PL183866B1 - Zawias drzwiowy lub okienny - Google Patents

Abstract

1. Zawias drzwiowy lub okienny z przybija- na do stalej ramy czescia ramowa, z przybijana do skrzydla czescia skrzydlowa oraz z trzpieniem osio- wym, którego konce wchodza w tuleje lozyskowe, z których co najmniej jedna ma na swym obwodzie zewnetrznym wystepy ustalajace, wspólpracujace z wpustami ustalajacymi, umieszczonymi w podluz- nym, rozciagajacym sie poprzecznie do osi trzpie- nia, wybraniu ustalajacym czesci zawiasu, zna- mienny tym, ze tuleja lozyskowa (16, 17) ma ksztalt pierscienia kolowego lub o ksztalcie kwa- dratowym, zas wystepy ustalajace (19 do 19") sa rozmieszczone na obwodzie w wiecej niz dwóch kierunkach, przy czym wybranie ustalajace (21) czesci (1 2 , 14) zawiasu ma co najmniej jeden, dopa- sowany do kolowego wzglednie kwadratowego obwodu tulei lozyskowej (16, 17), gladki odcinek scianki (22), w którym umieszczone sa wpusty ustalajace (20, 20', 20") dla co najmniej czesci wy- stepów ustalajacych (19 do 19"). F IG . 1 PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest zawias drzwiowy lub okienny, z przybijaną do stałej ramy częścią ramową z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową oraz z trzpieniem osiowym, którego końce wchodzą w tuleje łożyskowe, z których co najmniej jedna ma na swym obwodzie zewnętrznym występy ustalające, współpracujące z wpustami ustalającymi, umieszczonymi w podłużnym, rozciągającym się poprzecznie do osi trzpienia, wybraniu ustalającym części zawiasu.

W zawiasie drzwiowym o podanych wyżej cechach, znanym z europejskiego zgłoszenia patentowego nr EP-B-0 223 186, występy ustalające i wpusty ustalające tworzą uzębienia, które znajdują się na płaskich, wzajemnie przeciwległych powierzchniach części zawiasu. Ich podłużne wybrania ustalające są wskutek tego prostokątne. Z uwagi na brak miejsca, uzębienie musi być płaskie. W związku z tym skuteczność połączenia jest niewielka, zaś tolerancje łatwo przekraczają dopuszczalne wartości, ponieważ narzędzia, jakie stosuje się do wykonania uzębień, podlegają zużyciu. Pociąga to za sobą konieczność częstszej wymiany narzędzi, co podwyższa koszty wytwarzania znanego zawiasu drzwiowego.

Celem wynalazku jest takie udoskonalenie zawiasu drzwiowego lub okiennego o podanych na wstępie cechach, aby skuteczność obsadzenia tulei łożyskowych w częściach zawiasu była większa, a koszty wytwarzania zawiasu niższe.

Zawias drzwiowy lub okienny według wynalazku ma tuleję łożyskową w kształcie pierścienia kołowego lub o kształcie kwadratowym, zaś występy ustalające ma rozmieszczone na obwodzie w więcej niż dwóch kierunkach, przy czym wybranie ustalające części zawiasu ma co najmniej jeden, dopasowany do kołowego względnie kwadratowego obwodu tulei łożyskowej, gładki odcinek ścianki, w którym umieszczone są wpusty ustalające dla co najmniej części występów ustalających.

Korzystnie, występy ustalające mają różną długość, odpowiednio do różnych ustawień tulei łożyskowej w podłużnym wybraniu ustalającym, przy czym różnicę w długości występów ustalających są rzędu milimetrów.

Korzystnie, co najmniej jeden występ ustalający jest od strony zawiasu zaokrąglony odpowiednio do kołowego obwodu tulei łożyskowej, przy czym z występem ustalającym sąsiaduje ogranicznik, zaokrąglony odpowiedniego do kołowego obwodu tulei łożyskowej.

Korzystnie, tuleją łożyskową mą na swym obwodzie występ stabilizujący, wchodzący we wpust ustalający.

Korzystnie, występy ustalające i/lub występ stabilizujący i/lub ogranicznik stanowią żebra, mające w przybliżeniu długość tulei, zaś wpusty ustalające stanowią rowki, mające w przybliżeniu długość tulei.

Korzystnie, trzy występy ustalające są rozmieszczone co 90 stopni na obwodzie tulei łożyskowej, a oba zewnętrzne występy są przesunięte równolegle względem siebie, przy czym zwłaszcza wybranie ustalające ma trzy, rozmieszczone co 90 stopni na jego obwodzie, wpusty ustalające.

Korzystnie, oba zewnętrzne wpusty są przesunięte równolegle względem siebie, odpowiednio do równoległego przesunięcia dwóch zewnętrznych występów ustalających, przy czym co najmniej oba zewnętrzne wpusty ustalające mają głębokość odpowiadającą długości najdłuższego z występów ustalających.

Korzystnie, wybranie ustalające w części zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej.

Korzystnie, każde z wybrań ustalających obu części zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej.

Dla wynalazku istotne jest to, że tuleja łożyskowa ma kształt pierścienia kołowego lub kształt kołowy. Rozmieszczone na obwodzie występy ustalające mogą wówczas mieć stosunkowo dużą długość ze względu na znane uzębienie, co poprawia skuteczność mocowania. Poza tym przedziały tolerancji występów ustalających i wpustów ustalających mogą być większe, w związku z czym zużycie narzędzia nie może powodować przekroczenia tolerancji już po krótkim okresie użytkowania. Zawias ma tę zaletę, że kątowe przestawienie tulei łożyskowej powoduje przestawienie tylko w jednym kierunku. Eliminuje to niekorzystne zjawisko, występujące w mimośrodowych tulejach łożyskowych, które polega na tym, że każde kątowe przestawienie takiej tulei łożyskowej prowadzi do jednoczesnych zmian położenia

183 866 w dwóch kierunkach, w związku z czym nie można zrealizować wzajemnie niezależnych przemieszczeń w dwóch kierunkach, mianowicie w kierunku poziomym, równoległym do skrzydła, i w kierunku docisku skrzydła.

Aby w wyniku przemieszczenia tulei łożyskowej w kilka pozycji kątowych uzyskać różne ustawienia wewnątrz podłużnego wybrania ustalającego części zawiasu, korzystne jest, jeżeli występy ustalające mają różną długość, odpowiednio do różnych ustawień tulei łożyskowej w podłużnym wybraniu ustalającym. Występy o zróżnicowanej długości przyczyniają się do tego, że tuleja łożyskowa może zajmować wyłącznie określone położenia, różniące się wzajemnie. Wykorzystuje się tu fakt, że dłuższy występ nie może zmieścić się tam, gdzie przewidziany jest występ krótszy.

Zawias można tak ukształtować, że różnice w długości występów ustalających są rzędu milimetrów. Milimetrowe stopniowanie jest wystarczające, aby na przykład regulować parametry docisku skrzydła do ramy lub ustawienie skrzydła równolegle do ramy.

Jeżeli co najmniej jeden występ ustalający jest od strony zawiasu zaokrąglony odpowiednio do kołowego obwodu tulei łożyskowej, wówczas występ ten może być usytuowany wewnątrz kołowego obwodu tulei łożyskowej, mianowicie tak, że przylega on do tego obwodu kołowego. Służy on wtedy do podparcia tulei łożyskowej na zawiasie, co zwiększa wytrzymałość zawiasu na obciążenia, na przykład w postaci momentów przechyłowych.

Poprawę podparcia tulei łożyskowej na zawiasie możną osiągnąć również tak, że z występem ustalającym sąsiaduję ogranicznik, zaokrąglony odpowiedniego do kołowego obwodu tulei łożyskowej. Ogranicznik, podobnie jak zaokrąglony występ ustalający, powoduje zwiększenie powierzchni tulei łożyskowej, podlegających działaniu sił, wskutek czego występy ustalające, które generalnie biorą udział w przenoszeniu obciążeń z tulei łożyskowej na część zawiasu, zostają odciążone, zwłaszcza przy obciążeniach przechyłowych, spowodowanych przez skrzydło, na przykład przy otwieraniu drzwi.

Szczególnie korzystne jest jednak, jeżeli tuleja łożyskowa ma na swym obwodzie występ stabilizujący, wchodzący we wpust ustalający. Ten występ ustalający może jednocześnie służyć do ustalenia pozycji tulei łożyskowej, jeżeli występy ustalające są tak usytuowane, że we wszystkich przewidzianych położeniach obrotowych tulei łożyskowej nie wszystkie współpracują z nią kształtowo, zatem nie wszystkie przyczyniają się do zabezpieczenia jej położenia w zawiasie. W tym przypadku występ stabilizujący przejmuje rolę występu ustalającego.

Możliwe jest także takie ukształtowanie występów i wpustów ustalających, że rozciągają się one tylko na części długości tulei. Elementy, zaopatrzone w takie występy i wpusty, można wykonać na przykład techniką wtryskową.

Stabilizację położenia tulei łożyskowej wewnątrz wybrania ustalającego części zawiasu można osiągnąć przez to, że trzy występy ustalające są rozmieszczone co 90 stopni na obwodzie tulei łożyskowej, a oba zewnętrzne występy są przesunięte równolegle względem siebie. Trzy występy ustalające pozwalają zrealizować trzy różne ustawienia tulei łożyskowej wewnątrz podłużnego wybrania ustalającego części zawiasu. Powstałe w ten sposób potrójne stopniowanie umożliwia realizację wystarczająco wielu pozycji tulei łożyskowej, jednocześnie zapewnia wystarczającą masywność względnie wystarczające długości w obszarze występów i wpustów. W tym przypadku cała długość uczestniczących elementów jest wykorzystana do przenoszenia sił, występujących podczas użytkowania zawiasu, co zmniejsza zużycie łożyska i ułatwia wytwarzanie, ponieważ odnośne elementy można wytwarzać techniką wyciskania współbieżnego.

Odpowiednio do wykonania tulei łożyskowej z trzema występami ustalającymi zawias można tak ukształtować, że wybranie ustalające ma trzy, rozmieszczone co 90 stopni na jego obwodzie, wpusty ustalające. Rozmieszczenie wpustów odpowiada zatem rozmieszczeniu występów.

Zwłaszcza z uwagi ’ na wspomniane wyżej dopasowanie zawias może być ukształtowany tak, że oba zewnętrzne wpusty są przesunięte równolegle względem siebie, odpowiednio do równoległego przesunięcia dwóch zewnętrznych występów ustalających.

Jeżeli zawias jest ukształtowany tak, że co najmniej oba zewnętrzne wpusty ustalające mają głębokość odpowiadającą długości najdłuższego z występów ustalających, w obu poło183 866 żeniach tulei łożyskowej, odpowiadających tym wpustom, najdłuższy występ ustalający może odpowiednio wchodzić w każdy z tych wpustów, co zwiększa skuteczność zmontowania tulei łożyskowej z częścią zawiasu, dzięki czemu dużą długość najdłuższego występu ustalającego można wykorzystać do dwóch lub trzech możliwych ustawień tulei łożyskowej w części zawiasu, powodując tym samym zwiększenie stabilności.

Wspomnianą korzyść osiąga się zwłaszcza wówczas, gdy wybranie ustalające w części zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej. Ukształtowanie wybrania ustalającego w części zawiasu na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej ma przede wszystkim tę zaletę, że liczba możliwych pozycji tulei łożyskowej w części zawiasu ulega podwojeniu. Zamiast na przykład trzech możliwych ustawień tulei łożyskowej w części zawiasu można zrealizować sześć różnych ustawień, tak że bazując na centralnym położeniu zerowym w każdym kierunku można uzyskać trzy kolejne ustawienia tulei łożyskowej wewnątrz podłużnego wybrania ustalającego części zawiasu.

Jeżeli każde z wybrań ustalających obu części zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej, wówczas, począwszy od centralnego ustawienia zerowego, skrzydło można przestawiać zarówno na przykład w kierunku prostopadłym do płaszczyzny skrzydła w sześć różnych pozycji dociskowych, jak też w kierunku poziomym, równolegle do skrzydła, również w sześć różnych pozycji. W żadnym ze wspomnianych przypadków, regulacja tulei łożyskowej wewnątrz podłużnego wybrania ustalającego nie przeszkadza w przestawianiu skrzydła w kierunku pionowym, równolegle do skrzydła, jeżeli wybranie to znajduje się na przykład w jednej ze skrzydłowych części zawiasu.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawias drzwiowy w pionowym przekroju wzdłużnym w osi Z, fig. 2 przekrój A-A z fig. 1, fig. 3 - przekrój B-B z fig. 1, fig. 4 - tuleję łożyskową w powiększonym przekroju, fig. 5a do 5g - ukazane schematycznie różne położenia montażowe tulei łożyskowej w części zawiasu, fig. 6 - przekrój odpowiadający fig. 3 z kwadratową tuleją łożyskową.

Zawias drzwiowy 10, przedstawiony na fig. 1 w widoku bocznym i częściowym przekroju, składa się w zasadzie z części ramowej 12 i części skrzydłowej 14. Część ramowa 12 jest przybita do stałej ramy 11, przedstawionej schematycznie na fig. 2. Trzpień stabilizujący 25 wchodzi w tę ramę 12, zaś zamocowanie jest zrealizowane za pomocą, nie przedstawionych, śrub mocujących, wkręcanych przez otwory mocujące 26 części ramowej 12 w stałą ramę 11. Część skrzydłowa 14 jest zaopatrzona w płytkę mocującą 27, zmontowaną ze sworzniem stabilizującym 28, który wchodzi w ukazane schematycznie skrzydło 13. Zamocowanie do, nie przedstawionego bliżej, skrzydła 13 jest zrealizowane za pomocą, nie przedstawionych, śrub mocujących, które przechodzą przez otwory mocujące 29. Otwory mocujące 29 są osłonięte płytą osłaniającą 30, przytwierdzoną za pomocą śruby regulacyjnej 31.

Montaż obu części 12, 14 zawiasu odbywa się za pomocą trzpienia osiowego 15 i dwóch tulei łożyskowych 16, 17, z których każda jest osadzona w wybraniu ustalającym 21 części 12, 14 zawiasu. Tuleje łożyskowe 16, 17 są nieprzelotowe, to znaczy ich odwrotne względem siebie końce są w zasadzie zamknięte, zaś na końcach zwróconych ku sobie obie tuleje są zaopatrzone w pierścieniowe kołnierze, którymi opierają się na obwodowym pierścieniu trzpienia osiowego 15, po jednym z każdej strony pierścienia 15'. Z drugiej strony każdy z pierścieniowych kołnierzy tulei łożyskowych 16, 17 przylega do czoła części 12, 14 zawiasu. Tuleje łożyskowe 16, 17 są wykonane z materiału o dobrych własnościach ślizgowych, dzięki czemu w obszarze względnego ruchu zawiasu drzwiowego 10 pomiędzy częściami 12, 14 zawiasu, tulejami łożyskowymi 16, 17 i trzpieniem osiowym 15 lub jego osiowym pierścieniem 15' powstają pary materiałowe, charakteryzujące się niewielkim tarciem. W celu regulacji sił przylegania w tym obszarze nad tuleją łożyskową 17 w wybraniu 21 umieszczona jest zaślepka 32.

Tuleje łożyskowe 16, 17, zastosowane w częściach 12, 14 zawiasu, są identycznie ukształtowane. Każda z tulei łożyskowych 16 lub 17 ma średnicę wewnętrzną, dopasowaną do średnicy zewnętrznej trzpienia osiowego 15. Zewnętrzny obwód tulei łożyskowych 16, 17 jest w zasadzie kołowy, co widać zwłaszcza na fig. 4. Na zewnętrznym obwodzie 18 tulei łożyskowej 16 rozmieszczone są występy ustalające 19 do 19. Te występy ustalające są

183 866 usytuowane względem siebie pod kątem prostym lub przesunięte względem siebie osiowo. Występ ustalający 19 leży jako jedyny na wysokości środka 33 względnie wzdłużnej osi tulei łożyskowej 16. Jest on najdłuższy i przesunięty o około 90 stopni względem obu pozostałych występów ustalających 19', 19, tak że te ostatnie umieszczone są po obu stronach występu ustalającego 19. Występ ustalający 19' nie leży na wysokości środka 33 tulei łożyskowej, lecz jest przesunięty o około połowę swej szerokości, równolegle do siebie, w kierunku występu

19. Odpowiednio przesunięty jest także występ 19, przy czym jego przesunięcie jest praktycznie równe szerokości. Wszystkie trzy występy 19 do 19 mająjednakową szerokość.

Występ 19 nie jest zaokrąglony, natomiast oba pozostałe występy 19', 19 mają zaokrąglone końce. Jest to zaokrąglenie o promieniu R, równym promieniowi R zewnętrznego obwodu tulei łożyskowej 16. Środki 34 promieni występu 19' i 35, występu 19’ ¹ leżą na wysokości środka 33 tulei 16 w kierunku poprzecznym do występu 19. Środek 34 promienia jest przesunięty względem środka 33 o l mm, natomiast środek 35 jest przesunięty względem środka 33 w drugą stronę o 2 mm. Mniejsze przesunięcie środka 4 w połączeniu z mniejszą długością występu 19' sprawia, że przy odpowiednim ustawieniu kątowym tulei 16 występ 19' może przylegać do kołowego odcinka 22 podłużnego wybrania ustalającego 21 części 12, zawiasu. To samo dotyczy przesunięcia o 2 mm, a zatem większego przesunięcia środka 35 promienia zaokrąglenia występu 19 dla innego ustawienia kątowego tulei łożyskowych 16, 17.

Ponadto tuleja łożyskowa 16, 17 jest zaopatrzona w występ stabilizujący 24, który leży naprzeciwko występu ustalającego 19, ale jest przesunięty względem niego równolegle o szerokość występu 19 w kierunku dłuższego z występów 19', 19. Współdziałanie występu stabilizującego 24 z występami ustalającymi 19 do 19 jest objaśnione w odniesieniu do fig. 5a do 5g.

Pomiędzy występem ustalającym 19 i sąsiadującymi z nim, przesuniętymi o 90 stopni, występami ustalającymi 19', 19 umieszczone są ograniczniki 23. Ogranicznikami tymi są występy, których zewnętrzny obwód 23' ma promień R, przy czym środki promieni pokrywają się ze środkami promieni dla występów 19', 19. Wskutek tęgo, powierzchnie zewnętrznych obwodów 23' ograniczników 23 tworzą wraz z powierzchniami zewnętrznych obwodów, zaokrąglonych na końcu, występów 19', 19, leżące na jednym promieniu obszary oporowe, z których jeden może za każdym razem, w różnych położeniach kątowych tulei łożyskowych 16, 17, opierać się na kołowym odcinku 22 wybrania ustalającego 21.

Podłużne wybrania ustalające 21 części 12, 14 zawiasu są jednakowe, jednak ich wzdłużne osie są różnie ustawione. Podczas gdy wybranie 21 części 12 zawiasu jest usytuowane prostopadle względem płaszczyzny skrzydła, wzdłużna oś wybrania 21 części skrzydłowej 14 zawiasu przebiega równolegle do płaszczyzny skrzydła. Przy zamkniętym skrzydle, wybrania 21 są obrócone względem siebie o 90°.

Każde z wybrań 21 składa się z dwóch odcinków kołowych 22, których środki promieni leżą na prostej, przechodzącej przez wzdłużną oś 15 zawiasu względnie trzpienia osiowego

15. Każdy ze środków promieni kołowego odcinka 22 jest oddalony o 3 mm od tej osi 15. Poza tym każde z wybrań 21 względnie każdy z kołowych odcinków 22 jest zaopatrzony we wpusty ustalające 20 do 20, tak że wybranie 21 ma w ogólności sześć wpustów ustalających 20 do 20. Te wpusty 20 do 20 są ukazane na fig. 3. Wpusty 20', 20 są na tyle długie, że mieści się w nich występ 19. Wpust 20 jest na tyle długi, że mieści się w nim występ stabilizujący 24, natomiast nie mieści się żaden inny występ. Poza tym wpusty ustalające 20', 20 są również przesunięte względem osi 15, podobnie jak występy 19', 19 względem środka 33.

Dotyczy to także wpustów ustalających 20 do 20 drugiego odcinka kołowego 22 przy założeniu, że są one usytuowane w układzie podwójnej symetrii lustrzanej. Wpusty ustalające 20 leżą zatem po obu stronach dłuższej poprzecznej osi wybrania 21. Wpusty ustalające 22' leżą po obu stronach krótszej poprzecznej osi wybrania 21, podobnie jak wpusty ustalające 20, są jednak odpowiednio przesunięte od tej osi w kierunku odpowiednich wpustów 20. Pomiędzy występem 19' względnie 19 i ogranicznikiem 23 znajdują się wybrania 23, o które opiera się końcówka żebra pośredniego, tworzącego wpust 20 względnie 20.

Dzięki opisanemu ukształtowaniu każda z tulei łożyskowych 16, 17 może być umieszczona w odpowiedniej części 12, 14 zawiasu w siedmiu położeniach, przedstawionych na fig. 5a do 5g. Środkowe położenie jest przedstawione na fig. 5d, na której widoczne są także

183 866 odpowiednie usytuowania wzdłużnych osi Z, X części ramowej 12 i części skrzydłowej 14 zawiasu. Względny obrót tulei łożyskowej 17 względnie również tulei łożyskowej 16 symbolizuje podwójna strzałka 36. W tym przypadku, co widać z usytuowania części ramowej 12 względem części skrzydłowej 14, środki podłużnych wybrań ustalających 21 obu tych części 12, 14 zawiasu leżą na jednej wysokości.

Jeżeli tuleja łożyskowa 17 zostanie obrócona o 90 stopni w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, wówczas występ ustalający 19 i występ stabilizujący 24 wchodzą odpowiednio we wpust 20' względnie 20, co uniemożliwia przemieszczenie tulei łożyskowej 17 w podłużnym wybraniu 21. Położenie tulei łożyskowej 17 jest stabilizowane poprzez oparcie zaokrąglonego końca występu 19 wraz z odpowiednim ogranicznikiem 23 na kołowym odcinku 22.

Dalszy obrót tulei łożyskowej 17 o następne 90 stopni, w stosunku do położenia przedstawionego na fig. 5c, nie jest możliwy, ponieważ występ 9 jest zbyt długi dla wpustu 20. Wskutek tego tuleja łożyskowa 17 jest przestawiana o kolejne 90 stopni, tak że może wejść we wpust 20, porównaj fig. 5b. W tym położeniu występ 19' opiera się stabilizująco swym zaokrągleniem i przyporządkowanym mu ogranicznikiem 23 na odcinku kołowym 22, przy czym tuleja łożyskowa jest jednak przesunięta w stosunku do położenia na fig. 5d. Dalsze przestawienie o 3 mm w kierunku dodatnim jest uwidocznione na fig. 5a, przy czym oba występy 19', 19 wchodzą we wpusty 20', 20, zaś występ stabilizujący 24 wchodzi we wpust 20.

Ponieważ wybranie 21 jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej, przy odpowiednim przekręcaniu tulei łożyskowej 17 z położenia ukazanego na fig. 5d w kierunku ruchu wskazówek zegara uzyskuje się odpowiednie ustawienia wewnątrz drugiego odcinka kołowego 22 wybrania 21 o minus 1 mm, patrz fig. 5g, o minus 2 mm, patrz fig. 5f, oraz o minus 3 mm, patrz fig. 5g. Taka siedmiostopniowa regulacja jest zazwyczaj wystarczająca do kompensacji tolerancji montażowych.

Przy skrajnych przestawieniach tulei łożyskowej 16, 17 w odniesieniu do normalnego położenia na fig. 5d trzy występy 19', 19 i 24 wchodzą w trzy wpusty 20 do 20. W ten sposób osiąga się skuteczne zablokowanie danego ustawienia. W obu pozostałych pozycjach, różniących się od położenia zerowego na fig. 5d, długi występ ustalający 19 w połączeniu z występem stabilizującym 24 wchodzi we wpusty 20', 20, zaś wolny w danym położeniu wpust opiera się swym zaokrągleniem i sąsiadującym z nim ogranicznikiem 23 na odcinku kołowym 22, tak że również w tych ustawieniach tulei łożyskowych 16, 17 zapewniona jest dobra stabilizacja.

Na figurze 6 te części, które odpowiadają częściom z fig. 3, są oznaczone takimi samymi odnośnikami. Widoczna jest tuleja łożyskowa 16, mająca w zasadzie kwadratowy przekrój względnie obszar obwodu zewnętrznego. Również ta tuleja łożyskowa 16 ma występy ustalające 19 do 19, podobnie jak tuleja łożyskowa przedstawiona na fig. 4. W stosunku do środka 33 względnie wzdłużnej osi 15 trzpienia osiowego 15 występy 19 do 19 są usytuowane w taki sam sposób. Dotyczy to również występu stabilizującego 24. Różnica polega jedynie na tym, że występy 19 do 19 i 24 wystają z płaskich powierzchni zewnętrznych, a ich końce nie są zaokrąglone, ponieważ nie są przeznaczone do dodatkowego podparcia.

Również występy ustalające 20 do 20 z przykładu wykonania części 12 zawiasu z fig. 6 są usytuowane analogicznie do wpustów ustalających 20 do 20 z fig. 3. Wybranie ustalające 21 części 12 zawiasu jest prostokątne z uwagi na kwadratowy kształt tulei łożyskowej 16. Wszystkie cztery powierzchnie prostokątnego wybrania są płaskie. Odpowiednio do tego uzyskuję się pozbawione luzu połączenie kwadratowej tulei łożyskowej z częścią 12 zawiasu w każdej z siedmiu możliwych pozycji tej tulei łożyskowej 17 wewnątrz wybrania ustalającego 21.

Rozumie się, że również tuleja łożyskowa 17 mogłaby mieć odpowiedni kształt prostokątny. Ogólnie rzecz biorąc, tuleja łożyskowa 17, a zatem tuleja zwrócona w stronę części 14 zawiasu, może mieć także przekrój w kształcie pierścienia kołowego lub odwrotnie. Taka tuleja łożyskowa o przekroju w kształcie pierścienia kołowego mogłaby być również osadzona w prostokątnym wybraniu ustalającym 21 z fig. 6, konstrukcja taka nie jest jednak dobrze stabilizowana

183 866

183 866

A-A

FIG. 5b

183 866

183 866 £G3l

183 866

A-A

³⁰ ®

FIGFL

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims (13)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Zawias drzwiowy lub okienny z przybijaną do stałej ramy częścią ramową, z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową oraz z trzpieniem osiowym, którego końce wchodzą w tuleje łożyskowe, z których co najmniej jedna ma na swym obwodzie zewnętrznym występy ustalające, współpracujące z wpustami ustalającymi, umieszczonymi w podłużnym, rozciągającym się poprzecznie do osi trzpienia, wybraniu ustalającym części zawiasu, znamienny tym, że tuleja łożyskowa (16, 17) ma kształt pierścienia kołowego lub o kształcie kwadratowym, zaś występy ustalające (19 do 19) są rozmieszczone na obwodzie w więcej niż dwóch kierunkach, przy czym wybranie ustalające (21) części (12, 14) zawiasu ma co najmniej jeden, dopasowany do kołowego względnie kwadratowego obwodu tulei łożyskowej (16, 17), gładki odcinek ścianki (22), w którym umieszczone są wpusty ustalające (20, 20', 20) dla co najmniej części występów ustalających (19 do 19”).
2. 2. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że występy ustalające (19 do 19”) mają różną długość, odpowiednio do różnych ustawień tulei łożyskowej (16, 17) w podłużnym wybraniu ustalającym (21).
3. 3. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 2, znamienny tym, że różnice w długości występów ustalających (19 do 19) są rzędu milimetrów.
4. 4. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej jeden występ ustalający (19', 19) jest od strony zawiasu zaokrąglony odpowiednio do kołowego obwodu tulei łożyskowej (1^, 17).
5. 5. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że z występem ustalającym (19) sąsiaduje ogranicznik (23), zaokrąglony odpowiednio do kołowego obwodu tulei łożyskowej (16,17).
6. 6. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że tuleja łożyskowa (16, 17) ma na swoim obwodzie występ stabilizujący (24), wchodzący we wpust ustalający (20).
7. 7. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 4 albo 5, albo 6, znamienny tym, że występy ustalające (19 do 19”) i/lub występ stabilizujący (24) i/lub ogranicznik (23) stanowią żebra, mające w przybliżeniu długość tulei, zaś wpusty ustalające (20 do 20) stanowią rowki, mające w przybliżeniu długość tulei.
8. 8. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że trzy występy ustalające (19 do 19) są rozmieszczone co 90 stopni na obwodzie tulei łożyskowej (1^, 17), i że oba zewnętrzne występy (19', 19) są przesunięte równolegle względem siebie.
9. 9. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że wybranie ustalające (21) ma trzy, rozmieszczone co 90 stopni na jego obwodzie, wpusty ustalające (20 do 20).
10. 10. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 9, znamienny tym, że oba zewnętrzne wpusty (20’, 20) są przesunięte równolegle względem siebie, odpowiednio do równoległego przesunięcia dwóch zewnętrznych występów ustalających (19,19).
11. 11. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że co najmniej oba zewnętrzne wpusty ustalające (20', 20) mają głębokość odpowiadającą długości najdłuższego z występów ustalających (19 do 19).
12. 12. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 1, znamienny tym, że wybranie ustalające (21) w części (12, 14) zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej.
13. 13. Zawias drzwiowy lub okienny według zastrz. 12, znamienny tym, że każde z wybrań ustalających (21) obu części (12) zawiasu jest ukształtowane na zasadzie podwójnej symetrii lustrzanej.

    183 866