyzny ramy stałej lub płaszczyzny ramy skrzydła pomiędzy ramą stałą 12 i ramą skrzydła 14.

Na górnym odcinku obszaru brzegowego ciągnącego się, w położeniu według fig. 10, w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny ramy jest zamocowany za pomocą śrub 132 odcinek ramienia pionowego 128 ramienia wychylnego 130 ciągnącego się w zasadzie inaczej w płaszczyźnie poziomej. Odcinek ramienia pionowego 128 ramienia wychylnego 130 może być wetknięty w otwartą ku górze tuleję utworzoną z odpowiednio przegiętej blachy.

W wyniku utworzenia łożyska obrotowego przez tuleję prowadzącą 124, trzpień łożyskowy 42 i część okucia 34 od strony ramy stałej, ramię wychylne 130 jest wychylne w swojej płaszczyźnie poziomej. Ramię wychylne 130 na swoim zakończeniu odległym od łożyska obrotowego jest ułożyskowane ruchomo za pomocą sworznia prowadzącego 134 w jarzmie 136 szyny zakrywającej 138 zamocowanej na ramie skrzydła, a mianowicie wychylne względem szyny zakrywającej 138 i przesuwne w kierunku wzdłużnym szyny zakrywającej 138, równoległym do płaszczyzny ramy skrzydła. Następnie jest przewidziana kierownica łącząca 140, która jest obrotowo umieszczona swoim jednym końcem na sworzniu przegubowym 142 szyny zakrywającej 138. Na fig. 9 w celu objaśnienia ich budowy przedstawiono ramię wychylne 130 i kierownicę łączącą 140.

Szyna zakrywająca jest umieszczona na gómej poprzeczce ramy 22 i w danym przypadku także na pionowym odcinku ramieniu górnego prawego kątownika narożnego 20 ramy skrzydła. W przypadku szyny 138 może chodzić znowu o zmontowaną wstępnie część, zwłaszcza gdy jest ona zamocowana tylko na gómej poprzeczce 22 ramy skrzydła.

Dzięki urządzeniu wychylającemu obejmującemu nożyce wychylne 122 w znany sposób jest ustalony zakres kąta wychylenia ramy skrzydła wokół poziomej osi wychylenia, równoległej do płaszczyzny ramy stałej, tak że nie jest przekroczony maksymalny dopuszczalny kąt wychylenia. Podczas wychylenia skrzydła 14 w celu otwierania, skrzydło z jednej strony wychyla się wokół poziomej osi wychylenia i z drugiej strony obraca się ramię wychylne 130

182 439 wokół pionowej osi obrotu zdefiniowanej za pomocą wspomnianego łożyska obrotowego. Kąt wychylenia może być zwiększany tak długo, aż sworzeń prowadzący 134 natrafi na zakończenie jarzma 136 w pobliżu łożyska obrotowego. Podczas tego ruchu wychylającego ramy skrzydła lub ruchu obrotowego ramienia wychylnego 130 występuje ruch względny pomiędzy ramą skrzydła 14, ramą stałą 12 i ze wspomnianej blachy 126 utworzonego ramienia pionowego urządzenia wychylającego tego rodzaju, że w położeniu zamknięcia, odpowiednio do fig. 10, położone naprzeciwko odcinki pionowe ramy skrzydła 14 i ramy stałej 12 wychylają się odpowiednio od siebie i jednocześnie w stanie zamknięcia, odpowiednio do fig. 10, odcinek brzegowy blachy 126 umieszczony w płaszczyźnie pionowej prostopadłej do płaszczyzny ramy stałej w porównaniu do położenia przedstawionego na fig. 10 jest obracany w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara wokół pionowej osi obrotu i oddala się przy tym od odcinka pionowego ramy stałej 12.

Urządzenie wychylające 120 jest ryglowane w przypadku obrotu skrzydła na ramie skrzydła. Na blasze 126 w dolnym obszarze końcowym odcinka brzegowego w położeniu zamknięcia umieszczonego w płaszczyźnie pionowej prostopadłej do płaszczyzny ramy stałej jest umieszczony element ryglujący 146, który posiada odcinek 148, który może zaczepiać o zabierak 50 sworzniem ryglującym 150. Odcinek 148, który może być zaczepiony od tyłu przez sworzeń ryglujący 150 jest przesunięty względem sworznia ryglującego 150 w kierunku do wnętrza pomieszczenia, prostopadłym do płaszczyzny ramy skrzydła (a więc prawie w kierunku obracania lub wychylania służącego otwieraniu).

Sworzeń ryglujący 150 dzięki odpowiedniemu uruchamianiu uchwytu 82 jest przeprowadzany w położenie „wychylenie”, położenie „obracanie” i w położenie „zamknięcie”, które przy zamkniętym skrzydle są wzajemnie przesunięte. W najwyższym położeniu „wychylenie” sworzeń ryglujący 150 jest umieszczony powyżej górnego zakończenia odcinka 148, tak że skrzydło jak opisano, może wychylić się wokół pionowej osi wychylenia. Sworzeń 150 wychyla się przy tym na elemencie ryglującym 146 w kierunku do wnętrza pomieszczenia.

W swoim środkowym położeniu „obracanie” sworzeń ryglujący 150 zaczepia o odcinek 148 elementu ryglującego 146. Wychylenie skrzydła nie jest teraz możliwe, ponieważ sworzeń ryglujący 150 przylega do wspomnianego odcinka 148 lub natrafia na niego. To samo odnosi się do dolnego położenia „zamknięcie” sworznia ryglującego 150, które nie różni się zbytnio od położenia „obracanie” sworznia ryglującego 150. Zaryglowanie ramy skrzydła za pomocą urządzenia wychylającego na ramie stałej nie następuje, chociaż jednak jest do pomyślenia.

Przestawienie sworznia ryglującego 150 z położenia „wychylenie” w położenie „obracanie” jest ułatwione dzięki temu, że górne zakończenie odcinka 146 jest wykonane w postaci skosu wprowadzającego 152, który wywołuje wymagany ruch względny pomiędzy skrzydłem i urządzeniem wychylającym (lub ramą stałą), przy odpowiednim uruchomieniu uchwytu 82. Dzięki temu jest uzyskiwane dociskanie bez luzu skrzydła do ramienia pionowego urządzenia wychylającego 120 i przy tym stałej ramy 12.

Z opisu poszczególnych części składowych skrzydła wychylno-obrotowego wynika następujący sposób funkcjonowania okna wychylno-obrotowego. W położeniu gotowości do obracania systemu okuć według fig. 8, przy którym uchwyt 82 przyjmuje położenie poziome, urządzenie wychylające 120 jest zaryglowane na ramie skrzydła za pomocą sworznia ryglującego 120, który przyjmuje położenie obracanie” i elementu ryglującego 146, tak że tuleja prowadząca 124 dla skrzydła na ramie stałej tworzy łożysko obrotowe złożone z trzpienia łożyskowego 42 i części okucia 34 od strony ramy stałej prawego górnego kątownika narożnego ramy stałej. Łożysko wahliwe utworzone przez tuleję prowadzącą 72, trzpień łożyska wahliwego 100 i tuleję łożyskową 38 (dolną) od strony naroża ramy na prawym dolnym narożu, pozwala również na obrót wokół osi obrotu zdefiniowanej przez górne łożysko obrotowe; chodzi tu o łożysko wahliwo-obrotowe. Ponieważ ruchome części okucia 66 na lewym górnym narożu ramy stałej i na lewym dolnym narożu ramy skrzydła w tym położeniu uchwytu 82 nie wchodzą w przyporządkowaną część okucia od strony ramy stałej jest możliwe obracanie skrzydła.

182 439

Gdy przy zamkniętym skrzydle przestawi się o 90° uchwyt 82 w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, wtedy jest uzyskiwane położenie gotowości do wychylenia systemu okuć. W tym położeniu gotowości do wychylenia sworzeń ryglujący 150 jest umieszczony w położeniu „wychylenie” powyżej skosu wprowadzającego 152, tak że urządzenie wychylające 120 jest zaryglowane na ramie skrzydła. Bliskie narożu (dolne) zakończenie sworznia przestawnego 69 na lewym dolnym narożu ramy skrzydła wchodzi w połączenie z tuleją łożyskową 38' (dolną) od strony naroża ramy, części okucia 34 od strony ramy stałej, w ten sposób sworzeń przestawny 69 i ta część okucia od strony ramy stałej tworzą lewy dolny przegub wahliwy. Ponieważ, jak już wspomniano, sworzeń przestawny 69 na lewym górnym narożu jest skrócony w kierunku do dołu i zatem, chociaż przyjmuje on swoje najgłębsze położenie, nie wchodzi w połączenie z przynależną częścią okucia zamocowaną na ramie stałej i rama skrzydła może zostać wychylona wokół pionowej osi wychylenia względem ramy stałej.

Gdy uchwyt 82 jest obrócony z położenia gotowości do obracania o 90° w kierunku ruchu wskazówek zegara, wtedy system okuć osiąga położenie zaryglowania. Urządzenie wychylające 120, jak w położeniu gotowości do obracania, jest zaryglowane na ramie skrzydła za pomocą sworznia ryglującego 150, który przyjmuje położenie „zamknięcie”, i elementu ryglującego 146. Sworzeń przestawny 69 ruchomej części okucia 66 na lewym górnym narożu ramy skrzydła wchodzi teraz w tuleję łożyskową 38' (górną) od strony naroża ramy. Odpowiednio dotyczy to sworznia przestawnego 69 ruchomej części okucia 66 na lewym dolnym narożu ramy skrzydła, który wchodzi w oddaloną od naroża ramy tuleję łożyskową (górną) na ramie stałej. Skrzydło jest zaryglowane przy tym na ramie stałej.

Poniżej jest opisany za pomocą fig. 12 do fig. 15 kolejny przykład wykonania okna według wynalazku. W przypadku tego okna chodzi o tak zwane okno odstawiane, ponieważ posiada ono także funkcję obracania w celu otwierania. Opisane są znowu tylko różnice wcześniej opisanych wykonań i użyte takie same oznaczenia dla analogicznych części konstrukcyjnych.

Na czterech kątownikach narożnych ramy skrzydła 20, w obszarze bliskim narożu ramy na odcinku ramienia pionowego jest przewidziana prowadnica sankowa 160, w którą jest wprowadzona lub daje się wprowadzić płytka sankowa 162 urządzenia odstawiającego. Wprowadzona w prowadnicę sankową 160 płytka sankowa 162 jest przesuwna w prowadnicy sankowej 160 zasadniczo w kierunku prostopadłym do płaszczyzny ramy skrzydła. Płytka sankowa 162 jest utworzona przez odcinek części z blachy, ułoży skowanej obrotowo wokół pionowej osi obrotu za pomocą części okucia 34 na narożu ramy na ramie stałej (podobnie do blachy 126 w przykładzie wykonania na fig. 8 do fig. 11). Na prawym ramieniu skrzydła jest zamocowana płytka sankowa 162 na dolnym lub górnym narożu zawsze wewnątrz przyporządkowanej prowadnicy sankowej 160. Płytka sankowa 162 posiada jarzmo 164 nachylone względem kierunku pionowego, w którym jest prowadzony sworzeń 166 określany także jako nadążacz jarzma. Sworzeń 166 jest zamocowany na zabieraku 50, przesuwnym w kierunku pionowym.

Na przeciwległej stronie (lewa strona na fig. 12) dolna lub górna płytka sankowa 162 jest trwale przykręcona na ramie stałej 12 za pomocą śruby 168. Gdy okno jest zamknięte przez obracanie, płytki sankowe 162 są zamocowane w swoich prowadnicach sankowych 160. Jarzma 164 tych płytek sankowych są o tyle zmodyfikowane w stosunku do jarzm płytek sankowych na prawej stronie, że w środkowym odcinku jarzm jest przewidziane wybranie przelotowe dla sworznia lub nadążacza jarzma 166, które jest otwarte w kierunku do wnętrza pomieszczenia. Dzięki temu sworzeń 166, o ile jest umieszczony w obszarze pionowym wybrania przelotowego, może się w jarzmo wsunąć lub z niego wysunąć.

Opisane części umożliwiają tak zwane otwieranie przez odstawianie skrzydła względem ramy stałej, przy którym skrzydło oddala się od ramy stałej w kierunku wnętrza pomieszczenia, przy czym pozostaje swoją płaszczyzną ramy skrzydła w położeniu równoległym do płaszczyzny ramy stałej. Oprócz tego otwierania przez odstawienie skrzydła jest także możliwe

182 439 normalne otwieranie przez obracanie skrzydła. Zasada sposobu działania części okucia umożliwiających otwieranie przez obracanie lub otwieranie przez odstawienie jest szczegółowo objaśniona w DE 30 43 925 Al, którego ujawnienie całkowicie należy do ujawnienia tego zgłoszenia.

W położeniu gotowości do obracania odpowiednio do fig. 12 sworznie 166 są umieszczone w środkowym obszarze jarzma. Rama skrzydła jest nieznacznie odsuwana od ramy stałej. Sworznie 166 na lewym ramieniu pionowym ramy skrzydła są umieszczone na górze wybrania przelotowego jarzma 170, tak że sworznie 166 podczas otwierania przez obracanie skrzydła mogą wychodzić z jarzma 164 i odpowiednio lewa dolna i lewa górna płytka sankowa 162 może wyjść z prowadnicy sankowej 160. Podczas zamykania otwartego przez obracanie skrzydła płytki sankowe 162 wchodzą znowu w swoją prowadnicę sankową 160 i odpowiednio sworznie 166 wchodzą w swoje jarzmo 164.

Podczas ruchu powodującego otwieranie przez obracanie lub ruchu powodującego zamykanie przez obracanie skrzydła płytki sankowe 162 i prowadnice sankowe 160 na ramieniu pionowym skrzydła bliskiemu osi obrotu służą jako człony łączące pomiędzy ramą skrzydła i dolnym lub górnym przegubem obrotowym, które jak w przykładzie wykonania na fig. 1 do fig. 6 są utworzone przez części okucia 34 zamocowane na ramie stałej, trzpień łożyskowy 42 i tuleję prowadzącą 172 wykonaną jednoczęściowo z płytką sankową 162. Względne położenie płytki sankowej 162 i prowadnicy sankowej 160 jest ustalane za pomocą sworznia lub nadążacza jarzma 166.

Gdy uchwyt 82 przy zamkniętym skrzydle jest obrócony o 90° przeciwnie do kierunku ruchu wskazówek zegara, wtedy sworznie 166 poruszają się na prawym ramieniu pionowym skrzydła w górę i sworznie 166 poruszają się na lewym ramieniu pionowym skrzydła w dół w obszarze końcowym jarzma 164, który jest położony na przedniej stronie okna od strony wnętrza pomieszczenia, bliżej niż drugi obszar końcowy jarzma. To powoduje wymuszenie, że rama skrzydła jest naciskana w kierunku od ramy stałej dzięki odpowiedniemu przesunięciu względnemu pomiędzy prowadnicą sankową 160 i płytką sankową 162, tak że pomiędzy ramą skrzydła i ramą stała powstaje obiegająca całą ramę skrzydła szczelina powietrzna. W tym położeniu uchwytu 82 system okuć znajduje się w tak zwanym położeniu odstawienia.

Gdy uchwyt 82 przy zamkniętym skrzydle jest obrócony z położenia pokazanego na fig. 12 o 90° w kierunku ruchu wskazówek zegara, wtedy sworznie 166 poruszają się na prawym ramieniu pionowym skrzydła w swoich jarzmach 164 w dół i sworznie na lewym ramieniu pionowym ramy skrzydła poruszają się w swoich jarzmach 164 w górę w odcinku końcowym jarzma oddalonym od wnętrza pomieszczenia. Z tego powodu skrzydło jest dociskane do ramy stałej. W tym położeniu uchwytu 82 system okuć znajduje się w położeniu zaryglowania lub zamykania.

Nie tylko w położeniu zaryglowania lub zamykania lecz także w położeniu odstawienia otwieranie okna przez obracanie nie jest możliwe, ponieważ sworznie 166 na lewym ramieniu ramy skrzydła są umieszczone powyżej lub poniżej wybrania przelotowego 170 w jarzmie 164 i przy tym są w trwałym zaczepieniu z jarzmem 164.

We wszystkich powyższych wykonaniach okna według wynalazku system okuć można alternatywnie lub dodatkowo uruchamiać za pomocą silnika. Odpowiednio do przykładu wykonania przedstawionego na fig. 16 i fig. 17 silnik napędowy może być osadzony w wewnętrznym wybraniu przewidywanego kątownika narożnego ramy. O ile, jak wyżej opisano jest przewidywany zamknięty obieg siły, na przykład za pomocą prętów pracujących na ściskanie 84, w celu uruchomienia całego systemu okuć okna wystarczy pojedynczy silnik. Ale można zrezygnować także z zamkniętego obiegu siły, a więc usunąć wcześniej wspomniane pręty pracujące na ściskanie i zamiast nich w każdym kątowniku narożnym ramy przewidzieć odpowiedni silnik napędowy 182.

Silnik napędowy 182 przedstawiony na fig. 16 i fig. 17 jest umieszczony w poziomym odcinku ramienia kątownika narożnego ramy skrzydła 20 i posiada poziomą oś obrotu silnika. Na silniku jest zamocowana za pomocą kołnierza przekładnia redukcyjna 184, która jest

182 439 napędzana przez nie pokazany, położony w kierunku poziomym wał napędowy silnika. Przekładnia redukcyjna napędza położony w kierunku poziomym wałek napędowy z gwintem 186, na którym jest ułoży skowany obrotowo zabierak 188 z odpowiednim gwintem wewnętrznym. Przy obrocie względnym pomiędzy zabierakiem 188 i wałkiem z gwintem 186 dochodzi do wymuszonego przesunięcia zabieraka 188 odpowiedniego do skoku gwintu wałka z gwintem.

Zabierak 188 wchodzi ciągnącym się w dół odcinkiem zazębiania 190 w człon łączący 60, łączący zabierak 50 z członem przenoszącym siłę 48, a mianowicie w odpowiednie wybranie członu łączącego. W tym celu jest przewidziany odpowiedni otwór przelotowy pomiędzy wydrążeniem 180 i kanałem prowadzącym 46. Jest zrozumiałe, że silnik 182 lub zabierak 188 może także być zazębiony w wielu innych miejscach członu łączącego 60 lub zabieraka 50, na członie przenoszącym siłę 48 lub także na pręcie pracującym na ściskanie. W przypadku silnika 182, w przedstawionym przykładzie wykonania chodzi o silnik elektryczny, który za pomocą zaznaczonego przewodu doprowadzającego jest zasilany prądem. Silnik może być także silnikiem o innej zasadzie działania, na przykład silnikiem pneumatycznym lub silnikiem hydraulicznym.

Powyższe wykonanie pokazuje wyraźnie, że wynalazek oferuje system o konstrukcji quasi zespołowej, przy zastosowaniu mało różniących się części składowych o różnych funkcjach, za pomocą którego może być wytwarzana duża liczba różnych okien. Dzięki doborowi kątowników narożnych ramy skrzydła stosowanych do montażu ram skrzydeł jest ustalane funkcjonowanie odnośnych systemów okuć okiennych, a więc typ okna.

Lewy dolny kątownik narożny ramy skrzydła 20 na fig. 2 może być zastosowany nie tylko w oknie obrotowym, w którym części okucia muszą spełniać tylko funkcję ryglowania skrzydła na ramie, lecz także w oknie wychylno-obrotowym i także są stosowane w oknie wychylnym, w którym jego części okuć z odpowiednią częścią okucia 34 od strony ramy skrzydła tworzą łożysko wahliwe, zależnie od położenia systemu okuć także wykonują funkcję ryglowania. Takie same kątowniki narożne ramy skrzydła można stosować także jako prawy górny kątownik narożny ramy skrzydła w oknie wychylnym, w którym jego części okucia służą tylko do zaryglowania skrzydła na ramie stałej.

Także zasada budowy pozostałych, w opisanych przykładach wykonania, zastosowanych kątowników narożnych ramy skrzydła jest zasadniczo taka sama; te kątowniki narożne ramy skrzydła różnią się (abstrahując od „różnic w symetrii”) przede wszystkim tym, czy ruchoma część okucia 66 lub która ruchoma część okucia 66 jest umieszczona na zabieraku 50 ruchomym w kierunku pionowym lub w kierunku poziomym. Wszystkie ramy stałe w opisanych przykładach wykonania mogą być identyczne; kątowniki narożne ramy skrzydła posiadają odpowiednio talde same części okucia 34 od strony ramy stałej.

182 439

FIG. 12

182 439

FIG. 8

69α ⁽20 i ^L22 ^22 ^L26 20 ^? 102^ '-38'

182 439

FIG. 5

FIG. 6

182 439

FIG. 3

182 439

FIG. 1

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Zamknięcie otworu ściennego w budynku z ramą stałą i ramą skrzydła lub skrzydłem ułożyskowanym ruchomo na ramie stałej za pomocą systemu okuć, przy czym rama stała i/lub rama skrzydła składają się z prefabrykowanych kątowników narożnych i z łączących je prostych poprzeczek ramy i przy czym pomiędzy ramą stałą i ramą skrzydła, w prefabrykowanych kątownikach narożnych lub na nich są umieszczone, części okucia, znamienne tym, że z kątownikami narożnymi (20) są połączone kierownice narożne (44), przy czym poprzeczki ramy (22) od strony skrzydła są zaopatrzone w odporne na ściskanie człony przenoszące siłę (84) usytuowane wzdłuż całej długości poprzeczki, które przylegają od strony czołowej do członów przenoszących siłę (48) kierownic narożnych (44).
2. Zaniknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że kątowniki narożne ramy (16; 20) są połączone z poprzeczkami ramy (18; 22) za pomocą połączeń wtykowych (24), przy czym przeważnie poprzeczki ramy (18; 22) i kątowniki narożne (16; 20) przylegają do siebie na powierzchniach czołowych prostopadłych do kierunku wzdłużnego poprzeczki i kątowniki narożne (16; 20) są zaopatrzone w wypusty wtykowe (26) wystające nad ich powierzchnią czołową (28), które wchodzą w odpowiednie wybrania wtykowe poprzeczek ramy (18; 22).
3. Zamknięcie otworu ściennego w budynkach według zastrz. 1, znamienne tym, że rama stała (12) i rama skrzydła (14) są wykonane z kątowników narożnych ramy (16; 20) i łączących je poprzeczek ramy (18; 22), przy czym długości ramion kątowników narożnych ramy (16; 20) są odpowiednio równe sobie, a powierzchnie czołowe poprzeczki (18) ramy stałej (12) zasadniczo leżą w tej samej płaszczyźnie (32) co odpowiednie powierzchnie czołowe (30) poprzeczki (22) ramy skrzydła (14).
4. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 3, znamienne tym, że w przypadku okucia obrotowego obydwa kątowniki narożne ramy (16; 20) od strony osi obrotu są zaopatrzone w część okucia w postaci łożyska obrotowego (34; 72; 42) i że obydwa kątowniki narożne ramy (16; 20) oddalone od osi obrotu są zaopatrzone w część okucia (66).
5. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 3, znamienne tym, że w przypadku okucia wahliwego obydwa kątowniki narożne ramy (16; 20) od strony osi wychylenia są zaopatrzone w część okucia w postaci łożyska obrotowego (34; 72; 100), i że obydwa kątowniki narożne ramy (16; 20) odległe od osi wychylenia są zaopatrzone w część okucia (66).
6. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 3, znamienne tym, że w przypadku okucia wychylno-obrotowego górny kątownik narożny ramy (16; 20) od strony osi obrotu posiada część okucia (150), która usytuowana jest w przynależnej części okucia (146).
7. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że odporne na ściskanie człony przenoszące siłę (84) usytuowane w poprzeczkach ramy (22) są wykonane w postaci ułożyskowanych przesuwnie wzdłuż poprzeczek ramy (22) prętów pracujących na ściskanie (84), które posiadają przynajmniej jeden wypust ryglujący do zazębienia z częścią okucia od strony ramy stałej.
8. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 7, znamienne tym, że poprzeczki ramy (22) mają taką samą długość jak pręty pracujące na ściskanie (84).
9. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 4 albo 5, albo 6, znamienne tym, że przynajmniej kątowniki narożne ramy (20), które są zaopatrzone w ruchomą część okucia (66; 150; 166), przynajmniej w jednym z dwóch swoich ramion kątowych posiadają zabierak (50), przy czym zabierak (50) w ramieniu (128) z jednej strony jest połączony z członem przenoszącym siłę (48) kierownicy narożnej (44) i z drugiej strony jest połączony z ruchomą częścią okucia (66; 150; 166).

182 439
10. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 5, znamienne tym, że posiada tuleję prowadzącą (72) współśrodkową z osią obrotu lub osią wychylenia zamocowaną na kątowniku narożnym ramy dla części okucia (66; 42; 100) umieszczonej ruchomo lub nieruchomo na kątowniku narożnym ramy.
11. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że ruchoma część okucia przynajmniej jednego kątownika narożnego ramy (20) składa się z wypustu w postaci sworznia (150; 166), wystającego prostopadle do powierzchni obwodowej przylgi, do zazębienia z przynależną częścią okucia (146; 162), czyli częścią na stałe ułożyskowaną obrotowo na ramie stałej (12), zwłaszcza nożycami wychylnymi (122) lub częścią realizującą ruch odstawienia.
12. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że kątownik narożny ramy (20) jest zaopatrzony w zakrzywiony kanał prowadzący (46) dla członu przenoszącego siłę (48), który przynajmniej na zewnętrznej stronie zakrzywienia jest zamknięty.
13. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że poprzeczki ramy (22) stanowią wydrążone profile, przy czym w przelotowym wydrążonym profilu jest zamocowany pręt pracujący na ściskanie (84).
14. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że system okuć jest uruchamiany ręcznie, zwłaszcza za pomocą uchwytu (82).
15. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 1, znamienne tym, że system okuć jest połączony z silnikiem (182).
16. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 15, znamienne tym, że kątowniki narożne ramy (20) zaopatrzone są w ruchome części okucia, jednakże przeważnie wszystkie kątowniki narożne ramy (20) są zaopatrzone w przynajmniej jeden silnik napędowy (182).
17. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 15, znamienne tym, że tylko jeden z kątowników narożnych ramy (20), przeważnie kątownik narożny ramy (20) tworzący łożysko narożne (34; 72, 100) jest zaopatrzony w silnik napędowy (182), napędzający człony obiegającego łańcucha przenoszącego siłę (48; 84).
18. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 15 albo 16, albo 17, znamienne tym, że silnik napędowy (182) jest osadzony w wewnętrznym wybraniu (180) kątownika narożnego ramy (20).
19. Zamknięcie otworu ściennego w budynku według zastrz. 15 albo 16, albo 17, znamienne tym, że silnik napędowy (182) posiada wałek napędowy z gwintem (186) i że człon przenoszący siłę (48) kierownicy narożnej (44) jest napędzany za pomocą zabieraka (188), wałka napędowego z gwintem (186), przeważnie z równoległym układem osi wałka i kierunku ruchu członu przenoszącego siłę.

* * *