PL190536B1

PL190536B1 - Dodatek do produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu, w szczególności środków spożywczychi kosmetyków, do polepszania trwałości i/lub stabilizowania tych produktów oraz sposób polepszania trwałości i/lub stabilizowania produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu w szczególności środków spożywczych i kosmetyków

Info

Publication number: PL190536B1
Application number: PL98337658A
Authority: PL
Inventors: Joerg Peter Schuer
Original assignee: Joerg Peter Schuer
Priority date: 1997-06-23
Filing date: 1998-06-22
Publication date: 2005-12-30
Also published as: CN1265006A; AU8628798A; AU738099B2; ES2210790T3; EP0991318A1; ATE253821T1; CA2294989A1; BR9810305A; DE19726429A1; PL337658A1; EP0991318B1; JP2002511083A; DK0991318T3; DE59810171D1; WO1998058540A1; RU2216256C2

Abstract

1 . Dodatek do produktów ulegajacych rozkladowi mikrobiologicznemu, w szczególnosci srodków spozywczych i kosmetyków, do polepszania trwalosci i/lub stabilizowania tych produktów, znamienny tym, ze zawiera (i) mieszanine z: a) polifenolu ewentualnie w postaci jego pochodnych, korzystnie pirokatechiny, rezorcyny, hydrochinonu, floro- glucyny, pirogalolu, heksahydrobenzenu, kwasu usninowego, acylopolifenoli, ligniny, antocyjanidyny, flawonu, katechi- ny, taniny, pochodnych kwasu galusowego, karnozolu, kwasu karnozolowego, zwiazków zawierajacych ugrupowania (2,5-dihydroksyfenylo)-karboksylu i (2,5-dihydroksyfenylo)-alkilenokarboksylu, jako podstawniki pierscienia, ich soli, ich pochodnych, estrów, amidów, kwasu kawowego, jego estrów i amidów, gallotaniny, kwasów garbnikowych. piroga- lolu, galusowych kwasów zóltych, flawonaidów: flawonu, flawonolu, izoflawonu, gossypetyny, mirycetyny, robinetyny, apigeninu, moryny, taksyfoliny, eriodiktiolu, naringiny, rutyny, hesperydyny, tokserutyny, chryzyny, tangerytyny, luteo- liny, gallanu epigallokatechiny, kwercytyny, fizetyny, kampferolu, galanginy, rotenoidów, auronu, flawonolów, dioli flawonolowych, ekstraktów z np. Camellia, Primula b) alkoholu benzylowego i ewentualnie jeszcze innego aromatycznego GRAS-alkoholu (Generalny Recognized As Safe), lub... 9. Sposób polepszania trwalosci i/lub stabilizowania produktów ulegajacych rozkladowi mikrobiologicznemu w szczególnosci srodków spozywczych i kosmetyków, znamienny tym, ze do produktu podlegajacemu rozkladowi mikro biologicznemu dodaje sie w ilosci od 1 ppm do 10% wagowych dodatek zawierajacy (i) mieszanine z: a) polifenolu ewentualnie w postaci jego pochodnych, korzystnie pirokatechiny, rezorcyny, hydrochinonu, floroglucyny, pirogalolu, heksahydrobenzenu, kwasu usninowego, acylopolifenoli, ligniny, antocyjanidyny, flawonu, katechiny, taniny, pochodnych kwasu galusowego, karnozolu, kwasu karnozolowego, zwiazków zawierajacych ugru powania (2,5-dihydroksyfenylo)-karboksylu i (2,5-dihydroksyfenylo)-alkilenokarboksylu, jako podstawniki pierscie nia, ich soli, ich pochodnych, estrów, amidów, kwasu kawowego, jego estrów i amidów, gallotaniny, kwasów garbni kowych, pirogalolu, galusowych kwasów zóltych, flawonaidów: flawonu, flawonolu, izoflawonu, gossypetyny, miry- cetyny, robinetyny, apigeninu, moryny, taksyfoliny, eriodiktiolu, naringiny, rutyny, hesperydyny, tokserutyny, chry zyny, tangerytyny, luteoliny, gallanu epigallokatechiny, kwercytyny, fizetyny, kampferolu, galanginy, rotenoidów, auronu, flawonolów, dioli flawonolowych, ekstraktów z n.p. Camellia, Primula... PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest dodatek do produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu, w szczególności środków spożywczych i kosmetyków, do polepszania trwałości i/lub stabilizowania tych produktów, charakteryzujący się tym, że zawiera (i) mieszaninę z:

a) polifenolu ewentuwlniew postwcijego pochodnych, kojc.ystmepiroOaiechiny, rezorcyny, hydrochinonu, fiOToglucyny, dirogalnlu, Coksahydrobenzenu, kwasu ueninowogo, acylopnlifenoli, ligniny, antocyjanidyny, flawonu, katechiny, taniny, pochodnych kwasu galusowego, karnozolu, kwasu kannoznlnwogn, związków zawierających ugrupowania (2,5^^0^^syfonyln)-karbnksylu i (2,5-diCydroksyfonylo)-alkilonnkarbnksylu, jako podstawniki pierścienia, ich soli, ich pochodnych, estrów, amidów, kwasu kawowego, jego estrów i amidów, gallotaniny, kwasów garbnikowych, dirogalnlu, galusowych kwasów żółtych, flawonaidów: flawonu, flawonolu, izoflawonu, cossydetyny, miiycetyny, robinetyny, apigeninu, moryny, taksyfoliny, oriodiktiolu, naringiny, rutyny, hesperydyny, tokserutyny, cCnyzyny, tancoIytyny, luteoliny, gallanu opicαllokateceiny, kwercytyny, fizetyny, kαmdferolu, galanginy, rotenoidów, auronu, flawonolów, dioli flawnnnlnwych, ekstraktów z np. Camelka, Primula

190 536

b) alkoholu benzylowego i ewentualnie jeszcze innego aromatycznego GRAS-alkoholu (Generally Recogmzed As Safe), lub (ii) miesziuuna z:

c) alkoholu benzylowego i

d) co najmniej jeszcze jednego innego aromatycznego GRAS-alkoholu, przy czym stosunek zmieszania składników a) do b) i c) do d) leży każdorazowo w zakresie między 1:1 do 1:10000 i 10000:1 do 1:1, przy czym aromatyczne GRAS-substancje wybrane są z grupy obejmującej acetoinę, etanol, 1-propanol, 2-propanol, glikol propylenowy, glicerynę, alkohol n-butylowy, 2-metylo-1-propanol, heksanol, L-mentol, alkohol oktylowy, alkohol cynamonowy, 1 -fenyloetanol, heptanol, 1-pentanol, 3-metylo-1-butanol, alkohol 4-metoksybenzylowy, citronellol, n-dekanol, geraniol, 3-heksenol, dodekanol, linalool, nerolidol, nonadienol, alkohol nonylowy, rodinol, terpineol, borneol, klineol, anizol, alkohol kuminylowy, 10-undecenf1-ol, 1

Jako polifenol (składniki a)) wchodzą w grę także ich możliwe pochodne, sole, kwasy, estry, oksydazy, związki wolne i zeterowane i pochodzenia naturalnego.

Wymienione polifenole stosuje się według wynalazku z aromatycznymi GRAS-alkoholami. Aromatyczne GRAS-alkohole uznane zostały za bezpieczne przemysłowo do stosowania w środkach spożywczych przez władze FDA (GR.A.S. = Generaly Recongnized As Safe In Food (Ogólnie uznane jako bezpieczne dla środków spożywczych)). Alkohole według wynalazku różnią się przez to w szczególności od tych, które stosuje się według opisu US 4,446,161. W przypadku wspomnianych aromatycznych GRAS-alkoholi chodzi o takie alkohole, które wymieniane są w wykazie FEMA/FDA GRAS Flavour Substances List GRAS 3-15 Nr 2001-3815 (Stan 1997). Na tej liście znajdują się substancje zapachowe/aromatyczne naturalne i identyczne z naturalnymi, dopuszczone do zastosowania w środkach spożywczych przez amerykańskie władze zdrowotne FDA (FDA Regulation 21 CFR 172.515 dla substancji zapachowych identycznych z naturalnymi (Synthetic Flavoring Substances und Adjuvants/Syntetyczne substancje zapachowe i środki pomocnicze) oraz FDA Regulations 21 CFR 182.20 dla naturalnych substancji zapachowych/aromatycznych (Natural Flavoring Substances und Adjuvants) Naturalne substancje zapachowe i środa pomocnicze).

Według wynalazku można stosować składnik a) z jednym lub kilkoma aromatycznymi GRAS-alkoholami (składniki b)). Korzystne jest według wynalazku stosowanie aromatycznych GRAS-alkoholi. Szczególnie korzystne jest zastosowanie dwóch aromatycznych GRAS-alkoholi.

Do szczególnie korzystnych według wynalazku aromatycznych GRAS-alkoholi należy alkohol benzylowy. Szczególnie korzystna kombinacja, zgodnie z tym, zawiera polifenol (składnik a)) i alkohol benzylowy (składnik b)). Ta mieszanina może zawierać ewentualnie jeszcze inne aromatyczne GRAS-alkohole.

Możliwe jest jednak także według wynalazku, żeby w dodatku zamiast polifenoli znajdowały się aromatyczne GRAS-alkohole (składnik d)). Tzn. może być stosowany alkohol benzylowy (składnik c)) w mieszaninie z dalszymi aromatycznymi GRAS-alkoholami (składnik d)).

Stosunek mieszania polifenolu (składnika a)) względnie alkoholu benzylowego (składnik c) do aromatycznych GRAS-alkoholi (składniki b) i d) zawarty jest między 1:1 i 1:10000 lub 10000:1 i 1:1, szczególnie korzystnie między 1:1000 i 1:1 lub 1:1 i 1:1000 a zwłaszcza między 1:1 do 1:100 i 100:1 do 1:1.

W dodatku według wynalazku można dodatkowo do składników a), b), c) i d) stosować różne alkohole. Korzystnie chodzi przy tym o jednowartościowe lub wielowartościowe alkohole z 2 do 10 atomami węgla, korzystnie 2 do 7 atomami.

Korzystnie stosuje się takie ilości polifenolu i alkoholi, żeby stosunek mieszania alkoholu do polifenolu wynosił między 1:1 do 1:1000 lub polifenolu do alkoholu pomiędzy 1:1 i 1:1000, w szczególności 1:1 do 1:100 i 100:1 do 1:1.

Te opisane składniki w wymienionym dodatku stanowią substancje aromatyczne, wymieniane w FEMA/FDA Gras Flavour Substances List jako GR.A.S. (Generally Recognized As Safe ln Food) 3-15 Nr 2001-3815 (stan 1997).

190 536

Następnie w wymienionym dodatku jako składnik e) nadają się do stosowania kwasy i/lub ich fizjologicznie dopuszczalne sole. Korzystnie stosowane są kwasy organiczne i/lub ich sole. Chodzi tu korzystnie o takie związki, które zawieraaą 1 do 15 atomów węgla, korzystnie 2 do 10 atomów C.

W szczególności mogą znaleźć zastosowanie następujące kwasy (składnik e)):

kwas octowy, kwas akonitowy, kwas adypinowy, kwas mrówkowy, kwas jabłkowy (kwas 1 -hydroksyburrztynowy), kwas kapronowy, kwas hydroksycynanonowy (kwas 3-i'ei^^^o-1-propionowy), kwas pelagonowy (kwas nonanowy), kwas mlekowy (kwas 2-hydroksypropionowy), kwas fenoksyoctowy (eter fenylowy kwasu glikolowego), kwas fenylooctowy (a-tcYll^^n(^^,wy), kwas walerianowy (kwas pentanowy), kwas izowalerianowy (kwas 3-metylobutanowy), kwas cynamonowy (kwas 3-fenytopropenowy), kwas cytrynowy, kwas migdałowy (kwas hydroksyfenylooctowy), kwas winowy (kwas 2,3-dihydroksybutanowy); 2,3-dihydrolksy bursztynowy), kwas fumarowy a korzystnie np. kwas mlekowy.

Następnie, jako składnik f) w dodatku według wynalazku stosowane są fenole takie jak np. tymol, metyloeugenol, acetyloeugenol, safrol, eugenol, izoeugenol, anetol, fenol, metylochawikol (estragol; 3,4-metoksyfenylo-1-propen), karwakol, α-bisabolol, fornesol, anizol (metoksybenzol), propenylguaetol (5-profenylo-2-etoksyfenol).

Jako składnik g) stosowane są estry kwasu octowego takie jak np. octan izoamylu (octan 3-metylo-1-butyłu), octan benzylu, octan benzylofenylu, octan n-butylu, octan cynamylu (octan octan cytronellilu, octan etylu (ester kwasu octowego), octan eugenylu (acetyloeugenol), octan gerranylu, octan heksylu (etanonian heksanylowy), octan hydrocynamylowy (octan 3-1fenylo-octan linalilowy, octan oktylowy, octan fenyloetylowy, octan terpinylowy, triacetyna (trioctan gliceryny), octan potasowy, octan sodowy, dwuoctan sodowy, octan wapniowy.

Jako składnik h) stosowane są estry takie jak np. allicyna. Jako składnik i) stosowane są terpeny takie jak np. kamfora, limonen, β-kariofillen.

Jako składnik j) stosowane są acetale takie jak np. acetal, acetal dibutylowy aldehydu octowego, acetal dipropylowy aldehydu octowego, acetal fenetylowopropylowy aldehydu octowego, acetal glikolu etylenowego i aldehydu cynamonowego, acetal dimetylowy dekanalu, acetal dimetylowy heptanalu, acetal glicerynowy heptanalu, acetal glikolu propylenowego i benzaldehydu.

Jako składnik k) stosowane są aldehydy takie jak np. aldehyd octowy, .aldehyd anyżowy, aldehyd benzoesowy, izobutyroaldehyd (metylo-1-propanal), cytral, cytronellal, aldehyd n-dekanowy (n-dekanal), etylowanilina, furfurol, heliotropina (piperonal), aldehyd heptanowy (heptanal), aldehyd heksanowy (heksanal), 2-heksenal (β-propyto^kroleina), aldehyd hydrocynamonowy (3-fenylo- 1 -propanal), aldehyd laurylowy (dodekanal), aldehyd nonanowy (n-nonanal), aldehyd oktanowy (n-okttanal), aldehyd fenylooctowy (1-okso-2-fenyleno^tan), aldehyd propionowy (propanal), wanilina, aldehyd cynamonowy ^-fenytopropenal), aldehyd perylowy, aldehyd kuminowy.

Korzystnie w dodatku znajdują się także modyfikatory rozpuszczalności jako składnik 1). Tu w przypadku dodatków według wynalazku chodzi w zasadzie o substancje aromatyczne/zapachowe. Te substancje aromatyczne wymienione w większości na liście FEMA typu GRAS nie są rozpuszczalne w wodzie, tzn. są hydrofobowe. Jeśli stosowane są one w środkach żywnościowych zawierających głównie tłuszcze, to ze względu na swój lipofilowy charakter mogą one być stosowane bezpośrednio, bez rozpuszczalnika. Udział lipofilo^ch środków spożywczych jest jednak stosunkowo niewielki. Aby mogły one rozwinąć swoje działanie w przeważnie hydrofitowych środkach spożywczych, paszach, kosmetykach czy środkach farmaceutycznych, stosuje się je korzystnie w połączeniu z rozpuszczalnym w wodzie modyfikatorem rozpuszczalności. Chodzi tu korzystnie o glicerynę, glikol propylenowy, wodę, oleje jadalne lub tłuszcze.

Według wynalazku w dodatku zawarty jest korzystnie składnik m) stanowiący oleje eteryczne takie jak oleje eteryczne i/lub ekstrakty alkoholowe, glikolowe lub też otrzymane metodą wysokociśnieniowej ekstrakcji CO 2 z następujących roślin:

a) otoje tob ekstrakty z wysokim u^d/iał^^m alkoholi z:

- mensy, kc^l^nc^i^, kaadamonu, eukaliptusa;

190 536

b) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem aldehydów z:

- eukaliptus citriodora, cynamonu, cytryny, angielskiej trawki cytrynowej, melisy, cytronelli (Aloysia triphylla), limetki, pomarańczy;

c) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem fenoli z:

- oregano, tymianku, rozmarynu, pomarańczy, goździków, kopru włoskiego, kamfory, mandarynki, anyżu, Cascarille, estragonu i ziela angielskiego;

d) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem octanów:

- z lawendy;

e) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem estrów z:

- gorczycy, cebuli, czosnku;

f) oleje wzgl. ekstrakty z wysokim udziałem terpenów z:

- pieprzu, pomarańczy, kminku, kopru, cytryny, mięty pieprzowej, gaiłki muszkatułowej.

Stosunek mieszania składników a) wzgl. c) do b), d), e), f), g), h), i), j), k), l), m) może każdorazowo leżeć między 1:1 do 1:10000 a 10000:1 do 1:1, korzystnie między 1:1 do 1:1000 i 1000:1 do 1:1.

Opisane dodatki stosowane są korzystnie do polepszania trwałości i stabilizacji następujących grup środków żywnościowych:

- chleba, pieczywa, środków pomocniczych i proszków do pieczenia, budyniów, napojów, dietetycznych środków spożywczych, esencji, delikatesów, ryb i produktów rybnych, kartofli i produktów na bazie kartofli, przypraw, mąki, margaryny, warzyw i owoców oraz produktów na bazie owoców i warzyw, konserw kwaszonych, produktów na bazie skrobi, słodyczy, zup, ciast, mięsa i produktów mięsnych, mleka, produktów mleczarskich i serowarskich, drobiu i produktów z drobiu, olejów, tłuszczów oraz produktów zawierających oleje lub tłuszcze.

Dodatki według wynalazku skuteczne są w szczególności przeciwko grzybom pleśniowym, drożdżom i bakteriom (gramdodatnim i gramujemnym). Działają one doskonale przede wszystkim przeciw zarazkom patogennym (Enterobacteriaceae np. E.Coli, salmonelle, enterokoki np. stafylokoki, streptokoki oraz także przeciw bakteriom gnilnym, jak bakterie kwasu mlekowego np. Lakctobacillus vulgaris, grzybom pleśniowym np. Aspergillus niger, drożdżom np. Endomyces tibuliger. Dodatki według wynalazku działają także na wirusy i przeciwko mikrobiologicznym toksynom np. alfatoksynie i enterotoksynie.

Dodatki stosuje się korzystnie do produktu podlegającego rozkładowi mikrobiologicznemu w ilościach od 1 ppm do 10% wagowych, korzystnie 1 ppm do 10% wagowych. Szczególnie korzystne ilości wynoszą 0,001% wagowych do 0,5% wagowych. Szczególnie korzystne są ilości 0,002% wagowych do 0,25% wagowych.

Niespodziewane jest według wynalazku, że działanie dodatku według wynalazku występuje już przy zastosowaniu wymienionych niewielkich stężeń. Jest to tym bardziej nieoczekiwane, że środki spożywcze traktowane tym dodatkiem według wynalazku wykazują znacznie dłuższy okres trwałości, niż produkty ulegające zepsuciu traktowane zwykłymi środkami konserwującymi.

Niespodziewane jest także, że opisane korzyści występną już przy oddziaływaniu mikrobiologicznym mniejszym niż 24 godziny, w szczególności po 60 minutach, korzystnie po 1-60 minutach, najbardziej korzystnie po 5-15 minutach.

Dodatki według wynalazku nie powod^ą nieoczekiwanie w obrabianym środku spożywczym żadnych wad w postaci zmiany smaku, zapachu czy koloru. Szczególną korzyść w stosunku do znanego stanu techniki stanowi to, że nie zaznacza się żadne przesunięcie wartości pH lub a_w, tzn. działanie wprowadzonego dodatku jest nieoczekiwanie niezależne od wartości pH lub a_w.

Jest także nieoczekiwane, że dodatek można stosować niezależnie od wilgotności, zawartości tłuszczu, białka i węglowodanów. Na koniec, dodatki według wynalazku są niewrażliwe na zmiany temperatury w zakresie między -30°C, a 200°C, tzn. są niewrażliwe zarówno na zimno jak i na ogrzewanie.

Sposób polepszania trwałości i/lub stabflizowania produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu według wynalazku polega na wprowadzeniu do tego produktu wyżej

190 536 omówionego dodatku w ilości korzystnie 0,001% wagowych do 0,5% wagowych a zwłaszcza w ilości 0,002% wagowych do 0,25% wagowych.

W sposobie według wynalazku produkt podlegający rozkładowi mikrobiologicznemu, jego powierzchnie i/lub jego otoczenie, w szczególności otaczające powietrze i/lub powierzchnie aparatów lub pozostałych materiałów, które bezpośrednio lub pośrednio pozostają w kontakcie z produktem traktuje się przed, po lub podczas procesu wytwarzania, obróbki lub pakowania produktów dodatkowo jednym lub więcej środkami pomocniczymi, które zawierają korzystnie pr^^a:mniej dwie substancje aromatyczne działające zabójczo na zarazki. Oznacza to, że obok zastosowania dodatku według wynalazku można w sposobie według wynalazku prowadzić obróbkę zewnętrzną środkami pomocniczymi.

Środek pomocniczy stosuje się korzystnie w ilości od 0,01 do 5 g/kg, korzystnie 0,05 do 2 g/kg środka spożywczego, przy zastosowaniu do powietrza otaczającego w ilościach od 0,001 do 10 g/m, powietrza, a na powierzchnie aparatury w ilościach od 0,000001 g do 0,1 g/m³. ...

Aromatyczne substancje zawarte w środkach pomocniczych są wyłącznie produktami natundnymi lub identyczne z naturalnymi uznanymi według FEMAjako bezpieczne (GRAS-Oenerany Recognized As - Safe). W przypadku wspomnianej listy chodzi o FE-MA/FDA GRAS Flavour Substances List GrAS 3-15 Nr 2001-3815. (Stan 1997), która wymienia naturalne i identyczne z naturalnymi substancje aromatyczne/zapachowe, dopuszczone do zastosowania w środkach spożywczych przez amerykańskie władze zdrowotne FDA (FDA regulation 21 CFR 172.515 dla substancji zapachowych identycznych z naturalnymi (Synthetic Flavoring Substances und Adjuvants/Syntetyczne substancje zapachowe i środki pomocnicze) oraz FDA Regulations 21 CFR 182.20 dla naturalnych substancji zapachowych (Natural Flavoring Substances und Adjuvants/Naturalne substancje zapachowe i środki pomocnicze). Te aromatyczne substancje spdniające amerykańskie normy FDA powinny być stosowane „quantum satis”, to znaczy powinny być zawarte w środkach spożywczych w stężeniach „bliskich nasycenia”, tj. najwyższych, dla których nie wywrdują żadnej niekorzystnej zmiany zapachu i smaku środka spożywczego, do którego są dodawane. Środki aromatyczne wyliczane przez FEMA pokrywką się w dużym stopniu z materiałami podanymi w odpowiedniej normie europejskiej COE.

Według wynalazku mogą być stosowane ponadto substancje aromatyczne, sklasyfikowane według Art. V European Community Directive Flavourings (22.06.88) jako „NAT4” ,pod warunkiem, że zostały uznane według wspomnianej wcześniej listy FEMA GrAs jako bezpieczne. Substancje NAT4 to substancje, które w określonych warunkach deklarowane są jako identyczne z naturalnymi np. gdy te substancje stosowane są łącznie i jako część składowa aromatycznych substancji naturalnych lub identycznych z naturalnymi.

Szczególna korzyść środka pomocniczego polega na tym, że mogą być dodawane do środków spożywczych zasadniczo bez dalszych działań, jako uznane za nie budzące obaw w zakresie stężeń „quantum satis”, na podstawie listy FEMA-GRAS a zatwierdzonej przez bardzo krytyczne władze zdrowotne Stanów Zjednoczonych FDA.

Dalsza szczególna korzyść polega na tym, że środek pomocniczy nie wpływa na smak i zapach obrabianych produktów.

Środek pomocniczy według wynalazku stosuje się przykładowo w postaci środków do smarowania, środków emulgujących i czyszczących, środków do natrysku, środków do rozpylania, środków aktywnych w fazie gazowej, środków do przenoszenia ciepła jak również środków pomocniczych do cięcia i oddzielających. Środki pomocnicze mogą być również zastosowane jako dodatki do wymienionych środków.

lstotne jest, że środki pomocnicze nie są dodawane do środków spożywczych, względnie nie są z nimi mieszane. O wiele częściej środki pomocnicze stykaaą się tylko powierzchniowo, względnie styka się tylko powierzchnia cięcia środka spożywczego. Dzieje się tak dlatego, że powierzchnia środka spożywczego wzgl. powierzchnia cięcia bezpośrednio styka się ze środkami pomocniczymi. Tak więc jest także możliwa obróbka środkiem pomocniczym powierzchni aparatów, maszyn przetwórczych, urządzeń do pakowania, urządzeń transportowych, materiałów opakowaniowych oraz otaczającej atmosfery.

190 536

Niespodziewane jest, że działanie zarazkobójcze środka pomocniczego występuje już przy zastosowaniu niskich stężeń. Przy jego nanoszeniu stosuje się tylko 0,01 do 5 g/kg, korzystnie 0,05 do 2 g/kg, szczególnie korzystnie 0,05 do 1 g/kg środka spożywczego. Podczas stosowania do otaczającego powietrza stosuje się go do powietrza tylko w ilości 0,001 do 10 e/m³powietrza. Na powierzchnie aparatów stosowane jest nawet tylko 0,000001 do 0,1 g/cm powierzchni.

Przy zachowywaniu tych stężeń ilości wykrywalne w środkach spożywczych leżą w zakresie tylko 0,001% wagowych. Przeciwnie do tego, środki konserwujące według stanu techniki stwierdza się regularnie w środkach spożywczych w ilości 0,1 do 3% wagowych. Pomimo tych wyjątkowo niskich stężeń, niespodziewane jest według wynalazku, że w stosunku do środków spożywczych konserwowanych jak zwykle, można uzyskać wydłużenie czasu trwałości do 50%o.

Należy szczególnie podkreślić i jest to zdumiewające, że dzięki środkowi pomocniczemu, który pośrednio nanoszony jest na środek spożywczy, już 0,001% wagowego wystarcza, aby uzyskać stabilizację lub polepszenie trwałości przy polepszonej jakości produktu.

Działanie to jest tym bardziej nieoczekiwane, że czas oddziaływania zarazkobójczego substancji aromatycznych według wynalazku leży poniżej 24 godzin, korzystnie poniżej 12 godzin. Szczególnie korzystne jest wybranie środka pomocniczego i stężenia tak, aby czas działania zarazkobój czego leżał poniżej 1 godziny, korzystnie poniżej 15 minut.

W przeciwieństwie do tego, celem zwykłych środków konserwujących jest, aby były one czynne w środku spożywczym możliwie długo, tzn. przez tygodnie i miesiące. Pomimo tych bardzo krótkich czasów działania środków pomocniczych stosowanych według wynalazku trwałość środków spożywczych w stosunku do traktowanych zwykłymi środkami konserwującymi lub sposobami konserwacji według stanu techniki znacznie się zwiększa. Według wynalazku niespodziewanie możliwa jest zatem, przy kombinacji wyżej opisanych dodatków i środków pomocniczych, obróbka znacznie mniejszymi ilościami, niż to było wymagane przy stosowaniu wcześniej ze zwykłymi środkami konserwującymi ze znanego stanu techniki.

Środki pomocnicze stosowane według wynalazku obejmują aromatyczne substancje, wybrane z grupy alkoholi, aldehydów, fenoli, octanów, kwasów, estrów, terpenów, acetali i ich fizjologicznie dopuszczalnych soli, olejków eterycznych i ekstraktów roślinnych.

Korzystne postaci wykonania środka pomocniczego według wynalazku obejmują jeden lub więcej substancji aromatycznych, wybranych z jednej lub więcej następujących grup:

I Alkohole:

- acetoina (acetylometylokarbinol), alkohol etylowy (etanol), alkohol propylowy (1-propanol), alkohol izopropylowy (2-propmiol, izopropanol), glikol propylenowy, gliceryna, alkohol benzylowy, alkohol n-butylowy (n-propyiokabmol), alkohol izobutylowy (2-metylo-1-proponol), alkohol heksylowy (heksanol), L-mentol, alkohol oktylowy (n-oktanol), alkohol cynamonowy (3-fenylo-2-propen-1-ol), alkohol a-i^e^tyil^bt^i^lowy (1-fenyloeltanol), alkohol heptylowy (heptanol), alkohol n-amyloany ( lapentauol), alkohol i Z3amylooy (Sumetylo-l-butanol), alkohol anyżowy (alkohol 4-metoksybenzylywy, alkohol p-anyżowy), citronellyl, alkohol n-decytowy (n-dekanol), geranio!, β-γ-heksenol (3-heksenol), alkohol laurylowy (dodekanol), linalool, nerolidol, nonadienol ^^-Hondien-bol), alkohol nonylowy (nonanol-1), rodinol, terpineol, borneol, klineol (eukaliptol), anizol, alkohol kuminylowy (kuminol), 10-01^^-1-01, 1-htksadekanyl.

II. Aldehydyh

- aldehyd octowy, aldehyd anyżowy, aldehyd benzoesowy, aldehyd izomasłowy (metytó-1 ^-^γοι^^ι^^Ι), cytral, cytronellal, aldehyd n-kaprynowy (n-dekanal), etylowoulina, furfurol, heliotropina (piperonal), aldehyd heptanowy (heptanal), aldehyd heksanowy (heksanal), 2-heksenal (β-propyioaIuOleiina), aldehyd hydrocynamonowy (aldehyd 3-fenylo-1--ropami), aldehyd lau^lowy (dodekanal), aldehyd nonanowy (n-nonanal), aldehyd oktanowy (n-oktanal), aldehyd fenylooctowy (1 -okso-2-aenylen^θetan), aldehyd rrorionowy (propiynyaldehyd), wanilina, aldehyd cynamonowy (3-fenyłopropenal), aldehyd reryllowy, aldehyd kuminowy.

III Fenole:

- tymol, metyloeugenol, acetyloeugenol, safrol, eugenol, izoeugenol, anetol, fenol, metylochawikol (estragol; 3,4-metoksyfenylO(--propen), karwakol, α-bisabolol, forne^l, anizol (metoksybenzol), rropenylguactol (5-profenylo-2-atoksyfenol).

190 536

IV. Octany:

- octan izoamylu (octan 3-metyto-1-butylu), octan benzylu, octan benzylofenylu, octan n-buUylu, octan cynamylu (octan 3-fenylopropenylu), octan cytronellilu, octan etylu (ester kwasu nctowocn), octan euge^lu (acetyloouconnl), octan ^ιήπι^, octan heksylu (etanonian eoksylowy), octan hydnocynamnnnwy (octan 3-fenylo-piopylowy), octan linali^owy, octan oktylowy, octan fenyloetylowy, octan tendinylnwy, triacetyna (trioctan gliceryny), octan potasowy, octan sodowy, dwuoctan sodowy, octan wapniowy.

V. Kwasy i/lub ich sole dopuszczalne fizjologicznie:

- kwas octowy, kwas akonitowy, kwas adypinowy, kwas mrówkowy, kwas jabłkowy (kwas 1-hylhΌksebiU'r szyno wy), kwas kapronowy, kwas hydrocynamonowy (kwas 3-fenyln-1-propionnwy), kwas dolaconowy (kwas nonanowy), kwas mlekowy (kwas 2-hydroksy prndionowy), kwas fnnoksyoctowy (eter fenylowy kwasu glikolowego), kwas fenylooctowy (α-ttoluenowy), kwas walerianowy (kwas pontannwy), kwas izowalmianowy (kwas 3-metylobutanowy), kwas cynamonowy (kwas 3-fenyyopropenowy), kwas cytrynowy, kwas migdałowy (kwas Cydroksyfenylooctowy), kwas winowy (kwas 2,3-dihydroksybutannwy); 2,3-1ιι,κ^ι-bursztynowy), kwas fumarowy, kwas taninowy.

VI. Estry:

- allicyna

VII. ToIdony:

- kamfora, limonen, β-kariofilen

VIII. Acetale:

- acetal, acetal dibutylowy aldehydu nctowogn, acetal didropylnwy aldehydu octowego, acetal fonetylowo]dIopylowy aldehydu octnwoco, acetal glikolu etylenowego i aldehydu cynamonowego, acetal dimetylowy dekanalu, acetal dimetylowy heptaM^, acetal glicerynowy eoptanalu, acetal glikolu propylenowego i benzaldehydu.

lX Polifennlo:

X. Oleje eteryczne i/lub ekstrakty alkoholowe, glikolowe lub tez otrzymane metodą wysokociśnieniowej CO2 (składnik m) z następujących roślin:

a) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem alkoholi:

- z melisy, kolendry, kardamonu, eukaliptusa;

b) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem aldehydów:

- z Eukaliptus citriodOTa, cynamonu, cytryny, angielskiej trawki cytrynowei, melisy, cytronelli, limetki, pomarańczy;

c) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem fenoli:

- z nnegann, tymianku, rozmarynu, pomarańczy, goździków, kopru włoskiego, kamfory, mandarynki, anyżu, Cascarille, estragonu i ziela angielskiego;

d) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem octanów:

- z lawendy;

e) oleje lub ekstrakty z wysokim udziałem estrów:

- z gorczycy, cebuli, czosnku;

f) oleje wzgl. ekstrakty z wysokim udziałem terpenów:

- z pieprzu, pomarańczy, kminku, kopru, cytryny, mięty pieprzowej, gałki muszkatołowej.

O ile śrcjeek oom Odmcny zawtera tylko yedoą z ną-mienionyco subctencji jnymatycoj nych, nie wchodzą tu w grę izodropannl i etanol. Niespodziewanie okazało się, że kombinacja przynajmniej dwóch podanych substancji aromatycznych wykazuje znacznie silniejsze działanie niż przy stosowaniu pojedynczej substancji.

To substancje aromatyczne wymienione w większości na liście FEMA typu GRAS nie są rozpuszczalne w wodzie, tzn. są hydrofobowe. Jeśli stosowane są one w środkach żywnościowych zawierających ^^ównie tłuszcze, to ze względu na swój lidnfilnwy charakter mogą one być stosowane bezpośrednio, bez rozpuszczalnika. Udział lidnfilowycC środków spożywczych jest jednak stosunkowo niewielki. Aby mogły one rozwinąć swoje działanie w przeważnie CydrofilnwycC środkach spożywczych lub paszach, kosmetykach czy środkach farmaceutycznych, stosuje się je w połączeniu z rozpuszczalnym w wodzie modyfikatorem rozpuszczalności. Aby zgodnie z zastrzeżnnlnm nlnlejezncn wynalazku oddać do dyspozycji, nieszkodliwe dla zdrowia środki pomoc12

190 536 nicze należy się liczyć, żeby stosować wyłącznie dopuszczone do środków spożywczych środki polepszające rozpuszczalność substancji aromatycznych, np. alkohole.

Stosowanie środka pomocniczego prowadzi się w stanie nierozcieńczonym i/lub rozcieńczonym w wodzie i/lub w rozpuszczalnikach dopuszczonych do żywności (np. alkoholach) i/lub rozcieńczalnikach rozpuszczających tłuszcze w postaci oleów (tłuszczów) roślinnych.

W środkach pomocniczych mogą być stosowane w połączeniu z innymi substancjami aromatycznymi np. dobrze rozpuszczalne w wodzie alkohole, korzystnie w stężeniu od 0,1 do 99% wagowych w przeliczeniu na środek pomocniczy. Środki pomocnicze mogą zawierać więcej niż 50% alkoholu benzylowego. Zawierają one korzystnie mniej niż 50¹½ etanolu, izopropanolu lub alkoholu benzylowego lub mieszaniny tych substancji. Szczególnie korzystne jest, jeśli zawartość wymienionych alkoholi leży w zakresie mniejszym niż 30% wagowych, w szczególności wynosi mniej niż 20% wagowych. O ile stosuje się środek pomocniczy, zawierający alkohol benzylowy i przynajmniej jedną dalszą substancję aromatyczną, udział alkoholu benzylowego może wynosić także więcej niż 50% wagowych.

Niespodziewanie środki pomocnicze, które zawi^^jią przykładowo tylko 20% wagowych etanolu lub izopropanolu w połączeniu z aldehydami aromatycznymi i fenolami w stężeniu w zakresie promili, wykazują bardzo silne działanie grzybobójcze i bakteriobójcze; już środki pomocnicze, które zaw^er^jią 1% wagowych wymienionych alkoholi rozpuszczalnych w wodzie w połączeniu z mniej niż 3 promilami aldehydu aromatycznego i fenolu, wykazują działanie bakteriobójcze 70% do 100%.

Z powyższego wynika, że środek pomocniczy według wynalazku posiada niespodziewane działanie biobójcze na otoczenie produkcyjne wzgl. proces produkcyjny.

Korzystne jest przy tym zastosowanie środka pomocniczego w produkcji środków spożywczych, pasz, kosmetyków, środków farmaceutycznych, farb, papieru i celulozy.

W szczególnie korzystnej postaci wykonania środki pomocnicze stosowane są korzystnie do polepszania trwałości i stabilizacji następujących grup środków żywnościowych: chleba, pieczywa, środków pomocniczych i proszków do pieczenia, budyniów, napojów, dietetycznych środków spożywczych, esencji, delikatesów, ryb i produktów rybnych, kartofli i produktów na bazie kartofli, przypraw, mąki, margaryny, warzyw i owoców oraz produktów na bazie owoców i warzyw, konserw kwaszonych, produktów na bazie skrobi, słodyczy, zup, ciast, mięsa i produktów mięsnych, mleka, produktów mleczarskich i serowarslrich, drobiu i produktów z drobiu, olejów tłuszczów oraz produktów zawierających oleje lub tłuszcze.

Środki pomocnicze oddziały wują w otoczeniu produktów podlegających gniciu, przykładowo środków spożywczych i pasz np. na częściach maszyn, pozostających w kontakcie z produktem przeznaczonym do obróbki lub obrabianym lub w powietrzu.

Przez bezpośredni kontakt z powierzchnią produktu podlegającego zepsuciu oddziałują one także tam, tzn. rozwijają swoje działanie także na powierzchni produktu lub poprzez wniknięcie do samego produktu.

Szczególna korzyść opisanego środka pomocniczego polega na tym, że z jednej strony odkażaią one w sposób pewny, przy czym ich działanie okazało się skuteczne przeciw bakteriom gramdodatnim i gramujemnym, grzybom włącznie z drożdżami, a także przeciw wirusom, podczas gdy z drugiej strony nie prz^^^^Tw^^ają żadnego niebezpieczeństwa dla konsumentów środków spożywczych, ponieważ są one w stosunku do nich zupełnie nieszkodliwe i nie posijdają żadnego technologicznego dalszego dzałania zarazkobójczego w środkach spożywczych, ponieważ, aktywność zarazkobójcza rozciąga się na otoczenie produkcyjne, które przez przedsięwzięcia według wynalazku uwalniane jest od mikroorganizmów.

Pomocniczy środek dla przetwórstwa może stanowić smar, który równocześnie służy do smarowania i odkażania smarowanych części a przez to pośrednio i do stabilizowania trwałości produktów pozostających w kontakcie z tymi częściami.

Według wynalazku ten środek pomocniczy może być środkiem emulgującym, rozdzielającym lub czyszczącym. Takie środki służą do emulgowania i/lub czyszczenia, a dzięki temu także do odkażania powierzchni, przedmiotów, maszyn, urządzeń, aparatów, powierzchni i wyposażenia tnącego, urządzeń transportowych i podobnych. Może on być stosowany ponadto do odkażania i czyszczenia środków spożywczych, surowców, środków kosmetycznych, środków farmaceutycznych, farb, papieru, celulozy, bydła, drobiu, ryb i odpadów.

190 536

Stosowany środek pomocniczy według wynalazku może być ponadto środkiem do natrysku. Talki środek do natrysku umożliwia dokładne rozprowadzenie odkażających substancji czynnych na wszystkich częściach maszyn, urządzeń transportowych, urządzeń do cięcia, powierzchni roboczych itp. i może prowadzić równocześnie do tęgo, że bezpośrednio po procesie cięcia lub rozdzielania i/lub procesie pakowania z porcjowaniem, zapakowany środek spożywczy może być przechowywany w atmosferze odkażonej i/lub w warunkach zapewniających trwałość ze względu na zamknięty w nim natryśnięty środek. Rozpylane lub tworzące mgłę postaci wykonania są dlatego bardzo korzystne cenowo ze względu na stosunkowo niskie zużycie.

Środek do natrysku może być także wdmuchany, natryskiwany lub rozpylany do wnętrza i/lub na opakowania, jak np. tuby, kartony lub podobne, aby w ten sposób uczynić dłużej trwałym zapakowany produkt.

Środek natryskiwany służy także do tego, aby mógł być rozpylony w otoczeniu produkcyjnym (atmosfera, chłodzenie, wietrzenie, świeże powietrze) na miejscach wątpliwych higienicznie (np. odcinkach chłodzenia), aby tym samym zmniejszać ilość zarazków, bez szkody dla pracującego tam personelu.

Środek pomocniczy można także stosować przez natryskiwanie na powierzchnię środka spożywczego lub powierzchnię cięcia, aby wyeliminować lub zmniejszyć zarazki powodujące psucie znajdujące się na środkach spożywczych.

Następnie można te środki do natrysku stosować w urządzeniach do transportu, magazynach i przestrzeniach chłodniczych.

W dalszej postaci wykonania środek pomocniczy stanowi środek aktywny w fazie gazowej, który służy do aktywnego odkażania i/lub dezodoiyzowania w fazie gazowej w mniej lub więcej zamkmętych układach, takich jak opakowania, układy do odpadków, kontenery, przestrzenie transportowe i składowe i podobne. Dzięki oddziaływaniu środka w fazie gazowej, odnoszą korzyść zarówno materiały zapakowane, zawarte w kontenerze, transportowane lub składowane jak też i powietrze oraz otoczenie.

Środek pomocniczy okazał się ponadto dobrym środkiem przenoszącym ciepło. Pod pojęciem środka przenoszącego ciepło rozumie się środki chłodzące, grzewcze i ogrzewające, które mogą być stosowane jako dodatki odkażające w obiegowych układach chłodzących, grzewczych i ogrzewających. Są one dodawane przy tym do wodnych lub olejowych układów w celu zapobiegania wzrostowi mikroorganizmów w cieczach, aby np. zapobiec zanieczyszczeniom podczas przecieków z chłodnic.

W jeszcze innej postaci wykonania środek jest ś^r^^lkiem pomocniczym lub rozdzielającym podczas cięcia dla noży tnących lub urządzeń tnących wszystkich typów i dla wszystkich psujących się produktów do cięcia, aby zapobiec zanieczyszczeniu miejsc cięcia.

W przemyśle środków spożywczych występują często zanieczyszczenia na miejscach cięcia lub rozdziału środków spożywczych przez zarazki gramdodatnie lub gramujemne, grzyby pleśniowe, drożdże i inne możliwe zarazki gnilne, które mogą wpływać na znaczne obniżenie trwałości ciętych lub rozdzielanych produktów częściowo zmniejszając ich jakość, a przez to powodować szkody zarówno zdrowotne jak też i ekonomiczne. Zanieczyszczenia wprowadzane są przez surowce, resztki surowców/produktów, personel, części maszyn lub warunki procesu lub przez powietrze.

Zwykle więc dlatego do dziś, te cięte, wzgl. rozdzielane lub odcinane, lub oddzielane środki spożywcze pasteryzuje się lub obrabia aby je odkazić a przez to nadać im trwałość, lub też dodaje się środków konserwujących. Jak to wyżej wspomniano obróbka termiczna nie w każdym wypadku jest możliwa lub dopuszczalna i może ewentualnie prowadzić do zmniejszenia jakości produktów.

Osłonowe działanie dla polepszenia trwałości środków spożywczych stanowi czyszczenie lub nawet dezynfekcja otoczenia chemicznymi środkami dezynfekcyjnymi, podlegającymi przepisom regulującym działanie bakteriobójcze. Te materiały są bardziej lub mniej trujące i nie powinny być przenoszone nia środki spożywcze. Ta dezjńdTekcja środkami chemicznymi jest procesem nieciągłym, które świadomie można stosować tylko w określonym czasie na części maszyn i w otoczeniu i po jej przeprowadzeniu wymagane jest zmywanie wodą w celu

190 536 usunięcia resztek Przez to nie jest zabezpieczone bezpośrednie, stałe usuwanie zarazków gnilnych.

W stanie techniki poszukiwano już dlatego, aby zoptymalizować higienę maszyn poprzez lepsze przystosowanie do mycia lub przez instalacje do uzyskiwania lub otrzymywania powietrza czystego lub ubogiego w zarazki lub wolnego od zarazków. Doświadczalnie nie oddziaływało to na podwyższenie trwałości ciętych lub rozdzielanych środków spożywczych lub nie było możliwe do wprowadzenia ze względów ekonomicznych lub nie było praktycznie pewne.

Przykład krojonego chleba pokazuje, że krojenie lub rozdzielanie typów chleba, takich jak Ganzteigbrot, chleb pełnoziamisty, biały, mieszany lub tostowy i następne pakowanie znacznie zmniejsza trwałość kromek chleba w przeciwieństwie do całych bochnów. Wynosi ona w zależności od typu chleba między 2, a 5 dniami. Poprzez prowadzoną dziś najczęściej dalszą obróbkę termiczną (pasteryzowanie w piecu lub w aparatach ultradźwiękowych przy temperaturze rdzenia od 60 do 90°C) trwałość chleba przedłuża się od 4 do 20 dni przy stosowaniu normalnych opakowań polietylenowych przepuszczających parę.

lnne folie, np. z polipropylenu, które są jednak znacznie droższe, mogą zapewnić dłuższą trwałość ze względu na swą mniejszą przepuszczalność pary. Opakowania z tworzyw poliestrowych i wprowadzenie atmosfery zawierającej azot prowadzi do uzyskania jeszcze większej trwałości. Wszystkie te działania są jednak albo bardzo kosztowne lub dają się stosować tylko do drogich spe^a^ych produktów i wyrobów i prowadzą częściowo do podwyższonych strat jakości krojonego chleba, np. przez tworzenie się kondensatu w opakowaniu chleba, miękkiej konsystencci chleba lub do zbyt szybkiego wysuszenia. Te działania nie usuwają wszystkich rzeczywistych przyczyn zanieczyszcenia przez proces cięcia lub rozdzielania, który przez urządzenia do cięcia np. noże do cięcia wprowadza, względnie rozprowadza w środku spożywczym możliwe zarazki gnilne, znajdujące się zarówno w otoczeniu, jak i w produkcie lub też na maszynie.

Jako środki pomocnicze do cięcia lub środki rozdzielające, stosuje się zwykle albo kompozycje mineralne, które w wielu krajach nie są już dopuszczone do stosowania lub roślinne oleje do cięcia, które często same są już zanieczyszczone, tzn. obciążone bakteriami. Patrz np. G Schuster: lnvestigations on mould contamination of sliced bread/badania nad zanieczyszczeniem chleba pochodzącym z narzędzi, Baecker & Konditor 27 (11), str. 345 - 347; G. Spicher: Die Quellen der direkten Kontamination des Brotes mit Schimmelpilzen; Das Schneidoel als Faktor der Schimmelkontamination/źródła bezpośredniego zanieczyszczania chleba grzybami pleśniowymi; Olej do ciecia jako czynnik zanieczyszczenia grzybami pleśniowymi; Getreide, Mehl und Brot 32(4), str. 91-94.

Na środek do cięcia lub rozdzielania, który umożliwia odkażanie części maszyn pozostających w kontakcie ze środkiem spożywczym podczas procesu cięcia a przez to powoduje polepszoną trwałość ciętego produktu istnieje pilna potrzeba, która została zaspokojona przez środek do cięcia i rozdzielania według wynalazku.

Środek do cięcia i rozdzielania nadaje się do stosowania wszędzie, gdzie w sposób przemysłowy prowadzi się cięcie i rozdzielanie, a cięty materiał może podlegać psuciu przez bakterie lub grzyby lub zanieczyszczeniom wirusami. Występuje to np. dla celulozy i papieru, lecz szczególnie dla środków spożywczych i pasz.

W korzystnej postaci wykonania środek pomocniczy według wynalazku nadaje się do cięcia lub rozdzielania chleba, pieczywa, ryb i produktów rybnych, kartofli i produktów na bazie kartofli, owoców i warzyw oraz produktów na bazie owoców i warzyw, słodyczy, produktów ze skrobi, ciast, mięsa i produktów mięsnych, produktów serowarskich, drobiu i produktów drobiowych.

W przypadku tego środka pomocniczego chodzi o środek do cięcia i rozdzielania (np. do krojenia chleba), tak że może on być wytworzony na bazie zwykłych olejów/wosków/tłuszczów roślinnych z dodatkiem biobójczego środka pomocniczego na podstawie substaieći aromatycznych. Środek do cięcia lub rozdzielania (np. do stosowania w przemyśle mięsnym) może korzystnie według wynalazku składać się wyłącznie z jednego lub więcej środków aromatycznych.

Do olejów, wosków i tłuszczów roślinnych można dodawać także naturalne emulgatory, np. lecytynę w stężeniu od 1 do 25% wagowych, jak to odpowiada stanowi techrnki. Przykła190 536 dowymi emulgatorami są lecytyna, monogli^ceryd kwasu cytrynowego, kwas diacetylowinowy, N-acetylof^sfatydyloetaaloloamina, fosfatydylinosytol, fosfatydyloseryna, dikwasy fosfatydylowe, fosfatydylocholina. Jeśli środek do cięcia i rozdzielania według wynalazku przygotowuje się w postaci ^^^lsji na bazie wodnej, to stosuje się oleje roślinne, tłuszcze roślinne i woski roślinne z nienasyconymi i nasyconymi Ci6-Cn-kwinam, wykazujące także lepkość ok. 10 mPas (20°C) do ok. 500 mPas (20°C).

Środki do cięcia i rozdzielania sporządzone przykładowo z wyżej wspomnianych kwasów tłuszczowych wzgl. olejów i emulgatorów można stosować po zmieszaniu z wodą w proporcji 1:1 do 1:40, jako emulsje (mleczko) do cięcia i rozdzielania.

W praktyce środek do cięcia i rozdzielania nanosi się przynajmniej na te części maszyn, które stykają się z ciętym materiałem, w celu ich odkażenia. Środek stosuje się doświadczalnie z dozowaniem 1-20 g/kg środka spożywczego, przy czym dozowanie zależne jest od stosowanych urządzeń do cięcia i rozdzielania oraz ciętego materiału.

Środek do cięcia i rozdzielania natryskuje się najczęściej na urządzenia do cięcia wzgl. rozdzielania, np. przy krojeniu chleba natryskuje się go na krajalnicę z tarczą krążkową za pomocą której następnie np. kroi się chleb. Według wynalazku zwilża się przy tym części urządzenia do cięcia, np. nóż krążkowy, taśmę do krojenia (obracające się piły taśmowe), noże elektryczne lub mechaniczne lub urządzenia nożowe, elektryczne lub mechaniczne piły lub urządzenia do cięcia piłą, elektryczne lub mechaniczne piły łańcuchowe lub urządzenia, tak, że środek do cięcia wzgl. rozdzielania może odkażać lub oddziaływać bakteriobójczo na odpowiednie części maszyn oraz także na powierzchnie powstałe po cięciu lub rozdzielaniu.

Korzystne oddziaływanie stosowanego środka do cięcia i rozdzielania według wynalazku odznacza się przedłużoną trwałością ciętego materiału np. chleba w kromkach. Polega to na ostatek na tym, że środek do cięcia i rozdzielania przenika powierzchnię ciętego materiału i tak, że głębokie nacięcia ciętego materiału są odkażane przez substancje aromatyczne zawarte w oleju do cięcia.

Opisane tu substancje aromatyczne działają poza tym biobójczo w fazie gazowej, ponieważ większość substaneci aromatycznych łatwo paruje. Działają one dlatego w tak zwanym otoczeniu środka spożywczego, np. w opakowaniu środka spożywczego, jeśli ten po procesie cięcia zostanie opakowany np. w foliowe opakowanie.

Ten proces odkażania ciętych materiałów po właściwym procesie cięcia można także przez lekką dalszą obróbkę termiczną.

Wynalazek zostanie bliżej opisany na podstawie przykładów.

Przebieg testów bakteriologicznych dla dodatków:

- ilościowy test zawiesinowy l (badanie z nośnikiem zarazków)

- ilościowy test zawiesinowy l (badanie zawiesiny)

- ilościowy test zawiesinowy l (badanie dyfuzji w agarze)

Mikroorganizmy: mikroorganizmy aerobowe (łączna liczba zarazków), Enttrobjjterijk jtj, enterokoki, ijst(^:zki kwasu mlekowego, drożdże, grzyby pleśniowe.

W tych sposobach można określić działanie czynne dodatku w zależności od dawki i czasu oddziaływania na różnych podłożach z różnymi mikroorganizmami.

llościowy test zawiesinowy l -badianie z nośnikiem zarazków.

Zawiesina w zależności od badanych zarazków:

- roztwór Ringeria,

- bulion trypton-soja,

- bulion dla enterokoków Chromcult,

- bulion Wurze.

Nośnik zarazków: autoklawowany arkusz bawełniany lub filtr 5x5 cm.

Agar odżywczy: Dla łącznej ilości aerobów < Plate-Count-Agar (agar z kazeinąpeptonem-glukozą-ekstraktem drożdży).

Chromocul^ Enterococus faedlis Enterococus faecium Streptococus bovis

Selektywne podłoże pożywkowe OGYE - (ekstrakt drożrzy-glukoz.a-oxytetracyklina) Mikroorganizmy - grzyby pleśniowe

190 536

- Aspergillus niger

- Saccharomyces Agar desoxycholan-laktoza Mikroorganizmy Laktozododatnie-Escherichia coli Laktozo-słabododatnie -Enterobacter (cloacae)

Laktozo-słabododatnie -Klebsiella (pneumoniae)

Laktozoujemrne- Salmonella (typhimurium i enteritidis)

Laktozoujemne - Shigella (flexneri)

Laktozoujemne - Proteus (mirabilis)

Laktozoujemne - Pseudomonas

Laktozoujemne - Enterococcus (faecalis)

MRS-Agar (Lactobacillus)

Lactobacillus vulgaris

Agar Baid-Parker'a (z emulsją żółttek-tellurytem)

Mikroorganizmy Staphylococus aureus Staphylococcus epidermis Micrococcus (enterococcus faecium)

Bacillus subtilis

Drożdże: Endomyces tibuliger

Agar selekcyjny dla. Cereus według Mossel'a (z emulsją żółtka jaj)

Mikroorganizmy Bacillus cereus Bacillus cereus,

Bacillus subtilis,

Escherichia coli Pseudomonas aeruginosa Proteus mirabilis Staphylococcus aureus Agar desoxycholan-Li!ktoza Mikroorganizmy

LaktozododatmefEscherichia coli Laktozo-słabododatnie -Enterobacter (cloacae)

Laktozo-^l^i^l^ododatnie -Klebsiella (pneumoniae)

Laktozoujemrne- Salmonella (typhimurium i enteritidis)

Laktozoujemne - Shigella (flexneri)

Laktozoujemne - Proteus (mirabilis)

Laktozoujemne - Pseudomonas (Enterococcus faecalis)

Agar TGE (agar z kazeiną-peptonem-glukozą-ekstraktem mięsnym)

Mikroorganizmy

Staphylococcus aureus Streptococcus agalactiae Enterococcus faecalis Ejchericia coli Salmonella Typhimurium Pseudomonas aeruginosa Bacillus cereus

Test zawiesinowy - ilościowy test z nośnikiem zarazków Pozostałe: Podłoża specjalne i różnicowanie Dla Clostridium, Listerii i.in.

Kontaminacja nośnika zarazków

Skażanie nośnika prowadzi się po ułożeniu w sterylnej miseczce szklanej przez zalanie zawiesiną badanych zarazków (>10 ⁶/ml). Po 1-10 min składowania nośnik rozściela się w miseczce szklanej wyłożonej bibułą filtracyjną i suszy się w cieplarce w 36°C±1°C.

190 536

Badanie

Skażony i wysuszony nośnik zarazków przełożony zostaje do sterylnej miseczki szklanej i nasycony każdym (g % recept.);

składowany 1 godzinę i przełożony do każdego przewidzianego układu Agar/badany zarazek i inkubowany w cieplarce w przepisowej temperaturze. .

Po zalecanym czasie/inkubacj i nośniki zarazków rozcieńcza się 9-krotnie (zależnie od badanego zarazka) od 10¹ do 10⁸ i podaje do każdorazowo przewidzianego agaru w procesie wylewania płytek.

Wyliczenie

Wszystkie wykazują do 200 kolonii. Określa się za pomocą wyważonej średniej arytmetycźrn^ c = ZC

----------------= xd njxl + ii2x0,l

C = Hczaa jednoste ktwnrąąjych kolome każdojaoowo ml/g

ZC = suma kolonii na wszystkich szalkach Petriego, które zostały użyte do obliczeń nl = ilość szalek Petriego o najniższym rozcieńczeniu, które zostały użyte do obliczeń (n_t = 2 przy 2 szalkach Petriego) n2 = ilość szalek Petriego o najwyższym rozcieńczeniu, które zostały użyte do obliczeń d = współczynnik najniższych ocenianych stopni rozcieńczenia, odniesiony do stopnia rozcieńczenia m.

Test ilościowy zawiesinowy Π - Badanie z zawiesiną:

a) zawiesinę zaszczepić pożądanymi badanymi zarazkami, np. 10⁶/ml, pozostawić 1-(60 min. Pożądaną recepturę do zbadania dodać do prcewidziaoea probówki do badania zarazków (różne ilości procentowe) odczekać pożądany czas i zalać lub zaszczepić na płytkę agarową odpowiednią dla zarazka,

b) badaną zawiesinę zarazków przed zaszczepieniem badanymi zarazkami (patrz a) potraktować pożądaną recepturą do badania (patrz a), odczekać przewidziany czas i następnie zaszczepić każdorazowo badanymi zarazkami i w zależności od zarazka zaszczepić lub zalać odpowiednie płytki agarowe.

llościowy test suspensyjny ΓΗ, badanie dyfuzji w agarze.

Zalewa się agarowe płytki z pożywkami, zawierające np. 10⁴ mikroorganizmów/ml.

Arkusiki bibuły filtracyjnej (10 mm) nasyca się badaną recepturą i układa na płytce agarowej.

Po inkubacji (zależnej od zarazka/czasu i temperatury) utworzenie pola z zahamowaniem odczytuje się jako reakcję dodatnią.

Przykłady receptur

Aktywność bakteriologiczna

kwas mlekowy	alkohol benzylowy	gliceryna	glikol propylenowy	stan techniki przykłady	receptura
1	2	3	4	5	6
10⁷	10⁸	106	10⁹	5 min. cz. dz.	łączna ilość zarazków
10⁷	10⁷	108	10⁹	15 min. cz. dz.
107	1)7	108	109	60 min. cz. dz.
				108/ml	kontrola
106	1)7	107	108	5 min. cz. dz.	entero bakterie
106	10⁷	10⁷	1)8	15 min. cz. dz.
106	107	10⁷	108	60 min. cz. dz.

190 536

c.d tabeli

1	2	3	4	5	6
				108/ml	kontrola
10⁷	10⁸	10⁸	108	5 min. cz. dz.	entero koki
10⁷	107	D⁸	108	15 min. cz. dz.
10⁷	107	10⁸	108	60 min. cz. dz.
				108/ml	kontrola
10⁵	105	105	H)5	5 min. cz. dz.	bakterie kwasu mlekowego
10⁴	105	105	105	15 min. cz. dz.
10⁴	105	105	105	60 min. cz. dz.
				105/ml	kontrola
10⁵	105	105	105	5 min. cz. dz.	drożdże
10⁵	105	10⁵	105	15 min. cz. dz.
105	105	10⁵	105	60 min. cz. dz.
				105/ml	kontrola
105	105	105	105	5 min. cz. dz.	grzyby pleśniowe
105	105	H)5	105	15 min. cz. dz.
105	105	105	105	60 min. cz. dz.
				105/ml	kontrola

Wyjaśnienie znaków:

KBE jednostki tworzące kolonie/gr lub ml

3 tanina 1 cz alkohol benzylowy 100 cz	2 tanina 1 cz alkohol benzylowy 3 cz	1b tanina 1 cz alkohol benzylowy 1 cz	la tanina	przykłady wg wynalazku 1a 1b	receptura
1	2	. 3	4	5	6
10’	102	102	106	5 min. cz.dz.	łączna ilość zarazków
10’	102	10²	106	15 min. cz.dz.
10’	102	10’	106	60 min. cz.dz.
				108/ml	kontrola
10²	H)1	102	106	5 min. cz.dz.	entero bakterie
10²	101	101	106	15 min. cz.dz.
10²	101	101	106	60 min. cz.dz.
				108/ml	kontrola

190 536

c.d.tabeli

1	2	3	4	5	6
10³	10⁴	10³	D⁷	5 min. cz.dz.
10²	103	10²	10⁶	15 min. cz.dz.	entero koki
1)3	10²	101	D⁶	60 min. cz.dz.
				10⁸/ml	kontrola
102	D¹	102	to⁵	5 min. cz.dz.
102	D*	10'	104	15 min. cz.dz.	pałeczki kwasu mlekowego
102	101	10'	104	60 min. cz.dz.
				10⁵/ml	kontrola
102	101	10'	104	5 min. cz.dz.
102	110	D1	104	15 min. cz.dz.	drożdże
10'	1<0	101	104	60 min. cz.dz.
				10⁵/ml	kontrola
10'	D¹	101	104	5 min. cz.dz.
10²	D¹	101	104	15 min. cz.dz.	grzyby pleśniowe
D¹	d1	101	104	60 min. cz.dz.
				10⁵/ml	kontrola

9 tanina 1000 cz alkohol benzylowy 1 cz	8 tanina 1000 cz alkohol benzylowy 1 cz	7 tanina 100 cz alkohol benzylowy 1 cz	6 tanina 3 cz alkohol benzylowy 1 cz	5 tanina 1 cz alkohol benzylowy 10000 cz	4 tanina 1 cz alkohol benzylowy 1000 cz	przykład wg wyna- lazku e	receptura
1	2	3	4	5	6	7	8
10⁵	10⁴	10“	103	10³	103	5 min cz. dział.	łączna ilość zarazków
104	10⁵	10“	103	10³	103	15 min. cz. dział.
K)4	10“	10“	103	10³	10“	60 min cz. dział.
						10⁸/ml	kontr.
10⁴	104	10³	103	103	103	5 min cz. dział.	entero bakterie
10⁴	103	103	10²	103	102	15 min cz. dział.
103	103	103	10²	10³	10²	60 min cz. dział.

190 536

c.d.tabeli

1	2	3	4	5	6	7	8
						10⁸/ml	kontr.
10⁴	10⁴	10⁴	103	103	10⁴	5 min cz. dział.	entero koki
10⁴	10⁴	10⁵	10⁴	103	103	15 min. cz. dział.
10⁴	10⁴	10⁵	10⁴	10²	10³	60 min cz. dział.
						10⁸/ml	kontr.
10⁴	104	104	10³	10⁴	10³	5 min cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
104	10³	104	10⁴	103	10²	15min. cz. dział.
10⁴	10³	10⁴	103	10²	10²	60 min cz. dział.
						10⁵/ml	kontr.
10³	10³	103	104	10³	102	5 min cz. dział.	drożdże
10³	10²	103	10⁴	10²	101	15 min. cz. dział.
103	10²	103	10³	10²	1θ1	60 min cz. dział.
						10⁵/ml	kontr.
103	104	103	10³	10²	101	5 min cz. dział.	grzyby pleśniowe
10⁴	104	103	103	10²	101	15 min cz. dział.
10⁴	104	103	103	10¹	101	60 min cz. dział.
						10⁵/ml	kontr.

11 alkohol benzylowy 1 cz glikol propylenowy 10 cz	10 alkohol benzylowy 1 cz glikol propylenowy 1 cz	przykłady wg wynalazku 1 b	receptura
l	2	3	4
103	103	5 min cz. dział.	łączna ilość zarazków
10⁴	103	15 min cz. dział.
10⁴	10⁴	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola

190 536

c.d. tabeli

1	2	3	4
10³	103	5 min cz. dział.
10⁴	103	15 min cz. dział.	entero bakterie
10³	1)2	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
10⁴	104	5 min cz. dział.
10⁴	103	15 min cz. dział.	entero koki
10⁴	103	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
104	103	5 min cz. dział.
10³	103	15 min cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
10³	103	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
104	103	5 min cz. dział.
103	103	15 min cz. dział.	drożdże
103	103	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
103	103	5 min cz. dział.
103	103	15 min cz. dział.	grzyby pleśniowe
103	102	60 min cz. dział.
		105/ml 1	kontrola

14 alkohol benzylowy 1 cz glikol propylenowy 10000 cz	13 alkohol benzylowy 1 cz glikol propylenowy 1000 cz	12 alkohol benzylowy 1 cz glikol propylenowy 100 cz	przykłady wg wynalazku 1b	receptura
1	2	3	4	5
105	10⁵	10*	5 min. cz. dział.	łączna ilość zarazków
10⁵	104	10*	15 min. cz. dział.
105	104	105	60 min. cz. dział.
			10⁸/ml	kontrola

190 536

c.d tabeli

1	2	3	4	5
10⁵	10⁵	10⁴	5 min. cz. dział.
10³	104	104	15 min. cz. dział.	entero bakterie
10⁴	10⁴	104	60 min. cz. dział.
			10⁸/ml	kontrola
10⁵	105	10⁵	5 min. cz. dział.
10⁵	105	105	15 min. cz. dział.	entem koki
1()5	105	105	60 Inin.yz. dział.
			10⁸/ml	kontrola
104	105	10⁴	5 min. cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
104	104	104	15 minxz. dział.
105	105	105	60 minxz. dział.
			10⁵/ml	kontrola
104	10⁴	104	5 min. cz. dział.
104	104	10⁴	15 min. cz. dział.	drożdże
10⁴	104	10⁴	60 min. cz. dział.
			10^s/ml	kontrola
104	104	10⁴	5 min. cz. dział.
104	104	10⁴	15 min. cz. dział.	grzyby pleśniowe
10⁴	103	10³	60 min. cz. dział.
			105/ml	kontrola

16 alkohol benzylowy 100 cz gliceryna 1 cz	15 alkohol benzylowy 10 cz gliceryna 1 cz	przykłady wg wynalazku 1b, 1c	receptura
1	2	3	4
to⁵	104	5 min cz. dział.	łączna ilość zarazków
105	104	15 min cz. dział.
10⁵	104	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
10⁵	104	5 min cz. dział.	entero bakterie
104	104	15 min cz. dział.
to⁴	104	60 min cz. dział.

190 536

c.d. tabeli

1	2	3
		108/ml	kontrola
105	10'	5 min cz. dział.	entero koki
105	10'	15 min cz. dział.
10'	10'	60 min. cz. dział.
		108/ml	kontrola
10·'·	10'	5 min cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
10'	10'	15 min cz. dział.
10'	10’	60 min cz. dział.
		105/ml	kontrola
10'	10'	5 min cz. dział.	drożdże
10'	10'	15 min cz. dział.
10'	10’	60 min cz. dział.
		105/ml	kontrola
10'	10'	5 min cz. dział.	grzyby pleśniowe
10'	10’	15 min cz. dział.
10'	10’	60 min cz. dział.
		105/ml	kontrola

17 Kwas mlekowy 1 cz tanina 1 cz alkohol benzylowy 2 cz	18 anizol 1 cz tanina 1 cz alkohol benzylowy 88 cz	przykłady wg wynalazku	receptura
1	2	3
102	10’	5 min cz. dział.	łączna ilość zarazków
10'	10’	15 min cz. dział.
101	10'	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
10²	10’	5 min cz. dział.	entero bakterie
101	10’	15 min cz. dział.
101	102	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola

190 536 c^Ubeli

1	2	3	4
10³	10³	5 min cz. dział.
10³	10³	15 min cz. dział.	entero koki
10²	10⁴	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
10*	102	5 min cz. dział.
110	102	15 min cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
10'	102	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
10'	10³	5 min cz. dział.
1θ1	102	15 min cz. dział.	drożdże
101	102	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
101	102	5 min cz. dział.
1θ1	10'	15 min cz. dział.	grzyby pleśniowe
1θ1	10¹	60 min cz. dział.
		105/ml	kontrola

20 tanina 3 cz. alkohol benzylowy 1 cz. gliceryna 96 cz	19 tanina 3 cz. alkohol benzylowy 1 cz. woda 96 cz	przykłady wg wynalazku 1e	receptura
1	2	3	4
103	103	5 min cz. dział.	łączna ilość zarazków
10⁵	103	15 min cz. dział.
102	103	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola
10²	103	5 min cz. dział.	entero bakterie
10²	10²	15 min cz. dział.
10²	10²	60 min cz. dział.
		10⁸/ml	kontrola

190 536 c^^beli

1	2	3	4
10³	10³	5 min cz. dział.
10³	103	15 min cz. dział.	entem koki
10²	103	60 min cz. dział.
		108/ml	knotrnlα
103	103	5 min cz. dział.
102	10³	15 min cz. dział.	pałeczki kwasu mlekowego
102	10³	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
104	104	5 min cz. dział.
10³	104	15 min cz. dział.	drożdże
103	103	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola
103	103	5 min cz. dział.
103	103	15 min cz. dział.	grzyby pleśniowe
102	103	60 min cz. dział.
		10⁵/ml	kontrola

190 536

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena ',00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Dodatek do produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu, w szczególności środków spożywczych i kosmetyków, do polepszania trwałości i/lub stabilizowania tych produktów, znamienny tym, że zawiera (i) mieszaninę z:

a) polifenolu ewentualnie w postaci jego pochodnych, korzystnie pirokatechiny, rezorcyny, hydrochinonu, floroglucyny, pirogalolu, heksahydrobenzenu, kwasu usninowego, acylopolifenoli, ligniny, antocyjanidyny, flawonu, katechiny, taniny, pochodnych kwasu galusowego, kamozolu, kwasu kamozolowego, związków zawierających ugrupowania (2,5-dihydroksyfenylo)-karboksylu i (2,5-dihydroksyfeny!o)-alkilenokarboksylu, jako podstawniki pierścienia, ich soli, ich pochodnych, estrów, amidów, kwasu kawowego, jego estrów i amidów, gallotaniny, kwasów garbnikowych, pirogalolu, galusowych kwasów żółtych, flawonaidów: flawonu, flawonolu, izoflawonu, gossypetyny, mirycetyny, robinetyny, apigeninu, moryny, taksyfoliny, eriodiktiolu, naringiny, rutyny, hesperydyny, tokserutyny, chryzyny, tangerytyny, luteoliny, gallanu epigallokatechiny, kwercytyny, fizetyny, kampferolu, galanginy, rotenoidów, auronu, flawonolów, dioli flawonolowych, ekstraktów z np. Camellia, Primula

b) alkoholu benzylowego i ewentualnie jeszcze innego aromatycznego GRAS-alkoholu (Generally Recognized As Safe), lub (ii) mieszaninę z:

c) alkoholu benzylowego i

d) co najmniej jeszcze jednego innego aromatycznego GRAS-alkoholu, przy czym stosunek zmieszania składników a) do b) i c) do d) leży każdorazowo w zakresie między 1:1 do 1:10000 i 10000:1 do 1:1, przy czym aromatyczne GRAS-substancje wybrane są z grupy obejmującej acetoinę, ehmol, 1-f^r^oj^^ol, 2-f^i^c^p^^r^ol, glikol propylenowy, glicerynę, alkohol n-butylowy, 2-metylo-1-propanol, heksanol, L-mentol, alkohol oktylowy, alkohol cynamonowy, 1-fenyloettaiol, heptanol, 1-pmtrniol, 3-metylo-1-butanol, alkohol 4-metoksybenzylowy, citronellol, n-dekanol, geraniol, 3-heksenol, dodekanol, linalool, nerolidol, nonadienol, alkohol nonylowy, rodinol, terpineol, bomeol, klineol, anizol, alkohol kuminylowy, 10-undecen-1-ol, 1-heksadekanol.
2. Dodatek według zashr^.1, znamienny tym, że mieszaniny (i) i (ii) zawierają co najmniej jeszcze jeden jedno- lub wielowodorotlenowy alkohol o 2 do 10 atomach węgla, korzystnie 2 do 7 atomach węgla.
3. Dodatek według zastrz. 1, znamienny tym, że dodatek zawiera co najmniej jeden organiczny kwas o 1 do 15 atomach węgla, korzystnie 2 do 10 atomach węgla i/lub przynajmniej jedną z jego fizjologicznie dopuszczalnych soli.
4. Dodatek według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że zawiera składniki e)-k), przy czym jako składnik e) zawiera kwasy organiczne i/lub ich sole, jako składnik f) zawiera fenole, jako składnik g) zawiera estry kwasu octowego jako składnik h) zawiera estry, jako składnik i) zawiera terpeny, jako składnik j) zawiera acetale, jako składnik k) zawiera aldehydy, i/lub składnik m) stanowiący oleje eteryczne.
5. Dodatek według zastrz. 4, znamienny tym, że zawiera składnik 1) stanowiący modyfikator rozpuszczalności, w szczególności glicerynę, glikol propylenowy, wodę, oleje jadalne, tłuszcze.

190 536
6. Dodatek według zastrz. 1, znamienny tym, że stosunek składnika a) do b) oraz c) do d) leży w zakresie między 1:1 do 1:1000 i 1000:1 do 1:1, korzystnie pomiędzy 1:1 do 1:100 i 100:1 do 1:1.
7. Dodatek według zastrz. 2, znamienny tym, że stosunek mieszania składników a),

b), c) i/lub d) do alkoholi jedno-lub wielowodorotlenowych leży każdorazowo w zakresie między 1:1 i 1:10000 lub 10000:1 i 1:1, korzystnie między 1:1000 do 1:1 lub 1:1 do 1:1000.
8. Dodatek według zastrz. 5, znamienny tym, że stosunek mieszania składników a) lub c) do składników e), f), g), h), i), j), k), 1) leży każdorazowo w zakresie między 1:1 do 1:10000 i 10000:1 do 1:1, korzystnie między 1:1 do 1:1000 i 1000:1 do 1:1.
9. Sposób polepszania trwałości i/lub stabilizowania produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu w szczególności środków spożywczych i kosmetyków, znamienny tym, że do produktu podlegającemu rozkładowi mikrobiologicznemu dodaje się w ilości od 1 ppm do 10% wagowych dodatek zawierający (i) mieszaninę z:

a) polifenolu ewentualnie w postaci jego pochodnych, korzystnie pirokatechiny, rezorcyny, hydrochinonu, floroglucyny, pirogalolu, heksahydrobenzenu, kwasu usninowego, acylopolifenoli, ligniny, antocyjanidyny, flawonu, katechiny, taniny, pochodnych kwasu galusowego, karnozolu, kwasu karnozolowego, związków zawierających ugrupowania (2,5-dihydroksyfenyloj-karboksylu i (2,5-dihydroksyfenylo)-idkilenokarboksylu, jako podstawniki pierścienia, ich soli, ich pochodnych, estrów, amidów, kwasu kawowego, jego estrów i amidów, gallotaniny, kwasów garbnikowych, pirogalolu, galusowych kwasów żółtych, flawonaidów: flawonu, flawonolu, izoflawonu, gossypetyny, mirycetyny, robinetyny, apigeninu, moryny, taksyfoliny, eriodiktiolu, naringiny, rutyny, hesperydyny, tokserutyny, chryzyny, tangerytyny, luteoliny, gallanu epigallokatechiny, kwercytyny, fizetyny, kampferolu, galanginy, rotenoidów, auronu, flawonolów, dioli flawonolowych, ekstraktów z np. Camellia, Primula

b) alkoholu benzylowego i ewentualnie jeszcze innego aromatycznego GRAS-alkoholu (Generalny Recognized As Safe), lub (ii) mieszaninę z:

alkoholu benzylowego i co najmniej jeszcze jednego innego aromatycznego GRAS-alkoholu, przy czym stosunek zmieszania składników a) do b) i c) do d) leży każdorazowo w zakresie między 1:1 do 1:10000 i 10000:1 do 1:1, przy czym aromatyczne GR AS-substancje wybrane są z grupy obejmującej acetoinę, etanol, 1-f^i^r^j^^^ol, 2-propanol, glikol propylenowy, glicerynę, alkohol n-butylowy, 2-metylo-1-propanol, heksanol, L-mentol, alkohol oktylowy, alkohol cynamonowy, 1-lenyloetanol, heptanol, 1-penttmol, 3-metylo-1-butanol, alkohol 4-metoksybenzylowy, citronellol, n-dekanol, geraniol, 3-heksenol, dodekanol, linalool, nerolidol, nonadienol, alkohol nonylowy, rodinol, terpineol, borneol, klineol, anizol, alkohol kuminylowy, 10-undecen-1-ol, 1-łle^t^^c^(lt^t^ί^^ol.
10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że do produktu ulegającego rozkładowi mikrobiologicznemu wprowadza się dodatek w ilości 0,001% wagowych do 0,5%o wagowych.
11. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że do produktu ulegającego rozkładowi mikrobiologicznemu wprowadza się dodatek w ilości 0,002'% wagowych do 0,25¹% wagowych.
12. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że mieszaniny (i) i (ii) zawierają co najmniej jeszcze jeden jedno- lub wielowodorotlenowy alkohol o 2 do 10 atomach węgla, korzystnie 2 do 7 atomach węgla.
13. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że dodatek zawiera co najmniej jeden organiczny kwas o 1 do 15 atomach węgla, korzystnie 2 do 10 atomach węgla i/lub co najmniej jedną z jego fizjologicznie dopuszczalnych soli.
14. Sposób według zastrz. 9 albo 10 albo 11 albo 12 albo 13, znamienny tym, że dodatek zawiera składniki e)-k), przy czym jako składnik e) zawiera kwasy organiczne i/lub ich sole jako składnik f) zawiera fenole, jako składnik g) zawiera estry kwasu octowego jako składnik h) zawiera estry, jako składnik i) zawiera terpeny, jako składnik j) zawiera acetale, jako składnik k) zawiera aldehydy i/lub składnik m) stanowiący oleje eteryczne.

190 536
15. Sposób według zastrz. 14, znamienny tym, że dodatek zawiera składnik 1) stanowiący modyfikator rozpuszczalności, w szczególności glicerynę, glikol propylenowy, wodę, oleje jadalne, tłuszcze.
16. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że stosunek składnika a) do b) oraz c) do d) leży w zakresie między 1:1 do 1:1000 i 1000:1 do 1:1, korzystnie pomiędzy 1:1 do 1:100 i 100:1 do 1:1.
17. Sposób według zastrz. 12, znamienny tym, że stosunek mieszania składników a),

b), c) i/lub d) do alkoholi jedno-lub wielowodorotlenowych leży każdorazowo w zakresie między 1:1 i 1:10000 lub 10000:1 i 1:1, korzystnie między 11000 do 1:1 lub 1:1 do 1:1000.
18. Sposób według zastrz. 15, znamienny tym, że stosunek mieszania składników a) lub c) do składników e), f), g), h), i), j), k), 1) leży każdorazowo w zakresie między 1:1 do 1:10000 i 10000:1 do 1:1, korzystnie między 1:1 do 1:1000 i 1000:1 do 1:1.
19. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że produkt podlegający rozkładowi mikrobiologicznemu, jego powierzchnie i/lub jego otoczenie, w szczególności otaczające powietrze i/lub powierzchnie aparatów lub pozostałych materiałów, które bezpośrednio lub pośrednio pozostają w kontakcie z produktem traktuje się przed, po lub podczas procesu wytwarzania, obróbki lub pakowania produktów dodatkowo jednym lub więcej środkami pomocniczymi, które zawieją korzystnie przynajmniej dwie substancje aromatyczne działające zabójczo na zarazki.
20. Sposób według zastrz. 19, znamienny tym, że środek pomocniczy stosuje się w ilości od 0,01 do 5 g/kg, korzystnie 0,05 do 2 g/kg środka spożywczego, przy zastosowaniu do powietrza otaczającego w ilościach od 0,001 do 10 g/m³ powietrza a na powierzchnie aparatury w ilościach od 0,000001 g do 0,1 g/m3.

Niniejszy wynalazek dotyczy dodatku do produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu, w szczególności środków spożywczych i kosmetyków, do polepszania trwałości i/lub stabilizowania tych produktów oraz sposobu polepszania trwałości i/lub stabilizowania produktów ulegających rozkładowi mikrobiologicznemu w szczególności środków spożywczych i kosmetyków przez dodawanie tego dodatku.

Przemysłowo wytwarzane produkty spożywcze, pasze, kosmetyki, środki farmaceutyczne i inne produkty podlegające rozkładowi mikrobiologicznemu muszą być trwałe przez pewien czas, niezbyt krótki, aby mogły dotrzeć do użytkownika w stanie nie zepsutym po okresie transportu i sprzedaży w zwykły sposób. Użytkownik oczekuje ponadto, że zakupiony produkt także po dokonaniu zakupu natychmiast się nie zepsuje, lecz w zależności od produktu, będzie mógł być przetrzymany jako zapas przez kilka dni lub tygodni.

Bez przygotowania większość środków spożywczych i pasz psuje się w ciągu kilku dni, ponieważ grzyby i/lub bakterie bez przeszkód, co najwyżej w sposób utrudniony przez chłodzenie, mogą się rozmnażać na idealnym dla siebie podłożu odżywczym. Typowym przykładem jest psucie chleba przez grzyby pleśniowe, np. Aspergillus niger, produktów mięsnych (np. wędlin) przez enterobakterie lub bakterie kwasu mlekowego, zanieczyszczenie drobiu przez salmonelę i wiele, wiele innych. Ponieważ grzyby, włączając w to drożdże, względnie ich przetrwalniki, bakterie gramdodatnie i gramujemne znajdują się wszędzie, gdzie nie utrzymuje się sterylnego otoczenia, uzyskiwanego przez przedsięwzięcia szczególne, kosztowne i nie stosowane przemysłowo z ekonomicznych względów, muszą być podejmowane odpowiednie przeciwdziałania.

Zwykle dlatego środki spożywcze i pasze, kosmetyki, środki farmaceutyczne, farby, papier i celulozę oraz inne psujące się produkty przygotowuje się na dłuższy okres przechowywania za pomocą środków konserwujących, które wyraźnie wylicza Codex Alimentarius Liste der Food und Agriculture Organisation (FAO/WHO Food Standard Programme) w dziale/Div. 3 Food Additives Preservatives 3.73 jako „syntetyczne środki konserwujące” i stosowane są one najczęściej w postaci pojedynczych substancji chemicznych lub ich kombinacji.

190 536

Ze stanu tecluiiki znana jest duża ilość dodatków do konserwowania psujących się produktów. Należą tu np. dodatki na bazie substancji aromatycznych, alkoholi, kwasów orgaricznych, aldehydów, substancji fenolowych i olejków eterycznych. Takie receptury opisane są przykładowo w opisach patentowych US 4,446,161, US 49 27 651, WO 94/14414 opisie brytyjskim GB 172993 i opisie DE-OS 3138277 oraz publikacji E. Lueck'a (Chemische Lebensmittelkonseryienrng/Chemiczne konserwowanie środków spożywczych, str. 1977, 1986 Springer-Verlag).

Środki wymienione we wspomnianej liście działają bakteriostatycznie i/lub fungistatycznie i w istotny sposób polepszają trwałość. Są one jednak przez wielu użytkowników odrzucane, ponieważ nie jest poznane ich oddziaływanie na zdrowie użytkownika, względnie nie można wykluczyć ich szkodliwego wpływu, szczególnie przy powtarzalnym przyjmowaniu przez dłuższy czas. Niekorzystne jest także, że wszystkie znane wcześniej sposoby związane są ze zmianą wartości pH względnie wartości aw.

Niekorzystne jest w szczególności dla tych środków konserwujących, że regularnie dodawane są one do środków spożywczych w dużych stężeniach. Do ciała ludzkiego dostaje się przez to podczas połykania s^o^iu^kowo duża ilość tych środków. Następstwem są dziś często spotykane reakcje w postaci chorób alergicznych.

Alternatywą dla konserwowania przez dodatek syntetycznych środków konserwujących jest termiczne dezaktywowanie zarazków, np. przez pasteryzację. Pod pasteryzowaniem rozumie się obróbkę termiczną przez 30 do 120 minut w temperaturze 70 do 85°C.

Pasteryzacja polepsza znacznie trwałość produktów obrabianych tym sposobem, lecz jest kosztowna teclrnicznie i zużywa wiele energii. Tym sposobem często się jednak nie wpływa lub wpływa niezupełnie na zdolność do przeżycia zarodników. Pasteryzacja jest ponadto niemożliwa do zastosowania dla produktów wrażliwych na temperaturę lub prowadzi do niepożądanej utraty jakości, ponieważ „stopień świeżości” pasteryzowanego produktu obniża się później przez często potrzebną drugą obróbkę termiczną (do 85°C). Ponadto wiele właśnie cennych części składowych środków spożywczych, kosmetyków lub środków farmaceutycznych, np. witaminy, aminokwasy i wiele farmaceutycznych substancji czynnych jest wrażliwych na ciepło, tak, że zabrania się termicznej obróbki w zwykłych warunkach pasteryzacji.

Dalszą możliwość polepszania trwałości stanowi pakowanie produktu zagrożonego zepsuciem, szczelnie w atmosferze azotu lub CO2 lub w opakowania próżniowe, jak to ma miejsce np. dla mielonej kawy. Sposoby te są jednak drogie i kosztowne i dlatego dla wielu środków spożywczych się nie nadają.

Zadaniem niniejszego wynalazku jest dlatego oddanie do dyspozycji dodatku do produktów podlegających rozkładowi mikrobiologicznemu w szczególności środków spożywczych i kosmetyków do polepszania trwałości i/lub stabilizacji tych produktów i sposobu polepszania trwałości i/lub stabilizowania tych produktów przez dodawanie dodatków, które nie wykazują wymienionych wad stanu techniki.