PL188042B1 - Nowe pochodne dioksoimidazolidyny, środek farmaceutyczny i zastosowanie pochodnych dioksoimidazolidyny - Google Patents

Abstract

1 . Nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ia w którym W oznacza -C(fenylo-C(O)-NH2)(C1 - C6-alkil)-, R0 oznacza fenylo-(C1-C6-alkil)-, B oznacza C1 -C6 -alkilen, D oznacza -CH[C(O)- -NH-(C1 -C6 -alkil)]-, przy czym C1 -C6-alkil jest podstawiony fenylem i grupa wybrana sposród hydroksykarbonylu i C1-C6 -alkoksykarbonylu, a E oznacza -C(O)OH lub -C(O)O-(C1-C6-alkil), w postaciach ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli. PL

Description

Przedmiotem wynalazku są nowe pochodne dioksoimidazolidyny. środek farmaceutyczny i zastosowanie pochodnych dioksoimidazolidyny.

Integryny są grupą adhezyjnych receptorów odgrywających znaczną rolę w procesach związanych z oddziaływaniem komórka-komórka i komórka-macierz z.ewnątrzkomórkowa. Są one heterodimerami utworzonymi z łańcuchów α i β. a cechują się szerokim rozpowszechnieniem w komórkach i niewielkim stopniem zmian ewolucyjnych. Do integryn należą np. receptory fibrynogenu na trombocytach. oddziaływujące przede wszystkim z sekwencją RGD fibrynogenu lub receptory witronektyny na osteoklastenach. oddziaływujące przede wszystkim z sekwencją RGD witronektyny lub osteopontyny. Integryny dzieli się na trzy duże grupy. podgrupę β2 reprezentowaną, przez LFA-1. Mac-1 i p150/95. szczególnie odpowiedzialną za interakcję komórka-komórka układu immunologicznego, oraz podgrupy β1 i β3. których przedstawiciele przede wszystkim ułatwiają przyleganie komórek do składników macierzy zewnątrzkomórkowej (Ruoslahti. Annu. Rev. Biochem. 1988. 57. 375). Integryny podgrupy β1. zwane także białkami VLA (skrót od „very late (activation) antigen” - bardzo późny antygen). obejmują co najmniej sześć receptorów oddziaływujących specyficznie z fibronektyną. kolagenem i/lub lamininąjako z ligandami. W podgrupie VLA integryna VLA-4 (α4β1) jest o tyle nietypowa. że jej występowanie jest ograniczone głównie do limfocytów i komórek szpikowych i odpowiada ona za ich interakcje typu komórka-komórka z dużą liczbą innych komórek. VLA-4 pośredniczy np. w interakcji limfocytów T i B z fragmentem fibronektyny ludzkiego osocza wiążącym heparynę II (FN). Wiązanie VLA-4 z fragmentem fibronektyny osocza wiążącym heparynę II opiera się przede wszystkim na współoddziaływaniu z sekwencją LDVP. W odróżnieniu do receptora fibrynogenu lub witronektyny VLA-4 nie jest typową integryną wiążącą się z sekwencją RGD (Kilger i Holzmann. J. Mol. Meth. 1995. 73. 347).

Leukocyty krążące we krwi mają normalnie tylko niewielkie powinowactwo do komórek śródbłonka naczyń. którymi są wyściełane naczynia krwionośne. Cytokiny. wydzielane przez tkanki w stanie zapalnym. aktywują komórki śródbłonka. a tym samym ekspresję dużej liczby antygenów na powierzchni komórek. Wśród tych antygenów znajdują się np. śródbłonkowa adhezyjna cząsteczka 1, ELAM-1 (skrót od „endothelial cell adhesion molecule-1”). zwana także selektyną E. wiążąca między innymi neutrofile. ICAM-1 (międzykomórkowa cząsteczka adhezyjna 1). oddziaływująca z antygenem 1 związanym z czynnością limfocytów. LFA-1 (skrót od „Icucocyte function-associated antigen 1”) na leukocytach oraz VCAM-1 (międzykomórkowa cząsteczka adhezyjna 1). wiążąca różne leukocyty. między innymi limfocyty (Osborn i inni. Cell 1989. 59. 1203). VCAM-1. tak jak i ICA.M-1. należą do grupy cząsteczek immunoglobulinopodobnych. VCAM-1 (znana dawniej jako INC AM-110) jest identyfikowana jako cząsteczka adhezyjna. ponieważ jej ekspresję na komórkach śródbłonka indukują cytokiny stanu zapalnego. takie jak TNF. IL-1 i lipopolisacharydy. Elices i inni (Celi 1990. 60. 577) wykazali. że VLA-4 i VCAM-1 tworzą parę receptor-ligand. pośredniczącą przy łączeniu się limfocytów do zaktywowanych komórek śródbłonka. Związanie VCAM-1 z VLA-4 następuje przy tym nie przez interakcję VLA-4 z sekwencją RGD. która nie występuje

188 042 w VCAM-1 (Bergelson i inni, Current Biology 1995, 5, 615). VLA-4 występuje także na innych leukocytach i łączenie ich następuje za pośrednictwem mechanizmu adhezji VCAM-1/VLA-4, tak jak w przypadku limfocytów. VLA-4 reprezentuje zatem odosobniony przykład receptorów integryn β 1, które odgrywają znaczącą rolę poprzez ligandy VCAM-1 lub fibronektyny oraz w interakcji komórka-komórka i przy oddziaływaniu komórka-macierz zewnątrzkomórkowa.

Adhezyjne cząsteczki stymulowane cytokinami odgrywają ważną rolę w rekrutacji leukocytów w pozanaczyniowym obszarze tkanki. W obszarze tkanki dotkniętej stanem zapalnym leukocyty ulegają rekrutacji pod działaniem cząsteczek adhezyjnych, znajdujących się na powierzchni komórek śródbłonka i pełniących rolę ligandów dla białek powierzchni leukocytów lub kompleksów białkowych (receptorów) (pojęcia ligand i receptor mogą być używane wymiennie). Leukocyty krwi muszą najpierw przyłączyć się do komórek śródbłonka, zanim wnikną do błony maziowej. Ponieważ VcAM-1 wiąże się z komórkami niosącymi integrynę VLA-4 (α4β1), takimi jak eozynofile, limfocyty T i B, monocyty lub neutrofile, funkcją tej cząsteczki i mechanizmu VCAM-EVLA-4 jest rekrutacja (zbieranie) tego rodzaju komórek ze strumienia krwi, w obszarach infekcji i ogniskach zapalnych (Elices i inni, Celi 1990, 60, 577; Osborn, Cell 1990, 62, 3; Issekutz i inni, J. Exp. Med. 1996,183,2175).

Mechanizm adhezji VCAMd/VLA-4 odgrywa rolę w szeregu procesach fizjologicznych i patologicznych. Ekspresja VCAM-1 zachodzi nie tylko na komórkach śródbłonka stymulowanych cytokinami, lecz także, między innymi, na mioblastach, limfoidalnych komórkach dendrytycznych i makrofagach tkankowych, komórkach błony maziowej dotkniętej gośćcem, komórkach nerwowych stymulowanych cytokinami, komórkach ściennego nabłonka torebki ciałka nerkowego, komórkach nabłonka kanalików nerkowych, komórkach tkanek w stanie zapalnym przy odrzucaniu przeszczepu serca i nerek oraz komórkach tkanek jelit przy reakcji przeszczepu przeciw gospodarzowi. VCAM-1 ulega ekspresji także na tych powierzchniach tkanek śródbłonka tętnic, które odpowiadają płytkom wczesnego stwardnienia tętnic w modelu królika. Dodatkowo VCAM-1 ulega ekspresji na pęcherzykowych dendrytycznych komórkach ludzkich węzłów limfatycznych i komórkach zrębu szpiku, np. u myszy. Ten stan rzeczy wskazuje na udział VCAM-1 w rozwoju komórek B. VCL-4 znaleziono nie tylko na komórkach pochodzenia krwiotwórczego, ale także np. na komórkach czerniaka, toteż mechanizm adhezji VCAM-1/VLA-4 łączy się z przerzutami takich nowotworów (Rice i inni, Science 1989, 246, 1303).

Główna postać VCAM-1, występująca in vivo na komórkach śródbłonka i będąca formą dominującą in vivo, zwana VCAM-7D, ma siedem domen immunoglobulinowych. Domeny 4, 5 i 6 przypominają sekwencjami aminokwasów domeny 1, 2 i 3. Czwarta domena jest postacią składającą się z sześciu domen, oznaczaną jako VCAM-6D i usuwaną przez alternatywne składanie. Także VCAM-6D może łączyć się z komórkami, na których zachodzi ekspresja VLA-4. Dalsze dane dotyczące VLA-4, VCAM-1, integryn i białek adhezyjnych znajdują się np. w artykułach Kilgera i Holzmanna, J. Mol. Meth. 1995, 73, 347; Elices, Cell Adhesion in Human Disease, Wiley, Chichester 1995, str. 79; Kuijpers, Springer Semin. Immunopathol. 1995, 16 379.

Biorąc pod uwagę rolę mechanizmu VCAMd/VLA-4 w procesach adhezji komórkowej, mających znaczenie np. przy infekcjach, stanach zapalnych lub miażdżycy tętnic, próbowano leczyć te choroby, szczególnie zapalenia, przez ingerencję w procesy adhezji (Osbom i inni, Celi 1989, 59, 1203). Stosuje się w tym przypadku przeciwciała monoklonalne przeciw VLA-4. Znane są tego rodzaju przeciwciała monoklonalne (mAK), które jako antagoniści VLA-4 blokują interakcję VCAM-1 i VLA-4. Przykładowo mAK HP2/1 i HP1/3 anty-VLA4 hamują łączenie się komórek Ramosa, na których zachodzi ekspresja VLA-4 (komórki podobne komórkom B) do komórek śródbłonka ludzkiej pępowiny i do komórek COS transformowanych VCAM-1. Również mAK 4B9 anty-VCAM-1 hamuje adhezję komórek Ramosa, komórek Jurkata (komórki podobne do komórek T) i komórek HL60 (komórki podobne do granulocytów) do komórek COS transformowanych z użyciem konstruktów genetycznych wywołujących ekspresję VCAM-6D i VCAM-7D. Dane z doświadczeń in vitro z przeciwciałami ukierunkowanymi przeciw podgrupie VLA-4 a4 wykazują, że przyłączanie limfocytów do ma188 042 ziowych komórek śródbłonka jest blokowane, a ta adhezja odgrywa rolę w reumatycznym zapaleniu stawów (van Dinther-Janssen i inni, J. Immunol. 1991, 147, 4207).

Próby in vivo wykazały, że doświadczalne autoimmunizacyjne zapalenie mózgu i rdzenia może być hamowane przez mAK anty-a4. Wędrówka leukocytów do ogniska zapalenia jest również blokowana przez monoklonalne przeciwciało ukierunkowane przeciw łańcuchowi VLA-4 α4. Wpływ mechanizmu adhezji zależnej od VLA-4 na przeciwciała badano także w modelu astmy, w celu wyjaśnienia roli VLA-4 w rekrutacji leukocytów w tkance płucnej wstanie zapalnym (USSN 07/821 768; EP-A-626 861). Dawka przeciwciał anty-VLA-4 hamowała późną fazę reakcji i nadwrażliwość dróg oddechowych u alergicznych owiec.

Mechanizm adhezji komórek zależny od VLA-4 badano również w modelu zapalnej choroby jelit (IBD) u naczelnych ssaków. W modelu tym, odpowiadającym wrzodziejącemu zapaleniu okrężnicy u ludzi, dawka przeciwciał anty-VLA-4 przynosi znaczne zmniejszenie ostrego zapalenia.

Poza tym można było wykazać, że adhezja komórek zależna od VLA-4 odgrywa rolę w następujących stanach klinicznych, włącznie z następującymi przewlekłymi procesami zapalnymi: w reumatycznym zapaleniu stawów (Cronstein i Weismann, Arthritis Rheum. 1993, 36, 147; Elices i inni, J. Clin. Ivest. 1994, 93, 405), cukrzycy (Yang i inni, Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1993, 90, 10494), toczniu układowym rumieniowatym (Takeuchi i inni, J. Clin. Invest. 1993, 92, 3008), alergiach typu późnego (alergia typu IV) (Elices i inni, Clin. Exp. Rheumatol. 1993, 11, S77), stwardnieniu rozsianym (Yednock i inni, Nature 1992, 356, 63), malarii (Ockenhouse i inni, J. Exp. Med. 1992, Γ76, 1183), stwardnieniu tętnic (Obrien i inni, J. Clin. Invest. 1993, 92, 945), stanach po przeszczepach (Isobe i inni, Transplantation Proceedings 1994, 26, 867-868), różnorodnych nowotworach złośliwych, np. czerniaku (Renkonen i inni, Am. J. Pathol. 1992, 140, 763), chłoniaku (Freedman i inni, Blood 1992, 79, 206) i innych (Albelda i inni, J. Cell Biol. 1991, 114, 1059).

Blokowanie VLA-4 przez odpowiednich antagonistów stwarza zatem możliwości skutecznego leczenia, zwłaszcza np. różnych stanów zapalnych, w tym astmy i IBD. Szczególne znaczenie antagonistów VLA-4 dla leczenia reumatycznego zapalenia stawów wynika, jak już wcześniej wspomniano, z faktu, że leukocyty krwi najpierw muszą być przyłączone do komórek śródbłonka, zanim będą mogły wniknąć do błony maziowej, przy czym w tym przyłączaniu pewną rolę odgrywa receptor VLA-4. Powyżej omówiono już stymulację VCAM-1 na komórkach śródbłonka przez czynniki zapalne (Osborn, Cell 1990, 62, 3; Stoolman Cell 1989, 56, 907) i rekrutację różnorodnych leukocytów w rejonach infekcji i w ogniskach zapalnych. Komórki T przywierają przy tym do zaktywowanego śródbłonka głównie według mechanizm adhezji LFA-1/ICAM-1 i VLA-4/VCAM-1 (Springer, Cell 1994, 76, 301). Przy reumatycznym zapaleniu stawów większość maziowych komórek T ma podwyższoną zdolność wiązania VLA-4 z VCAM-1 (Postigo i inni, J. Clin. Invest. 1992, 89, 1445). Dodatkowo zaobserwowano wzmożone przywieranie maziowych komórek T do fibronektyny (Laffon i inni, J. Clin. Invest. 1991, 88, 546; Morales-Ducret i inni, J. Immunol. 1992, 149, 1424). Również VLA-4 jest regulowana w znacznym stopniu, zarówno pod względem swej ekspresji, jak i swojej funkcji na limfocytach T reumatycznych błon maziowych. Blokowanie wiązania VLA-4 z jej fizjologicznym ligandem VCAM-1 i fibronektyną umożliwia skuteczne hamowanie lub złagodzenie procesów zapalnych. Potwierdzono to także w doświadczeniach przeprowadzonych z przeciwciałem HP2/1 na szczurach Lewisa z gośćcem wywołanym adjuwantem, u których zaobserwowano skuteczne zapobieganie chorobie (Barbadillo i inni, Springer Semin. Immunopathol. 1995, 16, 427). VLA-4 jest zatem ważną cząsteczką z punktu widzenia terapii.

Przeciwciało VLA-4 i stosowanie przeciwciał jako antagonistów VLA-4 opisano w publikacjach WO-A-93/13798, WO-A-93/15764, WO-A-94/16094, WO-A-94/17828 i WO-A-95/19790. W publikacjach WO-A-94/15958, WO-A-95/15973, WO-A-96/00581, WO-A-96/06108 i WO-A-96/20216 opisano związki peptydowe jako antagonistów VLA-4. Stosowanie przeciwciał i związków peptydowych jako środków leczniczych jest obarczone jednak wadami związanymi z niedostateczną dostępnością przy podawaniu doustnym, łatwym rozkładem lub działaniem immunologicznym przy długotrwałym stosowaniu. W związku

188 042 z tym istnieje zapotrzebowanie na antagonistów VLA-4 o odpowiedniejszych właściwościach do stosowania w terapii i profilaktyce.

W publikacji WO-A-95/14008 opisano podstawione pięciopierścieniowe związki heterocykliczne mające na N-końcu funkcyjną grupę aminową, amidynową lub guanidynową i wykazujące działanie hamujące agregację trombocytów. W niemieckim zgłoszeniu patentowym nr 19635522.2 opisano inne związki heterocykliczne, będące inhibitorami resorpcji kości. W tym zgłoszeniu nie ma jednak wskazania, że objęte nim związki są antagonistami VLA-4 lub że hamują one adhezję leukocytów.

Nieoczekiwanie okazało się, że nowe pochodne dioksoimidazolidyny, według wynalazku, są inhibitorem adhezji i migracji leukocytów i/lub antagonistami adhezyjnych receptorów VLA-4, należących do grupy integryn.

A zatem przedmiotem wynalazku są nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze la

O O

Λ II

W N —B-C-N-D—CH —E

Λ ’ la w którym W oznacza -C(fenylo-C(O)-NH2)(C1-C6-alkil)-, R⁰ oznacza fenylo-(Ci-Cć-aikil)-, B oznacza Ci-Cć-alkilen, D oznacza -CH[C(O)-NH-(Ci-C6-alkil)]-, przy czym Ci-Cć-alkil jest podstawiony fenylem i grupą wybraną spośród hydroksykarbonylu i Ci-Cć-alkoksykarbonylu, a E oznacza -C(O)0H lub -C(O)O-(Ci-C6-alkil), w postaciach ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Przedmiotem wynalazku są również nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ib o o

Λ II V

W N —B—c—N-D—CII o

Ib w którym W oznacza -C(Ci-C6-alkil)2-, R⁰ oznacza fenylo-(Ci-C6-alkil)- lub pirvdylo-(Ci-C₆-alkil)-, B oznacza Ci-Có-alkilen ewentualnie podstawiony Ci-C_s-a]kilem, D oznacza -CH[C(O)-NH-(Ci-C6-alkil)]-, przy czym Ci-Cć-alkil jest podstawiony fenylem i hydroksykarbonylem, a E oznacza -C(O)OH, w postaciach ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Związki o wzorze Ia i Ib hamują adhezję leukocytów i/lub są antagonistami receptorów VLA-4, a zatem znajdują zastosowanie w leczeniu i profilaktyce chorób powodowanych przez adhezję i/lub migrację leukocytów na niepożądaną skalę lub z takim stanem związanych, a także chorób, w których ważną rolę odgrywają oddziaływania komórka-komórka lub komórka-macierz, polegające na interakcji receptorów VLA-4 z ich Ugandami, a więc np. stanów zapalnych, pierwotnie postępującego gośćca stawowego lub alergii.

Przedmiotem wynalazku jest również środek farmaceutyczny zawierający substancję czynną i nośniki i/lub substancje pomocnicze, którego cechąjest to, że jako substancję czynną zawiera związek o ogólnym wzorze Ia lub Ib, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, względnie jego fizjologicznie zgodną sól.

Ponadto zakresem wynalazku jest objęte także zastosowanie nowych pochodnych dioksoimidazolidyny o ogólnych wzorach la i Ib jako leku.

188 042

Niespodziewanie stwierdzono także, że związki objęte niemieckim zgłoszeniem patentowym nr 19635522.2 hamują adhezję leukocytów i są antagonistami VLA-4.

A zatem przedmiot wynalazku stanowi zastosowanie pochodnych dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ic

-B-CH i

-NIc w którym W oznacza -C(4,5-dihydroimidazolilofenyl)(Ci-C6-alkil)-, B oznacza

C1-C6-alkilen, R⁰ oznacza naftylo-(Ci-Có-alkil)-, D oznacza -CH[C(O)-NH-(Ci-C6-alkil)] -, przy czym Ci-C6-alkil jest podstawiony fenylem i grupą wybraną spośród hydroksykarbonylu i Ci-C6-alkoksykarbonylu, lub -CH[NH-C(O)-O-(Ci-C6-alkilo)-adamantyl]-, E oznacza -C(O)OH lub -C(O)-(Ci-C6-alkil),oraz e i h niezależnie oznaczają 0 lub 1, w postaci ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli, do wytwarzania środka farmaceutycznego do leczenia i profilaktyki stanów zapalnych, reumatoidalnego zapalenia stawów, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, tocznia układowego rumieniowatego, stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego, astmy, alergii, chorób układu sercowonaczyniowego, stwardnienia tętnic, restenozy, cukrzycy, uszkodzeń przeszczepionych narządów, wzrostu nowotworów, przerzutów nowotworów oraz malarii.

Użyte w powyższych definicjach grupy mają następujące znaczenia.

Ci-Cs-Alkile mogą stanowić proste lub rozgałęzione grupy, także gdy są podstawione lub gdy same są podstawnikami innych grup, np. w alkoksykarbonylach lub fenyloalkilach. Podobnie jest w przypadku grup alkilenowych. Przykładowo odpowiednimi Ci-Cg-alkilami są metyl, etyl, propyl, butyl, pentyl, heksyl, heptyl, oktyl, izopropyl, izobutyl, izopentyl, neopentyl, izoheksyl, 3-metylopentyl, sec-butyl, t-butyl, t-pentyl. Korzystnymi alkilami są metyl, etyl, propyl, izopropyl, butyl, izobutyl, sec-butyl i t-butyl.

Przykładowymi Ci-C6-afkilenami są metylen, etylen, tri-, tetra-, penta- i heksametylen lub metylen podstawiony grupą alkilową, np. metylen podstawiony metylem, etylem, izopropylem, izobutylem lub t-butylem.

Atomami chlorowca są atomy fluoru, chloru, bromu lub jodu, a zwłaszcza atomy fluoru lub chloru.

Fizjologicznie zgodne sole związków o wzorze Ia, Ib i Ic są zwłaszcza solami stosowalnymi farmaceutycznie lub solami nietoksycznymi.

Takie sole tworzzą przykładowo związki według wynalazku zawierające grupy o charakterze kwasowym, np. karboksyl, z metalami alkalicznymi lub ziem alkalicznych, takimi jak Na, K, Mg i Ca oraz z fizjologicznie zgodnymi aminami organicznymi, takimi jak np. trietyloamina, etanoloamina lub tris-(2-hydroksyetylo)amina.

Związki według wynalazku zawierające grupy zasadowe, np. grupę aminowy lub guanidynową, tworzą sole z kwasami nieorganicznymi, takimi jak kwas solny, kwas siarkowy lub kwas fosforowy oraz z organicznymi kwasami karboksylowymi i sulfonowymi, takimi jak kwas octowy, kwas cytrynowy, kwas benzoesowy, kwas maleinowy, kwas fumarowy, kwas winowy, kwas metanosulfonowy lub kwas p-toluenosulfonowy.

Sole te można otrzymywać ze związków według wynalazku zwykłymi sposobami znanymi fachowcom, np. przez połączenie z organicznymi lub nieorganicznymi kwasami lub zasadami w rozpuszczalniku lub środku dyspergującym albo przez wymianę anionów lub wymianę kationów z innymi solami.

Związki o wzorze Ia, Ib i Ic mogą występować w postaci stereoizomerów. Gdy związki według wynalazku zawierają jeden lub kilka centrów asymetrii, mogą niezależnie od siebie wykazywać konfigurację S lub konfigurację R. W zakres wynalazku wchodzą wszystkie możliwe stereoizomery, np. enancjomery i diastereoizomery oraz mieszaniny dwóch lub większej

188 042 liczby stereoizomerów, np. mieszaniny enancjomerów i/lub diastereoizomerów, w dowolnych stosunkach. Zakresem wynalazku są objęte wszelkie możliwe stereoizomery, enancjomery i diastereoizomery, a także mieszaniny dwóch lub większej liczby stereoizomerów w dowolnym stosunku, enancjomery np. w czystej postaci, lewo- i prawoskrętne antypody, a także mieszaniny obu enancjomerów w dowolnym stosunku. Przy występowaniu izomerii cis-trans zakresem wynalazku są objęte zarówno izomery cis, jak i izomery trans oraz mieszaniny obu izomerów.

Związki o wzorze la, Ib i Ic mogą ponadto zawierać ruchliwe atomy wodoru i występować w różnych postaciach tautomerycznyeh. Ponadto związki te mogą również tworzyć wszelkie solwaty, np. hydraty lub addukty z alkoholami, jak również pochodne związków według wynalazku, np. estry, proleki i metabolity.

Ogólnie korzystne są te związki o wzorze la, Ib i Ic, które mają jednakową konfigurację w centrach chiralności, np. przy chiralnym atomie węgla w D i w centrum chiralności w ugrupowaniu W w 5-członowym pierścieniu heterocyklu.

Pochodne dioksoimidazolidyny można przykładowo wytwarzać sposobem polegającym na tym, że związki o wzorze II

NII kondensuje się ze związkami o wzorze III

H

H-N-(CH,)—D—(CH₂) — E przy czym W, R°, B, D, E, e i h w tych wzorach mają wyżej podane znaczenie, a G oznacza hydroksykarbonyl, Ci-Có-alkoksykarbonyl, zaktywowaną pochodną ugrupowania kwasu karboksylowego, taką jak ugrupowanie chlorku kwasowego lub ugrupowanie aktywnego estru, albo grupę izocyjanato.

W reakcji kondensacji związków o wzorach II i III korzystnie stosuje się sposoby sprzęgania znane z chemii peptydów (patrz, np. Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, tom 15/1 i 15/2, Georg Thieme Verlag, Stuttgart, 1974). Zazwyczaj konieczne jest aby przed kondensacją zabezpieczyć istniejące nie biorące udziału w reakcji grupy aminowe odpowiednimi usuwalnymi grupami zabezpieczającymi. To samo dotyczy nie biorących udziału w reakcji grup karboksylowych, które przeprowadza się korzystnie w ugrupowanie estru Ci-Có-alkilowego, benzylowego lub t-butylowego. Zabezpieczanie grup aminowych jest zbyteczne gdy mające powstać grupy aminowe występują jeszcze jako grupy nitrowe lub cyjanowe i są wytwarzane dopiero po sprzęganiu przez uwodornienie. Po sprzęgnięciu istniejące grupy zabezpieczające usuwa się odpowiednim sposobem. Przykładowo grupy NO2 (zabezpieczanie guanidyn), grupy benzyloksykarbonylowe i ugrupowania estru benzylowego można usunąć przez uwodornienie. Grupy zabezpieczające typu t-butylu można odszczepić działaniem kwasu, a grupę 9-fluorenylometoksykarbonylową działaniem II-rzędowej aminy. Pochodne dioksoimidazolidyny można wytwarzać znanym sposobem stopniowej syntezy w fazie stałej, co zostało przedstawione w przykładach.

188 042

Związki o wzorze II można przykładowo wytwarzać na drodze reakcji Bucherera (H. T. Bucherer, V. A. Lieb, J. Prakt. Chem. 141(1934), 5), z wytworzeniem związku o wzorze IV

Zw

O

X

W N — H

Λ _NH O

IV w którym W ma wyżej podane znaczenie. Związki o wzorze V

O

X

W N—B-G

N-L

II w którym W, B i G mają wyżej podane znaczenie, można wytworzyć sposobem, zgodnie z którym związek o wzorze IV poddaje się najpierw reakcji, np. ze środkiem alkilującym, wprowadzającym do cząsteczki grupę -B-G. Reakcja związków o wzorze V ze związkiem o wzorze R-LQ w którym R° ma wyżej podane znaczenie, a LG oznacza grupę cdszczepiającą się podatną na podstawienie nukleofilowe, np. atom chlorowca, zwłaszcza atom chloru lub bromu, Ci-C4-alkoksyl, ewentualnie podstawiony fenoksyl lub heterocyklil, np. imidazolil, prowadzi do powstania odpowiednich związków o wzorze II. Te reakcje można realizować z użyciem znanych sposobów. W poszczególnych przypadkach, podobnie jak w dowolnym etapie syntezy związków o wzorze la, Ib i Ic, może być zalecane czasowe zablokowanie grup funkcyjnych, przy których mogłyby zachodzić reakcje uboczne lub niepożądane, jak to wiadomo fachowcom. Strategię blokowania grup funkcyjnych dobiera się do konkretnej syntezy.

Związki o wzorze la, Ib lub Ic można również wytwarzać przez reakcję a-aminokwasów lub N-podstawionych a-aminokwasów lub korzystnie ich estrów, np. estru metylowego, etylowego, tert-butylowego lub benzylowego, przykładowo w reakcji związku o wzorze VI

W-COOCH,

R°NH

VI w którym Rz i W mają wyżej podane znaczenie, z izocyjanianem, np. ze związkiem o wzorze VII

O H II I

U-B-C—N—(CH₂)~D—(CH,)~E

VII

188 042 w którym B, D, E, e i h mają wyżej podane znaczenie, a U oznacza grupę izocyjanato, z wytworzeniem pochodnej mocznika, np. związku o wzorze VIII \ II Ί _ZN-B-C—N-(CH,)—D—(CH,)—E v=c\ '¹ ' ' 'n-W / i

R COOCH.

' VIII w którym poszczególne podstawniki mają wyżej podane znaczenie, a V oznacza atom tlenu. Przez ogrzewanie z kwasami połączone ze zmydlaniem ugrupowania estrowego, związki te poddaje się następnie cyklizacji z utworzeniem związku o wzorze I'

W i

NN —Bc o

II

-cH i

-N1' w którym V oznacza atom tlenu, a pozostałe podstawniki mają wyżej podane znaczenie. Cyklizację związków o wzorze IX do związków o wzorze I' można przeprowadzić działaniem zasad w obojętnych rozpuszczalnikach, np. przez działanie wodorkiem sodu w rozpuszczalniku nieprotonowym, takim jak dimetyloformamid.

Podczas cyklizacji grupy guanidynowe można zablokować grupami zabezpieczającymi, np. jako NO2. Grupy aminowe mogą występować w postaci zabezpieczonej lub jeszcze jako grupy NO2 lub cyjanowe, które później można zredukować do grupy aminowej lub, w przypadku grupy cyjanowej, można także przeprowadzić w grupę formamidynową.

Związki o wzorze Ia, Ib lub Ic można także wytwarzać drogą reakcji związku o wzorze VI z izocyjanianem o wzorze IX

O

II u —B—C—0 w którym B i U mają takie znaczenie jak we wzorze VII, a Q oznacza alkoksyl, np. CrC4-alkoksyl, taki jak metoksyl, etoksyl lub t-butoksyl, Cć-Cn-ar^loksyl, np. fenoksyl lub Cć-Cm-arylo-CrC4-alkoksyl, np. benzyloksyl. W wyniku przeprowadzenia tej reakcji otrzymuje się związek o wzorze X \ II

N-B-C-Q V = C\ 'n— w

COOCH.

188 042 w którym B, V, Q i R° mają takie znaczenia jak we wzorach VIII i IX, który pod działaniem kwasu lub zasady ulega cyklizacji (tak jak opisano to powyżej dla związku o wzorze I') do związku o wzorze XI

O

II

W' i

N‘NO

II

B-C

(.) w którym B, Q, V, W i R° mają takie znaczenie jak we wzorach I' i IX. Ze związku o wzorze XI otrzymuje się następnie związek o wzorze I' przez hydrolizę grupy CO-Q do grupy karboksylowej COOH, a następnie sprzęganie ze związkiem o wzorze III, jak to opisano powyżej w odniesieniu do sprzęgania związków o wzorach II i III. Także i w tym przypadku podczas cyklizacji grupy funkcyjne mogą występować w postaci zabezpieczonej lub w postaci grupy prekursorowej, np. grupy guanidynowe są blokowane przez NO2, a grupy aminowe występują w postaci zabezpieczonej łub występują jeszcze jako grupy NO2 lub cyjanowe, które później redukuje się do grupy aminowej lub, w przypadku grupy cyjanowej, przeprowadza w grupę formamidynową.

Innym sposobem wytwarzania związków o wzorze I' jest przykładowo reakcja związku o wzorze XII

O

II

ΊΨ

H •B—C —

H

Ń—(CHJ-D—(CHJ—E

XII w którym wszystkie podstawniki mają wyżej podane znaczenie, z fosgenem i innymi równoważnymi związkami (analogiczne reakcje opisano w S. Goldschmidt i M. Wick, Liebigs Ann. Chem. 575 (1952), 217-231 i C. Tropp, Chem. Ber. 61 (1928), 1431-1439). Przekształcenie grupy aminowej w grupę guanidyno wą można prowadzić z użyciem następuj ących reagentów:

1. O-metyloizomocznika (S. Weiss i H. Krommer, Chemiker Zeitung 98 (1974), 617-618);

2. S-metyloizotiomocznika (R. F. Borne, M. L. Forrester i I. W. Waters, J. Med. Chem. 20(1977), 771-776);

3. nitro-S-metyloizotiomocznika (L. S. Hafiier i R. E.Evans, J. Org. Chem. 24 (1959) 57);

4. kwasu formaanidynosulfonowego (K. Kim, Y. T. Lin i H.S. Mosher, Tetrah. Lett. 29 (1988), 3183-3186);

5. azotanu 3,5-dimetylo-1-pirazoliloformamidyny (F. L.Scott, D. G O'Donovan i J. Reilly, J. Amer. Chem. Soc. 75 (1953), 4053-4054);

6. N,N'-di-t-butvloksykarbonylo-S-metylo-izotiomocznika (R. J. Bergeron i J. S. McManis, J. Org. Chem. 52 (1987), 17Ó0-1703);'

7. N-alkoksylokarbonylo-, N,N'-dialkoksylokarbonylo-, N-alkilokarbonylo- i N,N'dialkilokarbonylo-S-metyloizotio-mocznika (H. Wollweber, H. Kolling,, E. Niemers, A. Widdig, P.Andrews, H. P. Schulz i H. Thomas, Arzneim. Forsch./Drug Res.34 (1984), 531-542).

Amidy można wytwarzać np. drogą częściowej hydrolizy kwasowej lub zasadowej z odpowiednich nitryli (cyjanozwiązków) z użyciem znanych sposobów i warunków reakcji.

188 042

Informacje na temat wytwarzania związków o wzorze Ic można znaleźć w WO-A-95/14008 i niemieckim zgłoszeniu patentowym nr 19635522.2 oraz odpowiadającym mu zgłoszeniom w innych krajach. np. w europejskim zgłoszeniu nr 97103712.2 i zgłoszeniu patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr seryjny 08/821253. jak również w WO-A-96/33976.

Jak wspomniano powyżej związki o wzorze la. Ib i Ic są antagonistami adhezyjnych receptorów VLA-4. Hamują one oddziaływanie komórka-komórka i komórka-macierz. odgrywając pewną rolę przy oddziaływaniu VLA-4 z jego Ugandami. Skuteczność działania tych związków można wykazać np. w opisanej w dalszej części próbie. w której mierzy się wiązanie komórek będących receptorami VLA-4. np. leukocytów. z ligandami tych receptorów. np. VCAM-1. które do tych celów mogą być korzystnie wytwarzane techniką genetyczną. Zatem związki o wzorze la. Ib i Ic mają w szczególności zdolność hamowania adhezji i migracji leukocytów. jak również przylegania leukocytów do komórek śródbłonka. które. jak już wyżej objaśniono, jest sterowane przez mechanizm adhezji VCAM-1/VLA-4.

Dlatego związki o wzorze la. Ib i Ic i ich fizjologicznie zgodne sole nadają się do stosowania w leczeniu i profilaktyce chorób, w których może odgrywać rolę interakcja pomiędzy receptorem VLA-4 i jego ligandami i na które można wpływać przez hamowanie tej interakcji. przy czym związki te szczególnie nadają się do stosowania w leczeniu i profilaktyce chorób co najmniej częściowo wywoływanych przez adhezję leukocytów i/lub ich migrację na niepożądaną skalę lub są z tym zjawiskiem związane i których uniknięcie. złagodzenie lub wyleczenie powinno być połączone ze zmniejszeniem adhezji i/lub migracji leukocytów/. Tak więc np. w stanach zapalnych spowodowanych różnorodnymi przyczynami związki te można stosować jako czynniki hamujące zapalenie. Związki te znajdują zastosowanie np. w leczeniu i profiiaktyce remnatoidalnego zapalema stawów, \wrO<dziejącego z^j^ałt^r^ia olkężżncy (collits ulcerosa) i tocznia układowego rumieniowatego. w leczeniu i profilaktyce stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego. takich jak stwardnienia rozsiane. w leczeniu i profilaktyce astmy lub alergii. np. alergii typu późnego (alergii typu IV). w leczeniu i profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego. stwardnienia tętnic i restenozy. w leczeniu i profilaktyce cukrzycy. do hamowania uszkodzeń przeszczepianych narządów. do hamowania wzrostu nowotworów lub przerzutów różnorodnych nowotworów złośliwych. w leczeniu malarii, jak również innych chorób. w których blokowanie integryny VLA-4 i/lub wpływanie na aktywność leukocytów wydaje się wskazane dla zapobiegania im i ich łagodzenia lub leczenia. Związki o wzorze Ia. Ib i Ic oraz ich sole można poza tym stosować do celów diagnostycznych. np. przy diagnozach in vitro oraz jako środki pomocnicze w badaniach biochemicznych. w których dąży się do blokowania VLA-4 lub do wpływania na oddziaływanie komórkakomórka lub komórka-macierz.

Związki o wzorze la. Ib i Ic i ich fizjologicznie zgodne sole można podawać istotom żywym. zwłaszcza ssakom. a w szczególności ludziom. pojedynczo. w mieszaninach lub w postaci preparatu farmaceutycznego. jako leki do stosowania doustnego lub pozajelitowego.

Preparaty środka farmaceutycznego zawierają zwykle około 0.5-90 % wag. substancji czynnej. to jest związku o wzorze la. Ib i Ic lub jego fizjologicznie zgodnej soli. Środki farmaceutyczne można podawać doustnie. np. w postaci pastylek. tabletek. tabletek pokrytych powłoczkami. drażetek. granulatów. miękkich i twardych kapsułek żelatynowych. roztworów. syropów. emulsji i zawiesin. a także doodbytniczo. np. w czopkach lub pozajelitowe. np. w postaci roztworów do wstrzyknięć lub wlewów. mikrokapsułek lub pręcików. przez skórę. np. w postaci maści i lotonów albo innymi drogami. np w postaci sprejów do nosa lub mieszanin aerozolowych.

Preparaty farmaceutyczne wytwarza się z użyciem znanych sposobów. z użyciem oprócz związków o wzorze la. Ib lub Ic i ich fizjologicznie zgodnych soli także farmaceutycznie dopuszczalnych obojętnych organicznych i nieorganicznych nośników. Do wytwarzania pastylek. tabletek. drażetek. i twardych kapsułek żelatynowych można stosować np. laktozę. skrobię kukurydzianą i jej pochodne. talk. kwas stearynowy lub jego sole itp. Nośnikami dla miękkich kapsułek żelatynowych i czopków są np. tłuszcze. woski. półstałe i ciekłe poliole. naturalne lub utwardzane oleje itp. Nośnikami do wytwarzania roztworów. np. roztworów

188 042 do wstrzyknięć oraz emulsji i syropów są np. woda, alkohole, gliceryna, poliole, sacharoza, cukier inwertowany, glukoza, poliole itp. Nośnikami dla mikrokapsulek, pręcików i implantów są np. kopolimery kwasu glikolowego i kwasu mlekowego.

Preparaty farmaceutyczne mogą zawierać obok substancji czynnej i nośników substancje pomocnicze, takie jak np. wypełniacze, substancje rozsadzające, wiążące, antyadhezyjne, zwilżające, stabilizujące, emulgujące, konserwujące, słodzące, barwiące, substancje smakowe i zapachowe, substancje zagęszczające, rozcieńczalniki, substancje buforowe, dodatkowy rozpuszczalnik lub środek ułatwiający rozpuszczanie, lub środek przedłużający działanie preparatu, jak również sole zmieniające ciśnienie osmotyczne, środki powlekające i przeciwutleniacze. Środki farmaceutyczne oprócz związków o wzorze Ia, Ib i Ic i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli mogą zawierać ewentualnie jedną lub większą liczbę innych substancji leczniczo lub profilaktycznie czynnych, np. substancji przeciwzapalnych.

Dawka leku może się zmieniać w szerokich granicach i jest zawsze zależna od danego leczonego przypadku. Na ogół w przypadku podawania doustnego dawka dzienna może wynosić 0,01-100 mg/kg, korzystnie 0,1-10 mg/kg, a zwłaszcza 0,3-2 mg/kg wagi ciała, a przy podawaniu dożylnym dawka dzienna może wynosić 0,01-50 mg/kg, a korzystnie 0,01-10 mg/kg wagi ciała. Dawkę dzienną, zwłaszcza w przypadku podawania większych ilości, można podzielić na np. 2, 3 lub 4 dawki częściowe. W razie potrzeby można w indywidualnych przypadkach stosować dawki niższe lub wyższe od wyżej podanych. Preparaty środków farmaceutycznych będą zwykle zawierać 0,2-500 mg, a korzystnie 1-100 g substancji czynnej, to jest związku o wzorze Ia, Ib i Ic i/lub jego fizjologicznie zgodnej soli.

Działanie fanmidiologiczne związków według wynalazku i stosowanych zgodnie z wynalazkiem wykazano w następującym teście biologicznym.

Jako metodę badania skuteczności oddziaływania związków o wzorze Ia, Ib i Ic na interakcję pomiędzy VCAM-1 i VLA-4 zastosowano test specyficzny dla tej interakcji. Komórkowy partner wiążący, integryna VLA-4, występuje w naturalnej postaci jako powierzchniowa cząsteczka na ludzkich komórkach U937 (ATCC CRL 1593), należących do grupy leukocytów. W charakterze specyficznego partnera wiążącego zastosowano wytworzone metodą inżynierii genetycznej rekombinacyjne rozpuszczalne białko fuzyjne, składające się z pozacytoplazmatycznych domen ludzkiego VCAM-1 i stałego regionu ludzkiej immunoglobuliny podgrupy IgG1.

Metoda badań

Pomiary adhezji komórek U937 (ATCC CRL 1593) do hVCAM-1 (1-3)-IgG

1. Wytwarzanie ludzkiego hVCAM-1 (1-3)-IgG i ludzkiego CD4-IgG

Do ekspresji pozakomórkowych domen ludzkiej VCAM-1 zastosowano genetyczny konstrukt związany z genetyczną sekwencją łańcucha ciężkiego ludzkiej immunoglobuliny IgGl (Hinge, regiony CH2 i CH3), nabyty u dr Briana Seeda, Massachusetts General Hospital, Boston, USA. Rozpuszczalne białko fuzyjne hVCAM-1 (1-3)-IgG zawiera trzy aminoterminalne pozakomórkowe domeny immunoglobulinopodobne ludzkiego VCAM-1 (Damie i Aruffo, Proc. Natl. Acad. Sci. uSa 1991, 88, 6403). CD4-IgG (Zettlmeissl i inni, dNa and Cell Biology 1990, 9, 347) pełniło rolę białka fuzyjnego stanowiącego kontrolę ujemną. Białka rekombinacyjne eksprymowano w postaci białek rozpuszczalnych według standardowej procedury DEAE/dekstran-pośredniczący DNA-transfekcja w komórkach COS (ATCC CRL1651) (Ausubel i inni, Current protocols in molecular biology, John Wiley & Sons, Inc., 1994).

2. Pomiary adhezji komórek U937 do hVCAM-1 (1-3)-IgG

2.1. Płytki do mikromiarcczkowania z 96 studzienkami(Nunc Maxisorb) napełniono roztworem kozich przeciwciał przeciw ludzkiej IgG w ilości 100 pl/studzienkę (10 pg/ml w 50 mM Tris, pH 9,5) i inkubowano przez 1 godzinę w temperaturze pokojowej. Po usunięciu roztworu przeciwciał płytki przemywano jeden raz PBS.

2.2. Bufor blokujący (1% BSA w PBS) w ilości 150 pl/studzienkę inkubowano na płytkach przez 0,5 godziny w temperaturze pokojowej. Po usunięciu buforu blokującego płytki przemywano jeden raz PBS.

188 042

2.3. Hodowlę transfekowanych komórek COS w ilości 100 pl/studzienkę inkubowano na płytkach w ciągu 1,5 godziny. Komórki COS stransformowano plazmidem kodującym trzy N-terminalne immunoglobulinopodobne domeny VCAM-1, sprzęgnięte przy części Fc z ludzką IgG] (hVCAM-1 (1-3)-IgG). Zawartość hVCAM-1 (1-3)-IgG wynosiła około 0,5-1 pg/ml. Po usunięciu hodowli płytki przemywano jeden raz PBS.

2.4. Płytki napełnione (100 pl/studzienkę) buforem blokującym receptor Fc (1 mg/ml γ-globuliny, 100 mM NaCl, 100 pM MgCl₂, 100 pM MnCl₂, 100 pM CaCl₂, 1 mg/ml BSA w 50 mM HEPES, pH 7,5) inkubowano przez 20 minut w temperaturze pokojowej. Po usunięciu buforu blokującego receptor Fc płytki przemywano jeden raz PBS.

2.5. Do badanej substancji w 10 pl buforu wiążącego dodawano 20 pl buforu wiążącego (100 mM NaCl, 100 pM MgCl₂, 100 pM MnCl₂, 100 pM CaCl₂, 1 mg/ml BSA w 50 mM HEPES, pH 7,5) i mieszaninę inkubowano przez 20 minut. Jako substancję kontrolną stosowano przeciwciała przeciw VCAM-1 (BBT, nr BBA6) i przeciw VLA-4 (Immunotech, nr 0764).

2.6. Komórki U937 inkubowano w buforze blokującym receptory Fc, a następnie w stężeniu 1 x 10⁶/ml dodawano je pipetką w ilości 100 pl/studzienkę (końcowa objętość 125 pl/studzienkę).

2.7. Płytki powoli zanurzano pod kątem 45° w buforze przerywającym reakcję (100 mM NaCl, 100 pM MgCb, 100 pM MnCh, 100 pM CaCl2, w 25 mM Tris, pH 7,5) i strząsano nadmiar cieczy. Proces powtarzano.

2.8. Bezpośrednio potem roztwór barwiący (16,7 pg/ml barwnika 33258 Hoechst, 4% formaldehydu, 0,5% Tritonu-100 wPBS) w ilości 50 pl/studzienkę inkubowano przez 15 minut na płytkach.

2.9. Płytki strząsano i powoli zanurzano pod kątem 45° w buforze przerywającym reakcję (100 mM NaCl, 100 pM MgCk, 100 pM MnCb, 100 pM CaCfe w 25 mM Tris, pH 7,5). Proces powtarzano. Bezpośrednio potem dokonywano pomiarów z cieczą w cytofluorometrze (Millipore) (czułość: 5, filtr: długość fali wzbudzającej: 360 nm, długość fali emisyjnej: 460 nm).

Natężenie światła emitowanego przez zabarwione komórki U937 jest miarą liczby tych komórek pozostałych na płytkach i przylegających do hVCAM-(1-3)-IgG, a zatem także miarą zdolności hamowania adhezji przez badane substancje. Stężenie IC/50 prowadzące do 50% hamowania adhezji obliczano ze stopnia hamowania adhezji przy różnych stężeniach badanych związków. Uzyskane wyniki przedstawione w tabeli 1.

Tabela 1

Przykład	Test adhezji komórek U937/VCAM-1 IC50 (pM)
1	7,5
2	14,5
3	40,0

Wynalazek ilustrują poniższe przykłady.

Produkty indentyfikowano za pomocą widm masowych (MS) i/lub widm NMR. Związki, oczyszczane chromatograficznie z użyciem fazy ruchomej zawierającej np. kwas octowy lub trifiuoro octowy, a następnie liofilizowane zawierały, τ 'tn 1 W Z_.CH eżności od przebiegu suszenia kwasy pochodzące z fazy ruchomej, a zatem występowały częściowo lub całkowicie w postaci soli stosowanych kwasów, np. soli kwasu octowego lub trifluorooctowego.

W przykładach stosowano następujące skróty:

DMF - NN-dłm^^ylhffrmnmidi

THF - tetrahydrofuran

DCC - N,N'-dicykloheksyłokarbodimiid

HOBt - 1 -łsyitroksybelΊz.otria;lol

188 042

Przykład 1 ((R.S)-4-(4-(Aminokarbonylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2.5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetylo-L-aspartylo-L-fenyloglicyna

la) (iRS)-4-(4-Cyjanofenylo)-4-me,tylo-2,5-dioksoimidazolidyna

W 600 ml mieszaniny 50% etanolu i 50% wody rozpuszczono 20 g (138 mmoli) p-acetylobenzonitrylu, 115,6 g węglanu amonowego (1,21 mola) i 11,6 g cyjanku potasowego (178 mmoli). Mieszaninę mieszano w temperaturze 55°C przez 5 godzin i odstawiono w temperaturze pokojowej na noc. Odczyn roztworu doprowadzano do wartości pH = 6,3 z użyciem 6N roztworu HCl i mieszano go w temperaturze pokojowej przez 2 godziny. Osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem, przemyto wodą i w wysokiej próżni wysuszono nad pentatlenkiem fosforu. Wydajność: 22,33 g (75 %). FAB-MS: 216,1 (M+H) + lb) ((R,S)-4-(4-Cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octan metylu

W atmosferze azotu 1,068 g sodu (46,47 mmoła) rozpuszczono w 110 ml absolutnego metanolu. Do klarownego roztworu dodano 10 g (R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimid azolidyny (46,47 mmola) i mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2 godziny. Następnie dodano 7,75 g (46,68 mmola) jodku potasowego i wkraplano roztwór 4,53 ml chlorooctanu metylu (51,3 mmola) w 5 ml metanolu w ciągu godziny. Mieszaninę przez 6 godzin ogrzewano w temperaturze wrzenia, a potem odstawiono ją w temperaturze pokojowej na noc i następnie zatężono. Oleistą pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem chlorku metylenu/octanu etylu (9/1). Wydajność: 8,81 g (66 %). FAB-MS: 288 (M+H)+.

lc) ((R,S)-4-(4-Cyjanofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-octan metylu

W atmosferze argonu 5 g ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octanu metylu (17,4 mmola) rozpuszczono w bezwodnym DMF. W przeciwprądzie do argonu dodano 920 mg zawiesiny wodorku sodu w oleju mineralnym (19,14 mmola). Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 15 minut. Następnie dodano roztworu 3,27 g bromku benzylu (19,14 mmola) w 10 ml bezwodnego DMF. Roztwór mieszano w temperaturze pokojowej przez 4 godziny i odstawiono w temperaturze pokojowej na noc. Następnie roztwór zatężono. Produkt oczyszczono drogą chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem chlorku metylenu/octanu etylu (9,75/0,25). Frakcje zawierające czysty produkt zatężono. Wydajność: 4,28 g (72%). FAB-MS: 378 (M+H)+

d) Kwas ((R,S)-4-(4-(aminokarbonylofenylo)-3-benzylo-4-metyło-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowy

W 50 ml stężonego kwasu HCl 2,77 g ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-benzyło-4-metyło-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octanu metylu (7,34 mmola) mieszano w temperaturze 40°C przez 5 godzin. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono wodą i wyekstrahowano chlorkiem metylenu. Fazę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu i po przesączeniu zatężono pod próżnią. Pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem chlorku metylenu, a potem chlorku metylenu/octanu etylu (9,9/0,2), a następnie chlorku metylenu/octanu etylu (9/1). Otrzymano 460 mg mieszaniny kwasu ((R,S)-4-(4-(aminokarbonyłofenylo)-3-benzylo-4-mefylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-yło)-octowego i ((R,S)-4-(4-aminokarbonyłofenyło)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidαzołidyn-1-yło)octαnu metylu, do której -dodano 120 ml mieszaniny Metyloaminy/wody/dioksanu (1/1/1) i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez noc. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, a pozostałość poddano kilkakrotnej liofilizacji z rozcieńczonego kwasu octowego. Wydajność: 407 mg (16,8 %). ESI-MS: 382,1 (M+H) .

188 042 le) Diester t-butylowy ((R,S)-4-(4-(aminokarbonylofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetylo^-^L-^as^par^lo-L-fen;^l^i^glicyny

Do roztworu 200 rag kwasu ((R,S)-4-(4-(aminokarbonylofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego (0,52 mmola), 215,8 mg chlorowodorku H-Asp(OBu^t)-Phg-OBu^t (0,52 mmola) i 71 mg HOBt (0,52 mmola) w 5 ml DMF dodano w temperaturze 0°C 114 mg DCC (0,52 mmola). Mieszaninę mieszano w temperaturze 0°C przez 1 godzinę, a następnie w temperaturze pokojowej przez 3 godziny. Mieszaninę reakcyjną odstawiono w temperaturze pokojowej na noc, po czym osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem i przesącz zatężono. Produkt oczyszczono drogą. chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem chlorku metylenu/metanolu/lodowatego kwasu octowego/wody (9/1/0,1/0,1). Wydajność: 90 mg (23,3 %). ESI-MS: 742,4 (M+H)+.

lf) ((R,S)-4-(4-(Aminokanbonylofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-acetylo-L-aspartylo-L-fenyloglicyna

W mieszaninie 2,25 ml kwasu triffuorooctowego i 0,25 ml wody rozpuszczono 90 mg diestru t-butylowego ((R,S)-4-(4-(ammokanbcnylofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetylo-L-aspartylo-L-fenyloglicyny (0,12 mmola). Roztwór odstawiono w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę i zatężono ciśnieniem pompki wodnej. Produkt oczyszczono drogą chromatografii z użyciem najpierw chlorku metylenu/metanolu/lodowatego kwasu octowego/wody (7/3/0,3/0,3), a następnie chlorku metylenu/metanolu/lodowatego kwasu octowego/wody (8,5/1,5/0,15/0,15) i otrzymaną pozostałość poddano liofilizacji. Wydajność: 17 mg bezbarwnej substancji stałej (22,5 %). FAB-MS: 630,2 (M+H) +

Przykład 2 ((R,S)~4-(4-(4,5-Dihydro-2-imidazolilo)fenyky)-3-(2-nafty'k)metyio))-4-meryi<o-2,5-dioksoimidazolidyn-kydo)-acetylo-L-aspantydo-L-fenylcglicyna

OH

2a) Chlorowodorek ((R,S)-4-(4-(etoksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octanu metylu

Zawiesinę 4 g (9,37 mmola) ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-(2-naftylom.etylo)-4-metydc-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octanu metylu (wytworzonego drogą reakcji ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylc)cctanu metylu z 2-bromoetylonafitalenem sposobem analogicznym jak w przykładzie Ic) w 40 ml absolutnego etanolu ochłodzono do temperatury 0°C. Do zawiesiny wprowadzano suchy gazowy HCl utrzymując przez cały czas temperaturę poniżej 10°C, aż do zaniku pasma nitr^d(^^,^^aego w widmie IR. Do alkoholowego roztworu dodawano eteru dietylowego do momentu pojawienia się zmętnienia, po czym mieszaninę odstawiono w 4°C na noc. Osad odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem i otrzymano 4,2 g (88 %) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

2b) Chlorowodorek kwasu ((R,S)-4-(4-(4,5-dihydro-2-imidazolilo)fenylo)-3-(2-naftyIometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-l-ylo) octowego

Do zawiesiny 2,2 g (4,3 mmola) chlorowodorku ((R,S)-4-(4-(eίoksyimincmetylo)fenyIo)-3-(2-naftylcmetyło)-4-metylo-2.₍5-dioksoimidazcIidyn-1-ylo)octanu metylu w 20 ml izopropanolu dodano 4,75 ml etylenodiaminy i mieszaninę mieszano w temperaturze pokojowej przez noc. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią i pozostałość roztarto z eterem dietylowym. Eter dietylowy zdekantowano, pozostałość wysuszono pod próżnią, a następnie ogrzewano ją z 6N

188 042 kwasem solnym w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2 godziny. Osad odsączano pod zmniejszonym ciśnieniem, przemyto wodą i otrzymano 1,5 g (71 %) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

2c) Chlorowodorek diestru t-butylowego ((R,S)-4-(4-(4,5-dihydro-2-imidazolilo)fenyło)-3-(2-naff.ylometylo)-4-metylo--2,5-dioksonnidazolidyn-i-ylo)-acetyko-L-aspartylo-L-fenyloglicyny

Roztwór 493 mg (1 mmol) chlorowodorku kwasu ((R,S)-4-(4-(4,5-dihydro-2-imidazolllo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimldazolidyn-/-ylo)octowego w 10 ml absolutnego DMF zmieszano z 135 mg (1 mmol) HOBt i następnie dodano w temperaturze 0°C 220 mg (1 mmol) DCC. Po 60 minutowym mieszaniu w temperaturze 0°C· i 60 minutowym mieszaniu w temperaturze pokojowej dodano 414 mg (1 mmol) H-Asp(O^lBu)-Phg-OtBu • HCl i 0,1 ml N-etylomorfoliny i mieszaninę odstawiono w temperaturze pokojowej na noc. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, a pozostałość rozdzielono między octan etylu i wodę. Fazy rozdzielano i fazę organiczną przemyto kolejno nasyconym roztworem NaHC03, roztworem KHSO4/K2SO4 i wodą, po czym wysuszono ją nad siarczanem sodu. Siarczan sodu odsączano pod zmniejszonym ciśnieniem, przesącz zatężono pod próżnią i pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem dichlorometanu/metanolu/kwasu octowego/wody (9/1/0,1/0,1). Po zatężeniu frakcji zawierających produkt otrzymano 430 mg (50 %) związku tytułowego.

2d) ((R,S)-4-(4-(4,5-Dihydro-2-imidazolilo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidynd-ylo)-^act^i^yl^o^-^L-^spartylo-L-fenyloglieyna

Do 430 mg (0,5 mmola) chlorowodorku diestru t-butylowego ((R,S)-4-(4-(4-,^^dihydro-2-imidazolilo)fenyio)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidynd-ylo)-acetydo-L-aspa:rtt^ll^-^-^-^-fer^n^ll^o^l^icyny dodano 5 ml 90% kwasu trifluorooctowego. Po 1 godzinie w temperaturze pokojowej mieszaninę reakcyjną zatężono, a pozostałość poddano chromatografii na Sephadex LH20 z użyciem wody/butanolu/kwasu octowego (43/4,3/3,5). Po liofilizacji frakcji zawierających produkt otrzymano 92 mg (26 %) związku tytułowego. ES(+)-MS:

705,2 (M+H)+.

Przykład 3

Kwas (S)-3-(((R,S)-4-(4-(4,5-dihydro-2-imidazolilo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimid^olidyn-1-ylo)acetylo^^o)-^:2-(1-ad^a^i^;^]^i^^e:tylooksykarbonyloamino)-propionowy

3a) Ester t-butylowy kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksykarbonyloaminopropionowegO W autoklawie 10 g (42 mmoli) kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksykarbonyloaminopropionowego w mieszaninie 100 ml dioksanu, 100 ml izobutylenu i 8 ml stężonego H2SO4 wytrząsano przez 3 dni pod ciśnieniem N2 0,2 MPa. Nadmiarowy izobutylen wydmuchano i do pozostałego roztworu dodano 150 ml eteru dietylowego i 150 ml nasyconego roztworu NaHCO-,. Fazy rozdzielano i fazę wodną dwukrotnie wyekstrahowano 100 ml eteru dietylowego. Połączone fazy organiczne przemyto dwukrotnie 100 ml wody i wysuszono nad siarczanem sodu. Po usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 9,58 g (78 %) związku tytułowego w postaci bladożółtego oleju.

188 042

3b) Chlorowodorek estru t-butylowego kwasu (S^-amino-o-t-butoksykarbonyloaiminopropionowego

Do roztworu 10 g (34 mmoli) estru t-butylowego kwasu (S)-3-amin<^-^:2-beuzyloksykarbonyloaminopropionowego w 600 ml mieszaniny THF/woda (2/1) dodano w 0°C 8.9 g (40.8 mmola) di-węglanu di-t-butylowego. po czym dodano porcjami 1n roztworu NaOH. do uzyskania pH roztworu pomiędzy 9 i 10 (zużycie 1N roztworu NaOH: 32 ml). Po 3 godzinnym mieszaniu w temperaturze pokojowej dodano 1 litr wody i trzykrotnie wyekstrahowano eterem dietylowym. Po wysuszeniu nad siarczanem sodu. przesączeniu pod zmniejszonym ciśnieniem i usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią. pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym. z użyciem dichlorometanu/metanolu (20/1). wyniku czego otrzymano 13.19 g (98 %) estru t-butylowego kwasu (S)-2-bjn.zyloksykarbonyloίmlmc>-J-t-butoksykarbonyl(iaminopropionowego. 13.1 g Estru t-butylowego kwasu (Sj-d-benzyloksykarbonyloamino-3-t-butoksykarbonyloaminopropionowego uwodorniono w mieszaninie metanolu/HCl nad 10% Pd/C. Po 1.5 godziny mieszaninę przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i uzyskany przesącz zatężono pod próżnią. Otrzymano 9.77 g (99 %) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

3c) Ester t-butylowy kwasu (S)-2-(1-adamaniylometyloksykarbonyloammo)-3-t-butoksykarbonylo<lminopropionowego

Roztwór 10.9 g (65.4 mmola) (1-hydroksymetylo)adamantanu i 10.6 g (65.4 mmola) karbonylodiimidazolu w 60 ml THF mieszano w 50°C przez 1.5 godziny. Następnie dodano 9.7 g (32.7 mmola) chlorowodorku estru t-butylowego kwasu (S)-2-amino-3-t-butoksykarbon.yloammopropiυnowego w 25 ml THF i 5.6 ml (32.7 mmola) diizopropyloetyloaminy. po czym mieszaninę mieszano w 60°C przez 4 godziny. a potem odstawiono w temperaturze pokojowej na noc. Rozpuszczalnik usunięto pod zmniejszonym ciśnieniem. a pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym. z użyciem heptanu/octanu etylu (7/3) i otrzymano 8.7 g (59 %) związku tytułowego w postaci bezbarwnego oleju.

3d) Ester t-butylowy kwasu (S)-2-(d-adamaniyk)mejyyoksykatbonyloalmnϋ)-3-a!minί)propionowego

Roztwór 8.7 g (19.22 mmola) estru kwasu (S)-2-(1-aaamantylometyloksykarbonyloamino)-3-t-butoksykarbonyloammopropionowjgo w 180 ml mieszaniny kwasu trifluorσoctowego/aichloromjtanu (1/1) po 1 minucie dodano do 1.5 litra ochłodzonego lodem roztworu NaHCOj. po czym mieszaninę trzykrotnie wyekstrahowano dichlorometanem i fazę dichlorometanową wysuszono nad siarczanem sodu. Po przesączeniu i usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 6.35 g (94%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

3e) Kwas (3S)-3-(((R,S)-4-(4-(4.5-dihydro-2-imldazolilo)fenyło)-3-(2-liaftylometylo)-4-mjtylo-2.5-dioksoimidazoliayn-1 - ylo)ac etylo^iino)-2-( 1 tadamarttyionjetykioSsykarbonyioamino)propionowy

Syntezę przeprowadzano analogicznie jak w przykładzie 2. z tym że zamiast H-Asp (OBu^hg-OBu^HCl użyto ester t-butylowy kwasu (S)-2-(1-adamantylomjtyloksykarbonyloamino)l3laminopropionowjgo. Po odszczepieniu estru t-butylowego działaniem 90% kwasu trifluorooctowego. surowy produkt oczyszczono drogą chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem dichlorometanu/metanolu/kwasu octowego/wody (9/1/0.1/0.1). ES(+)-MS:

735.3 (M+H)+.

Związki przykładów 5-17 wytworzono na drodze syntezy w fazie stałej. zgodnie z ogólnym przepisem podanym w przykładzie 4.

Przykład 4

Synteza w fazie stałej (przepis ogólny)

Syntezę na nośniku polimerycznym prowadzi się zgodnie z sekwencją reakcji przedstawioną na schemacie 1. Symbole R^R⁴ ze schematu mają takie samo znaczenie jak grupy znajdujące się w odpowiednich miejscach we związkach o wzorze la. Ib i Ic. względnie oznaczają grupy funkcyjne w postaci zabezpieczonej lub w postaci grup prekurscrowych. R odpowiada grupom znajdującym się w odpowiednich miejscach w związkach o wzorze Ia. Ib i Ic. przy czym te grupy funkcyjne mogą występować w postaci zabezpieczonej lub w postaci

188 042 grup prekursorowych (grupa -NHR¹ może więc przykładowo oznaczać ugrupowanie aminokwasu powstałe przez usunięcie atomu wodoru z grupy aminowej). Grupa R razem ze związaną z nią grupą CH odpowiada grupie B (R² odpowiada także podstawnikowi grupy metylenowej, jeśli B oznacza metylen).

Schemat 1

Syntezy w etapach pośrednich prowadzi się na dużą skalę w specjalnych reaktorach, z wlotem wykonanym ze spieczonej ceramiki, umieszczonym na dnie reaktora. Syntezę związków o wzorze I prowadzi się w blokach reakcyjnych (Act 496, MułtiSynTech). Syntezę na żywicach monitoruje się metodą analizy na perełkach (FT-IR z jednostką ATR i MAS-NMR), odszczepiając próbki analityczne z żywicy (HPLC, MS, NMR).

Wytwarzanie segmentu kwasu asparaginowego, to jest FmocAsp(OH)OAllilu

Do FmocAsp (OtBu) OAlliiu (40 g, 88,7 mmola) dodano 25 ml kwasu trifluorooctowego i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Rozpuszczalnik usunięto w wyparce obrotowej. Pozostałość wysuszono pod próżnią i otrzymano FmocAsp(OH)OAllil w postaci żółtego oleju (33,9 g, 97 %j. ES(+)-MS: 395,2 (M+H)+

Przyłączanie do nośnika polimerycznego (etap A)

W temperaturze pokojowej 40 g żywicy polistyrenowej Wang (1,1 mmola/g; Bachem) poddano spęcznianiu w 20 ml DMF w ciągu 5 minut. Po dodaniu do roztworu 26,0 g (1,5 równoważnika) FmocAsp(OH)OAllilu i 34,3 g (1,5 równoważnika) heksafluorofosforanu

188 042

1-benzotriazolyloksytripirolidynofosfoniowegf (Py-BOP) i 9,3 ml (1,5 równoważnika) diizopropyloetyloammy w 120 ml DMF, mieszaninę w temperaturze 40°C wytrząsano przez 10 godzin. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę przemyto DMF (5 x 20 ml). Po dodaniu do roztworu bezwodnika octowego (10 ml) i diizopropyloetyloaminy (9,3 ml, 1,5 równoważnika) w 40 ml DMF mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno 40 ml DMF, metanolem i dichlorometanem. Żywicę następnie wysuszono pod próżnią. Metodą Fmoc oznaczono obciążenie nośnika produktem i stwierdzono, że wynosiło ono 0,6 mmola/g.

Odszczepienie grupy allilowej od nośnika polimerycznego (etap B)

W atmosferze argonu i w temperaturze pokojowej żywicę poddano spęcznieniu w DMF w ciągu 5 minut. Po dodaniu tetr^kis(trifenylofosfma)palladu i N-metylopirolidyny (10 równoważników) w atmosferze argonu mieszaninę wytrząsano w 40°C przez 6 godzin. Po zakończeniu reakcji, rozpuszczalnik odsączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, metanolem, toluenem i dichlorometanem, a następnie wysuszono.

Sprzęganie z amino-związkiem na nośniku polimerycznym (etap C)

Obciążoną żywicę z funkcyjnym ugrupowaniem karboksylowym poddano spęcznianiu w DMF w temperaturze pokojowej przez 5 minut. Po dodaniu roztworu HOBt (1,2 równoważnika), TOTU (1,2 równoważnika) i diizopropyloetyloammy (1,2 równoważnika) w DMF mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Dodano związek aminowy (1,2 równoważnika) rozpuszczony w DMF. Tę suspensję wytrząsano w temperaturze pokojowej do zakończenia reakcji (kontrola metodą HPLC). Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, metanolem, toluenem i dichlorometanem, a następnie wysuszono.

Odszczepienie grupy zabezpieczającej Fmoc (etap D)

W celu odszczepienia grupy zabezpieczającej Fmoc żywicę poddano spęcznianiu w DMF w temperaturze pokojowej w ciągu 5 minut. Po dodaniu roztworu DMF/piperydyny (1:1) całość wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 20 minut. Roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i proces powtórzono. Badanie próbki analitycznej (HPLC/MS) wykazało zajście reakcji do końca. Po zakończeniu reakccji żywicę trzykrotnie przemyto dichlorometanem i bezpośrednio użyto w reakcji sprzęgania.

Sprzęganie z kwasami α-chlfrowcfkarboksylfwymi (etap E)

Żywicę poddano spęcznianiu w dichlorometanie w temperaturze pokojowej przez 5 minut. Następnie dodano halogenek kwasu α-chlorowcfkarboksylowegf (1,5 równoważnika) rozpuszczony w dichlorometanie. Po dodaniu katalitycznej ilości 4-dlmetyloaminfpirydyny i diizopropyloetyloaminy (1 równoważnik), mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 8 godzin. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, toluenem i dichlorometanem, a następnie natychmiast poddano dalszej reakcji.

Zamiast stosowania kwasowych halogenków, sprzęganie może być przeprowadzone za pomocą kwasów z udziałem dπzopropylfkarbfdiimidu (DIC). W tym celu z kwasów α-chlfrowcokarboksylfwych (5 równoważników) w reakcji (30 minut) z diizopropylokarbodiimidem (DIC) (2,4 równoważnika) w dichlorometanie otrzymano symetryczny bezwodnik. Następnie dodano 2 równoważniki diizłpropylfetyloaminy. Tę mieszaninę dodano do żywicy i całość wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 12 godzin. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, toluenem i dichlorometanem, a następnie natychmiast poddano dalszej reakcji.

Sprzęganie związków α-chlorfwcfacylowych z hydantoinami (etap F)

W temperaturze pokojowej poddano aktywacji 4,4-dipodstawioną hydantoinę (2 równoważniki) w DMF z diazabicyklfundecenem (DBU) (2 równoważniki). Po 15 minutach roztwór zaktywowanego związku dodano do żywicy, poddanej uprzednio spęcznieniu w DMF w ciągu 5 minut. Mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 8 godzin. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, metanolem, toluenem i dichlorometanem, a następnie wysuszono.

188 042

N-Alkilowanie hydantoiny na nośniku polimerycznym (etap G)

W temperaturze pokojowej żywicę poddano spęcznieniu w DMF w ciągu 5 minut. Po dodaniu triamidu kwasu N'-t-buttyc,-Ń,N,N',N',NŃ'heksanmtykdbsfoKdmido’vvcgo (zasada fosfazenowa P1-t-Bu) (3 równoważniki) mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Po dodaniu środka alkilującego (bromek lub jodek) mieszaninę wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 4 godziny. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, toluenem i dichlorometanem, a następnie ją wysuszono.

Zamiast stosowania fosfazenów alkilowanie można także prowadzić z użyciem węglanu cezu. W tym celu w temperaturze pokojowej żywicę poddano spęcznieniu w DMF w ciągu 5 minut. Po dodaniu węglanu cezu (3 równoważniki) całość wytrząsano w temperaturze pokojowej przez 30 minut. Po dodaniu środka alkilującego (bromek lub jodek) mieszaninę wytrząsano w temperaturze 50°C przez 6 godzin. Po zakończeniu reakcji roztwór przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem i żywicę trzykrotnie przemyto kolejno DMF, metanolem/wodą/DMF (1,5:1,5:7), DMF, toluenem i dichlorometanem, a następnie wysuszono.

Odszczepienie żywicy (etap H)

W celu odszczepienia związku od żywicy mieszaninę kwasu tafluorooctowego/dichlorometanu (1/1) dodano do żywicy. Suspensję wytrząsano przez 1 godzinę. Żywicę odsączono. Otrzymany roztwór zatężono pod próżnią. Pozostałość oczyszczono drogą chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem dichlorometanu i kwasu octowego.

Zgodnie z ogólnym sposobem opisanym w przykładzie 4 otrzymano związki o wzorze I z przykładów 5-17. Znaczenie grup w poszczególnych związkach podano w tabeli 2.

Znaczenia symboli umieszczonych w tabeli 2 są następujące:

Bn =	benzyl
2-Py =	2-pirvdylometv-
3-Py =	3-pirvdylomety-
4-Py =	4-pirydy-ometVl
H =	atom wodom
Me =	metyl
Et =	etyl
nBu =	n-butyl
iBu =

Phg oznacza L-fenyloglicyl, a więc ugrupowanie aminokwasu L-fenyłoglicyny (-NH-R1 we wzorze I), otrzymane przez odjęcie atomu wodoru z grupy aminowej fenyloglicyny o poniższym wzorze

Phg

I

H

OH

188 042

Tabela 2

Przykład	-NH-R1	R2	R3	R4	R°	ES-(+)-MS
5	Phg	H	Me	Me	Bn	525,5
6	Phg	nBu	Me	Me	Bn	581,6
7	Phg	nBu	Me	Me	2-Py	582,6
8	Phg	nBu	Me	Me	3-Py	582,6
9	Phg	nBu	Me	Me	4-Py	582,6
10	Phg	iBu	Me	Me	Bn	581,6
11	Phg	iBu	Me	Me	2-Py	582,6
12	Phg	iBu	Me	Me	3-Py	582,6
13	Phg	iBu	Me	Me	4-Py	582,6
14	Phg	H	Me	Me	2-Py	526,5
15	Phg	H	Me	Me	3-Py	526,5
16	Phg	H	Me	Me	4-Py	526,5
17	Phg	Et	Me	Me	Bn	553,6

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 4,00 zł.

Claims (7)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ia

   N —B-C-N-D—CH —E la w którym W oznacza -C(fenylo-C(O)-NH2)(Ci-C6-alkil)-, R⁰ oznacza fenylo-(Ci-C6-alkil)-, B oznacza C1-C6-alkilen, D oznacza -CH[C(O)-NH-(Ci-C6-alkil)]-, przy czym Ci-Cć-alkil jest podstawiony fenylem i grupą wybraną spośród hydroksykarbonylu i Ci-Cć-alkoksykarbonylu, a E oznacza -C(O)OH lub -C(O)O-(C 1-C^^^lkil), w postaciach ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.
2. 2. Nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ib o o

   Λ II

   W N — B-C-N-D— CII — F.

   „N-ζ

   O

   Ib w którym W oznacza -C(Ci-C6-alkil)2-, R0 oznacza fenylo-(C|-C_b^alkil)- lub pirydylo-(Ci-Cć-alkil)-, B oznacza Ci-Cć-alkilen ewentualnie podstawiony Ci-Cs-alkilemi, D oznacza -CH[C(O)-NH-(Ci-C6-alkil)]-, przy czym Ci-Cć-alkil jest podstawiony fenylem i hydroksykarbonylem, a E oznacza -C(O)OH, w postaciach ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.
3. 3. Środek farmaceutyczny zawierający substancję czynną oraz farmaceutycznie dopuszczalne nośniki i/lub substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera związek o wzorze Ia, zdefiniowany w zastrz. 1.
4. 4. Środek farmaceutyczny zawierający substancję czynną oraz farmaceutycznie dopuszczalne nośniki i/lub substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera związek o wzorze Ib, zdefiniowany w zastrz. 2.
5. 5. Nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ia, zdefiniowane w zastrz. 1, do stosowania jako lek.
6. 6. Nowe pochodne dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ib, zdefiniowane w zastrz. 2, do stosowania jako lek.
7. 7. Zastosowanie pochodnych dioksoimidazolidyny o ogólnym wzorze Ic o

   X.

   'N —B—CΛ

   O

   Ic

   188 042 w którym W oznacza -C(4,5-dihydiOimidazolilofenyl)(Ci-C6-alkil)-, B oznacza

   Cj-Cć-alkilen, R⁰ oznacza nafty!o-(C_rC6-alkil)-. D oznacza -CH[C(O)-NH-(C1-Cć-alkil)]-. przy czym Cj-Cć-alkil jest podstawiony fenylem i grupą wybraną spośród hydroksykarbonylu i Cj-Cć-alkoksykarbonylu, lub -CH[NH-C(O)-O-(Ci-C6-alkiło)-adamantyl]-. E oznacza -C(O)OH lub -C(O)-(Cj-C6-alkil) oraz e i h niezależnie oznaczają 0 lub 1. w postaci ich stereoizomerów i ich mieszanin oraz ich fizjologicznie zgodnych soli. do wytwarzania środka farmaceutycznego do leczenia i profilaktyki stanów zapalnych, reumatoidalnego zapalenia stawów, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. tocznia układowego rumieniowatego. stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego. astmy. alergii. chorób układu sercowonaczyniowego. stwardnienia tętnic. restenozy. cukrzycy. uszkodzeń przeszczepionych narządów. wzrostu nowotworów. przerzutów nowotworów oraz malarii.