PL191149B1 - Nowe związki heterocykliczne, sposób wytwarzania nowych związków heterocyklicznych, środek farmaceutyczny i zastosowanie związków heterocyklicznych - Google Patents

Abstract

1. Nowe zwiazki heterocykliczne o ogólnym wzorze 1 w którym W oznacza grupe R 1 -A-C(C 1 -C 6 -alkil)-, w której R 1 oznacza H 2 N-C(=NH)- lub H 2 N-C(=NOH)-, A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza gru- pe N(R 0 ), w której R 0 oznacza fenylo-(C 1 -C 8 )-alkil- lub naftylo-(C 1 -C 8 )-alkil-, B oznacza (C 1 -C 6 )-alkilen, R oznacza atom wodoru lub (C 1 -C 8 )-alkil, R 2 oznacza grupe R 6 NH, w której R 6 oznacza grupe R 7 NH-CO lub grupe R 7 -NH-CS, w których to grupach R 7 oznacza fenylo-(C 1 -C 8 )-alkil-, albo R 6 oznacza grupe R 8 O-CO, w której R 8 oznacza adamantylo-(C 1 -C 6 )-alkil-, albo R 2 oznacza grupe CO-R 3 -R 4 -(4-morfolinyl), w której R 3 oznacza grupe -NH-CH(C 1 -C 6 -alkilo)-C(=O), a R 4 oznacza wiazanie, E oznacza grupe R 5 CO, w której R 5 oznacza hydroksyl lub (C 1 -C 8 )-alkoksyl; a g i h niezaleznie oznaczaja liczbe 0 lub 1; w postaciach dowolnych ich stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli. 8. Sposób wytwarzania zwiazków o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja znaczenie podane w zastrz. 1, znamienny tym, ze zwiazek o ogól- nym wzorze 2 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. poddaje sie kondensacji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 3 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. w których to wzorach W, Y, Z, B, E, R, R 2 , g i h maja znaczenie podane w zastrz. 1, przy czym grupy funkcyjne w tych zwiazkach moga byc takze zabezpie- czone lub miec postac ugrupowan prekursorowych, a G oznacza hydroksykarbonyl, (C 1 -C 6 )-alkoksykarbonyl lub ugrupowanie zaktywowanej pochodnej kwasu karboksylowego. 10. Srodek farmaceutyczny zawierajacy substancje czynna oraz farmaceutycznie dopuszczalne nosniki i/lub substancje pomocnicze, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera co najmniej jeden zwiazek o ogólnym wzorze 1, okreslony w zastrz. 1 i/lub jego fizjologicznie zgodna sól. 11. Zastosowanie zwiazków o ogólnym wzorze 1 okreslonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania srodków farmaceutycznych prze- znaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce stanów zapalnych, a zwlaszcza reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia jelit, tocznia ukladowego rumieniowatego lub stanów zapalnych osrodkowego ukladu nerwowego. 12. Zastosowanie zwiazków o ogólnym wzorze 1 okreslonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania srodków farmaceutycznych prze- znaczonych do stosowania w profilaktyce i leczeniu astmy lub alergii. 13. Zastosowanie zwiazków o ogólnym wzorze 1 okreslonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania srodków farmaceutycznych prze- znaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce chorób ukladu sercowo-naczyniowego, stwardnienia tetnic, restenozy lub cukrzycy, do hamowania uszkodzen przeszczepianych narzadów, do hamowania wzrostu nowotworów lub przerzutów nowotworów, wzglednie w leczeniu malarii. 14. Zastosowanie zwiazków o ogólnym wzorze 1 okreslonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do hamowania adhezji i/lub migracji leukocytów lub blokowania receptorów VLA-4. PL PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku są nowe związki heterocykliczne, sposób wytwarzania nowych związków heterocyklicznych, środek farmaceutyczny i zastosowanie związków heterocyklicznych.

Związki heterocykliczne według wynalazku są inhibitorami adhezji i migracji leukocytów i/lub antagonistami adhezyjnych receptorów VLA-4, należących do grupy integryn, a więc znajdują zastosowanie w leczeniu i profilaktyce chorób powodowanych przez adhezję i/lub migrację leukocytów na niepożądaną skalę albo związanych z takim stanem, a także chorób, w których ważną rolę odgrywają oddziaływania komórka-komórka lub komórka-macierz, zależne od współoddziaływania receptorów VLA-4 z ich ligandami, przykładowo stanów zapalnych, np. reumatoidalnego zapalenia stawów lub alergii.

Integryny są grupą adhezyjnych receptorów odgrywających znaczącą rolę w procesach związanych z oddziaływaniem komórka-komórka i komórka-macierz zewnątrzkomórkowa. Są one heterodimerami utworzonymi z łańcuchów α i β, a cechują się szerokim rozpowszechnieniem w komórkach i niewielkim stopniem zmian ewolucyjnych. Do integryn należą np. receptory fibrynogenu na trombocytach, oddziaływujące przede wszystkim z sekwencją RGD fibrynogenu, lub receptory witronektyny na osteoklastach, oddziaływujące przede wszystkim z sekwencjąRGD witronektynylubosteopontyny. Integryny dzieli się natrzy duże grupy, podgrupę β2 reprezentowaną przez LFA-1, Mac-1 i p150/95, szczególnie odpowiedzialną za interakcję komórka-komórka systemu immunologicznego, oraz podgrupy β1 i β3, których przedstawiciele przede wszystkim ułatwiają przyleganie komórek do składnikówmacierzyzewnątrzkomórkowej(Ruoslahti, Annu. Rev. Biochem. 1988,57,375). Integryny podgrupy β1, zwane także białkami VLA (odvery late (activation) antigen - bardzo późny antygen), obejmują przynajmniej sześć receptorów oddziaływuj ących specyficznie z fibronektyną, kolagenem i/lub lamininą jakoligandami.W podgrupie VLA integryna VLA-4 (α4β1) jest o tyle nietypowa, że jej występowanie jest ograniczonegłówniedolimfocytówi komórekszpikowychi odpowiada ona za ich interakcję typu komórka-komórka z dużą liczbą innych komórek. VLA-4 pośredniczy np. w interakcji limfocytów T i B z fragmentem fibronektyny ludzkiego osocza wiążącym heparynę II (FN).Wiązanie VLA-4 z fragmentem fibronektyny osocza wiążącym heparynęIIopierasięprzedewszystkim na współoddziaływaniuzsekwencjąLDVP.Wodróżnieniuodreceptorafibrynogenulubwitronektyny,VLA-4 nie jesttypowąintegrynąwiążącąsięzsekwencjąRGD(KilgeriHolzmann,J. Mol. Meth. 1995, 73, 347).

Leukocyty krążące we krwi mają normalnie tylko niewielkie powinowactwo do komórek śródbłonka naczyń, którymi są wyłożone naczynia krwionośne. Cytokiny, wydzielane przez tkanki w stanie zapalnym, aktywują komórki śródbłonka, a tym samym ekspresję dużej liczby antygenów na powierzchni komórek. Wśród tych antygenów znajdują się np. śródbłonkowa adhezyjna cząsteczka 1, ELAM-1 (od „endothelial celladhesion molecule-1”), zwana także selektyną E, wiążąca między innymi neutrofile, międzykomórkowa adhezyjna cząsteczka 1, ICAM-1 (od „intercellular adhesion molecule-1”), oddziaływująca z antygenem 1 związanym z czynnością limfocytów, LFA-1 (od „lymphocyte functionassociated antigen 1”) na leukocytach, oraz naczyniowa adhezyjna cząsteczka 1, VCAM-1 (od „vascular celladhesion molecule-1”), wiążąca różne leukocyty, między innymi limfocyty (Osborn i inni, Cell1989, 59, 1203). VCAM-1 , tak jak i ICAM-1, należą do grupy cząsteczek immunoglobulinopodobnych.VCAM-1 (znana dawniej jako INCAM-110) jest identyfikowana jako cząsteczka adhezyjna, ponieważ jej ekspresję na komórkach śródbłonka indukują cytokiny stanu zapalnego, takie jak TNF i IL-1, i lipopolisacharydy. Elices i inni (Cell 1990, 60, 577) wykazali, że VLA-4 i VCAM-1 tworzą parę receptor-ligand, pośredniczącą przy łączeniu się limfocytów do zaktywowanych komórek śródbłonka. Związanie VCAM-1 z VLA-4 następuje przy tym nie przez interakcję VLA-4 z sekwencją RGD, która nie występuje w VCAM-1 (Bergelson i inni, Current Biology 1995, 5, 615). VLA-4 występuje także na innych leukocytach i łączenie ich następuje za pośrednictwem mechanizmu adhezji VCAM-1/VLA-4, tak jak w przypadku limfocytów. VLA-4 reprezentuje zatem odosobniony przykład receptorów integryn β1, które odgrywają znaczącą rolę poprzez ligandy VCAM-1 lub fibronektyny oraz w interakcji komórka-komórka i przy oddziaływaniu komórka-macierz zewnątrzkomórkowa.

Adhezyjne cząsteczki indukowane cytokinami odgrywają ważną rolę w rekrutacji leukocytów w pozanaczyniowym obszarze tkanki. W obszarze tkanki dotkniętej stanem zapalnym leukocyty ulegają rekrutacjipod działaniem cząsteczek adhezyjnych, znajdujących się na powierzchni komórek śródbłonka i pełniących rolę ligandów dla białek powierzchni leukocytów lub kompleksów białkowych (receptorów) (pojęcia ligand i receptor mogą być używane wymiennie). Leukocyty krwi muszą najpierw przyłączyć się do komórek śródbłonkowa, zanim wnikną do błony maziowej. Ponieważ VCAM-1 wiążesię z komórkami niosącymi integrynę VLA-4 (α4β1), takimi jak eozynofile, limfocyty T i B, monocyty lub

PL 191 149 B1 neutrofile, funkcją tej cząsteczki i mechanizmu VCAM-1/VLA-4 jest rekrutacja (zbieranie) tego rodzaju komórek ze strumienia krwi, w obszarach infekcji i ogniskach zapalnych (Elices i inni, Cell 1990, 60, 577; Osborn, Cell 1990, 62, 3; Issekutz i inni, J. Exp. Med. 1996, 183, 2175).

Mechanizm adhezji VCAM-1/VLA-4 odgrywa rolę w szeregu procesów fizjologicznych i patologicznych. Ekspresja VCAM-1 zachodzi nie tylko na komórkach śródbłonka stymulowanych cytokinami, lecz także, między innymi, na mioblastach, limfoidalnych komórkach dendrytycznych i makrofagach tkankowych, komórkach błony maziowej dotkniętej goścem, komórkach nerwowych stymulowanych cytokinami, komórkach ściennego nabłonka torebki ciałka nerkowego, komórkach nabłonka kanalików nerkowych, komórkach tkanek w stanie zapalnym przy odrzucaniu przeszczepu serca lub nerek oraz komórkach tkanek jelit przy reakcji przeszczepu przeciw gospodarzowi. VCAM-1 ulega ekspresji także na tych powierzchniach tkanek śródbłonka tętnic, które odpowiadają płytkom wczesnego stwardnienia tętnic w modelu królika. Dodatkowo VCAM-1 ulega ekspresji na pęcherzykowych dendrytycznych komórkach ludzkich węzłów limfatycznych i komórkach zrębu szpiku, np. u myszy. Ten stan rzeczy wskazuje na udział VCAM-1 w rozwoju komórek B. VCL-4 znaleziono nie tylko na komórkach pochodzenia krwiotwórczego, ale także np. na komórkach czerniaka, toteż mechanizm adhezji VCAM-1/VLA-4 łączy się z przerzutami takich nowotworów (Rice i inni, Science 1989, 246, 1303).

Główna postać VCAM-1, występująca in vivo na komórkach śródbłonka i będąca formą dominującą in vivo, zwana VCAM-7D, ma siedem domen immunoglobulinowych. Domeny 4, 5 i 6 przypominają sekwencjami aminokwasów domeny 1, 2 i 3. Czwarta domena jest postacią składającą się z sześciu domen, oznaczaną jako VCAM-6D, i usuwaną przez alternatywne składanie (splicing). Także VCAM-6D może łączyć się z komórkami, na których zachodzi ekspresja VLA-4.

Dalsze dane dotyczące VLA-4, VCAM-1, integryn i białek adhezyjnych znajdują się np. w artykułach Kilgera i Holzmanna, J. Mol. Meth. 1995, 73, 347; Elices, Cell Adhesion in Human Disease, Wiley, Chichester 1995, str.79; Kuijpers, Springer Semin. Immunopathol. 1995, 16, 379.

Biorąc pod uwagę rolę mechanizmu VCAM-1/VLA-4 w procesach adhezji komórkowej, mających znaczenie np. przy infekcjach, stanach zapalnych lub miażdżycy tętnic, próbowano leczyć te choroby, szczególnie zapalenia, przez ingerencję w procesy adhezji (Osborn i inni, Cell 1989, 59, 1203). Stosuje się w tym przypadku przeciwciała monoklonalne przeciw VLA-4. Znane są tego rodzaju przeciwciała monoklonalne (mAK), które jako antagoniści VLA-4 blokują interakcję VCAM-1 i VLA-4. Przykładowo mAK HP2/1 i HP1/3 anty-VLA4 hamują łączenie się komórek Ramosa, na których zachodzi ekspresja VLA-4 (komórki podobne komórkom B) do komórek śródbłonka ludzkiej pępowiny i do komórek COS stransformowanych VCAM-1. Również mAK 4B9 anty-VCAM-1 hamuje adhezję komórek Ramosa, komórek Jurkata (komórki podobne do komórek T) i komórek HL60 (komórki podobne do granulocytów) do komórek COS stransformowanych z użyciem konstruktów genetycznych wywołujących ekspresję VCAM-6D i VCAM-7D. Dane z doświadczeń in vitro z przeciwciałami ukierunkowanymi przeciw podgrupie VLA-4 α4 wykazują, że przyłączanie limfocytów do maziowych komórek śródbłonka jest blokowane, a ta adhezja odgrywa rolę w reumatycznym zapaleniu stawów (van Dinther-Janssen i in., J. Immunol. 1991, 147, 4207).

Próby in vivo wykazały, że doświadczalne autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia może być hamowane przez mAK anty-a4. Wędrówka leukocytów do ogniska zapalenia jest również blokowana przez monoklonowe przeciwciało przeciw łańcuchowi α4 VLA-4. Wpływ mechanizmu adhezji zależnej od VLA-4 na przeciwciała badano także w modelu astmy, w celu wyjaśnienia roli VLA-4 w rekrutacji leukocytów w tkance płucnej w stanie zapalnym (zgłoszenie patentowe Stanów Zjednoczonych Ameryki nr seryjny 07/821 768; EP-A-626 861). Dawka przeciwciał anty-VLA-4 hamowała reakcję późną i nadwrażliwość dróg oddechowych u alergicznych owiec.

Mechanizm adhezji komórek zależny od VLA-4 badano również w modelu zapalenia jelit (IBD). W tym modelu zapalenia jelit u ludzi dawka przeciwciał anty-VLA-4 przynosi znaczące zmniejszenie ostrego zapalenia.

Ponadto można było wykazać, że adhezja komórek zależna od VLA-4 odgrywa rolę w następujących stanach klinicznych, włącznie z następującymi przewlekłymi procesami zapalnymi: w reumatoidalnym zapaleniu stawów (Cronstein i Weismann, Arthritis Rheum. 1993, 36, 147; Elices i inni, J. Clin. Ivest. 1994, 93, 405), cukrzycy (Yang i inni, Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1993, 90, 10494), toczniu układowym rumieniowatym (Takeuchi i inni, J. Clin. Invest. 1993, 92, 3008), alergiach typu późnego (alergia typu IV) (Elices i inni, Clin. Exp. Rheumatol. 1993, 11, S77), stwardnieniu rozsianym (Yednock i inni, Nature 1992, 356, 63), malarii (Ockenhouse i inni, J. Exp. Med. 1992, 176, 1183), stwardnieniu tętnic (Obien i inni, J.Clin. Invest. 1993, 92, 945), stanach po przeszczepach (Isobe i inni, Transplantation

PL 191 149 B1

Proceedings 1994, 26, 867-868), różnorodnych nowotworach złośliwych, np. czerniaku (Renkonen i inni, Am. J. Pathol. 1992, 140, 763), chłoniaku (Freedman i inni, Blood 1992, 79, 206) i innych (Albelda i inni, J. Cell Biol. 1991, 114, 1059).

Blokowanie VLA-4 przez odpowiednich antagonistów stwarza zatem możliwości skutecznego leczenia, zwłaszcza np. różnych stanów zapalnych, w tym astmy i IBD. Szczególne znaczenie antagonistów VLA-4 dla leczenia reumatycznego zapalenia stawów wynika, jak już wcześniej wspomniano, z faktu, że leukocyty krwi najpierw muszą być przyłączone do komórek śródbłonka, zanim będą mogły wniknąć do błony maziowej, przy czym w tym przyłączaniu pewną rolę odgrywa receptor VLA-4. Powyżej już omówiono stymulację VCAM-1 na komórkach śródbłonka przez czynniki zapalne (Osborn, Cell 1990, 62, 3; Stoolman Cell 1989, 56, 907) i rekrutację różnorodnych leukocytów w rejonach infekcji i w ogniskach zapalnych. Komórki T przywierają przy tym do zaktywowanego śródbłonka głównie według mechanizmów adhezji LFA-1/ICAM-1 i VLA-4/VCAM-1 (Springer, Cell 1994, 76, 301). Przy reumatycznym zapaleniu stawów większość maziowych komórek T ma podwyższoną zdolność wiązania VLA-4 z VCAM-1 (Postigo i inni, J. Clin. Invest. 1992, 89, 1445). Dodatkowo zaobserwowano wzmożone przywieranie maziowych komórek T do fibronektyny (Laffon i inni, J. Clin. Invest. 1991, 88, 546; Morales-Ducret i inni, J. Immunol. 1992, 149, 1424). Również VLA-4 jest regulowana w znacznym stopniu, zarówno pod względem swej ekspresji, jak i swojej funkcji na limfocytach T reumatycznych błon maziowych. Blokowanie wiązania VLA-4 z jej fizjologicznym ligandem VCAM-1 i fibronektyną umożliwia skuteczne hamowanie lub złagodzenie procesów zapalnych. Potwierdzono to także w doświadczeniach przeprowadzonych z przeciwciałem HP2/1 na szczurach Lewisa, u których zaobserwowano skuteczne zapobieganie chorobie (Barbadillo i inni, Springer Semin. Immunopathol. 1995, 16, 427). VLA-4 jest zatem ważną cząsteczką z punktu widzenia terapii.

Przeciwciało VLA-4 i stosowanie przeciwciał jako anatagonistów VLA-4 opisano w publikacjach WO-A-93/13798, WO-A-93/15764, WO-A-94/16094, WO-A-94/17828 i WO-A-95/19790. W publikacjach WO-A-94/15958, WO-A-95/15973, WO-A-96/00581, WO-A-96/06108 i WO-A-96/20216 opisano związki peptydowe jako antagonistów VLA-4. Stosowanie przeciwciał i związków peptydowych jako środków leczniczych ma jednak wady związane z niedostateczną biodostępnością przy podawaniu doustnym, łatwym rozkładem lub działaniem immunologicznym przy długotrwałym stosowaniu. W związku z tym istnieje zapotrzebowanie na antagonistów VLA-4 o korzystniejszych właściwościach do stosowania w terapii i profilaktyce.

W publikacji WO-A-94/21607 i WO-A-95/14008 opisano podstawione pięciopierścieniowe heterocykle, w EP-A-449 079, EP A-530 505 (US-A-5 389 614), WO-A-93/18057, EP-A-566 919 (US-A-5 397 796), EP-A-580 008 (US-A-5 424 293) i EP-A-584 694 (US-A-5 554 594) opisano pochodne hydantoiny wykazujące działanie hamujące agregację trombocytów. W EP-A-842 943 (w niemieckim zgłoszeniu patentowym nr 19647380.2) podano, że tego rodzaju związki nieoczekiwanie hamują adhezję leukocytów i są antagonistami VLA-4. Dalsze badania wykazały, że związki według wynalazku są silnymi substancjami hamującymi adhezję leukocytów i są antagonistami VLA-4.

Tak więc wynalazek dotyczy nowych związków heterocyklicznych o ogólnym wzorze 1

w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której R¹ oznacza H2N-C(=NH)- lub H2N-C(=NOH)-, A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza grupę N(R⁰), w której R⁰ oznacza fenylo-(C1-C8)-alkil- lub naftylo-(C1-C8)-alkil-, B oznacza (C1-C6)-alkilen, R oznacza atom wodoru lub (C1-C8)-alkil, R² oznacza grupę R⁶NH, w której R⁶ oznacza grupę R⁷NH-CO lub grupę R⁷-NH-CS, w których to grupach R⁷ oznacza fenylo-(C1-C8)-alkil-, albo R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C6)-alkil-, albo R² oznacza grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), w której R³ oznacza grupę -NH-CH(C1-C6-alkilo)-C(=O), a R⁴ oznacza wiązanie, E oznacza grupę R⁵CO, w której R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C8)-alkoksyl; a g i h niezależnie oznaczają liczbę 0lub 1; w postaciach dowolnych ich stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen

PL 191 149 B1 lub etylen, E oznacza R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C6)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C4)-alkil- lub naftylo-(C1-C4)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH), R² oznacza grupę R⁶NH lub grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C6)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁷NH-CO lub grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C4)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym R² oznacza grupę R⁶NH lub grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adaman-tylo-(C1-C3)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), A oznacza fenylen, B oznacza metylen, E oznacza grupę R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkil- lub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH) lub H2N-C(=NOH), R² oznacza grupę R⁶NH lub CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C3)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanino dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen, E oznacza R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkil- lub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH)- lub H2N-C(=N-OH)-, R² oznacza grupę R⁶NH, R³ oznacza ugrupowanie -NH-CH(C1-C6-alkilo)C(=O)-, R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-( C1-C3)-alkil, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Grupę korzystnych związków tworzą takie związki o ogólnym wzorze 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen, E oznacza grupę R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub metyl, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkillub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH) lub H2N-C(=NOH), R² oznacza grupę R⁶NH, R³ oznacza ugrupowanie -NH-CH(C1-C6-alkilo)C(=O)-, R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza grupę 1-adamantylo-CH2- lub grupę 2-adamantylo-CH2-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

Wynalazek dotyczy także sposobu wytwarzania związków o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole mają wyżej podane znaczenie, który charakteryzuje się tym, że związek o ogólnym wzorze 2

O

II w'^C'n-^b_g \ z z-y poddaje się kondensacji ze związkiem o ogólnym wzorze3

₂ w których to wzorach W, Y, Z, B, E, R, R², gi h mają wyżej podane znaczenie, przy czym grupy funkcyjne w tych związkach mogą być także zabezpieczone lub mieć postać ugrupowań prekursorowych, a G oznacza hydroksykarbonyl, (C1-C6)-alkoksykarbonyl lub ugrupowanie zaktywowanej pochodnej kwasu karboksylowego.

Wynalazek dotyczy również określonego powyżej związku o ogólnym wzorze 1, i/lub jego farmaceutycznie dopuszczalnych soli do stosowania jako lek.

PL 191 149 B1

Ponadto wynalazek dotyczy środka farmaceutycznego zawierającego substancję czynną oraz farmaceutycznie dopuszczalne nośniki i/lub substancje pomocnicze, którego cechą jest to, że jako substancję czynną zawiera co najmniej jeden powyżej określony związek o ogólnym wzorze 1, i/lub jego fizjologicznie zgodną sól.

Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania określonych powyżej związków i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce stanów zapalnych, a zwłaszcza reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia jelit, tocznia układowego rumieniowatego lub stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego.

Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania określonych powyżej związków i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w profilaktyce i leczeniu astmy lub alergii.

Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania określonych powyżej i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, stwardnienia tętnic, restenozy lub cukrzycy, do hamowania uszkodzeń przeszczepianych narządów, do hamowania wzrostu nowotworów lub przerzutów nowotworów, względnie w leczeniu malarii.

Ponadto wynalazek dotyczy zastosowania określonych powyżej i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do hamowania adhezji i/lub migracji leukocytów lub blokowania receptorów VLA-4.

Alkile mogą być proste lub rozgałęzione, także gdy grupy te są podstawione lub gdy same są podstawnikami innych rodników, np. w alkoksylach, alkoksykarbonylach lub aralkilach. Podobnie jest w przypadku grup alkilenowych. Przykładowo odpowiednimi (C1-C8)-alkilami są metyl, etyl, n-propyl, n-butyl, n-pentyl, n-heksyl, heptyl, oktyl, izopropyl, izobutyl, izopentyl, izoheksyl, 3-metylopentyl, sec-butyl, t-butyl i t-pentyl i neopentyl. Korzystnymi alkilami są metyl, etyl, n-propyl, izopropyl, n-butyl, izobutyl, sec-butyl i t-butyl. Oba wolne wiązania w alkilenach mogą występować przy tym samym atomie węgla lub przy różnych atomach węgla. Przykładowymi C1-C6-alkilenami są metylen, etylen (= 1,2-etylen), tri-, tetra-, penta- i heksametylen, 1-metyloetylen i 2-metyloetylen (= 1,2-propylen), 1,1-dimetyloetylen, 2,2-dimetylo-1,3-propylen, metylen podstawiony grupą alkilową (= metylometylen lub 1,1-etylen lub etyliden), metylen podstawiony grupą etylową, izopropylową, izobutylową lub t-butylową, względnie metylen podstawiony dwoma grupami alkilowymi np. dimetylometylen (= 2,2-propylen lub 2-propyliden).

Przykładowymi (C6-C14)-arylami są fenyl, 1-naftyl, 2-naftyl, bifenylil, antryl i fluorenyl, przykładowymi (C6-C12)-arylami są fenyl, naftyl lub bifenylil, przykładowymi (C6-C10)-arylami są fenyl lub naftyl, przy czym korzystne są 2-, 3-i 4-bifenylil, 1-naftyl i 2-naftyl, a najkorzystniejszy jest fenyl. Grupa arylowa, zwłaszcza fenylowa, może być jednokrotnie lub wielokrotnie podstawiona, korzystnie mono-, dilub tripodstawiona, jednakowymi lub różnymi podstawnikami.

W jednopodstawionej grupie fenylowej podstawniki mogą znajdować się w pozycji 2, 3 lub 4, przy czym korzystne są pozycje 3 i 4. Gdy fenyl jest podstawiony dwoma podstawnikami, mogą się one znajdować względem siebie w pozycjach 2,3, 2,4, 2,5, 2,6, 3,4 lub 3,5. Korzystnie w dipodstawionych grupach fenylowych podstawniki znajdują się w pozycji 3 i w pozycji 4 względem miejsca przyłączenia. W tripodstawionych grupach fenylowych podstawniki mogą znajdować się np. w pozycjach 2,3,4, 2,3,5, 2,3,6, 2,4,5, 2,4,6 lub 3,4,5. To samo dotyczy grupy fenylenowej, która może mieć np. postać 1,4-fenylenu lub 1,3-fenylenu.

Atomami chlorowca mogą być atomy fluoru, chloru, bromu lub jodu, zwłaszcza fluoru i chloru.

Naturalne lub syntetyczne (nienaturalne) aminokwasy mogą, w przypadku form chiralnych, występować w postaci D lub L lub w postaci mieszaniny stereoizomerów, np. w postaci racematów. Korzystne są α-aminokwasy i β-aminokwasy, a zwłaszcza α-aminokwasy. Jako przykłady aminokwasów można wymienić (porównaj Houben-Weyl, Methoden der organischen Chemie, tom 15/1 i 15/2, Georg

Thieme Verlag, Stuttgart, 1974): Aad, Abu, YAbu, Abz, 2Abz, εAca, Ach, Acp, Adpd, Ahb, Aib, βΑί^ Ala, βΑ^, ΔΑ^, Alg, All, Ama, Amt, Ape, Apm, Apr, Arg, Asn, Asp, Asu, Aze, Azi, Bai, Bph, Can, Cit, Cys, (Cys)2, Cyta, Daad,Dab, Dadd, Dap, Dapm, Dasu, Djen, Dpa, Dtc, Fel, Gln, Glu, Gly, Guv, hAla, hArg, hCys, hGln, hGlu, His, hIle, hLeu, hLys, hMet, hPhe, hPro, hSer, hThr, hTrp, hTyr, Hyl, Hyp,

3Hyp, Ile, Ise, Iva, Kyn, Lant, Lcn, Leu, Lsg, Lys, βLys, ΔLys, Met, Mim, Min, nArg, Nle, Nva, Oly, Orn, Pan, Pec, Pen, Phe, Phg, Pic, Pro, ΔΡω, Pse, Pya, Pyr, Pza, Qin, Ros, Sar, Sec, Sem, Ser, Thi, βΤΜ, Thr, Thy, Thx, Tia, Tle, Tly, Trp, Trta, Tyr, Val, t-butyloglicynę (Tbg), neopentyloglicynę (Npg), cyklo-heksyloglicynę (Chg), cykloheksyloalaninę (Cha), 2-tienyloalaninę (Thia), kwas 2,2-difenyloaminooctowy, kwas 2-(p-tolilo)-2-fenyloaminooctowy i kwas 2-(p-chlorofenylo)aminooctowy.

PL 191 149 B1

Grupy kwasowe w naturalnych lub syntetycznych aminokwasach mogą występować także jako estry względnie amidy, przykładowo (C1-C4)-alkiloestry takie jak np. ester metylowy, ester etylowy, ester izopropylowy, ester izobutylowy, ester t-butylowy, ester benzylowy, niepodstawiony amid, metylo-amid, etyloamid, semikarbazyd lub ω-amino-(C₂-C₈)-alkiloamid.

Funkcyjne grupy aminokwasów mogą być zabezpieczone. Właściwe grupy zabezpieczające, takie jak np. grupy uretanowe, grupy karboksylowe i grupy zabezpieczające łańcuchy boczne opisano w Hubbuch, Kontakte (Merck) 1979, nr 3, strony 14 do 23, i w Biillesbach, Kontakte (Merck) 1980, nr 1, strony 23 do 35. Należy tu zwłaszcza wymienić grupy Aloc, Pyoc, Fmoc, Tcboc, Z, Boc, Ddz, Bpoc, Adoc, Msc, Moc, Z(NO2), Z(Haln), Bobz, Iboc, Adpoc, Mboc, Acm, t-butyl, OBzl, ONbzl, OMbzl, Bzl, Mob, Pici Trt.

Związki o wzorze 1mogą występować w postaci stereoizomerów. Gdy związki o wzorze 1 zawierają jeden lub kilka centrów asymetrii, mogą niezależnie od siebie wykazywać konfigurację S lub konfigurację R. Zakresem wynalazku objęte są wszystkie możliwe stereoizomery, np. enancjomery i diastereomery, oraz mieszaniny dwóch lub większej liczby stereoizomerów, np. mieszaniny enancjomerów i/lub diastereomerów, w dowolnych stosunkach. Zakresem wynalazku są objęte także wszelkie możliwe stereoizomery, enancjomery i diastereoizomery, a także mieszaniny dwóch lub większej liczby stereoizomerów w dowolnym stosunku, enancjomery np. w czystej postaci, lewo- i prawoskrętne antypody, a także mieszaniny obu enancjomerów w dowolnym stosunku. Przy występowaniu izomerii cis-trans zakresem wynalazku są objęte zarówno izomery cis, jak i izomery trans oraz mieszaniny obu izomerów. Wytwarzanie poszczególnych stereoizomerów odbywa się zwykłymi metodami przez rozdzielenie mieszaniny np. drogą chromatografii lub krystalizacji, przez zastosowanie w reakcji syntezy stereochemicznych substancji wyjściowych lub przez stereoselektywną syntezę. Można ewentualnie przy rozdziale stereoizomerów otrzymywać ich pochodne przy zastosowaniu chiralnego reagenta i otrzymane związki diastereomeryczne rozdzielić zwykłymi metodami np. przez krystalizację lub drogą chromatografii. Rozdział mieszaniny stereoizomerów może nastąpić do postaci związków o wzorze 1lub do postaci substancji wyjściowej lub półproduktu w przebiegu syntezy.

Przy występowaniu ruchliwych atomów wodoru objęte są zakresem wynalazku także wszystkie tautomeryczne postacie związków o wzorze 1np. tautomery laktam/laktim.

Gdy związki o wzorze 1 zawierają jedną lub więcej grup kwasowych lub zasadowych, to wówczas zakresem wynalazku są objęte ich odpowiednie fizjologicznie i toksykologicznie dopuszczalne sole, szczególnie sole do stosowania w farmacji. Tak więc związki o wzorze 1 zawierające jedną lub więcej grup o charakterze kwasowym, np. ugrupowania kwasu karboksylowego lub sulfonowego, mogą za pośrednictwem tych grup tworzyć sole metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych albo sole amonowe i być stosowane zgodnie z wynalazkiem. Przykładami takich soli są sole sodowe, potasowe, wapniowe, magnezowe i amonowe lub sole z organicznymi aminami, takimi jak etyloamina, etanoloamina, trietanoloamina lub aminokwasy.

Związki o wzorze 1 zawierające grupy zasadowe, to znaczy grupy protonowalne, np. grupę aminową, amidynową lub guanidinową, mogą występować w postaci soli addycyjnych z kwasami, utworzonych z kwasami nieorganicznymi lub organicznymi, i być stosowane zgodnie z wynalazkiem np. jako sole kwasu chlorowodorowego, kwasu bromowodorowego, kwasu fosforowego, kwasu siarkowego, kwasu azotowego, kwasu metanosulfonowego, kwasu p-toluenosulfonowego, kwasu naftalenodi-sulfonowego, kwasu szczawiowego, kwasu octowego, kwasu winowego, kwasu mlekowego, kwasu salicylowego, kwasu benzoesowego, kwasu mrówkowego, kwasu propanowego, kwasu piwalinowego, kwasu dietylooctowego, kwasu malonowego, kwasu bursztynowego, kwasu pimelinowego, kwasu fumarowego, kwasu maleinowego, kwasu jabłkowego, kwasu sulfaminowego, kwasu fenylopropanowego, kwasu glukonowego, kwasu askorbinowego, kwasu izonikotynowego, kwasu cytrynowego, kwasu adypinowego itd. Gdy związki o wzorze 1 zawierają w cząsteczce jednocześnie grupę kwasową i zasadową, to obok opisanych postaci soli zakresem wynalazku są objęte także sole wewnętrzne lubbetainy.

Sole te można otrzymywać ze związków o wzorze 1 zwykłymi sposobami znanymi fachowcom, np. przez połączenie z organicznymi lub nieorganicznymi kwasami lub zasadami w rozpuszczalniku lub ośrodku dyspergującym, albo przez wymianę anionów lub wymianę kationów z innymi solami. Zakresem wynalazku objęte są także wszystkie te sole związków o wzorze 1, które z uwagi na ich fizjologicznie zmniejszoną zgodność nie nadają się bezpośrednio do zastosowania jako środki farmaceutyczne, lecz są odpowiednie np. jako półprodukty w chemicznych reakcjach wytwarzania fizjologicznie zgodnych soli.

PL 191 149 B1

Zakres wynalazku obejmuje również wszelkie solwaty związków o wzorze 1, np. hydraty lub addukty z alkoholami, jak również pochodne związków o wzorze 1, np. estry, proleki i metabolity.

Ogólnie korzystne są te związki o wzorze 1, które mają jednakową konfigurację w centrach chiralności, np. przy chiralnym atomie węgla z R² i/lub w centrum chiralności w ugrupowaniu W w pięcioczłonowym heterocyklu.

Jak wspomniano powyżej, związki o ogólnym wzorze 1 można wytwarzać drogą kondensacji związku o wzorze 2 ze związkiem o wzorze 3, przy czym W, Y, Z, B, E, R, R², g i h w tych wzorach mają wyżej podane znaczenie, przy czym grupy funkcyjne w tych związkach mogą być także zabezpieczone lub mieć postać ugrupowań prekursorowych, a G oznacza hydroksykarbonyl, (C1-C6)-alkoksykarbonyl lub ugrupowanie zaktywowanej pochodnej kwasu karboksylowego, takie jak ugrupowanie chlorku kwasowego lub aktywnego estru.

W przypadku wytwarzania związków o wzorze 1, w którym R² oznacza grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), w związkach o wzorze 3, R² może przykładowo oznaczać także zabezpieczoną grupę hydroksykarbonylową, a wówczas dopiero po kondensacji związków o wzorze 2 i 3 wprowadza się żądaną grupę R² w dalszym etapie lub w dalszych etapach kondensacji.

W reakcji kondensacji związków o wzorach 2 i 3 korzystnie stosuje się sposoby sprzęgania znane z chemii peptydów (patrz np. Houben-Weyl, Methoden der Organischen Chemie, tom 15/1 i 15/2, Georg Thieme Verlag, Sztutgart, 1974). Jako środek kondensujący stosuje się np. karbonylo-diimidazol, karbodiimidy, takie jak dicykloheksylokarbodiimid lub diizopropylokarbodiimid, tetrafluoro-boran O-((cyjano(etoksykarbonylo)-metyleno)amino)-N,N,N',N'-tetrametylouroniowy (TOTU) lub bezwodnik kwasu propylofosfonowego (PPA). Zazwyczaj konieczne jest aby przed kondensacją zabezpieczyć istniejące, nie biorące udziału w reakcji grupy aminowe odpowiednimi usuwalnymi grupami zabezpieczającymi. To samo dotyczy nie biorących udziału w reakcji grup karboksylowych, które przeprowadza się korzystnie w ugrupowania estru C1-C6-alkilowego, np. t-butylowego, lub benzylowego. Zabezpieczanie grup aminowych jest zbyteczne gdy grupy aminowe występują jako prekursorowe grupy nitrowe lub cyjanowe i są wytwarzane dopiero po sprzęganiu przez uwodornienie. Po sprzęgnięciu istniejące grupy zabezpieczające usuwa się odpowiednim sposobem. Przykładowo grupy NO2 (zabezpieczanie ugrupowań guanidyny), grupy benzyloksykarbonylowe i grupy benzylowe w ugrupowaniach estrów benzylowych można usunąć przez uwodornienie. Grupy zabezpieczające typu t-butylu można odszczepić działaniem kwasu, a grupę 9-fluorenylometoksykarbonylową działaniem II-rzędowej aminy.

Związki o wzorze 2, w którym W oznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, Y oznacza karbonyl, a Z oznacza NR⁰, można przykładowo wytwarzać sposobem, zgodnie z którym związek o wzorze 4

O li

R--A C_rC₆alkil przeprowadza się najpierw na drodze reakcji Bucherera (H.T. Bucherer, V.A. Lieb, J. Prakt. Chem. 141 (1934), 5) w związek o wzorze 5

₁ przyczymwtychwzorachR¹ i A mają wyżej podane znaczenie. Związek o wzorze 6

PL 191 149 B1 w którym R¹, A, B i G mają wyżej podane znaczenie, można następnie wytworzyć sposobem, zgodnie z którym związek o wzorze 5 poddaje się najpierw reakcji np. ze środkiem alkilującym, wprowadzającym do cząsteczki grupę -B-G. Reakcja związków o wzorze 6 ze związkiem o wzorze R⁰-LG, w którym R⁰ ma wyżej podane znaczenie, a LG oznacza grupę odszczepiającą się podatną na podstawienie nukleofilowe, np. atom chlorowca, zwłaszcza atom chloru lub bromu, (C1-C4)-alkoksyl, ewentualnie podstawiony fenoksyl lub heterocyklil, np. imidazolil, prowadzi do powstania odpowiednich związków o wzorze 2. Te reakcje można realizować z użyciem znanych sposobów. W poszczególnych przypadkach, podobnie jak w dowolnym etapie syntezy związków o wzorze 1, może być zalecane czasowe zablokowanie grup funkcyjnych, przy których mogłyby zachodzić reakcje uboczne lub niepożądane, jak to wiadomo fachowcom. Strategię blokowania grup funkcyjnych dobiera się do konkretnej syntezy. Odnośnie wytwarzania związków o wzorze 5 i 6 w postaci racemicznej i czysto enancjomerowej, należy zapoznać się z odpowiednimi wyjaśnieniami w WO-A-96/33976.

Związki aminowe o wzorze 3 można wytworzyć z użyciem znanych sposobów ze związków wyjściowych dostępnych na rynku lub otrzymywanych według sposobów podanych w literaturze.

Związki o wzorze 1, w których 5-członowym heterocyklilem jest diokso-podstawiony pierścień imidazolidynowy, w którym W oznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, można także wytwarzać przez reakcję α-aminokwasów lub N-podstawionych α-aminokwasów lub korzystnie ich estrów, np. estru metylowego, etylowego, tertbutylowego lub bezylowego, przykładowo w reakcji związku o wzorze 7

w którym R⁰, R¹ i A mają wyżej podane znaczenie, z izocyjanianem, np. ze związkiem owzorze8

w którym B, E, R, R², g i h mają wyżej podane znaczenie, a U oznacza grupę izocyjanato, z wytworzeniem pochodnej mocznika, np. związku o wzorze 9

w którym poszczególne symbole mają wyżej podane znaczenia, a V oznacza atom tlenu. Przez ogrzewanie z kwasami połączone ze zmydlaniem ugrupowania estrowego związki te poddaje się następnie cyklizacji z utworzeniem związku o wzorze 1a

w którym V oznacza atom tlenu, W oznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, a pozostałe symbole mają wyżej podane znaczenie.

PL 191 149 B1

Cyklizację związków o wzorze 9 do związków o wzorze 1a można przeprowadzić działaniem zasad w obojętnych rozpuszczalnikach, np. przez działanie wodorkiem sodu w rozpuszczalniku nieprotonowym, takim jak dimetyloformamid.

Podczas cyklizacji grupy guanidynowe można zablokować grupami zabezpieczającymi, np. jako NO2. Grupy aminowe mogą występować w postaci zabezpieczonej lub jeszcze jako grupy NO2 lub cyjanowe, które później można zredukować do grupy aminowej lub, w przypadku grupy cyjanowej, można także przeprowadzić w grupę formamidynową.

Związki o wzorze 1, w których 5-członowym heterocyklilem jest diokso-podstawiony pierścień imidazolidyny, w którym W oznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil), można także wytwarzać drogą reakcji związku o wzorze 7 z izocyjanianem o wzorze 10

O

II u-b^^CsxQ w którym B i U mają takie znaczenie jak we wzorze 8, a Q oznacza alkoksyl, np. (C1-C4)-alkoksyl, taki jak metoksyl, etoksyl lub t-butoksyl, (C6-C14)-aryloksyl, np. fenoksyl, lub (C6-C14)-arylo-(C1-C4)-alkoksyl, np.benzyloksyl. Powstaje związek o wzorze 11

w którym V, A, B, Q, R⁰ iR¹ mają takie znaczenia jak we wzorach 9 i 10, który pod działaniem kwasu lub zasady ulega cyklizacji, tak jak opisano to powyżej dlazwiązkuo wzorze 9, do związku o wzorze 12

w którym W oznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, a V, B, Q, i R⁰ mają takieznaczeniejakwewzorach1a i10.Zezwiązkuowzorze12 otrzymuje się następnie związek o wzorze 1a przez hydrolizę grupy CO-Q do grupy karboksylowej COOH, a następnie sprzęganie ze związkiem o wzorze 3, jak to opisano powyżej w odniesieniu do sprzęgania związków o wzorach 2 i 3. Także i wtym przypadku podczas cyklizacji grupy funkcyjne mogą występować w postaci zabezpieczonej lub w postaci grupy prekursorowej.

Innym sposobem wytwarzania związków o wzorze 1a jest przykładowo reakcja związku owzorze13

-E h

₁ w którym Woznacza R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, a inne symbole mają wyżej podane znaczenie, z fosgenem, tiofosgenem i innymi równoważnymi związkami (analogiczne reakcje opisano w S. Goldschmidt i W. Wick, Liebigs Ann. Chem. 575 (1952),217-231 i C. Tropp, Chem. Ber. 61 (1928), 1431-1439).

Przekształcenie grupy aminowej w grupę guanidynową można prowadzićzużyciemnastępującychreagentów:

1.O-metyloizomocznika(S.WeissiH.Krommer,Chemiker Ze i tun g 98 ( 1 974), 6 1 7-6 1 8),

2. S-metyloizotiomocznika (R.F. Borne, M.L. Forrester i I.W.Waters, J. Med. Chem. 20 (1977), 771-776),

3. nitro-S-metyloizotiomocznika (L.S. Hafner i R.E. Evans, J. Org. Chem. 24 (1959) 57),

PL 191 149 B1

4. kwasu formamidynosulfonowego (K. Kim, Y.T. Lin i H.S. Mosher, Tetrah. Lett. 29 (1988), 3183-3186),

5. azotanu 3,5-dimetylo-1-pirazoliloformamidyniowego (F.L. Scott, D.G. O'Donovan i J. Reilly, J. Amer. Chem. Soc. 75 (1953), 4053-4054),

6. N,N'-di-t-butoksykarbonylo-S-metyloizotiomocznika (R.J. Bergeron i J.S. McManis, J. Org.

Chem.52(1987), 1700-1703)i

7. N-alkoksylokarbonylo-, N,N'-dialkoksylokarbonylo-, N-alkilokarbonylo- lub N,N'-dialkilo-karbonylo-S-metyloizotiomocznika (H. Wollweber, H. Kolling, E. Niemers, A. Widdig, P. Andrews, H.P. Schulz i H. Thomas, Arzneim. Forsch./Drug Res. 34 (1984), 531-542).

Amidyny można wytwarzać z odpowiednich związków cyjanowych drogą przyłączenia alkoholi (np. metanolu lub etanolu) w kwaśnym bezwodnym środowisku (np. dioksanie, metanolu lub etanolu) i następnie aminolizę, np. działaniem amoniaku w alkoholach, takich jak izopropanol, metanol lub etanol (G. Wagner, P. Richter und Ch. Garbe, Pharmazie 29 (1974), 12-55). Inna metoda wytwarzania amidyn to przyłączenie H2S do grupy cyjanowej, a następnie metylowanie powstałego tioamidu i w końcu reakcja z amoniakiem (opis patentowy NRD nr 235 866). Można również przyłączyć hydroksyloaminę do grupy cyjanowej, przy czym powstałą N-hydroksyamidynę można, np. drogą uwodornienia, przekształcić w amidynę.

Informacje na temat wytwarzania związków o wzorze 1 można znaleźć w WO-A-96/33 976 i w następujących publikacjach opisujących związki hamujące agregację trombocytów: WO-A-94/21607, WO-A-95/14008, EP-A-449079, EP-A-530505 (US-A-5389614), WO-A-93/18057, EP-A-566919 (US-A-5397796), EP-A580008 (US-A-5424293) i EP-A-584694 (US-A-5554594).

Związki o wzorze 1 są wartościowymi substancjami farmaceutycznie czynnymi stosowanymi w terapii i profilaktyce stanów zapalnych, chorób alergicznych i astmy. Związki o wzorze 1 i ich fizjologicznie zgodne sole można podawać istotom żywym, zwłaszcza ssakom, a w szczególności ludziom, w celach leczniczych lub profilaktycznych, jako takie, w mieszaninach lub w postaci preparatu farmaceutycznego, jako leki do stosowania doustnego lub pozajelitowego.

Środki farmaceutyczne można podawać doustnie, np. w postaci pastylek, tabletek, tabletek pokrytych powłoczkami, drażetek, granulatów, miękkich i twardych kapsułek żelatynowych, roztworów, syropów, emulsji i zawiesin, a także doodbytniczo, np. w czopkach, lub pozajelitowo, np. w postaci roztworów do wstrzyknięć lub wlewów, mikrokapsułek lub pręcików, przez skórę, np. w postaci maści, lotonów i nalewek, albo innymi drogami, np. w postaci sprejów do nosa lub mieszanin aerozolowych.

Preparaty farmaceutyczne wytwarza się z użyciem znanych sposobów, z użyciem oprócz związków o wzorze 1 i ich fizjologicznie zgodnych soli także farmaceutycznie dopuszczalnych obojętnych organicznych i nieorganicznych nośników. Do wytwarzania pastylek, tabletek, drażetek, i twardych kapsułek żelatynowych można stosować np. laktozę, skrobię kukurydzianą i jej pochodne, talk, kwas stearynowy lub jego sole itp. Nośnikami dla miękkich kapsułek żelatynowych i czopków są np. tłuszcze, woski, półstałe i ciekłe poliole, naturalne lub utwardzane oleje itp. Nośnikami do wytwarzania roztworów, np. roztworów do wstrzyknięć, oraz emulsji i syropów są np. woda, alkohole, gliceryna, poliole, sacharoza, cukier inwertowany, glukoza, oleje roślinne itp. Nośnikami dlamikrokapsułek, pręcików i implantów są np. kopolimery kwasu glikolowego i kwasu mlekowego. Preparaty środka farmaceutycznego według wynalazku zawierają zwykle około 0,5 - 90% wag. substancji czynnej, to jest związku o wzorze 1 i/lub jego fizjologicznie zgodnej soli.

Preparaty farmaceutyczne mogą zawierać obok substancji czynnej i nośników substancje pomocnicze, takie jak np. wypełniacze, substancje rozsadzające, wiążące, antyadhezyjne, zwilżające, stabilizujące, emulgujące, konserwujące, słodzące, barwiące, substancje smakowe i zapachowe, substancje zagęszczające, rozcieńczalniki, substancje buforowe, dodatkowy rozpuszczalnik lub środek ułatwiający rozpuszczanie, lub środek przedłużający działanie preparatu, jak również sole zmieniające ciśnienie osmotyczne, środki powlekające i przeciwutleniacze. Środki farmaceutyczne mogą zawierać dwa lub większą liczbę związków o wzorze 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli i ewentualnie jedną lub większą liczbę innych substancji leczniczo lub profilaktycznie czynnych, np. substancji przeciwzapalnych. Preparaty środków farmaceutycznych będą zwykle zawierać 0,2 - 500 mg, a korzystnie 1 - 100 g substancji czynnej, to jest związków o wzorze 1 i/lub ich fizjolog icznie zgodnych soli.

Związki o wzorze 1 hamują interakcje komórka-komórka i komórka-macierz, odgrywając pewną rolę przy oddziaływaniu VLA-4 z jego ligandami. Skuteczność działania związków o wzorze 1 można wykazać np. w próbie, w której mierzy się wiązanie komórek będących receptorami VLA-4, np. leukocytów, z ligandami tych receptorów, np. VCAM-1, które do tych celów mogą być korzystnie wytwarzane

PL 191 149 B1 techniką genetyczną. Szczegóły tej próby podano w dalszej części opisu. Związki o wzorze 1 mają w szczególności zdolność hamowania adhezji i migracji leukocytów, jak również przylegania leukocytów do komórek śródbłonka, które, jak już wyżej objaśniono, jest sterowane przez mechanizm adhezji VCAM-1/VLA-4. Dlatego związki o wzorze 1 i ich fizjologicznie zgodne sole nadają się do stosowania w leczeniu i profilaktyce chorób, w których może odgrywać rolę interakcja pomiędzy receptorem VLA-4 i jego ligandami i na które można wpływać przez hamowanie tej interakcji, przy czym związki te szczególnie nadają się do stosowania w leczeniu i profilaktyce chorób co najmniej częściowo wywoływanych przez adhezję leukocytów i/lub ich migrację na niepożądaną skalę lub są z tym zjawiskiem związane i których uniknięcie, złagodzenie lub wyleczenie powinno być połączone ze zmniejszeniem adhezji i/lub migracji leukocytów.

Tak więc np. w stanach zapalnych spowodowanych różnorodnymi przyczynami związki o wzorze 1można stosować jako czynniki hamujące zapalenie. Związki te znajdują zastosowanie np. wleczeniu i profilaktyce reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia jelit (colitis ulcerosa) i tocznia układowego rumieniowatego, w leczeniu i profilaktyce stanów zapalnych i ośrodkowego układu nerwowego, takich jak stwardnienia rozsiane, w leczeniu i profilaktyce astmy lub alergii, np. alergii typu późnego (alergii typu IV), w leczeniu i profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, stwardnienia tętnic i restenozy, w leczeniu i profilaktyce cukrzycy, do hamowania uszkodzeń przeszczepianych narządów, do hamowania wzrostu nowotworów lub przerzutów różnorodnych nowotworów złośliwych, w leczeniu malarii, jak również innych chorób, w których blokowanie integryny VLA-4 i/lub wpływanie na aktywność leukocytów wydaje się wskazane dla zapobiegania tym chorobom i ich łagodzenia lub leczenia.

Dawka leku może się zmieniać w szerokich granicach i jest zawsze zależna od danego leczonego przypadku. Zależy ona od zastosowanego związku, rodzaju i nasilenia leczonej choroby, czy jest to ostry, czy chroniczny stan chorobowy oraz od stosowanej profilaktyki. Na ogół w przypadku podawania doustnego dawka dzienna może wynosić około 0,01 - 100 mg/kg, korzystnie 0,1 - 10 mg/kg, a zwłaszcza 0,3 - 2 mg/kg (na kg wagi ciała) dla osoby dorosłej o wadze około 75 kg. Przy podawaniu dożylnym dawka dzienna może wynosić około 0,01 - 50 mg/kg, a korzystnie 0,01 - 10 mg/kg wagi ciała. Dawkę dzienną, zwłaszcza w przypadku podawania większych ilości, można podzielić na np. 2, 3 lub 4 dawki częściowe. W razie potrzeby można w indywidualnych przypadkach stosować dawki niższe lub wyższe od wyżej podanych.

Jak wspomniano powyżej związki o wzorze 1 znajdują zastosowanie do hamowania adhezji i/lub migracji leukocytów albo do blokowania receptorów VLA-4, do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w leczeniu i profilaktyce chorób wywoływanych przez adhezję i/lub migrację leukocytów na niepożądaną skalę lub chorób, w których rolę odgrywa adhezja związana z oddziaływaniem VLA-4, a szczególnie do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do hamowania stanów zapalnych, a także do leczenia i profilaktyki takich chorób.

Związki o wzorze 1oraz ich sole można poza tym stosować do celów diagnostycznych, np. przy diagnozach in vitro, oraz jako środki pomocnicze w badaniach biochemicznych, w których dąży się do blokowania VLA-4 lub do wpływania na oddziaływanie komórka-komórka lub komórka-macierz. Ponadto mogą być one stosowane jako związki pośrednie do wytwarzania innych związków, szczególnie innych substancji farmaceutycznie czynnych otrzymywanych przez przemianę lub wprowadzenie rodników lub grup funkcyjnych do związków o wzorze 1.

Działanie farmakologiczne związków według wynalazku i stosowanych zgodnie z wynalazkiem wykazano w następującym teściebiologicznym.

Jako metodę badania skuteczności oddziaływania związków o wzorze 1 na interakcję pomiędzy VCAM-1 i VLA-4 zastosowano test specyficzny dla tej interakcji. Komórkowy partner wiążący, integryna VLA-4, występuje w naturalnej postaci jako powierzchniowa cząsteczka na ludzkich komórkach U937 (ATCC CRL 1593), należących do grupy leukocytów. W charakterze specyficznego partnera wiążącego zastosowano wytworzone metodą inżynierii genetycznej rekombinacyjne rozpuszczalne białko fuzyjne, składające się zpozacytoplazmatycznych domen ludzkiego VCAM-1i stałego regionu ludzkiej immunoglobuliny podgrupy IgG1.

Metodabadań

Pomiary adhezji komórek U937 (ATCC CRL 1593) do hVCAM-1(1-3)-IgG

1. Wytwarzanie ludzkiego hVCAM-1(1-3)-IgG i ludzkiego CD4-IgG

Do ekspresji pozakomórkowych domen ludzkiej VCAM-1 zastosowano genetyczny konstrukt związany z genetyczną sekwencją łańcucha ciężkiego ludzkiej immunoglobuliny IgG1 (Hinge, regiony CH2 i CH3), nabyty od dr Briana Seeda, Massachusetts General Hospital, Boston, USA. Rozpuszczalne

PL 191 149 B1 białko fuzyjne hVCAM-1(1-3)-IgG zawiera trzy aminoterminalne pozakomórkowe domeny immunoglobulinopodobne ludzkiego VCAM-1 (Damle i Aruffo, Proc. Natl. Acad. Sci. USA 1991, 88, 6403 - 6407). CD4-IgG (Zettlmeissl i inni, DNA and Cell Biology 1990, 9, 347) pełniło rolę białka fuzyjnego stanowiącego kontrolę ujemną. Białka rekombinacyjne eksprymowano w postaci białek rozpuszczalnych według standardowej procedury DEAE/dekstran-pośredniczący DNA-transfekcja w komórkach COS (ATCC CRL 1651) (Ausubel i inni, Current protocols in molecular biology, John Wiley & Sons, Inc.,1994).

2. Pomiary adhezji komórek U937 do hVCAM-1(1-3)-IgG

2.1 Płytki do mikromiareczkowania z 96 studzienkami (Nunc Maxisorb) napełniono roztworem kozich przeciwciał przeciw ludzkiej IgG w ilości 100 μΙ/studzienkę (10 μg/ml w 50 mM Tris, pH 9,5) i inkubowano przez 1 godzinę w temperaturze pokojowej. Po usunięciu roztworu przeciwciał płytki przemywanojedenrazPBS.

2.2 Bufor blokujący (1% BSA w PBS) w ilości 150 μΙ/studzienkę inkubowano na płytkach przez 0,5 godzinywtemperaturzepokojowej.Pousunięciubuforublokującego,płytkiprzemywanojedenrazPBS.

2.3 Hodowlę transfekowanych komórek COS w ilości 100 μl/studzienkę inkubowano na płytkach w ciągu 1,5 godziny. Komórki COSstransformowano plazmidemkodującymtrzyN-terminalneimmunoglobulinopodobne domeny VCAM-1, sprzęgnięte przy części Fc zludzką IgG1 (hVCAM-1(1-3)-IgG). Zawartość hYCAM-1(1-3)-IgG wynosiła około 0,5-1 μg/ml. Po usunięciu hodowli płytki przemywano jeden raz PBS.

2.4 Płytki napełnione (100 μl/studzienkę) buforem blokującym receptor Fc (1 mg/ml γ-globuliny, 100 mM NaCl, 100 μΜ MgCl₂, 100 μΜ MnCl₂, 100 μΜ CaCl₂, 1 mg/ml BSA w 50 mM HEPES, pH 7,5) inkubowano przez 20 minut w temperaturze pokojowej. Po usunięciu buforu blokującego receptor Fc płytki przemywanojedenrazPBS.

2.5 Do testowanej substancji w 10 μl buforu wiążącego dodawano 20 μl buforu wiążącego (100 mM NaCl, 100 μM MgCl₂,100 μM MnCl₂, 100 μM CaCl₂, 1 mg/ml BSA w 50 mM HEPES, pH 7,5) i mieszaninę inkubowano przez 20minut.Jakosubstancjękontrolną stosowano przeciwciała przeciwVCAM-1 (BBT, nr BBA6)i przeciwVLA-4 (Immunotech, nr 0764).

2.6 Komórki U937 inkubowano w buforze blokującym receptory Fc, a następnie wstężeniu 1 x 10⁶/ml dodawano je pipetką w ilości 100 μl/studzienkę (końcowa objętość 125 μl/studzienkę).

2.7 Płytki powoli zanurzano pod kątem 45° w buforze przerywającym reakcję (100 mM NaCl, 100 μM MgCl₂, 100 μM MnCl₂,100 μM CaCl₂, w 25 mM Tris, pH 7,5) i strząsano nadmiar cieczy. Proces powtarzano.

2.8 Bezpośrednio potem roztwór barwiący (16,7 μg/ml barwnika 33258 Hoechst, 4% formaldehydu, 0,5% Tritonu-100 w PBS) w ilości 50 μl/studzienkę inkubowano przez 15 minut na płytkach.

2.9 Płytki strząsano i powoli zanurzano pod kątem 45° w buforze przerywającym reakcję (100 mM NaCl, 100 μM MgCl₂, 100 μM MnCl₂, 100 μM CaCl₂, w 25 mM Tris, pH 7,5). Proces powtarzano. Bezpośrednio potem dokonywano pomiarów z cieczą w cytofluorometrze (Millipore) (czułość: 5, filtr: długość fali wzbudzającej: 360nm, długość fali emisyjnej:460nm).

Natężenie światła emitowanego przez zabarwione komórki U937 jest miarą liczby tych komórek pozostałych na płytkach i przylegających do hVCAM-(1-3)-IgG, a zatem także miarą zdolności hamowania adhezji przez testowane substancje. Stężenie IC50, prowadzące do 50% hamowania adhezji, obliczano ze stopnia hamowania adhezji przy różnych stężeniach testowanych substancji. Uzyskano wyniki przedstawione w tabeli.

Tabela

Przykład	Test adhezji komórek U937/VCAM-1 IC50 ^M)
1	1,25
3	11,50
4	10,50
5	0,73

Wynalazek ilustrują poniższe przykłady. Produkty identyfikowano za pomocą widm masowych (MS) i/lub widm NMR. Związki oczyszczane chromatograficznie z użyciem fazy ruchomej zawierającej np. kwas octowy lub kwas trifluorooctowy, a następnie liofilizowane, zawierały, w zależności od przebiegu suszenia kwasy pochodzące z fazy ruchomej, a zatem występowały częściowo lub całkowicie w postaci soli stosowanych kwasów, np. soli kwasu octowego lub kwasu trifluorooctowego.

PL 191 149 B1

W przykładach stosowano następujące skróty:

DMF N,N-Dimetyloformamid

THF Tetrahydrofuran

DCC N,N'-Dicykloheksylokarbodiimid

HOBt 1-Hydroksybenzotriazol

HOOBt 3-Hydroksy-4-okso-3,4-dihydro-1,2,3-benzotriazyna

P r zyk ł a d 1

Kwas (S)-3-(((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)propanowy

la) (R,S)-4-(4-Cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyna g (138 mmoli) p-acetylobenzonitrylu, 115,6 g węglanu amonu (1,21 mola) i 11,6 g cyjanku potasu (178 mmoli) rozpuszczono w 600 ml mieszaniny 50% etanolu i 50% wody i całość mieszano przez 5 godzin w temperaturze 55°C i odstawiono na noc w temperaturze pokojowej. Następnie odczyn roztworu doprowadzono do pH = 6,3 z użyciem 6N kwasu solnego i mieszano go w temperaturze pokojowej przez 2 godziny. Wytrącony osad odsączono, przemyto wodą i wysuszono nad pięciotlenkiem fosforu w wysokiej próżni. Wydajność: 22,33 g (75%).

lb) Estermetylowy kwasu ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego

W atmosferze azotu 1,068 g sodu (46,47 mmola) rozpuszczono w 110 ml absolutnego metanolu.

Do klarownego roztworu dodano 10 g (R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyny (46,47 mmola) i mieszaninę ogrzewano w temperaturze wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2 godziny. Następnie dodano 7,75 g (46,68 mmola) jodku potasu, wkroplono w przeciągu 1 godziny roztwór 4,53 ml estru metylowego kwasu chlorooctowego (51,3 mmola) w 5 ml metanolu, całość ogrzewano do wrzenia przez 6 godzin, a potem odstawiono na noc w temperaturze pokojowej i zatężono. Oleistą pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny chlorek metylenu/octan etylu (9:1). Wydajność: 8,81 g (66%).

lc) Ester metylowy kwasu ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-octowego

W atmosferze argonu w temperaturze 0°C do roztworu 4,5 g (15,7 mmola) estru metylowego kwasu ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 25 ml absolutnego DMF dodano 754 mg (17,27 mmola) wodorku sodu i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 15 minut, a następnie dodano 2,05 ml (17,27 mmola) bromku benzylu i mieszano w temperaturze pokojowej przez 4 godziny. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, a pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny heptan/octan etylu (7:3). Po zatężeniu frakcji zawierającej produkt otrzymano 9,81 g (76%) związku tytułowego.

ld) Chlorowodorek estru metylowego kwasu ((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego

Zawiesinę 4,42 g (11,7 mmola) estru metylowego kwasu ((R,S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 80 ml absolutnego etanolu ochłodzono do temperatury 0°C, a potem do zawiesiny wprowadzono bezwodny gazowy chlorowodór utrzymując temperaturę poniżej 10°C, aż do zaniknięcia w widmie IR pasma nitrylu. Etanolizowany roztwór zatężono do połowy objętości i dodano 1 ml eteru dietylowego. Zawiesinę zatężono pod próżnią, a pozostałość wysuszono pod próżnią. Otrzymany w ten sposób produkt pośredni rozpuszczono w 60 ml absolutnego izopropanolu i w temperaturze 50°C dodano 13,7 ml roztworu 1,9N amoniaku w izopropanolu. Po mieszaniu w temperaturze 50°C przez 5 godzin mieszaninę reakcyjną ochłodzono i wlano do 1 litra eteru dietylowego. Wytrącony osad odsączono, przesącz odparowano i obie pozostałości oczyszczono

PL 191 149 B1 drogą chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny dichlorometan/metanol/octan etylu (9:1:0,1:0,1) i otrzymano 2,94 g (64%) związku tytułowego.

1e) Chlorowodorek kwasu ((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimi-dazolidyn-1-ylo)octowego

2,82 g (7,2 mmola) chlorowodorku estru metylowego kwasu ((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)-fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 60 ml stężonego kwasu solnego ogrzewano do temperatury wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 5 godzin. Roztwór zatężono pod próżnią, pozostałość rozcieńczono wodą, poddano liofilizacji i otrzymano 1,885 g (63%) związku tytułowego.

1f) Ester t-butylowy kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksykarbonyloaminopropanowego W atmosferze azotu pod ciśnieniem 2 MPa wytrząsano w autoklawie 10 g (42 mmole) kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksykarbonyloaminopropanowego w mieszaninie 100 ml dioksanu, 100 ml izobu-tylenu i 8 ml stężonego kwasu siarkowego przez 3 dni. Nadmiar izobutylenu wypuszczono, a do pozostałego roztworu dodano 150 ml nasyconego roztworu NaHCO3. Fazy rozdzielono i fazę wodną dwukrotnie wyekstrahowano porcjami 100 ml eteru dietylowego. Połączone fazy organiczne dwukrotnie przemyto porcjami 100 ml wody, wysuszono nad siarczanem sodu i po usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 9,58 g (78%) związku tytułowego w postaci bladożółtego oleju.

1g) Ester t-butylowy kwasu (S)-2-benzyloksykarbonyloamino-3-t-butoksykarbonyloaminopropanowego Do roztworu 10 g (34 mmole) estru t-butylowego kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksykarbonyloamino-propanowego w 600 ml THF/woda (2:1) dodano w temperaturze 0°C 8,9 g (40,8 mmola) diwęglanu di-t-butylu, a następnie porcjami 1N roztworu NaOH, tak że odczyn roztworu doprowadzono do pH pomiędzy 9 i 10 (zużycie 1N roztworu NaOH: 32 ml). Po mieszaniu w temperaturze pokojowej przez 3 godziny dodano 1 litr wody i trzykrotnie wyekstrahowano eterem dietylowym. Po wysuszeniu nad siarczanem sodu, przesączeniu i usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią, pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny dichlorometan/metanol (20:1) i otrzymano 13,19 g (98%) związku tytułowego.

1h) Chlorowodorek estru t-butylowego kwasu (S)-2-amino-3-t-butoksykarbonyloaminopropanowego 13,1 g Estru t-butylowego kwasu (S)-2-benzyloksykarbonyloamino-3-t-butoksykarbonyloamino-propanowego w metanolu/HCl uwodorniano nad 10% Pd/C. Po 1,5 godziny mieszaninę reakcyjną przesączono, przesącz zatężono pod próżnią i otrzymano 9,77 g (99%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

1i) Ester t-butylowy kwasu (S)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)-3-t-butoksykarbonylo-aminopropanowego

Roztwór 10,9 g (65,4 mmola) 1-(hydroksymetylo)adamantanu i 10,6 g (65,4 mmola) karbonylodi-imidazolu w 60 ml THF mieszano w temperaturze 50°C przez 1,5 godziny, a następnie dodano 9,7 g (32,7 mmola) chlorowodorku estru t-butylowego kwasu (S)-2-amino-3-t-butoksykarbonyloaminopropanowego w25mlTHF i 5,6 ml (32,7 mmola) diizopropyloetyloaminy, i całość mieszano przez 4 godziny w temperaturze 60°C, a potem odstawiono w temperaturze pokojowej na noc. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny heptan/octan etylu (7:3) i otrzymano 8,7 g (59%) związku tytułowego w postaci bezbarwnego oleju.

1j) Ester t-butylowy kwasu (S)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)-3-aminopropanowego Roztwór 8,7 g (19,22 mmola) estru t-butylowego kwasu (S)-2-(1-adamantylometyloksykarbonylo-amino)-3-t-butoksykarbonyloaminopropanowego w 180 ml mieszaniny kwas trifluorooctowy/dichlorometan (1:1) dodano w ciągu 1 minuty do 1,5 litra ochłodzonego lodem roztworu NaHCO3 i mieszaninę trzykrotnie wyekstrahowano dichlorometanem. Połączone fazy w dichlorometanie wysuszono nad siarczanem sodu, przesączono, usunięto rozpuszczalnik pod próżnią i otrzymano 6,35 g (94%) związku tytułowego w postaci bezbarwnej substancji stałej.

1k) Kwas (S)-3-(((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)propanowy 417 mg (1 mmol) chlorowodorku kwasu ((R,S)-4-(4-(aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego i 163 mg (1 mmol) HOOBt przeprowadzono w stan suspensji w5 ml DMF i w temperaturze 0°C dodano 220 mg (1,1 mmola) DCC. Całość mieszano przez 1 godzinę w temperaturze 0°C i przez 1 godzinę w temperaturze pokojowej, a następnie dodano 353 mg estru t-butylowego kwasu (S)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)-3-aminopropanowego i 11,7 μΐ (0,9 mmola) N-etylomorfoliny i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 2 godziny, a potem odstawiono na noc w temperaturze pokojowej. Po przesączeniu i zatężeniu przesączu pod próżnią, pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny dichlorometan/metanol/octan

PL 191 149 B1 etylu/wody (9:1:0,1:0,1). Po zatężeniu frakcji zawierających produkt pozostałość rozpuszczono w 4 ml90% kwasu trifluorooctowego i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę. Kwas trifluorooctowy usunięto pod próżnią, pozostałość rozdzielono między eter dietylowy i wodę, fazę wodną odparowano, a pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny dichlorome-tan/metanol/octan etylu/wody (9:1:0,1:0,1), a potem oczyszczono drogą preparatywnej HPLC z użyciem RP-18. Po zatężeniu frakcji zawierającej produkt i liofilizacji otrzymano 26,3 mg (4%) związku tytułowego. FAB-MS: 659,4 (M+H)⁺.

Przykład 2

Kwas (S)-3-((S)-4-(4-(aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimida-zolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)propanowy

2a) Ester 2-naftylometylowy kwasu ((S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimi-dazolidyn-1-ylo)octowego

W trakcie chłodzenia lodem do roztworu 13,66 g (50 mmoli) kwasu ((S)-4-(4-cyjanofenylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 100 ml absolutnego DMF dodano 5,28 g (110 mmoli) wodorku sodu i całość mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę, a potem w ciągu 1godziny dodano 24,3 g (110 mmoli) 2-bromoetylonaftalenu. Mieszaninę reakcyjną mieszano w temperaturze pokojowej przez 20 godzin, a następnie wlano do mieszaniny octanu etylu/wody. Po rozdzieleniu faz fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu. Połączone fazy organiczne dwukrotnie przemyto wodą i wysuszono nad siarczanem magnezu. Po przesączeniu i usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią, pozostałość poddano chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem mieszaniny heptan/octan etylu (2:1) i otrzymano 8,51 g (56%) związku tytułowego.

2b) Ester 2-naftylometylowy kwasu ((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego

Do roztworu 6,64 g (12 mmoli) estru 2-naftylometylowego kwasu ((S)-4-(4-cyjanofenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 120 ml absolutnego etanolu dodano 1,67 g (24 mmole) chlorku hydroksyloamonu i 5,04 ml (36 mmoli) trietyloaminy i całość ogrzewano do temperatury wrzenia w warunkach powrotu skroplin przez 2,5 godziny. Rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, a pozostałość rozdzielono między octan etylu i wodę. Fazy rozdzielono i fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu. Połączone fazy organiczne przemyto wodą i wysuszono nad siarczanem magnezu. Po odsączeniu i usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 6,08 g (86%) związku tytułowego.

2c) Kwas ((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimida-zolidyn-1-ylo)octowy g (3,4 mmola) estru 2-naftylometylowego kwasu ((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego w 200 ml absolutnego metanolu uwodorniano nad wodorotlenkiem palladu/siarczanem baru przez 4 godziny. Następnie katalizator odsączono, przesącz odparowano pod próżnią i pozostałość zmieszano z octanem etylu. Produkt odsączono i po wysuszeniu pod wysoką próżnią otrzymano 0,56 g (37%) związku tytułowego.

2d) Ester t-butylowy kwasu (S)-3-((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)propanowego

Do roztworu 223 mg (0,5 mmola) kwasu ((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylo-metylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego i 176 mg (0,5 mmola) estru t-butylowego kwasu (S)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)-3-aminopropanowego (patrz przykład 1) w 10 ml absolutnego DMF dodano 164 mg (0,5 mmola) TOTU (tetrafluoroboranu O-(cyjano-(etoksykarbonylo)-metylenoamino)-1,1,3,3-tetrametylouroniowego) i 165 mg (1,26 mmola) diizopropyloetyloaminy i całość

PL 191 149 B1 mieszano w temperaturze pokojowej przez 2 godziny, a potem odstawiono na noc. Następnie mieszaninę reakcyjną zatężono pod próżnią, a pozostałość rozdzielono między octan etylu i wodę. Fazy rozdzielono, fazę wodną wyekstrahowano octanem etylu i połączone fazy organiczne przemyto nasyconym roztworem NaHCO3 i wodą. Po wysuszeniu nad siarczanem sodu, przesączeniu i odparowaniu przesączu pod próżnią, pozostałość roztworzono w octanie etylu i roztwór przemyto kolejno roztworem KHSO4/K2SO4, nasyconym roztworem NaHCO3 i wodą, a następnie wysuszono nad siarczanem sodu i otrzymano 240 mg (62%) związku tytułowego.

2e) Kwas (S)-3-((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-diokso-imidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonyloamino)propanowy

220 mg (0,28 mmola) estru t-butylowego kwasu (S)-3-((S)-4-(4-aminohydroksyiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-(1-adamantylometyloksykarbonylo-amino)propanowego rozpuszczono w 20 ml 90% kwasu trifluorooctowego. Po mieszaniu w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę kwas trifluorooctowy usunięto pod próżnią, a pozostałość zmieszano z eterem dietylowym. Produkt odsączono, przemyto eterem dietylowym, wysuszono pod wysoką próżnią i otrzymano 110 mg (54%) związku tytułowego (jako sól kwasu trifluorooctowego).

ES(+)-MS: 725,4 (M+H)⁺.

Przykład 3

Kwas (S)-3-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-benzyloaminokarbonyloaminopropanowy

3a) Dichlorowodorek kwasu (S)-3-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-aminopropanowego

Roztwór 4,4 g (6,7 mmola) kwasu (S)-3-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-benzyloksykarbonyloaminopropanowego (wytworzony drogą reakcji sprzęgania chlorowodorku kwasu ((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)octowego i estru t-butylowego kwasu (S)-3-amino-2-benzyloksy-karbonyloamino-propanowego analogicznie jak w przykładzie 1 i następnie rozszczepienia estru t-butylowego analogicznie jak w przykładzie 1) w 100 ml metanolu uwodorniono nad wodorotlenkiem palladu/siarczanem baru w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę. Katalizator odsączono, rozpuszczalnik usunięto pod próżnią i pozostałość mieszano w 40 ml 6N kwasu solnego w temperaturze 40°C przez 30 minut. Roztwór zatężono pod próżnią, rozcieńczono wodą, poddano liofilizacji i otrzymano 2,39 g (77%) związku tytułowego.

3b) Kwas (S)-3-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-benzyloaminokarbonyloaminopropanowy

Do roztworu 570 mg (1,2 mmola) dichlorowodorku kwasu (S)-3-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)-fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-aminopropanowego w 20 ml absolutnego DMF dodano 0,4 ml diizopropyloetyloaminy (2,4 mmola) i 0,15 ml (1,2 mmola) izocyjanianu benzylu. Po mieszaniu w temperaturze pokojowej przez 4 godziny rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, a surowy produkt oczyszczono drogą chromatografii na żelu krzemionkowym z użyciem dichlorometanu, a potem mieszaniny dichlorometan/metanol (8:2), a następnie metanolu. Po zatężeniu frakcji zawierającej produkt, pozostałość rozpuszczono w wodzie, poddano liofilizacji i otrzymano 70 mg (10%) związku tytułowego. FAB-MS: 600,3 (M+H)⁺.

PL 191 149 B1

Przykład 4

Kwas (S)-(((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetyloamino)-2-benzyloaminotiokarbonyloaminopropanowy

Związek otrzymano analogicznym sposobem jak w przykładzie 3, z tym, że zamiast izocyjanianu benzylu zastosowano izotiocyjanian benzylu.

ES(+)-MS: 616,3 (M+H)⁺.

Przykład 5 ((R,S)-4-(4-Aminoiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)acetylo-L-(N-metyloaspartylo)-L-walinomorfolid

5a) L-Walinomorfolid

Do roztworu 3,01 g (12 mmoli) N-benzyloksykarbonylo-L-waliny i 1,04 g (12 mmoli) morfoliny w 30 ml absolutnego DMF dodano 3,93 g (12 mmoli) TOTU (patrz przykład 2) i 2,04 ml diizopropy-loetyloaminy. Po mieszaniu przez 2 godziny w temperaturze pokojowej rozpuszczalnik usunięto pod próżnią, pozostałość roztworzono w octanie etylu i roztwór kolejno trzykrotnie przemyto wodnym roztworem KHSO4/K2SO4, nasyconym roztworem NaHCO3 i wodą. Po wysuszeniu nad siarczanem sodu, przesączeniui usunięciu rozpuszczalnika pod próżnią otrzymano 3,88 g N-benzyloksykarbonylo-N-walinomorfolidu, który w celu odszczepienia grupy benzylokarbonylowej poddano uwodornieniu w metanolu nad 10% Pd/C przez 3 godziny i otrzymano 2,11 g (95%) związku tytułowego.

5b) L-(N-Metyloaspartylo(OtBu))-L-walinomorfolid

Związek wytworzono drogą reakcji sprzęgania L-Z-N(CH3)-Asp(OtBu)-OH z L-walinomorfolidem, a następnie hydrogenolitycznego odszczepienia grupy Z (grupa benzyloksykarbonylowa) jak opisano wa). Z 1,39 g (7,5 mmola) L-walinomorfolidu otrzymano 2,4 g (86%) związku tytułowego.

5c) ((R,S)-4-(4-Aminoiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-acetylo-L-(N-metyloaspartylo)-L-walinomorfolid

Związek otrzymano analogicznym sposobem jak w przykładzie 2 drogą reakcji sprzęgania chlorowodorku kwasu ((R,S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-(2-naftylometylo)-4-metylo-2,5-dioksoimidazo-li-dyn-1-ylo)octowego (wytworzonego analogicznym sposobem jak w przykładzie 1, przy zastosowaniu 2-bromoetylonaftalenu zamiast bromku benzylu) z L-(N-metyloaspartylo-(OtBu)-L-walinomorfolidem, a następnie drogą rozszczepienia estru t-butylowego z użyciem 90% kwasu trifluorooctowego. ES(+)-MS: 728,4 (M+H)⁺.

PL 191 149 B1

Dalsze karbaminiany można otrzymywać analogicznym sposobem jak związek z przykładu 1, np. kwas (S)-3-(((S)-4-(4-aminoiminometylo)fenylo)-3-benzylo-4-metylo-2,5-dioksoimidazolidyn-1-ylo)-((R,S)-2-(2-metylopropylo)acetyloamino)-2-cykloheksylometyloksykarbonyloamino)propanowy o poniższym wzorze

wytworzono z użyciem estru kwasu 2-bromo-4-metylopentanowego zamiast estru kwasu chloro-octowego, jak w przykładzie 1b.

Claims (14)

1. Nowe związki heterocykliczne o ogólnym wzorze 1 w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której R¹ oznacza H2N-C(=NH)- lub H2N-C(=NOH)-, A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza grupę N(R⁰), w której R⁰ oznacza fenylo-(C1-C8)-alkil- lub naftylo-(C1-C8)-alkil-, B oznacza (C1-C6)-alkilen, R oznacza atom wodoru lub (C1-C8)-alkil, R² oznacza grupę R⁶NH, w której R⁶ oznacza grupę R⁷NH-CO lub grupę R⁷-NH-CS, w których to grupach R⁷ oznacza fenylo-(C1-C8)-alkil-, albo R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C6)-alkil-, albo R² oznacza grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), w której R³ oznacza grupę -NH-CH(C1-C6-alkilo)-C(=O), a R⁴ oznacza wiązanie, E oznacza grupę R⁵CO, w której R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C8)-alkoksyl; a g i h niezależnie oznaczają liczbę 0 lub 1; w postaciach dowolnych ich stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

2. Związek według zastrz. 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen lub etylen, E oznacza R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C6)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C4)-alkil- lub naftylo-(C1-C4)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH), R² oznacza grupę R⁶NH lub grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C6)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁷NH-CO lub grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C4)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

3. Związek według zastrz. 1 albo 2, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

4. Związek według zastrz. 1, w którym R² oznacza grupę R⁶NH lub grupę CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), 6 8 8

R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C3)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

5. Związek według zastrz. 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), A oznacza fenylen, B oznacza metylen, E oznacza grupę R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkil- lub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH) lub H2N-C(=NOH), R² oznacza grupę R⁶NH lub CO-R³-R⁴-(4-morfolinyl), R⁵ oznacza hydroksyl

PL 191 149 B1 lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C3)-alkil-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

6. Związek według zastrz. 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen, E oznacza R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkil- lub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH)- lub H2N-C(=N-OH)-, R² oznacza grupę R⁶NH, R³ oznacza ugrupowanie -NH-CH(C1-C6-alkilo)C(=O)-, R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza adamantylo-(C1-C3)-alkil, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

7. Związek według zastrz. 1, w którym W oznacza grupę R¹-A-C(C1-C6-alkil)-, w której A oznacza fenylen, Y oznacza karbonyl, Z oznacza N(R⁰), B oznacza metylen, E oznacza grupę R⁵CO, R oznacza atom wodoru lub metyl, R⁰ oznacza fenylo-(C1-C2)-alkil- lub naftylo-(C1-C2)-alkil-, R¹ oznacza H2N-C(=NH) lub H2N-C(=NOH), R² oznacza grupę R⁶NH, R³ oznacza ugrupowanie -NH-CH(C1-C6-alkilo)C(=O)-, R⁵ oznacza hydroksyl lub (C1-C4)-alkoksyl, R⁶ oznacza grupę R⁸O-CO, w której R⁸ oznacza grupę 1-adamantylo-CH2- lub grupę 2-adamantylo-CH2-, w postaciach dowolnych stereoizomerów i ich mieszanin o dowolnych stosunkach oraz ich fizjologicznie zgodnych soli.

8. Sposób wytwarzania związków o ogólnym wzorze 1, w którym wszystkie symbole mają znaczenie podane w zastrz. 1, znamienny tym, że związek o ogólnym wzorze 2 ο

ιι w'^C'n-^b_g \ /

Z-γ poddaje się kondensacji ze związkiem o ogólnym wzorze 3

R I

Η-Ν w których to wzorach W, Y, Z, B, E, R, R², g i h mają znaczenie podane w zastrz. 1, przy czym grupy funkcyjne w tych związkach mogą być także zabezpieczone lub mieć postać ugrupowań prekursorowych, a G oznacza hydroksykarbonyl, (C1-C6)-alkoksykarbonyl lub ugrupowanie zaktywowanej pochodnej kwasu karboksylowego.

9. Związek o ogólnym wzorze 1, określony w zastrz. 1 i/lub jego farmaceutycznie dopuszczalne sole do stosowania jako lek.

10. Środek farmaceutyczny zawierający substancję czynnąoraz farmaceutycznie dopuszczalne nośniki i/lub substancje pomocnicze, znamienny tym, że jako substancję czynną zawiera co najmniej jeden związek o ogólnym wzorze 1, określony w zastrz. 1 i/lub jego fizjologicznie zgodną sól.

11. Zastosowanie związków o ogólnym wzorze 1 określonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce stanów zapalnych, a zwłaszcza reumatoidalnego zapalenia stawów, zapalenia jelit, tocznia układowego rumieniowatego lub stanów zapalnych ośrodkowego układu nerwowego.

12. Zastosowanie związków o ogólnym wzorze 1 określonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w profilaktyce i leczeniu astmy lub alergii.

13. Zastosowanie związków o ogólnym wzorze 1 określonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do wytwarzania środków farmaceutycznych przeznaczonych do stosowania w leczeniu lub profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, stwardnienia tętnic, restenozy lub cukrzycy, do hamowania uszkodzeń przeszczepianych narządów, do hamowania wzrostu nowotworów lub przerzutów nowotworów, względnie w leczeniu malarii.

14. Zastosowanie związków o ogólnym wzorze 1 określonych w zastrz. 1 i/lub ich fizjologicznie zgodnych soli do hamowania adhezji i/lub migracji leukocytów lub blokowania receptorów VLA-4.