PL187650B1 - Układ do mocowania elementu okuciowego - Google Patents

Abstract

1 Uklad do m ocow ania elem entu okuciow ego, zwlaszcza elem entu zaw iasow ego dla drzwi, okien i te- mu podobnych, na skladajacej sie z preta ksztaltow ego ramie, w którym to ukladzie elem ent okuciow y jest za- m ocow any na ramie, p rzy czym pret ksztaltow y je st po stronie zam ocow ania zaopatrzony w otw arty na zew natrz rowek ksztaltow y o przekroju ceow ym , zaw ierajacy skie- rowane ku sobie, ograniczajace otw ór ceowego row ka ksztaltowego, pasy brzegow e, zas elem ent zaw iasow y zawiera w spólpracujaca z pretem ksztaltowym czesc m ocujaca, której przyporzadkow any jest elem ent zaci- skow y, który za pom oca, co najm niej jednej, przechodza- cej przez otwór row ka ksztaltow ego sruby jest tak docia- gany do czesci m ocujacej, ze pasy brzegowe row ka ksztaltowego zostaja zacisniete pom iedzy czescia m ocu- jac a i elem entem zaciskow ym , zas czesc m ocujaca zosta- je unieruchom iona w zdluz preta ksztaltow ego, znam ien- ny tym, ze czesc m ocujaca (32, 36) przylega od zew natrz do pierwszego pasa brzegow ego (7) rowka ksztaltow ego (4), wchodzi przez otw ór (8) row ka ksztaltow ego (4) do jego w netrza i przylega od w ew natrz do przeciw leglego drugiego pasa brzegow ego (7 '), zas elem ent zaciskow y (40) przylega od zew natrz do drugiego pasa brzegow ego (7'), wchodzi przez otw ór (8) row ka ksztaltow ego do jego wnetrza i przylega od w ew natrz do przeciw leglego pierwszego pasa brzegow ego (7) FIG. 1 PL PL PL PL PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest układ do mocowania elementu okuciowego.

Korzystny przykład elementu okuciowego stanowi mocowana na ramie stałej lub na ramie skrzydła część zawiasu taśmowego dla drzwi, okien i temu podobnych.

Z niemieckiego opisu patentowego nr DE 30 15 354 A1 znany jest układ do mocowania elementu okuciowego, w którym rama stała i rama skrzydła składają się z kształtowników drewnianych, przy czym na każdym z boków, leżących naprzeciw siebie przy zamkniętym skrzydle, znajduje się ceowy rowek kształtowy, otwarty na zewnątrz, to znaczy w kierunku drugiej ramy. Element okuciowy stanowi w tym przypadku zawias taśmowy, którego oba płaskie elementy zawiasowe wychodzą z położonego przed ramą czopu i wchodzą pomiędzy kształtowniki ramy. Wewnątrz każdego ceowego rowka kształtowego umieszczony jest listwowy element zaciskowy. Śruby, ustawione poprzecznie do elementów zawiasowych względnie elementów zaciskowych, dociągają do siebie elementy zawiasowe i odpowiadające im elementy zaciskowe, wskutek czego skierowane do siebie pasy brzegowe ceowego rowka kształtowego zostają zaciśnięte pomiędzy odpowiednim elementem zawiasowym i odpowiednim elementem zaciskowym, zaś zawias zostaje w ten sposób zamocowany w dowolnym miejscu wzdłuż kształtownika.

Podobny układ do mocowania jest znany również z francuskiego opisu zgłoszeniowego nr FR 25 49 518, jednak w tym przypadku część mocująca elementu zawiasowego ma postać elementu kątowego, zachodzącego poprzez przednią krawędź kształtownika na przednią powierzchnię ramy skrzydła.

Elementy zaciskowe tego typu układów do mocowania elementów okuciowych wypełniają prawie całkowicie ceowy rowek kształtowy i nie mogą być przełożone przez otwór rowka. Wymagane jest raczej, aby zależnie od długości wprowadzać je od końca pręta kształtowego. Ten warunek z kolei pociąga za sobą konieczność ustawienia elementów zaciskowych, przed połączeniem stykających się ze sobą pod kątem prostym prętów kształtowych, w prostokątną ramę. W praktyce wytwarzania tego typu ram dla drzwi, okien i temu podobnych oraz ich zaopatrywania w okucia stanowi to czynnik zakłócający proces produkcyjny.

Celem wynalazku jest takie udoskonalenie opisanego wyżej typu układu do mocowania, aby element okuciowy mógł być mocowany w dowolnym momencie, bez względu na montaż ramy.

Układ do mocowania elementu okuciowego, zwłaszcza elementu zawiasowego dla drzwi, okien i temu podobnych, na składającej się z pręta kształtowego ramie, w którym to układzie element okuciowy jest zamocowany na ramie, przy czym pręt kształtowy jest po stronie zamocowania zaopatrzony w otwarty na zewnątrz rowek kształtowy o przekroju ceowym, zawierający skierowane ku sobie, ograniczające otwór ceowego rowka kształtowego, pasy brzegowe, zaś element zawiasowy zawiera współpracującą z prętem kształtowym część mocującą, której przyporządkowany jest element zaciskowy, który za pomocą, co najmniej jednej, przechodzącej przez otwór rowka kształtowego śruby jest tak dociągany do części mocującej, że pasy brzegowe rowka kształtowego zostają zaciśnięte pomiędzy częścią mocującą i elementem zaciskowym, zaś część mocująca zostaje unieruchomiona wzdłuż pręta kształtowego, według wynalazku charakteryzuje się tym, że część mocująca przylega od zewnątrz do pierwszego pasa brzegowego rowka kształtowego, wchodzi przez otwór rowka

187 650 kształtowego do jego wnętrza i przylega od wewnątrz do przeciwległego drugiego pasa brzegowego, zaś element zaciskowy przylega od zewnątrz do drugiego pasa brzegowego, wchodzi przez otwór rowka kształtowego do jego wnętrza i przylega od wewnątrz do przeciwległego pierwszego pasa brzegowego.

Korzystnie element zaciskowy jest z płaskiego materiału, wygiętego w płaszczyźnie poprzecznej do rowka kształtowego o odcinek, odpowiadający grubości pasów brzegowych rowka kształtowego i elementu zaciskowego.

Korzystnie część mocująca lub element zaciskowy ma w płaszczyźnie równoległej do pasów brzegowych wybranie w kształcie litery U.

Korzystnie część mocująca ma na swym wolnym końcu trzewik, wchodzący w rowek kształtowy.

Korzystnie element zawiasowy ma wzajemnie równoległe płaskie poziome powierzchnie ograniczające, zaś trzewik wystaje wzdłuż rowka kształtowego, w co najmniej jednym kierunku poza powierzchnie ograniczające.

Korzystnie wzajemnie równoległe płaskie poziome powierzchnie ograniczające rozciągają się na całym zarysie elementu zawiasowego.

Korzystnie na części mocującej względnie elemencie zaciskowym znajduje się kilka śrub, rozmieszczonych wzdłuż rowka kształtowego.

Korzystnie układ do mocowania elementu okuciowego według wynalazku stanowi układ do mocowania elementu zawiasowego i zawiera element zaciskowy lub stanowi układ do mocowania dwóch elementów zawiasowych i zawiera wspólny, rozciągający się na wysokości obu elementów zawiasowych, element zaciskowy z dwoma wybraniami w kształcie litery U.

Korzystnie w zewnętrznej powierzchni obejmowanego przez część mocującą pasa brzegowego i w zwróconej ku niemu powierzchni przylegania części mocującej, na całej długości współdziałania, równolegle do wzdłużnego kierunku rowka kształtowego, rozmieszczone są wczepione w siebie wzajemnie występy i wgłębienia do unieruchomienia części mocującej względem momentów obrotowych, występujących w płaszczyźnie pionowej, prostopadłej do płaszczyzny ramy.

Korzystnie występy mają postać biegnących wzdłuż kształtowników żeber, zaś wgłębienia mają postać biegnących wzdłuż kierunku wyprofilowania części mocującej, komplementarnych rowków·.

Korzystnie przez trzewik części mocującej, w odstępie względem jego zewnętrznego końca, przechodzi poprzecznie, co najmniej jedna śruba, w zasadzie równoległa do śrub, umieszczonych na części mocującej względnie elemencie zaciskowym.

Korzystnie śruba ma postać wkręta ustalającego.

Dzięki temu, że zarówno w części mocującej, jak też w elemencie zaciskowym przyleganie zachodzi na różnych stronach pasów brzegowych rowka kształtowego, konstrukcja może być tak ukształtowana, że zarówno element zaciskowy, jak tez część mocującą można wprowadzić do rowka kształtowego od zewnątrz w dowolnym miejscu pręta kształtowego, przy czym odpowiednio wyprzedzające obszary wchodzą od zewnątrz do rowka kształtowego i zachodzą za przeciwległy pas brzegowy rowka kształtowego. Zaciśnięcie pasów brzegowych zachodzi, podobnie jak w stanie techniki, pomiędzy częścią mocującą i elementem zaciskowym, z tą tylko różnicą, że przyleganie obu części zachodzi naprzemiennie, to znaczy raz od zewnątrz, a raz od wewnątrz. Zacisk ten nie ulega w ten sposób osłabieniu, natomiast ułatwia obsługę i wprowadzanie, ponieważ może ono następować w dowolnym miejscu od strony, na której znajduje się otwór rowka kształtowego, i żadne części nie muszą być najpierw wkładane od końca pręta kształtowego.

Aby można było łatwo zrealizować naprzemienne przyleganie elementu zaciskowego raz od wewnątrz, a raz od zewnątrz, korzystne jest jego wykonanie z płaskiego, odpowiednio wygiętego materiału.

Część mocującą i element zaciskowy można w zasadzie umieścić obok siebie wzdłuż ceowego rowka kształtowego, nie jest to jednak optymalne z uwagi na jednostronne zamocowanie.

187 650

W jednym z wariantów wynalazku element zaciskowy ma kształt litery U, zaś część mocująca, która musi krzyżować się z elementem zaciskowym, przechodzi przez wybranie w elemencie zaciskowym, co pozwala osiągnąć zaciśnięcie z obu stron części mocującej, patrząc wzdłuż ceowego rowka kształtowego. W innym wariancie kształt litery U jest przypisany części mocującej, przez którą przechodzi z kolei element zaciskowy.

Aby siła była przenoszona na jak największej powierzchni, zwłaszcza zaś by ramię momentu obrotowego było jak najkorzystniej ukształtowane, korzystne jest, jeżeli część mocująca tworzy na swym wolnym końcu trzewik, wchodzący w rowek kształtowy, w szczególności zaś, jeżeli element zawiasowy ma wzajemnie równoległe płaskie poziome powierzchnie ograniczające, zaś trzewik wystaje wzdłuż rowka kształtowego, w co najmniej jednym kierunku poza powierzchnie ograniczające względnie.

Części zawiasu są zazwyczaj wytwarzane poprzez wyciskanie tworzywa aluminiowego. Chociaż przenoszenie sil w części zawiasowej w powyższym rozwiązaniu jest korzystne, wycięcie kształtownika wyciskanego dla uzyskania mniejszego odstępu pomiędzy zwróconymi ku sobie, wzajemnie równoległymi powierzchniami ograniczającymi oznacza dodatkowy nakład pracy.

Dlatego też korzystne jest, jeżeli kształtownik odpowiedniej części zawiasowej jest po prostu cięty prostopadle do swego wymiaru wzdłużnego. Okazało się, że również zamocowanie jest w tym przypadku całkowicie wystarczające.

Korzystne jest rozmieszczenie wzdłuż rowka kształtowego kilku śrub, za pomocą których dociąga się do siebie część mocującą i elementu zawiasowego i element zaciskowy.

Układ do mocowania elementu okuciowego według wynalazku znajduje zastosowanie do prostego zawiasu dwuczęściowego lub do zawiasu trzyczęściowego, zwanego zawiasem taśmowym.

Wprowadzenie trzewika w rowek kształtowy przy współdziałaniu różnych powierzchni przylegania zapewnia wprawdzie pewne unieruchomienie elementu zawiasowego względem momentów obrotowych w płaszczyźnie pionowej, prostopadłej do płaszczyzny ramy. Nie da się jednak uniknąć występowania pewnych tolerancji przy wykonywaniu kształtowników. Zadane wymiary trudno jest utrzymać również z uwagi na późniejszą obróbkę powierzchniową, na przykład eloksalowanie i temu podobne operacje. Może zatem dojść do powstania pewnego luzu, wskutek czego przykładowo podczas dociągania śrub może nastąpić przekoszenie części mocującej, a co za tym idzie, mogą wystąpić błędy w ustawieniu wybrań, przeznaczonych do umieszczenia trzpieni.

Aby tego uniknąć, korzystne jest rozwiązanie, w którym na długości współdziałania, równolegle do wzdłużnego kierunku rowka kształtowego, rozmieszczone są wchodzące w siebie wzajemnie występy i wgłębienia, które umożliwiają jednoznaczne ustawienie części mocującej na danej ramie, niezależnie od ewentualnych odchyłek wykonawczych współpracujących ze sobą części. Te występy i wgłębienia mogą mieć w szczególności postać żeber względnie rowków.

Części mocujące mają kształt płaskich skrzydełek, które zależnie od ukształtowania współpracujących kształtowników ramy muszą być dodatkowo zaopatrzone we wgłębienia. Element zawiasowy wystaje stosunkowo daleko na zewnątrz ze swej części mocującej w obszarze śrub i sięga aż do obszaru trzpienia zawiasu. Obciążenie elementu zawiasowego siłą ciężkości działa poprzecznie do części mocującej, mającej kształt zbliżony do paska lub skrzydełka. Dlatego też w przypadku cięższych skrzydeł może dojść do tego, że część mocująca nieco się wygnie, w związku z czym skrzydło „zawiesi się” na niej, zaś szczelina pomiędzy ramą stalą i ramą skrzydła będzie szersza u góry niż u dołu.

Do kompensacji tego zjawiska korzystne okazało się zastosowanie elementów, za pomocą których osadzone są uchylnie części mocujące, znajdujące się na dolnym zawiasie skrzydła, co pozwala regulować szczelinę pomiędzy ramą stalą i ramą skrzydła. Wspomniane elementy mogą zwłaszcza zawierać, co najmniej jedną śrubę, która celem zmniejszenia zajmowanej przestrzeni może mieć postać wkrętu ustalającego.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku perspektywicznym dwa sąsiadujące ze sobą odcinki ramy,

187 650 połączone uchylnie ze sobą za pomocą zamocowanego według wynalazku zawiasu, fig. 2 układ mocujący w pierwszym przykładzie wykonania, w widoku z góry, fig. 3 - element okuciowy w widoku perspektywicznym, fig. 4 - współpracujący z nim element zaciskowy w widoku perspektywicznym, fig. 5 - uproszczony element zawiasowy w widoku perspektywicznym, fig. 6 - współpracujący z nim element zaciskowy w widoku perspektywicznym, fig. 7 parę elementów zawiasowych dla tak zwanego zawiasu trzyczęściowego, w widoku perspektywicznym, fig. 8 - współpracujący z nim element zaciskowy w widoku perspektywicznym, fig. 9 - element zawiasowy ramy stałej i ramy skrzydła w innym przykładzie wykonania, w widoku perspektywicznym, fig. 10 i 11 - obszary zaznaczone na fig. 9 w powiększeniu, fig. 12 - drzwi z „zawieszonym” skrzydłem w częściowym widoku z boku, fig. 13 i 14 - przekroje poziome wzdłuz linii ΧΙΙΙ-ΧΙΙΙ na fig. 12, oraz fig. 15 - element zawiasowy z fig. 13 względnie 14 w widoku perspektywicznym.

Na fig. 1 przedstawiony jest fragment ramy stałej 10 i fragment ramy 20 skrzydła drzwi, okna lub temu podobnych, które w przykładzie wykonania składa się z jednakowych wyciskanych prętów kształtowych 1 z tworzywa aluminiowego. Pręty kształtowe 1 zawierają wewnątrz prostokątną komorę kształtową 2, na której ściankach 3, leżących naprzeciw siebie przy zamkniętym skrzydle, wytłoczony jest od zewnątrz ceowy rowek kształtowy 4. Na zewnętrznej stronie ścianki 3 znajduje się również rowek 5 do umieszczenia uszczelki, która jednak nie ma znaczenia dla niniejszego wynalazku.

Ceowy rowek kształtowy 4 ma w kierunku prostopadłym do wzdłużnego wymiaru prętów kształtowych 1 podłużny prostokątny przekrój, którego dłuższy bok rozciąga się na głębokość szczeliny pomiędzy ramą stałą 10 i ramą 20 skrzydła. Żebro litery „C” względnie dłuzszy bok prostokątnego przekroju stanowi ścianka 3. Oba ramiona 6 litery „C” odpowiadają krótszym bokom, które na swych zewnętrznych końcach są zagięte o 90° i tworzą pasy brzegowe 7, 7', które są skierowane przeciwko sobie i które, gdyby się stykały, tworzyłyby drugi dłuższy bok prostokątnego przekroju. W rzeczywistości jednak pasy brzegowe 7, 7' pozostawiają między sobą, rozciągający się na całej długości prętów kształtowych 1, otwór 8 o stałej szerokości, ograniczony zwróconymi ku sobie, czołowymi powierzchniami 7 pasów brzegowych 7. Jak widać zwłaszcza na fig. 2, pasy brzegowe 7, 7' są równoległe do ścianki 3 i mają stałą grubość, odpowiadającą w przybliżeniu ściance 3.

Rama 20 skrzydła jest za pomocą zawiasów 30 połączona z ramą stalą 10 uchylnie wokół osi A zawiasu, biegnącej pionowo w miejscu zamontowania. W elementach zawiasowych 31, 35 każdego z zawiasów 30 osadzony jest nie przedstawiony trzpień. Trzpienie te umieszczone są w tulejach, które z kolei znajdują się w odpowiednich wybraniach elementów zawiasowych, z których jedno wybranie 19 jest ukazane na fig. 3.

Wprowadzenie elementu zawiasowego w rowek kształtowy i jego zamocowanie na odpowiednim, tworzącym wspornik ramy, pręcie kształtowym 1 są opisane w odniesieniu do elementu zawiasowego 35 skrzydła. Oczywiste jest jednak, że zamocowanie to jest odpowiednio ukształtowane dla elementu zawiasowego 31 ramy.

Element zawiasowy 35 składa się z części zawiasowej 37 z wybraniem 19 i wystającej z niej w bok części mocującej 36.

Do zewnętrznej powierzchni 9 pasa brzegowego 7 przylega powierzchnią przylegania 11 część mocująca 36 elementu zawiasowego 35 skrzydła. U podstawy pasa brzegowego 7 pręt kształtowy 1 ma boczne ograniczenie rowka uszczelniającego 5 w postaci występu 12, za który zachodzi odpowiedni występ 13 części mocującej 36. Część mocująca 36 wchodzi swego rodzaju wygiętym trzewikiem 38, rozciągającym się od powierzchni 11, 12 w kierunku zbliżonym do wzdłużnego wymiaru prostokątnego przekroju, od zewnątrz do wnętrza rowka kształtowego 4 i przylega na swym poziomym zewnętrznym końcu 38 znajdującą się na jego zewnętrznej krawędzi powierzchnią przylegania 14 do wewnętrznej powierzchni 15 przeciwległego pasa brzegowego 7'. Trzewik 38 tworzy na powierzchni przylegania 14 stopień 16, dosuwany do czołowej powierzchni 7 pasa brzegowego 7'. Część mocująca 36 jest zatem w dużym stopniu unieruchomiona powierzchniami 13, 16 w płaszczyźnie równoległej do ścianki 3.

187 650

Z częścią mocującą 36 współpracuje element zaciskowy 40, który może być wykonany na przykład z płaskiego materiału, ma kształt listwy i jest na wzdłużnej krawędzi, zwróconej ku pasowi brzegowemu 7, przegięty na odcinku 39, odpowiadającym jego grubości i grubości elementu zaciskowego 40. Element zaciskowy 40 przylega zatem zewnętrzną powierzchnią 42 przegiętej krawędzi 41 do wewnętrznej powierzchni 17 pasa brzegowego 7.

Wewnętrzną powierzchnią 44 płaskiej, nie wygiętej, drugiej krawędzi wzdłużnej 43 elementu zaciskowego 40 przylega on do zewnętrznej powierzchni 18 pasa brzegowego 7'.

Obie współpracujące części 36 i 40 przylegają zatem raz od zewnątrz, zaś drugi raz od wewnątrz do odpowiednich pasów brzegowych 7, 7'. Obie części muszą się wobec tego krzyżować, jak to uwidoczniono na fig. 2, gdzie obszar krzyżowania jest zaznaczony punktową linią w postaci elipsy 49. Aby układ ten można było zrealizować również przy symetrycznym działaniu sił, element zaciskowy 40 jest na swej wygiętej krawędzi 41 zaopatrzony w wybranie 45 w kształcie litery U, które jest przedstawione na fig. 4 i którego długość, patrząc w kierunku pręta kształtowego 1, odpowiada wysokości części mocującej 36. Część mocująca 36 może być zatem wprowadzona trzewikiem 38 do rowka kształtowego 4, po czym można umieścić tam element zaciskowy 40, przy czym z wygiętej krawędzi 41 jedna pozostawiona część 41' biegnie nad częścią mocującą 36, druga zaś pozostawiona część 41 biegnie pod częścią mocującą 36.

Jak widać na fig. 3, w ukazanym tu przykładzie wykonania trzewik 38 wystaje swymi, ustawionymi pionowo w położeniu montażowym, końcami 38' poza część mocującą 36 wzdłuż pręta kształtowego 1 w obu kierunkach, w związku z czym trzewik 38 jest tak długi, jak element zaciskowy 40, w którego wybranie 45 w kształcie litery U wchodzi pionowo część mocująca 36.

W omawianym przykładzie wykonania na długości elementu zaciskowego 40 rozmieszczone są trzy otwory przelotowe 46, zaś na długości trzewika 38 trzy, pokrywające się z nimi, otwory gwintowane 47. W otwory 46, 47 wkręcone są śruby 48, za pomocą których dociąga się do siebie część mocującą 36 i element zaciskowy 40 w kierunku osi śrub 48, wskutek czego pasy brzegowe 7, 7' zostają zaciśnięte pomiędzy częścią mocującą 36 i elementem zaciskowym 40 oraz zamocowane siłowo wzdłuż pręta kształtowego 1. Wymiary są tak dobrane, ze przy dociąganiu śrub 48 nie pozostaje żaden luz i zapewniony jest niezawodny zacisk. Jak juz wspomniano, przyleganie części mocującej 36 i elementu zaciskowego 40 do pasów brzegowych 7, 7' odbywa się naprzemiennie, to znaczy raz od wewnątrz, raz od zewnątrz. Taka konstrukcja umożliwia włożenie części mocującej 36 z fig. 2 trzewikiem 38 z prawej strony w rowek 4, a następnie umieszczenie na niej elementu zaciskowego 40, bez konieczności uprzedniego wprowadzania elementu zaciskowego 40 od końca rowka 4.

Aby wykonać element zawiasowy 35 z fig. 3, odcina się fragment wyciskanego kształtownika, którego długość odpowiada odstępowi czołowych powierzchni końców 38' trzewika 38. Następnie za pomocą obróbki wiórowej odcina się część prawą na fig. 3, w związku z czym powstają wzajemnie równoległe, płaskie powierzchnie ograniczające 51, 52, które w stanie zmontowanym są poziome i ustawione względem siebie w mniejszym odstępie niż czołowe powierzchnie końców 38'. Ta obróbka wiórowa jest skomplikowana. Element zawiasowy 135 z fig. 5 jest natomiast znacznie uproszczony dzięki temu, że wzajemnie równoległe, płaskie powierzchnie 51, 52 rozciągają się na całym zarysie zawiasu, czyli także w obszarze trzewika 38. Pozwala to na zaoszczędzenie zarówno materiału, jak też czasu obróbki. W tym przypadku w elemencie zaciskowym 140 wykonane są tylko dwa otwory 46, zaś w trzewiku 38 odpowiednio dwa otwory gwintowane 47. Przeprowadzone próby pokazały, że mocowanie nie ulega wskutek tego zauważalnemu pogorszeniu.

Na fig. 5 i 6 ukazane jest zamocowanie elementu zawiasowego 135 dla prostego zawiasu dwuczęściowego. Na fig. 7 i 8 przedstawiona jest alternatywa dla zawiasu trzyczęściowego, tak zwanego zawiasu taśmowego, w którym dwa elementy zawiasowe 135 są umieszczone w odstępie jeden nad drugim oraz unieruchomione w rowku kształtowym 4 za pomocą wspólnego, odpowiednio przedłużonego elementu zaciskowego 142 z dwoma wybraniami 45.

187 650

Jak wynika z fig. 2, część mocująca 36 elementu zawiasowego 35 jest wprawdzie, za pomocą powierzchni przylegania 12, 13 względnie 7, 16, dokładnie ustawiona na kształtowniku 1 ramy, jednak odstępy wspomnianych powierzchni przylegania podlegają pewnym odchyłkom, wynikającym na przykład z niedokładności przy wytwarzaniu kształtowników za pomocą wyciskania względnie późniejszej obróbki powierzchniowej, na przykład eloksalowania. Moze zatem dojść do powstania luzu w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny ramy, co z kolei powoduje, ze przy dociąganiu śrub 18 element zawiasowy 35 skręca się do oporu. Wówczas wybrania na czopy zawiasu nie są prawidłowo ustawione i mogą sprawiać trudności przy montażu.

Aby niezaleznie od ewentualnych tolerancji zapewnić prawidłowe ustawienie elementu zawiasowego 35 względem kształtownika 1 ramy, zaproponowany został przykład wykonania ukazany na fig. 9 do 11. Wzdłuż zewnętrznej krawędzi utworzonego na rowku kształtowym 4 pasa brzegowego 7 znajduje się, przetłoczone podczas wytwarzania kształtownika 1 metodą wyciskania, rozciągające się wzdłuż kształtownika, wystające żebro 57 o przekroju zbliżonym do półkolistego. Zebro to przy osadzaniu trzewika 38 w rowku kształtowym 4 wchodzi w komplementarny rowek 58 części mocującej 36. Rowek 58 jest przetłaczany przy wyciskaniu kształtownika, z którego powstaje element zawiasowy 35. W przykładzie wykonania żebro 57 znajduje się na zewnętrznej krawędzi zewnętrznej powierzchni pasa brzegowego 7, zaś rowek 58 w odpowiednim miejscu powierzchni przylegania 11 części mocującej 36. Rozumie się jednak, że rowek i żebro można zamienić miejscami względnie nadać im inny przekrój.

Na fig. 12 ukazane są w widoku z przodu drzwi z ramą stałą 10 i ramą 20 skrzydła, otaczającą ciężką szybę podwójną 21. Skrzydło 20, 21 jest za pomocą zawiasów 30, 30, usytuowanych w dolnym lub górnym obszarze skrzydła 20, 21, osadzone na ramie stałej 10 uchylnie wokół pionowej osi obrotu. Pod działaniem ciężaru skrzydła 20, 21 następuje jego „zawieszenie”, co oznacza, że pozioma szerokość 22 szczeliny 12 pomiędzy ramą stałą 10 i ramą 20 skrzydła jest u góry większa niż odpowiednia szerokość 23 u dołu. Taka sytuacja ma miejsce, ponieważ obciążenie spowodowane ciężarem w górnym zawiasie 30 powoduje pewne przegięcie stosunkowo daleko wystającej, skrzydełkowej, a zatem płaskiej części mocującej 36 elementu zawiasowego 35 i odsunięcie w prawo od sąsiedniej ramy 10 z fig. 2.

Można temu przeciwdziałać, jeżeli w dolnym zawiasie 30, prostopadle do skrzydełkowej części mocującej 36 i w odstępie względem zewnętrznego w kierunku poziomym końca 38 trzewika 38, umieszczona zostanie, co najmniej jedna śruba 54 w postaci wkręta ustalającego, która jest wsparta na sąsiednim obszarze kształtownika 1 i przy wkręcaniu powoduje przechylenie elementu zawiasowego 35 wokół osi obrotu, położonej w pobliżu zewnętrznego w kierunku poziomym końca 38 trzewika 38, w kierunku strzałki 24 na fig. 14. Element zawiasowy 35 nie przylega, zatem już od zewnątrz do kształtownika 1, wskutek czego trzpień 29 jest przesunięty w kierunku strzałki 24, zaś szczelina 12 zostaje poszerzona. Wywołane od przodu za pomocą śruby 54, ukośne ustawienie części mocującej 36 pociąga za sobą przemieszczenie dolnego trzpienia 29 z fig. 14 w kierunku strzałki 24. Kompensuje to niepożądane, powstałe wskutek przegięcia części mocującej 36 na górnym zawiasie 30, przemieszczenie odpowiedniego trzpienia 29 oraz zapewnia utworzenie pomiędzy ramą stałą 10 i ramą 20 skrzydła szczeliny 12, jednakowej na całej wysokości skrzydła 20, 21. Nieoczekiwanie podczas prób praktycznych okazało się, że przy zrealizowanym w opisany sposób powiększeniu szerokości 23 następuje automatycznie jednoczesne zmniejszenie szerokości 22, co prowadzi do wyrównania szerokości szczeliny pomiędzy ramą stałą 10 i ramą 20 skrzydła.

187 650

38'

187 650

187 650

187 650

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 4.00 zl.

Claims (13)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Układ do mocowania elementu okuciowego, zwłaszcza elementu zawiasowego dla drzwi, okien i temu podobnych, na składającej się z pręta kształtowego ramie, w którym to układzie element okuciowy jest zamocowany na ramie, przy czym pręt kształtowy jest po stronie zamocowania zaopatrzony w otwarty na zewnątrz rowek kształtowy o przekroju ceowym, zawierający skierowane ku sobie, ograniczające otwór ceowego rowka kształtowego, pasy brzegowe, zaś element zawiasowy zawiera współpracującą z prętem kształtowym część mocującą której przyporządkowany jest element zaciskowy, który za pomocą, co najmniej jednej, przechodzącej przez otwór rowka kształtowego śruby jest tak dociągany do części mocującej, ze pasy brzegowe rowka kształtowego zostają zaciśnięte pomiędzy częścią mocującą i elementem zaciskowym, zaś część mocująca zostaje unieruchomiona wzdłuz pręta kształtowego, znamienny tym, że część mocująca (32, 36) przylega od zewnątrz do pierwszego pasa brzegowego (7) rowka kształtowego (4), wchodzi przez otwór (8) rowka kształtowego (4) do jego wnętrza i przylega od wewnątrz do przeciwległego drugiego pasa brzegowego (7'), zaś element zaciskowy (40) przylega od zewnątrz do drugiego pasa brzegowego (7'), wchodzi przez otwór (8) rowka kształtowego do jego wnętrza i przylega od wewnątrz do przeciwległego pierwszego pasa brzegowego (7).
2. 2. Układ według zastrz. 1, znamienny tym, że element zaciskowy (40) jest z płaskiego materiału, wygiętego w płaszczyźnie poprzecznej do rowka kształtowego (4) o odcinek (39), odpowiadający grubości pasów brzegowych (7, 7') rowka kształtowego (4) i elementu zaciskowego (40).
3. 3. Układ według zastrz. 1, znamienny tym, że część mocująca (32, 36) lub element zaciskowy (40) ma w płaszczyźnie równoległej do pasów brzegowych (7, 7') wybranie (45) w kształcie litery U.
4. 4. Układ według zastrz. 3, znamienny tym, że część mocująca (32, 36) ma na swym wolnym końcu trzewik (38), wchodzący w rowek kształtowy (4).
5. 5. Układ według zastrz. 4, znamienny tym, ze element zawiasowy (35) ma wzajemnie równoległe płaskie poziome powierzchnie ograniczające (51, 52), zaś trzewik (38) wystaje wzdłuż rowka kształtowego (4) w co najmniej jednym kierunku poza powierzchnie ograniczające (51) względnie (52).
6. 6. Układ według zastrz. 5, znamienny tym, że wzajemnie równoległe płaskie poziome powierzchnie ograniczające (51, 52) rozciągają się na całym zarysie elementu zawiasowego (35).
7. 7. Układ według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, znamienny tym, że na części mocującej (32, 36) względnie elemencie zaciskowym (40) znajduje się kilka śrub (48), rozmieszczonych wzdłuż rowka kształtowego (4).
8. 8. Układ według zastrz. 1, znamienny tym, że stanowi układ do mocowania elementu zawiasowego (35, 135) i zawiera element zaciskowy (40).
9. 9. Układ według zastrz. 1, znamienny tym, że stanowi układ do mocowania dwóch elementów zawiasowych (35, 35; 135,135) i zawiera wspólny, rozciągający się na wysokości obu elementów zawiasowych (35, 35; 135, 135), element zaciskowy (142) z dwoma wybraniami (45) w kształcie litery U.
10. 10. Układ według zasurz. 1, zn amienny tym, żem·’ zewnętrznej r>owi erzchni (9) ob ejmowanego przez część mocującą pasa brzegowego (7) i w zwróconej ku niemu powierzchni przylegania (11) części mocującej (36), na całej długości współdziałania, równolegle do wzdłużnego kierunku rowka kształtowego (4), rozmieszczone są wczepione w siebie wzajemnie występy i wgłębienia do unieruchomienia części mocującej (36) względem momentów obrotowych, występujących w płaszczyźnie pionowej, prostopadłej do płaszczyzny ramy.

    187 650
11. 11. Układ według zastrz. 10, znamienny tym, że występy mają postać biegnących wzdłuż kształtowników (1) żeber (57), zaś wgłębienia mają postać biegnących wzdłuż kierunku wyprofilowania części mocującej (36), komplementarnych rowków (58).
12. 12. Układ według zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, że przez trzewik (38) części mocującej (32, 36), w odstępie względem jego zewnętrznego końca (38), przechodzi poprzecznie co najmniej jedna śruba (54), w zasadzie równoległa do śrub (48), umieszczonych na części mocującej (32, 36) względnie elemencie zaciskowym (40).
13. 13. Układ według zastrz. 12, znamienny tym, że śruba (54) ma postać wkręta ustalającego.