PL18961B1 - Sposób wytwarzania organicznych zwiazków bizmutu. - Google Patents

Description

Stwierdzono, ze otrzymuje sie cenne zwiazki bizmutu, dzialajac solami bizmutu na nienasycony kwas o wzorze C^H^O^ Kwas ten otrzymuje sie jako odpadkowy produkt przy utlenieniu kwasem chromo¬ wym technicznie czystych alkoholów teipe- nowych, naprzyklad borneolu, izoborneolu lub alkoholu fenichylowego, i nienasyconych cyklicznych terpenów o wzorze C10//16, za¬ wartych takze jako zanieczyszczenia w po¬ wyzszych alkoholach, naprzyklad kamfenu lub fenchenu. Utlenianie takie zachodzi, na¬ przyklad, przy technicznem wytwarzaniu syntetycznej kamfory. Przy znanem wytwa¬ rzaniu kamlory z terpentyny lub z jej glów¬ nej czesci skladowej, pinenu, utlenia sie technicznie czysty kamfen, borneol lub izo- borneol, otrzymywane przy wymienionym sposobie jako produkty posrednie. Nastep¬ nie przemywa sie oddzielona warstwe ben¬ zenowa, zawierajaca kamfore i inne pro¬ dukty utlenienia, zapomoca wodnego roz- czynu alkaljów, naprzyklad lugu sodowe¬ go; przez rozdzielenie przemytej warstwy benzenowej, zawierajacej kamfore, otrzy¬ muje sie wodny roztwór alkaliczny. Po e- wentualnem usunieciu pozostalych w roz¬ tworze nieznacznych ilosci benzenu i kam¬ fory i innych lotnych czesci skladowych, naprzyklad zapomoca destylacji para, za¬ kwasza sie pozostaly wodny roztwór, na¬ przyklad zapomoca kwasu solnego, przezco wydziela sie zdolu olej. Olej ten mozna latwo oddzielic od pozostalej cieczy, na- przyklad zapomoca lewara. Z otrzymanego oleju droga czastkowej destylacji pod zmniejszonem cisnieniem otrzymuje sie nie¬ nasycony kwas CQH1402. Dokladny wzór strukturalny kwasu tego jest jeszcze nie¬ znany. Kwas ten stanowi zlotozólty olej, wrzacy pod cisnieniem 1 mm w temperatu¬ rze miedzy 120° i 125°C; jego ciezar wla¬ sciwy wynosi 1,0057; ester metylowy tego kwasu wrze pod cisnieniem 4 mm w tempe¬ raturze 70°C Nowe zwiazki bizmutu, które otrzymuje sie przez dzialanie soli bizmutu na nienasy¬ cony kwas CQH1402, przedstawiaja zóltawe bezksztaltne substancje, nie posiadajace wyraznego punktu topnienia. Nowe te zwiazki sa nierozpuszczalne w wodzie, na¬ tomiast rozpuszczalne w eterze, chlorofor¬ mie i olejach i posiadaja przy nieznacznem dzialaniu trujacem wybitne bakterjobójcze dzialanie, zwlaszcza przeciwko bakterjom spiryllae.Sposób wedlug wynalazku przeprowa¬ dza sie najlepiej tak, ze nienasycony kwas C9H14Q2 rozpuszcza sie w roztworze we¬ glanu sodowego albo zawiesza go w wodzie, a potem do tej zawiesiny dodaje sie roz¬ tworu weglanu sodowego dopóty, dopóki o- trzyma sie roztwór obojetny. Do otrzyma¬ nego w ten sposób roztworu dodaje sie naj¬ lepiej malemi porcjami roztwór wodny azo¬ tanu albo trójchlorku bizmutu, do którego dodano ewentualnie gliceryny. Dobrze jest dodawac do roztworu kwasu wodnego roz¬ tworu soli kwasu organicznego, naprzyklad wodnego roztworu octanu sodowego. Przy dodaniu roztworu soli bizmutu straca sie nowy zwiazek bizmutu. Otrzymany osad mozna oczyscic, naprzyklad, zapomoca przemywania woda, rozpuszczenia przemy¬ tego woda osadu w rozpuszczalniku orga¬ nicznym, naprzyklad w chloroformie, usu¬ niecia wody z roztworu i oddzielenia zwiaz¬ ku bizmutu od wysuszonego roztworu chlo¬ roformowego, naprzyklad przez wypafowa- nie chloroformu.Zamiast nienasyconego kwasu CQH1402 mozna poddac przeróbce wedlug wynalaz¬ ku równiez i olej surowy, zawierajacy kwas ten, otrzymywany jako odpadkowy produkt przy wytwarzaniu kamfory. Przez traktowanie tego oleju surowego wedlug podanego sposobu otrzymuje sie nowe zwiazki bizmutu, posiadajace te same wla¬ snosci, jak zwiazki, otrzymywane z niena¬ syconego kwasu o wzorze C9/[1402, wydzie¬ lonego w postaci czystej z oleju surowego.Zamiast nienasyconego kwasu CQH14Ofc lub zamiast surowych olejów, zawieraja¬ cych ten kwas, mozna tez stosowac kwas nasycony CQH1Q02 lub zawierajacego oleje surowe. Ten kwas nasycony mozna latwo otrzymac przez katalityczne uwodornienie kwasu nienasyconego lub zawierajacych go olejów surowych. Zwiazki bizmutu, otrzy¬ mane z kwasu nasyconego CQH1602, posia¬ daja te same wlasnosci bakterjobójcze, jak pochodne kwasu nienasyconego.Przyklad L Nienasycony kwas o wzo¬ rze C9H14Q2 otrzymuje sie jako odpadko¬ wy produkt przy wytwarzaniu syntetycznej kamfory w sposób nastepujacy: benzenowy roztwór kamfory, otrzymany przez utlenie¬ nie technicznie czystego kamfenu, borneolu lub izoborneolu w roztworze benzenowym zapomoca kwasu chromowego i siarkowego, przemywa sie wodnym roztworem alkaljów i rozdziela sie. Wodny alkaliczny roztwór zakwasza sie, a powstaly olej poddaje sie czastkowej destylacji. Otrzymany w ten sposób kwas CQH1402 destyluje pod cisnie¬ niem 1 mm w temperaturze okolo 120° -*- 125aC i posiada ciezar wlasciwy 1,0057; ester metylowy kwasu tego wrze pod cisnie¬ niem 4 mm w temperaturze 70°C. 13,86 g tego kwasu nienasyconego za¬ wiesza sie w 50 cm3 wody i dokladnie zobo¬ jetnia zapomoca roztworu sody. Do otrzy¬ manego roztworu dodaje sie roztwór 14,55 g krystalicznego azotanu bizmutu [Bi(N03)s . — 2 —. 5H20] i 30 cms gliceryny w 60 cm3 wódy, a równoczesnie dodaje sie jeszcze powoli roztwór 7,38 g odwodnionego octanu sodo¬ wego w 50 cm3 wody. Powstaje zóltawy osad, który rozrabia sie dokladnie z woda, a nastepnie rozpuszcza sie go w chlorofor¬ mie. Otrzymany roztwór chloroformowy su¬ szy sie zapomoca bezwodnego siarczanu so¬ du. Z roztworu tego otrzymuje sie przez wyparowanie chloroformu nowy zwiazek bizmutu w postaci zóltawej, bezksztaltnej substancji, nierozpuszczalnej w wodzie, na¬ tomiast latwo rozpuszczalnej w eterze, chloroformie i olejach.Przyklad II. 14,04 g nasyconego kwa¬ su o wzorze CQH1Q02 (otrzymanego przez katalityczna redukcje nienasyconego kwa¬ su, stosowanego w przykladzie I) rozpu¬ szcza sie w 50 cm3 wody z dodatkiem ta¬ kiej ilosci sody, ze otrzymany roztwór po¬ siada odczyn obojetny, poczem do roztwo¬ ru dodaje sie pokolei roztwór 14,55 g kry¬ stalicznego azotanu bizmutu w 60 cm3 wo¬ dy i 30 cm3 gliceryny oraz roztwór 7,38 g octanu sodowego wi 50 cm3 wody. Powstaly osad rozpuszcza sie, po dokladnem przemy¬ ciu woda, w chloroformie. Z wysuszonego roztworu chloroformowego otrzymuje sie zapomoca wyparowania chloroformu sól bizmutowa nasyconego kwasu CQH1602, nie¬ rozpuszczalna w wodzie, latwo rozpuszczal¬ na w eterze, chloroformie i olejach.Przyklad III. 10,7 g trójchlorku bi¬ zmutu rozpuszcza sie w 8,5 cm3 stezonego kwasu solnego i 25 cms wody, a otrzymAny roztwór dodaje sie do roztworu 15,7 g nie¬ nasyconego kwasu CQH1402, 8,5 g wodoro¬ tlenku sodowego i 30 cm3 wody. Powstaly osad odsacza sie pod cisnieniem i rozpu¬ szcza w chloroformie. Po sklarowaniu i wy¬ suszeniu roztworu odparowuje sie chloro¬ form. Pozostaje sól bizmutu, która jest identyczna z sola, opisana w przykladzie I. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania organicznych zwiazków bizmutu, znamienny tern, ze nie¬ nasycony kwas o wzorze C9Hr4Q2 lub za¬ wierajace go oleje surowe, powstajace jako odpadkowy produkt przy utlenieniu cy¬ klicznych terpenów lub ich pochodnych, zo¬ bojetnia sie weglanem lub wodorotlenkiem alkalicznym w roztworze wodnym, poczem roztwór zadaje sie roztworem soli bizmutu.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tern, ze nienasycony kwas o wzorze C9ff1402, wzglednie zawierajace go oleje surowe, powstajace jako odpadkowy pro¬ dukt przy utlenieniu cyklicznych terpenów lub icfi pochodnych, poddaje sie uprzednio redukcji na kwas o wzorze C9/f1602. I. G. Fanbenindustrie A k t i e n g e s e 11 s c h a f t. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszaw*. PL