PL191299B1

PL191299B1 - Środek chwastobójczy, sposób jego wytwarzania i sposób zwalczania szkodliwych roślin

Info

Publication number: PL191299B1
Application number: PL333945A
Authority: PL
Inventors: Erwin Hacker; Hermann Bieringer; Klaus Lorenz
Original assignee: Hoechst Schering Agrevo Gmbh
Priority date: 1996-12-07
Filing date: 1997-11-18
Publication date: 2006-04-28
Also published as: EP0946100B1; DE59710351D1; CN102119701A; ATE243423T1; AU5483298A; DK0946100T3; HU227831B1; BG64030B1; SK283810B6; RS49555B; CN101228879A; EA199900456A1; SI0946100T1; CA2274091A1; EA004458B1; WO1998024320A1; BG103511A; EP0946100A1; NL350072I2; PT946100E

Abstract

1. Srodek chwastobójczy zawierajacy substancje czynne i ewentualnie substancje pomocnicze stosowane do formu- lowania, znamienny tym, ze jako substancje czynne zawiera A) zwiazek wybrany z grupy obejmujacej podstawione fenylosulfonylomoczniki o ogólnym wzorze I i ich dopuszczal- ne w rolnictwie sole (I) gdzie R 1 oznacza (C 1-C 8)-alkil, (C 3-C 4)-alkenyl, (C 3-C 4)-alkinyl lub (C 1-C 4)-alkil podstawiony 1-4 podstawnikami wy- branymi z grupy obejmujacej atom chlorowca i (C 1-C 2)-alkoksyl, oraz ......... 8. Sposób wytwarzania srodka zdefiniowanego w zastrz. 1, znamienny tym, ze zwiazek o wzorze I lub jego sól (zwiazek typu A), zwiazek typu B, zdefiniowane w zastrz. 1, przy czym stosunek wagowy zwiazku typu A do zwiazku typu B wynosi od 1:2500 do 20:1, oraz ewentualnie jeden lub wieksza liczbe zwiazków zabezpieczajacych, formuluje sie analogicz- nie do znanych sposobów formulowania .......... 9. Sposób zwalczania szkodliwych roslin, znamienny tym, ze na te rosliny lub powierzchnie uprawna nanosi sie srodek chwastobójczy zawierajacy zwiazek typu A i zwiazek typu B, zdefiniowany w zastrz. 1, przy czym zwiazek o ogólnym wzorze I lub jego sól (zwiazek typu A) stosuje sie w dawce ............... PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest środek chwastobójczy, sposób jego wytwarzania i sposób zwalczania szkodliwych roślin. Środek chwastobójczy według wynalazku zawiera N-[(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)aminokarbonylo]-5-metylosulfonoamidometylo-2-alkoksykarbonylobenzenosulfonoamidy i/lub ich sole.

Z publikacji międzynarodowego zgłoszenia WO 95/10507 (PCT/EP94/03369) są znane fenylosulfonylomoczniki o ogólnym wzorze 1 i ich sole

przy czym ogólny wzór1 dzięki rozległej i szerokiej definicji grup A, W, R¹, R², R³, R⁴, R⁵, R⁶i R⁷ obejmuje wiele możliwych poszczególnych związków.

W tabeli 1 publikacji międzynarodowego zgłoszenia WO 95/10507 wymieniono związki o ogólnym wzorze 1a

przy czym przykłady o numerach 105, 209, 217, 395, 399, 403, 407, 497 i 536 dotyczą związków o ogólnym wzorze 1a, w których Z oznacza CH, X i Y oznaczają metoksyle, R⁷ oznacza atom wodoru, R¹ oznacza alkoksykarbonyl, R⁴ oznacza atom wodoru, a R⁵ oznacza grupę zawierającą grupę sulfonylową (SO2CH3, SO2NHCH3, SO2N(CH3)2, SO2N(CH3)2, SO2CH2F, SO2CF3, SO2C2H5, SO2-n-C3H7, SO2CH3 lub SO2CH3). W rzeczywistości tylko w przykładach 105 (R¹ oznacza metoksykarbonyl, R⁵ oznacza metylosulfonyl) i 217 (R¹ oznacza metoksykarbonyl, R⁵ oznacza grupę SO2N(CH3)2) i w przykładzie 536 (sól sodowa związku 105) podano wartości temperatury topnienia.

W publikacji międzynarodowego zgłoszenia WO 95/10507 w biologicznych przykładach odnoszących się do wyżej wymienionych związków wzmiankowano tylko ogólnie, że związki z przykładów 105, 217 i 536, obok grupy innych związków, wykazują bardzo dobre działanie wobec szkodliwych roślin takich jak Sinapis alba, Stellaria media, Chrysanthemum segetum i Lolium multiflorum w sposobie przedi powschodowym z użyciem substancji czynnej w ilości 0,3 - 0,005 kg/hektar. W tej publikacji międzynarodowego zgłoszenia nie udokumentowano tolerancji roślin uprawnych na związki o wzorze 1.

Ponadto wspomniano ogólnie, że istnieje możliwość stosowania związków o wzorze 1 z innymi herbicydami. Po tej wskazówce zamieszczono przykładową listę ponad około 250 różnych standardowych substancji czynnych, przy czym z nazwy wymieniono między innymi amidosulfuron, bentazon, bifenoks, bromoksynil, kafentrazon (ICI-A0051), chlorotoluron, chlorosulfuron, chlodynafop i ich pochodne estrowe (np. chlodynafop-propargilowy), dikambę, dichloroprop, dichlofop i ich estry, takie jak dichlofop-metylowy, difenzokwat, diflufenikan, fenoksaprop i fenoksaprop-p, jak również ich estry, takie jak np. fenoksaprop-p-etylowy i fenoksaprop-etylowy, flamprop-metylowy, fluoroglikofen-etylowy, fluroksypyr, flurtamon, fomesafen, glufosynat, glifosat, imazametabenz-metylowy, joksynyl, izoproturon, laktofen, MCPA, mekoprop, metabenztiazuron, metrybuzynę, metsulfuron-metylowy, pendi-metalinę,

PL 191 299 B1 prosulfokarb, tifensulfuron-metylowy, tralkoksydym, triasulfuron i tribenuron-metylowy. Poza wzmianką o tych substancjach publikacja międzynarodowego zgłoszenia WO 95/10507 nie dostarcza żadnych dodatkowych informacji dotyczących istoty i celu ich wspólnego stosowania, a także nie dostarcza uzasadnienia celowego wyboru i łączenia określonych substancji czynnych.

Większość fenylosulfonylomoczników o ogólnym wzorze 1 i 1a ujawnionych w publikacji WO 95/10507 wykazuje wprawdzie skuteczność, od użytecznej do dobrej, wobec szerokiego spektrum jednoliściennych i dwuliściennych roślin szkodliwych, z którymi trzeba liczyć się w gospodarce, a także chwastów występujących w szczególnych warunkach upraw ryżu, takich jak np. Sagittaria, Alisma, Eleocharis, Scirpus, Cyperus itd., zwalczanych przy pomocy substancji czynnych o ogólnym wzorze 1 lub 1a, jednak pojedyncze substancje czynne nie wystarczają do zwalczania całego spektrum mono- i dwuliściennych chwastów występujących w praktyce rolniczej przede wszystkim w zbożu lub kukurydzy, a także w innych gatunkach uprawnych roślin.

Wobec tu podanego i omawianego stanu techniki, zadaniem wynalazku było dostarczenie nowych mieszanin o skuteczności chwastobójczej, aby umożliwić fachowcowi zwalczanie pewnej grupy chwastów lub pojedynczych trudno zwalczalnych chwastów drogą jednego zabiegu lub kilku zabiegów z użyciem herbicydów w zbożach i innych typach upraw. Ponadto przeznaczeniem tych mieszanin substancji chwastobójczo czynnych, które zasadniczo są znane, jest przyczynianie się do zamykania tzw. „luk skuteczności oraz, jeśli to możliwe, do jednoczesnego zmniejszania dawek nanoszenia poszczególnych substancji czynnych i do zwiększania elastyczności reżimu nanoszenia.

Te oraz inne nie wyszczególnione oddzielnie cele osiągnięto dzięki środkom chwastobójczym o poniżej podanych cechach.

Tak więc przedmiotem wynalazku jest środek chwastobójczy zawierający substancje czynne i ewentualnie substancje pomocnicze stosowane do formułowania, którego cechą jest to, że jako substancje czynne zawiera

A) związek wybrany z grupy obejmującej podstawione fenylosulfonylomoczniki o ogólnym wzorze I i ich dopuszczalne w rolnictwie sole

₁ gdzie R¹ oznacza (C1-C8)-alkil, (C3-C4)-alkenyl, (C3-C4)-alkinyl lub (C1-C4)-alkil podstawiony 1-4 podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca i (C1-C2)-alkoksyl, oraz

B) chwastobójczo czynny związek wybrany z grupy związków obejmujących

Ba) herbicydy o selektywnym działaniu wobec traw w zbożach wybrane z grupy obejmującej

B1) fenoksaprop, fenoksaprop-P

PL 191 299 B1

B2) izoproturon

B3) dichlofop

B4) chlodynafop

B5) mieszaniny z B4) i chlochintocetu

B6) chlorotoluron

B7) metabenzotiazuron

PL 191 299 B1

B8) imazametabenz

B9) tralkoksydym

B10) difenzokwat

B11) flamprop, flamprop-M

PL 191 299 B1

Bb) herbicydy o selektywnym działaniu wobec roślin dwuliściennych w zbożach, wybrane z grupy obejmującej B13) mekoprop, mekoprop-P

B15) dichloroprop, dichloroprop-P

B16) 2,4-D

B17) dikambę

B18) fluroksypyr

PL 191 299 B1

B19) joksynyl

B20) bromoksynil

B21) bifenoks

5-(2,4-dichlorofenoksy)-2-nitrobenzoesan metylu

PL 191 299 B1

B24) fomesafen

B26) ET-751

B25) oksyfluorfen

B27) azole o wzorze II

w którym R¹ oznacza (C1-C4)-alkil, R² oznacza (C1-C4)-alkil, grupę (C1-C4)-alkilotio lub (C1-C4)-alkoksyl ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą atomów chlorowca, względnie R¹ i R² oznaczają razem grupę (CH2)m, w której m oznacza 3 lub 4, R³ oznacza atom wodoru lub atom chlo45 rowca, R⁴ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁵ oznacza atom wodoru, grupę nitrową, grupę cyjanową lub jedną spośród grup -COOR⁷, -C(=X)NR⁷R⁸ i -C(=X)R¹⁰, R⁶ oznacza atom wodoru, atom

12 7 8 chlorowca, grupę cyjanową, (C₁-C₄)-alkil, grupę (C₁-C₄)-alkilotio lub -NR R , R i R są jednakowe lub różne i oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, względnie R⁷ i R⁸ razem z atomem azotu, z któ10 rym są związane oznaczają nasycony 5- lub 6-członowy pierścień karbocykliczny, R¹⁰ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil ewentualnie podstawiony jednym lub większą liczbą atomów chlorowca, a R¹¹i R¹² są jednakowe lub różne i oznaczają atom wodoru, (C1-C4)-alkil lub (C1-C4)-alkoksykarbonyl, przy czym R¹¹ i R¹² razem z atomem azotu, z którym są związane mogą tworzyć 3-, 5- lub 6-członowy

PL 191 299 B1 pierścień karbocykliczny lub aromatyczny, w którym atom węgla może być ewentualnie zastąpiony atomem tlenu;

B28) F 8426

B29) diflufenikan

B30) bentazon

Bc) herbicydy o selektywnym działaniu wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach, wybrane z grupy obejmującej B 31) metrybuzynę

B32) metosulam

PL 191 299 B1

B32a) flupoksam

B33) prosulfokarb

B34) flurtamon

B35) amidosulfuron

B36) metsulfuron

B37) tribenuron

PL 191 299 B1

B38) tifensulfuron

B39) triasulfuron

B40) chlorosulfuron

B41) sulfonylomoczniki o ogólnym wzorze III

w którym R¹ oznacza metyl, etyl, n-propyl, i-propyl lub allil, R² oznacza CO-R⁵, COOR⁶,

CO-NR⁸R⁹, CS-NR¹⁰R¹¹, SO2R¹⁴ lub SO2NR¹⁵R¹⁶, R³ oznacza COR¹⁷, COOR¹⁸, CONR¹⁹R²⁰ lub

CO-ON=CR²²R²³, R⁴ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁵ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C2)-chlorowcoalkil, cyklopropyl, fenyl, benzyl lub heteroaryl o 5 lub 6 atomach w pierścieniu, przy czym trzy ostatnie grupy są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą atomów chlorowca,

R⁶ oznacza (C1-C4)-alkil, allil, propargil lub cyklopropyl, R⁸ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil lub (C1-C4-alkoksy)karbonyl, R⁹ - R¹¹ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R¹⁴ oznacza (C1-C4)-alkil, R¹⁵ i R¹⁶ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R¹⁷ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C3-C6)-cykloalkil albo ewentualnie podstawione fenyl lub heteroaryl, R¹⁸ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C2-C6)-alkenyl lub (C2-C6)-alkinyl, przy czym trzy ostatnie grupy są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą podstawników niezależnie wybranych z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C4)-alkoksyl, grupę (C1-C4)-alkilotio i NR³¹R³², albo (C3-C6)-cykloalkil lub (C3-C6)-cykloalkilo-(C₁-C₃)-alkil, R¹⁹ ma takie znaczenie jak R⁸, R²⁰ ma takie znaczenie jak R⁹, R²² i R²³ są jed31 33 nakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C2)-alkil, R³¹ i R³³ są jednakowe lub

PL 191 299 B1 różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, W oznacza atom tlenu lub siarki, X oznacza (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, grupę (C1-C4)-alkilotio, atom chlorowca lub grupę mono- lub di-(C1-C2-alkilo)-aminową, Y oznacza (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil lub grupę (C1-C4)-alkilotio, aZ oznacza CH lub N;

B42) sulfonylomoczniki o wzorze IV i ich sole tolerowalne i dopuszczalne w rolnictwie

₁ w którym R oznacza (C1-C8)-alkil, (C3-C4)-alkenyl, (C3-C4)-alkinyl lub (C1-C4)-alkil podstawiony 1-4 podstawnikami z grupy obejmującej atom chlorowca i (C1-C2)-alkoksyl, przy czym w herbicydzie o wzorze (IV) i jego soli szczególnie korzystnie R¹ oznacza metyl; a szczególnie korzystne działanie wykazują te sole, herbicydu o wzorze (IV), które powstają przez zastąpienie atomu wodoru w grupie -SO2-NH-CO- kationem wybranym z grupy obejmującej kationy metali alkalicznych, kationy metali ziem alkalicznych i kation amonowy, korzystnie kation sodowy,

B43) flupirsulfuron (DPX-KE459)

B44) MON 48500 i

B45) sulfosulfuron (MON37500)

i

Bd) herbicydy o działaniu wobec chwastów trawiastych i chwastów szerokolistnych, lecz nieselektywne na obszarach nieuprawnych lub w uprawach wieloletnich (na plantacjach) i/lub selektywne w uprawach transgenicznych, wybrane z grupy obejmującej

PL 191 299 B1

B46) glufosynat, glufosynat-P

B47) glifosat ο

II

HO₂CCH₂NHCH₂P(OH)₂ w ilości nadającej temu środkowi działanie synergiczne, przy czym stosunek wagowy związku o wzorze I lub jego soli (związku typu A) do chwastobójczo czynnego związku typu B wynosi od 1:2500 do 20:1.

Korzystnymi składnikami typu A w środku według wynalazku są związki o wzorze (I) lub ich sole, w których R¹ oznacza metyl, etyl, n- lub izopropyl, n-, tert-, 2 -butyl lub izo-butyl, n-pentyl, izopentyl, n-heksyl, izoheksyl, 1,3-dimetylobutyl, n-heptyl, 1-metyloheksyl lub 1,4 -dimetylopentyl.

Szczególnie korzystnym składnikiem typu A w środku według wynalazku jest związek o wzorze (I) lub jego sól, w których R¹ oznacza metyl.

Związki typu A o ogólnym wzorze I mogą tworzyć sole, w których atom wodoru grupy -SO2-NH-CO- jest zastąpiony kationem odpowiednim do stosowania w rolnictwie. Solami tymi są np. sole metali, zwłaszcza sole metali alkalicznych (np. sole sodowe lub potasowe) lub sole metali ziem alkalicznych, a także sole amonowe lub sole z aminami organicznymi. Sole mogą tworzyć się także przez addycję mocnego kwasu do ugrupowań heterocyklicznych związków o wzorze I. Odpowiednimi do tego kwasami są np. HCl, HNO3, kwas trichlorooctowy, kwas octowy lub kwas palmitynowy.

Szczególnie korzystnym składnikiem typu A w środku według wynalazku jest sól związku chwastobójczego o wzorze (I) utworzona przez zastąpienie atomu wodoru grupy -SO2-NH-CO-kationem metalu alkalicznego, kationem metalu ziem alkalicznych lub kationem amonowym, korzystnie kationem sodowym.

Korzystnym składnikiem typu B środka według wynalazku jest glufosynat-amoniowy.

Środek według wynalazku zawiera 0,1 - 99% wag. związku typu A i B oprócz substancji pomocniczych stosowanych do formułowania.

Wynalazek dotyczy także sposobu wytwarzania określonego powyżej środka, który charakteryzuje się tym, że określone powyżej, tj. związek o wzorze I lub jego sól (związek typu A), związek typu B, przy czym stosunek wagowy związku typu A do związku typu B wynosi od 1:2500 do 20:1, oraz ewentualnie jeden lub większą liczbę związków zabezpieczających, formułuje się analogicznie do znanych sposobów formułowania preparatów środków ochrony roślin, z wytworzeniem preparatu wybranego z grupy obejmującej proszek do zawiesin, koncentraty do emulgowania, wodne roztwory, emulsje, roztwory opryskowe (mieszanki zbiornikowe), dyspersje na bazie oleju lub wody, suspensjo-emulsje, środki do opylania, zaprawy, granulaty do opylania i do nanoszenia do gleby i na glebę lub posypywania, granulaty dyspergowalne w wodzie, ultramałoobjętościowe formy użytkowe, mikrokapsułki i woski.

Ponadto wynalazek dotyczy także sposobu zwalczania szkodliwych roślin, który charakteryzuje się tym, że na te rośliny lub powierzchnię uprawną nanosi się określony powyżej środek chwastobójczy zawierający związek typu A i związek typu B, przy czym związek o ogólnym wzorze I lub jego sól (związek typu A) stosuje się w dawce 0,1 - 100 g sc/ha, korzystnie 2 - 40 g sc/ha, a związek typu B stosuje się w dawce 1 - 5000 g sc/ha, oraz przy czym związki typu A i B nanosi się jednocześnie lub z odstępem czasowym w stosunku wagowym 1:2500 20:1.

PL 191 299 B1

Korzystnie w sposobie według wynalazku stosuje się kompozycje do selektywnego zwalczania niepożądanych roślin, korzystniej w uprawach transgenicznych, zwłaszcza w zbożach, kukurydzy, ryżu, trzcinie cukrowej, w uprawach plantacyjnych, na użytkach zielonych lub na otwartych przestrzeniach.

Korzystnie kompozycje stosuje się w uprawach roślin użytkowych lub na ziemi nieuprawnej.

Korzystnie sposobem według wynalazku zwalcza się szkodliwe rośliny wykazujące oporność.

Zgodne z wynalazkiem kompozycje chwastobójczo czynnych związków typów A i B pozwalają na uzyskanie w szczególnie korzystny sposób zwalczenia grup chwastów według wymagań fachowca, w tym także pewnych gatunków trudnych do zwalczenia. Ponadto dzięki użyciu środków według wynalazku można zmniejszyć ilości poszczególnych substancji czynnych będących składnikami środków, co pozwala na przyjęcie przez użytkownika bardziej ekonomicznych rozwiązań. Wreszcie okazało się, co nie było takie łatwe do przewidzenia, że można dzięki tym środkom uzyskać wzrost skuteczności działania przewyższający wzrost oczekiwany, tak więc środki chwastobójcze według wynalazku wykazują w szerokim zakresie działanie synergiczne.

Ponadto w kontekście wynalazku szczególnie zaskakujące było to, że sulfonylomoczniki o ogólnym wzorze I, mające w pozycji 5 pierścienia fenylowego podstawnik metylosulfonylo-amidometylowy w połączeniu z innymi środkami chwastobójczymi okazały się niezwykle odpowiednie do skutecznego zwalczania trudnych do zwalczania gatunków chwastów. W szczególności zaobserwowano nieoczekiwane specyficzne działanie wobec odpornych chwastów trawiastych.

W sumie także jakość odkrytych działań zgodnych z wynalazkiem kompozycji jest ogólnie rzecz biorąc lepsza niż w przypadku porównywalnych kompozycji sulfonylomoczników z najbliższego stanu techniki, np. fenylosufonylomoczników, w których w pozycji 4 pierścienia fenylowego występuje atom jodu, to jest znanych z publikacji międzynarodowego zgłoszenia WO 92/13845 związków o wzorze 2

przy czym we wzorze 2 tych znanych związków podstawniki oznaczają między innymi: Q oznacza O, R oznacza metyl, W oznacza O, R¹ oznacza atom wodoru, R² oznacza OCH3, R³ oznacza CH3, Z i Y oznaczają N.

W odniesieniu do szczególnie podstawionych fenylosulfonylomoczników o wzorze I według wynalazku, należy stwierdzić, iż są one w zasadzie objęte np. wzorem 1 z publikacji WO95/10507, jednak nie można było wywnioskować ze stanu techniki ich świetnej przydatności jako składnika synergicznych mieszanin z innymi herbicydami. W szczególności nie ma w znanej literaturze żadnych wzmianek, że ta wąska i ściśle zdefiniowana grupa N-[(4,6-dimetyloksypirymidyn-2-ylo)aminokarbonylo]-5-metylosulfonamidometylo-2-alkoksykarbonylobenzenosulfonoamidów, mogących występować w postaci soli, będzie mieć tak wyjątkowe znaczenie. Jednocześnie w stanie techniki nie podano ani dawek nanoszenia, ani stosunków ilości poszczególnych związków, które należałoby stosować w środkach według wynalazku. Wreszcie środki według wynalazku są korzystniejsze niż inne chwastobójcze kompozycje z sulfonylomocznikami podobnego rodzaju.

Nawet gdy związki o wzorze I zawierają jeden lub większą liczbę asymetrycznych atomów węgla i ewentualnie wiązania podwójne, których w ogólnym wzorze nie wyszczególniono, należą one także do związków typu A. Wszystkie możliwe stereoizomery określone przez ich specyficzną formę przestrzenną, takie jak enancjomery, diastereoizomery oraz izomery Z i E, są objęte wzorem I, przy czym można je otrzymać znanymi sposobami z mieszanin stereoizomerów, a także drogą stereoselektywnych reakcji z zastosowaniem stereochemicznie czystych substancji wyjściowych. Tak więc zgodnie z wynalazkiem wspomniane stereoizomery można stosować w postaci czystej lub w postaci ich mieszanin.

Składniki kompozycji typu B to standardowe herbicydy, które dobiera się jednak według określonych kryteriów. Z dwoma wyjątkami (podgrupa Bd)) są to herbicydy działające selektywnie w zbożu na niepożądane rośliny. Do zwalczanych szkodliwych roślin należą przede wszystkim trawy i/lub

PL 191 299 B1 rośliny dwuliścienne. Do traw, których zwalczanie jest szczególnie konieczne należą między innymi Alopecurus myosuroides, Avena fatua, Apera spica venti, Lolium spp., Phalares spp., Setaria spp., Agropyron repens, Bromus spp., Sorghum spp.; do szczególnie skutecznie zwalczanych szkodliwych roślin dwuliściennych należą między innymi Lamium spp., Veronica spp. Viola spp. Stellaria media, Matricaria spp,. Galium aparine, Sinapis album, Raphanus raphanistrum, Myosotes ar-censis, Polygonum spp., Chenopodium spp., Rochia spp./Cirsium, Galeopsis tetra., Capsella bursa pastoris, Paphaver rhoeas, Physallis angulata, Brassica napus, Descurainia richardsonii, Oxalis spp.; środki według wynalazku zwalczają szczególnie korzystnie między innymi Lolium multiflorum, Avena fatua, Apera spica venti, Galium aparine, Oxalis spp., Phalaris minor, Descurainia richardssonii, Capsella bursa pastoris, Polygonum convovulus, Chenopdium album, Paphaver rhoeas, Physalis angulata, Brassica napus, Lamium pur-preum, Kochia scorp. itd.

Jeśli chodzi o działanie standardowych herbicydów typu B, jest z kolei możliwe sklasyfikowanie ich z uwzględnieniem roślin, które są zwalczane najskuteczniej. Tak więc pewne herbicydy typu B są skuteczne prawie wyłącznie wobec traw, inne głównie wobec roślin dwuliściennych, podczas gdy herbicydy typu B z podgrupy Bc) stosuje się zarówno w przypadku traw, jak i roślin dwuliściennych. W każdym jednak przypadku optymalne spektrum wynika ze zgodnego z wynalazkiem połączenia, uzupełniającego i intensyfikującego właściwości chwastobójcze związków typu A, które same mają szczególnie korzystne spektrum właściwości przy zwalczaniu szkodliwych roślin w zbożach. Wreszcie, co nie jest jednak mniej ważne, intensyfikacja i uzupełnianie spektrum działania odnosi się także do związków typu B z grupy Bd), która obejmuje herbicydy o działaniu na chwasty trawiaste i chwasty szerokolistne, nieselektywne na glebie nieuprawnej i w uprawach wieloletnich (na plantacjach) i/lub selektywne w uprawach transgenicznych.

Korzystny środek według wynalazku charakteryzuje się tym, że jako herbicyd typu B zawiera herbicyd selektywnie czynny wobec traw w zbożach, wybrany z grupy obejmującej kwasy 2-(4-aryloksyfenoksy)propionowe i ich estry, moczniki, oksymy cykloheksanodionu, aryloalaniny, 2,6-dinitroaniliny, imidazolinony i difenzokwat. Oprócz konkretnych wymienionych substancji te grupy związków obejmują szereg herbicydów skutecznych wobec traw, nadających się na składniki typu A środka.

Do związków typu Ba) należą:

B1) fenoksaprop, fenoksaprop-P, tj. kwas (±)-2-[4-(6-chloro-1,3-benzoksazol-2-iloksy)fenoksy]propionowy, w tym między innymi jego postać użytkowa fenoksaprop-etylowy; kwas (R)-2-[4-(6-chloro1,3-benzoksazol-2-iloksy)fenoksy]propionowy, w tym między innymi najczęściej stosowana jego postać użytkowa, fenoksaprop-P-etylowy, związki te są znane z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 439-441 i 441-442;

B2) izoproturon, tj. 3-(4-izopropylofenylo)-1,1-dimetylomocznik, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 611-612;

B3) dichlofop, tj. kwas (RS)-2-(4-(2,4-dichlorofenoksy)-fenoksy]propionowy, w tym między innymi najważniejsza jego postać użytkowa, ester metylowy, dichlofop-metylowy, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 315-317;

B4) chlodynafop, tj. kwas (R)-2-[4-(5-chloro-3-fluoro-2-pirydyloksy)fenoksy]propionowy, w tym zwłaszcza postać użytkowa chlodynafop-propargilowy, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 216-217;

B5) mieszaniny B4) i chlochintocetu, tj. kwasu (5-chlorochinolin-8-yloksy)octowego, który może być także stosowany jako chlochintocet-1-metyloheksylowy i stanowi szczególnie korzystny środek zabezpieczający dla B4); związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 226-227;

B6) chlortoluron, tj. 3-(3-chloro-p-tolilo)-1,1-dimetylomocznik, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 194-196;

B7) metabenztiazuron, tj. 1-(1,3-benzotiazol-2-ilo)-1,3-dimetylomocznik, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 670-671;

B8) imazametabenz, tj. produkt reakcji zawierający kwas (±)-6-(4-izopropylo-4-metylo-4-okso-2-imidazolin-2-ylo)-m-toluilowy i kwas (±)-6-(4-izopropylo-4-metylo-4-okso-2-imidazolin-2-ylo)-p-toluilowy, przy czym w każdym przypadku można stosować także estry metylowe o nazwie imazametabenzmetylowy, produkt ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 582-584;

B9) tralkoksydym, tj. 2-[1-(etoksyimino)propylo]-3-hydroksy-5-mesytylocykloheks-2-enon, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 995-996;

B10) difenzokwat, tj. związek 1,2-dimetylo-3,5-difenylopirazoliowy, np. także w postaci metylosiarczanu difenzokwatu, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 330-331;

PL 191 299 B1

B11) flamprop, flamprop-M, tj. N-benzoilo-N-(3-chloro-4-fluorofenylo)-DL-alanina, N-benzoilo-N-(3-chloro-4-fluorofenylo)-D-alanina, w tym między innymi flamprop-metylowy, flamprop-M-metylowy, flamprop-M-izopropylowy, związki te są znane z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 464-465 i 466-468; oraz

B12) pendimetalina, tj. N-(1-etylopropylo)-2,6-dinitro-3,4-ksylidyna, związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 779-780.

Związki B1) - B12), znane np. ze źródeł literaturowych podanych przy danym związku, są herbicydami o specyficznym działaniu selektywnym wobec traw w zbożach. Obok substancji macierzystych, których wzory podano ogólnie dla jasności, bierze się pod uwagę także zazwyczaj stosowane pochodne substancji macierzystych. Przykładowo B4) (chlodynafop) jest zwykle stosowany w postaci estru propargilowego, a dichlofop (B3) jako ester metylowy itd. Gdy występują optycznie czynne formy związków typu B, są one również brane pod uwagę (np. fenoksaprop-etylowy i fenoksaprop-P-etylowy itp.).

Związki B1), B3) i B4) należą do grupy substancji chemicznych typu kwasów 2-(4-aryloksyfenoksy)propionowych względnie ich pochodnych estrowych. Związki B2), B6) i B7) to moczniki, natomiast związek B8) to przedstawiciel imidazolinonów, związek B9) to oksym cykloheksanodionu, związek B11) to aryloalanina, a związek B12) to 2,6-dinitroanilina. Przedstawiciele tych grup mają stosunkowo różne struktury chemiczne, tworzą one jednak całościową podgrupę ze względu na ich spektrum działania oraz fakt, że są synergistami związków o wzorze I.

Szczególnie korzystne mieszaniny otrzymuje się według wynalazku, gdy środki jako związki typu B zawierają dichlofop-metylowy, fenoksaprop-P-etylowy, izoproturon, mieszaniny chlodynafop-propargilowego z chlochintocet-1-metyloheksylowym (znanym pod zarejestrowaną nazwą Topik®) i/lub imazametabenzmetylowy.

Korzystny środek według wynalazku charakteryzuje się tym, że jako herbicyd typu B zawiera herbicyd typu Bb) selektywnie czynny w zbożach wobec roślin dwuliściennych, wybrany z grupy obejmującej kwasy aryloksyalkilokarboksylowe, hydroksybenzonitryle, etery difenylowe, azole i pirazole, diflufenikan i bentazon.

Do kwasów aryloksyalkilokarboksylowych należą:

B13) mekoprop, mekoprop-P, tj. kwas (RS)-2-(4-chloro-o-toliloksy)propionowy, kwas (R)-2-(4chloro-o-toliloksy)propionowy; związki te są znane z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 646-647 i 647-648;

B14) MCPA, tj. kwas (4-chloro-2-metylofenoksy)octowy, którego zwykle stosowanymi postaciami są m.in. MCPA-butoksyetylowy, MCPA-dimetyloamoniowy, MCPA-izoktylowy, sól potasowa MCPA, sól sodowa MCPA; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 638-640;

B15) dichloroprop, dichloroprop-P, tj. kwas (RS)-2-(2,4-dichlorofenoksy)propionowy, kwas (R)-2-(2,4-dichlorofenoksy)propionowy; stosowane są m.in. także dichloroprop-butoksyetylowy, sól dichloropropu z etyloaminą, dichloroprop-izooktylowy, sól potasowa dichloropropu; związki te są znane z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 309-311 i 311-312;

B16) 2,4-D, tj. kwas (2,4-dichlorofenoksy)octowy; często stosowane formy: 2,4-D-butoksyetylowy, 2,4-D-butylowy, 2,4-D-dimetyloamoniowy, 2,4-D-dioloaminowy, 2,4-D-izooktylowy, 2,4-D-izopropylowy, sól 2,4-D z trietanoloaminą; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 271-273;

B17) dikamba, tj. kwas 3,6-dichloro-o-anyżowy, stosowany m.in. jako sól sodowa dikamby z dimetylominą, sól potasowa dikamby, sól sodowa dikamby, sól dikamby z trietanoloaminą; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 298-300 oraz

B18) fluroksypyr, tj. kwas 4-amino-3,5-dichloro-6-fluoro-2-pirydyloksyoctowy, inne postacie użytkowe: fluroksypyr-1-metyloheptylowy, jak również szczególnie korzystny fluroksypyr-butoksypropylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 505-507.

Szczególnie interesujące są także środki chwastobójcze zawierające hydroksybenzonitryle działające selektywnie w zbożach na rośliny dwuliścienne, do których należą:

B19) joksynyl, tj. 4-hydroksy-3,5-dijodobenzonitryl, powszechnie stosowane postacie użytkowe: oktanian joksynylu, sól sodowa joksynylu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 598-600 oraz

B20) bromoksynil, tj. 3,5-dibromo-4-hydroksybenzonitryl, często stosowany jako oktanian bromoksynilu, sól potasowa bromoksynilu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 121-123.

PL 191 299 B1

Dalsze środki według wynalazku zawierają jako herbicyd typu B) difenyloeter działający selektywnie w zbożach na rośliny dwuliścienne, wybrany z grupy obejmującej

B21) bifenoks, tj. 5-(2,4-dichlorofenoksy)-2-nitrobenzoesan metylu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 94-96;

B22) fluoroglikofen, tj. kwas O-[5-(2-chloro-a,a,a-trifluoro-p-toliloksy)-2-nitrobenzoilo]glikolowy, inna postać użytkowa: fluoroglikofen-etylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 492-494;

B23) laktofen, tj. O-[5-(2-chloro-a,a,a-trifluoro-p-toliloksy)-2-nitrobenzoilo]-DL-mleczan etylowy; związek ten jest znany z Pesticide z Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 623;

B24) fomesafen, tj. 5-(2-chloro-a,a,a-trifluoro-p-toliloksy)-N-metylosulfonylo-2-nitrobenzamid, stosowany także jako sól sodowa fomesafenu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 520-521 i

B25) oksyfluorfen, tj. eter 2-chloro-a,a,a-trifluoro-p-tolilowo-3-etoksy-4-nitrofenylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 764-765.

Ponadto szczególnie interesujące są środki chwastobójcze zawierające jako związki typu B azole i pirazole działające selektywnie w zbożach na rośliny dwuliścienne, wybrane z grupy obejmującej

B26) ET-751, tj. 2-chloro-5-(4-chloro-5-difluorometoksy-1-metylopirazol-3-ilo)-4-fluorofenoksyoctan etylu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, 10. wyd. 1994 r., str. 400;

B27) azole o wzorze II, w którym R¹, R², R³, R⁴, R⁵ i R⁶ mają wyżej podane znaczenie, związki te są znane m.in. z WO 94/08999; i

B28) F 8426, tj. ester etylowy kwasu 2-chloro-3-[2-chloro-4-fluoro-5-(4-difluorometylo-4,5-dihydro-3-metylo-5-okso-1H-1,2,4-triazol-1-ilofenylo]propionowego; związek ten jest znany z Pesticide Manual, 10. wyd. 1994, str. 421.

Korzystny jako związek typu B jest także B29) diflufenikan, tj. 2',4'-difluoro-2-(a,a,a-trifluoro-m-toliloksy)nikotynoanilid. Związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 335-336.

Korzystny jako związek typu B jest także B30) bentazon, tj. 2,2-ditlenek 3-izopropylo-1H-2,1,3-benzotiadiazyn-4(3H)-onu. Związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10 1994 r., str. 90-91.

Wśród związków typu B o selektywności w zbożach i aktywności wobec roślin dwuliściennych (podgrupa Bb) z chwastobójczymi substancjami czynnymi B13) - B30) i ich powszechnie stosowanymi pochodnymi) szczególnie przydatne jako składniki środka chwastobójczego według wynalazku są MCPA, mekoprop, dikamba, fluroksypyr, diflufenikan, joksynyl i/lub fluoroglikofen.

Trzecią podgrupą związków, których domieszanie do związków typu A pozwala na uzyskanie środków chwastobójczych o wyróżniających się właściwościach jest podgrupa Bc) herbicydów działających selektywnie w zbożach na trawy i rośliny dwuliścienne. Substancje typu B o tym profilu działania należą przeważnie do grupy substancji chemicznych typu triazynopochodnych, chloracetanilidów i sulfonylomoczników innych niż sulfonylomoczniki o wzorze I. Dalszymi kategoriami substancji są między innymi triazole, (tio)karbaminiany i furanony.

Do przedstawicieli należy skuteczna chwastobójczo pochodna triazynowa B31) metrybuzyna, tj. 4-amino-6-t-butylo-4,5-dihydro-3-metylotio-1,2,4-triazyn-5-on. Związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 699-700.

Użytecznymi triazolami i tiokarbaminianami są:

B32) metosulam, tj. 2',6'-dichloro-5,7-dimetoksy-3'-metylo[1,2,4]triazolo-[1,5-a]pirymidyno-2-sulfoanilid; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 696-697;

B32a) flupoksam, tj. 1-[4-chloro-3-(2,2,3,3,3-pentafluoropropoksymetylo)fenylo]-5-fenylo-1H-1,2,4-triazolo-3-karboksyamid; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 495-496; i/lub

B33) prosulfokarb, tj. dipropylotiokarbaminian S-benzylu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 863-864.

Do korzystnych przedstawicieli należy ponadto chwastobójczo skuteczna pochodna furanonu, B34) flurtamon, tj. (RS)-5-metyloamino-2-fenylo-4-(a,a,a-trifluoro-m-tolilo)furan-3(2H)-on. Związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., s. 509.

Ponadto korzystne środki chwastobójcze według wynalazku zawierają jako składniki typu B selektywne w zbożach sulfonylomoczniki działające na trawy i rośliny dwuliścienne, inne niż związki typu A.

Sulfonylomocznikami tego rodzaju są:

B35) amidosulfuron, tj. 1-(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)-3-mesylo(metylo)sulfamoilomocznik; związek ten jest znany z Pesticide Manual, 10. wyd. 1994 r., str. 34-35;

PL 191 299 B1

B36) metsulfuron, tj. kwas 2-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylokarbamoilosulfamoilo)benzoesowy, zwykle stosowany jako metsulfuron-metylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 701-702;

B37) tribenuron, tj. kwas 2-[4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo(metylo)karbamoilosulfamoilo]benzoesowy, zwykle stosowany jako tribenuron-metylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, 10. wyd. 1994, str. 1010-1011;

B38) tifensulfuron, tj. kwas 3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylokarbamoilosulfamoilo)tiofeno-2-karboksylowy, przeważnie stosowany jako tifensulfuron-metylowy; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 976-978;

B39) triasulfuron, tj. 1-[2-(2-chloroetoksy)fenylosulfonylo]-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 1005-1006;

B40) chlorosulfuron, tj. 1-(2-chlorofenylosulfonylo)-3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)mocznik; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 203-205,

B41) sulfonylomoczniki o powyżej podanym wzorze III, w którym R¹, R², R³, R⁴, W, X, Y i Z mają wyżej podane znaczenie; przy czym szczególnie korzystnymi składnikami B) kompozycji są związki o wzorze III, w którym R⁵ oznacza atom wodoru, CH3, C2H5, n-C3H7, izo-C3H7, n-, izo-, tert- lub 2-butyl, n-pentyl, CF3, CH2Cl, CCl3, CH2Br, CH2CCl3, cyklopropyl, fenyl, tienyl, furyl lub pirydyl, przy czym cztery ostatnie grupy mogą być podstawione 1-3 atomami chlorowca; związki te są znane z publikacji WO 94/10154;

B42) sulfonylomoczniki o powyżej podanym wzorze IV i ich sole tolerowalne i dopuszczalne w rolnictwie, w którym R¹ ma wyżej podane znaczenie; związki te są znane np. ze zgłoszenia WO 92/13845;

B43) flupirsulfuron (DPX-KE459), korzystnie w postaci soli sodowej; związek ten został przedstawiony na konferencji Brighton Crop Protection Conference Weeds 1995 r.,

B44) MON 48500, korzystnie w postaci soli sodowej; związek ten został przedstawiony na konferencji na Brighton Crop Protection Conference Weeds 1995 r., i/lub

B45) sulfosulfuron (MON37500); związek ten został przedstawiony na konferencji na Brighton Crop Protection Conference Weeds 1995 r.

Wśród związków typu B o selektywności w zbożach i skuteczności wobec traw i roślin dwuliściennych (podgrupa Bc), zawierających substancje chwastobójczo czynne B31) -B45) oraz ich powszechnie stosowane pochodne, szczególnie odpowiednie jako składniki środków według wynalazku są metsulfuron-metylowy, tribenuron-metylowy, sulfonylomoczniki o wzorze IV (B42) i/lub amidosulfuron.

Czwartą podgrupą związków, których domieszanie do związków typu A pozwala na otrzymanie środków chwastobójczych o nadaddytywnej skuteczności, jest podgrupa Bd) herbicydów o działaniu na chwasty trawiaste i szerokolistne, nieselektywnym na ziemi nieuprawnej i/lub selektywnym w uprawach transgenicznych. Substancjami typu Bd) są:

B46) glufosynat, glufosynat-P, tj. 4-[hydroksy(metylo)fosfinoilo)-DL-homoalanina, 4-[hydroksy(metylo)fosfinoilo)-L-homoalanina, każda korzystnie stosowana jako sól amoniowa glufosynatu lub sól amoniowa glufosynatu-P; związki te są znane z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 541-542 i

B47) glifosat, tj. N-(fosfonometylo)glicyna, korzystnie stosowany jako sól glifosatu i izopropyloaminy, sól seskwisodowa glifosatu, trimetylosulfonian glifosatu; związek ten jest znany z Pesticide Manual, wyd. 10., 1994 r., str. 542-544.

Połączenia substancji czynnych A i B mają działanie nadaddytywne, to znaczy przy tym samym poziomie zwalczenia szkodliwych roślin można dzięki środkom chwastobójczym według wynalazku obniżyć ich nanoszoną ilość i/lub zwiększyć margines bezpieczeństwa, przede wszystkim przy uprawie zbóż. Obydwa te czynniki są ważne ze względów zarówno ekonomicznych, jak i ekologicznych. Dobór ilości użytych składników A + B, stosunku składników A:B i odstępu czasowego, w jakim się je nanosi, a także np. wybrana forma użytkowa, są zależne od szeregu czynników. W związku z tym nie bez znaczenia są m.in. rodzaj składników mieszaniny, stadium rozwoju roślin szerokolistnych lub chwastów trawiastych, zakres zwalczanych chwastów, czynniki środowiskowe, warunki klimatyczne, warunki glebowe itp.

Środki chwastobójcze według wynalazku mają synergicznie skuteczną zawartość kompozycji związków o wzorze I lub ich soli (związek typu A) ze związkami z grupy B. Należy zwłaszcza podkreślić, że nawet w kompozycjach zawierających A i B w ilościach lub w stosunku wagowym A:B, przy których synergizmu nie można w każdym przypadku udowodnić, np. ze względu na to, iż pojedyncze związki są zwykle stosowane w kompozycji w bardzo różnych ilościach lub zwalczanie roślin

PL 191 299 B1 szkodliwych jest już dzięki pojedynczym związkom bardzo dobre, działanie synergiczne jest z reguły inherentną cechą środków chwastobójczych według wynalazku.

Dawka nanoszenia herbicydu A na ogół wynosi 0,1 -100 g sc/ha (sc = substancja czynna, tzn. dawka nanoszenia w i przeliczeniu na substancję czynną), korzystnie 2 -40 g sc/ha.

Zazwyczaj dawki nanoszenia związków typu B wynoszą:

Związki typu B	Dawka nanoszenia g sc/ha
standardowo	korzystnie
Ba) herbicydy czynne wobec traw w zbożach np. B1) - B12)	10 -4000	50 - 1000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B13) - B16)	50 - 3000	100 -2000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B17)	50 - 1000	100 - 500
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B18)	50 - 300	50 - 200
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B19) i B20)	50 - 1000	100 - 500
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B21) -B25)	5 -1000	20 - 500
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B26) - B28)	10-60	20-50
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B29)	50 - 500	100 - 300
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B30)	500 - 2500	1000 -2000
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B31) - B34)	100 - 5000	250 - 2500
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B35) -B45)	2-80	5-50
Bd) herbicydy o szerokim spektrum działania nieselektywne lub selektywne tylko w uprawach transgenicznych np. B46) i B47)	100 - 3000	100-1000

PL 191 299 B1

W przypadku środków według wynalazku dawki nanoszenia związków typu A + B wynoszą zazwyczaj:

Związki typu B	Dawka nanoszenia g sc/ha
A +	B
Ba) herbicydy czynne wobec traw w zbożach np. B1) - B12)	2-40	50 - 1000
Bb) lerbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B13) - B16)	2-40	100 - 3000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B17)	2-40	50 - 1000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B18)	2-40	50 - 2500
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B19) i B20)	2-40	50 - 1000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B21) -B25)	2-40	5 -1000
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B26) - B28)	2-40	3-25
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B29)	2-40	50 - 500
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B30)	2-40	50 - 2500
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B31) - B34)	2-40	100- 5000
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B35) -B45)	2-40	2-80
Bd) herbicydy o szerokim spektrum działania nieselektywne lub selektywne tylko w uprawach transgenicznych np. B46) i B47)	2-40	100- 3000

Jak już wspomniano, wartości stosunków wagowych A:B w kompozycjach herbicydów, jak i stosowane ilości składników mogą się zmieniać w szerokim zakresie. Korzystne są środki według wynalazku

PL 191 299 B1 zawierające związki o wzorze I lub ich sole (związki typu A) i związki z grupy B w stosunku wagowym 1:2500 - 20:1.

Korzystnie stosuje się następujące stosunki wagowe:

Związki typu B	Stosunek A :B w mieszaninie
korzystnie	szczególnie korzystnie
Ba) herbicydy czynne wobec traw w zbożach np. B1) - B12)	1:500-1:1	1:200-1:2
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B13)-B16)	1:1500-1:1	1:500-1:10
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B17)	1:500-1:1	1:300-1:3
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B18)	1:1200-1:1	1:600-1:3
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B19) i B20)	1:500-1:1	1:200-1:3
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B21)-B25)	1:500-8:1	1:300-2:1
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B26) -B28)	1:20-20:1	1:10-10:1
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B29)	1:250-1:1	1:100-1:3
Bb) herbicydy czynne wobec roślin dwuliściennych w zbożach np. B30)	1:1200-1:1	1:600-1:3
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B31)-B34)	1:2500-1:2	1:2000-1:4
Bc) herbicydy czynne wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach np. B35) -B45)	1:40-20:1	1:20-10:1
Bd) herbicydy o szerokim spektrum działania nieselektywne lub selektywne tylko w uprawach transgenicznych np. B46) i B47)	1:1500-1:2	1:1000-1:10

PL 191 299 B1

Kompozycje substancji czynnych według wynalazku mogą występować zarówno jako wspólne formy użytkowe zawierające obydwa składniki, w znany sposób rozcieńczane następnie wodą przed zastosowaniem, albo jako tzw. mieszanki zbiornikowe wytwarzane przez wspólne rozcieńczenie oddzielnie sformułowanych składników wodą.

Substancje czynne typów A i B można formułować w różny sposób, zależnie od tego, jakie są zadane parametry biologiczne i/lub chemiczno-fizyczne. Przykładami odpowiednich postaci użytkowych są: zwilżalne proszki (WP), koncentraty do emulgowania (EC), proszki rozpuszczalne w wodzie (SP), koncentraty rozpuszczalne w wodzie (SL), stężone emulsje (BW), takie jak emulsja typu olej w wodzie i woda w oleju, roztwory lub emulsje opryskowe, zawiesiny kapsułkowe (CS), dyspersje na bazie oleju lub wody (SC), suspensjoemulsje, koncentraty zawiesinowe, środki do opylania (DP), roztwory mieszalne z olejem (OL), zaprawy, granulaty (GR) w postaci mikrogranulatów, granulatów do opylania, granulatów do rozsiewania i granulatów adsorpcyjnych, granulaty do nanoszenia do gleby i na glebę lub posypywania, granulaty rozpuszczalne w wodzie (SG), granulaty dyspergowalne w wodzie (WG), ultra-małoobjętościowe formy użytkowe, mikrokapsułki i woski.

Korzystne są rozpuszczalne w wodzie zwilżalne proszki (WP), granulaty dyspergowalne w wodzie (WG), granulaty do emulgowania w wodzie (EC) suspesjoemulsje (SE) i koncentraty zawiesinowe w oleju (SC).

Te poszczególne typy form użytkowych są w zasadzie znane i opisano je np. przez WinnackerKijchler, w „Chemische Technologie tom 7, C. Hauser Verlag Miinchen, wyd. 4, 1986 r.; Wade van Valkenburg, „Pesticide Formulations, Marcel Dekker N.Y., 1973 r.; K. Martens, „Spray Drying Handbook, wyd. 3, 1979 r., G. Goodwin Ltd. Londyn.

Środki niezbędne do formulacji, takie jak materiały obojętne, środki powierzchniowo czynne, rozpuszczalniki i inne dodatki są również znane i opisane np. przez Watkins, w „Handbook of Insecticide Dust Diluents and Carriers, wyd. 2, Darland Books, Caldwell N. J.; H. v. Olphen „Introduction to Clay Colloid Chemistry, wyd. 2, J. Wiley & Sons, N.-Y.; Marsden „Solvents Guide, wyd. 2, Interscience, N. Y. 1963 r.; McCutcheon's „Detergents and Emulsifiers Annual, MC Publ. Corp., Ridgewood N. J.; Sisley and Wood, „Encyklopedia of Surface Active Agents, Chem. Publ. Co. Inc., N. Y. 1964 r.; Schonfeldt, „Grenzflachenaktive Athylenoxydaddukte, Wiss. Verlagsgesellschaft, Stuttgart 1976; Winnacker-Kiichler „Chemische Technologie, tom 7, C. Hauser Verlag Miinchen, wyd. 4, 1986 r.

Na bazie tych form użytkowych można także wytworzyć kompozycje z innymi substancjami czynnymi o działaniu pestycydowym, takimi jak herbicydy, insektycydy, fungicydy oraz odtrutki, środki zabezpieczające, nawozy i/lub regulatory wzrostu, np. w postaci gotowej formy użytkowej lub mieszanki zbiornikowej.

Szczególnie korzystne środki chwastobójcze według wynalazku wytwarza się drogą formulacji związków o wzorze I lub ich soli (związki typu A) z związkami typu B, analogicznie jak typowe formy użytkowe środków ochrony roślin z grupy zawierającej rozpuszczalne w wodzie zwilżalne proszki (WP), granulaty dyspergowalne w wodzie (WDG), granulaty emulgowalne w wodzie (WEG), suspensjo-emulsje (SE) i koncentraty zawiesinowe w oleju (SC).

Zwilżalne proszki są preparatami równomierniedyspergowalnymi w wodzie, zawierającymi obok substancji czynnej, rozcieńczalnika lub substancji obojętnej dodatkowo środki powierzchniowo czynne typu jonowego i/lub niejonowego (środki zwilżające, środki dyspergujące), np. polioksyetylowane alkilofenole, polioksyetylowane alkohole tłuszczowe i aminy tłuszczowe, poliglikoloeterosiarczany alkoholi tłuszczowych, alkanosulfoniany lub alkiloarylosulfoniany, ligninosulfonian sodu, 2,2'-dinaftylometano-6,6'-disulfonian sodu.

Koncentraty do emulgowania wytwarza się przez rozpuszczenie substancji czynnej lub substancji czynnych w rozpuszczalniku organicznym, np. butanolu, cykloheksanonie, dimetyloformamidzie, ksylenie lub także wyżej wrzących związkach aromatycznych lub węglowodorach z dodatkiem jednego lub większej liczby środków powierzchniowo czynnych typu jonowego i/lub niejonowego (emulgatorów). Jako emulgatory mogą np. być stosowane sole wapniowe kwasu alkiloarylosulfonowego, takie jak sól wapniowa dodecylobenzenosulfonianu lub niejonowe emulgatory, takie jak estry poliglikoli i kwasów tłuszczowych, alkiloarylopoli-glikoloetery, poliglikoletery alkoholi tłuszczowych, produkty kondensacji tlenek propylenu-tlenek etylenu (np. kopolimery blokowe), alkilopolietery, estry sorbitanu i kwasów tłuszczowych, estry polioksyetyleno-sorbitanu i kwasów tłuszczowych lub inne estry polioksyetyleno-sorbitanu.

PL 191 299 B1

Środki w postaci pyłów uzyskuje się przez zmielenie substancji czynnej lub substancji czynnych z substancjami drobno rozdzielonymi, np. talkiem, glinami naturalnymi, jak kaolin, bentonit i pirofilit, lub ziemią okrzemkową.

Granulaty można wytworzyć przez rozpylenie substancji czynnej lub substancji czynnych na zdolnym do adsorpcji, granulowanym materiale obojętnym lub przez naniesienie koncentratów substancji czynnej za pomocą środków wiążących, np. alkoholu poliwinylowego, poliakrylanu sodu lub też olejów mineralnych, na powierzchni nośników, takich jak piasek, kaolinity lub granulowany materiał obojętny.

Dyspergowalne w wodzie granulaty z reguły wytwarza się zwykłymi metodami, takimi jak suszenie rozpryskowe, granulacja na złożu fluidalnym, granulacja talerzowa, mieszanie mieszadłami szybkoobrotowymi i wytłaczanie bez stałego materiału obojętnego. Odpowiednie substancje czynne mogą także być granulowane w sposób typowy dla wytwarzania granulatów nawozów, o ile jest to pożądane, w mieszaninie z nawozami.

Preparaty agrochemiczne według wynalazku zawierają zasadniczo 0,1 - 99% wag., zwłaszcza 2 -95% wag., substancji czynnych typów A i B, obok typowych substancji pomocniczych stosowanych przy formulacji.

Stężenia substancji czynnych A + B w formach użytkowych mogą być różne. W proszkach do rozpylania stężenie substancji czynnej wynosi np. około 10 - 95% wag., reszta do 100% wag. odpowiada typowym składnikom formulacji. W przypadku emulgowalnych koncentratów, stężenie substancji czynnej może wynieść około 1 - 85% wag., korzystnie 5 - 80% wag. Formy użytkowe stanowiące pył zawierają około 1 -25% wag., przeważnie 5 -20% wag. substancji czynnych, roztwory do rozpylania około 0,2 - 25% wag., korzystnie 2 - 20% wag. substancji czynnych. W przypadku granulatów, takich jak granulaty dyspergowalne, zawartość substancji czynnej zależy częściowo od tego, czy czynny związek jest ciekły czy stały i jakie są stosowane substancje pomocnicze do granulacji i wypełniacze. Zawartość granulatów dyspergowalnych w wodzie wynosi 10 -90% wag.

Ponadto wymienione formy użytkowe substancji czynnych zawierają, jeśli jest taka potrzeba, typowe środki adhezyjne, zwilżające, dyspergujące, emulgujące, umożliwiające penetrację, konserwanty, środki ochrony przed mrozem i rozpuszczalniki, wypełniacze, barwniki i nośniki, środki przeciwpieniące, środki hamujące ulatnianie się oraz środki wpływające na wartość pH i lepkość.

Dzięki stosunkowo niskim dawkom nanoszenia kompozycji A + B według wynalazku tolerancja na nie jest zazwyczaj bardzo dobra. W szczególności dzięki kompozycjom według wynalazku osiąga się obniżenie bezwględnej dawki nanoszenia w porównaniu z oddzielnym stosowaniem substancji chwastobójczo czynnych. Aby zwiększyć jeszcze tolerancję i/lub selektywność chwastobójczych kompozycji według wynalazku korzystne jest stosowanie ich, razem w mieszaninie lub oddzielnie w czasie jednej po drugiej, łącznie z środkami zabezpieczającymi lub odtrutkami. Związki odpowiednie jako środki zabezpieczające lub odtrutki dla kompozycji według wynalazku są znane np. z EP-A-333131 (ZA-89/1960), EP-A-269806 (US-A-4891057), EP-A-346620 (AU-A-89/34951) i międzynarodowych zgłoszeń patentowych PCT/EP 90/01966 (WO-91/08202) i PCT/EP 90/02020 (WO-91/078474) oraz cytowanej tam literatury lub można je wytworzyć według tam opisanych metod. Dalsze odpowiednie środki zabezpieczające są znane z EP-A-94349 (US-A-4902304), EP-A-191736 (US-A-4881966) i EP-A-0492366 i tam cytowanej literatury.

Chwastobójcze mieszaniny lub postacie użytkowe według wynalazku mogą dodatkowo zawierać

C) jeden lub większą liczbę związków o wzorach C1i C2

PL 191 299 B1 w których X oznacza atom wodoru, atom chlorowca, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, grupę nitro111 wą lub (C1-C4)-chlorowcoalkil, Z oznacza OR¹, SR¹, NR¹R, przy czym R oznacza atom wodoru, (C1-C6)-alkil, (C1-C6)-alkoksyl, ewentualnie podstawiony fenyl, lub nasycony lub nienasycony 3- do 7-członowy pierścień heterocykliczny zawierający co najmniej jeden atom azotu i do trzech heteroatomów, związany przez atom N z grupą karbonylową i ewentualnie podstawiony podstawnikami niezależnie wybranymi z grupy obejmującej (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl i ewentualnie podstawiony fenyl, korzystnie grupę o wzorze OR¹, NHR¹ lub N(CH3)2, a zwłaszcza OR¹, R* oznacza łańcuch (C1-C2)-alkilenowy (łańcuch = (C1-C2)-alkanodiylowy), ewentualnie podstawiony jedną lub dwiema grupami (C1-C4)-alkilowymi lub grupą [(C1-C3)-alkoksy]karbonylową, korzystnie -CH2-, R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C18)-alkil, (C3-C12)-cykloalkil, (C2-C8)-alkenyl lub (C2-C8)-alkinyl, przy czym wymienione grupy zawierające atomy węgla są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą podstawników jednakowych lub różnych, korzystnie 1-3 podstawnikami niezależnie wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca, hydroksyl, (C1-C8)-alkoksyl, grupę (C1-C8)-alkilotio, grupę (C2-C8)-alkenylotio, grupę (C2-C8)-alkinylotio, (C2-C8)-alkenyloksyl, (C2-C8)-alkinyloksyl, (C3-C7)-cykloalkil, (C3-C7)-cykloalkoksyl, grupę cyjanową, grupę mono- i di-(C1-C8)-alkiloaminową, karboksyl, (C1-C8)-alkoksykarbonyl, (C2-C8)-alkenyloksykarbonyl, (C1-C8)-alkilotiokarbonyl, (C2-C8)-alkinyloksykarbonyl, (C1-C8)-alkilokarbonyl, (C2-C8)-alkenylokarbonyl, (C2-C8)-alkinylokarbonyl, 1-(hydroksyimino)-(C1-C6)-alkil, 1-[(C1-C4)-alkiloimino]-(C1-C4)-alkil, 1-[(C1-C4)-alkoksyimino]-(C1-C6)-alkil, grupę (C1-C8)-alkilokarbonyloaminową, grupę (C2-C8)-alkenylokarbonyloaminową, grupę (C2-C8)-alkinylokarbonyloaminową, aminokarbonyl, (C1-C8)-alkiloaminokarbonyl, di-(C1-C6)-alkiloaminokarbonyl, (C2-C6)-alkenyloaminokarbonyl, (C2-C6)-alkinyloaminokarbonyl, grupę (C1-C8)-alkoksykarbonyloaminową, grupę (C1-C8)-alkiloaminokarbonyloaminową, (C1-C6)-alkilokarbonyloksyl, ewentualnie podstawiony podstawnikami z grupy obejmującej atom chlorowca, NO2, (C1-C4)-alkoksyl i ewentualnie podstawiony fenyl, (C2-C6)-alkenylokarbonyloksyl, (C2-C6)-alkinylokarbonyloksyl, (C1-C8)-alkilosulfonyl, fenyl, fenylo(C1-C8)-alkoksyl, fenylo-(C2-C6)-alkoksykarbonyl, fenoksyl, fenoksy-(C1-C6)-alkoksyl, fenoksy-(C1-C6)-alkoksykarbonyl, fenylokarbonyloksyl, grupę fenylokarbonyloaminową, grupę fenylo-(C1-C6)-alkilokarbonyloaminową, przy czym dziewięć ostatnich grup jest ewentualnie podstawionych w pierścieniu fenylowym jednym lub większą liczbą podstawników, korzystnie 1-3 jednakowymi lub różnymi podstawnikami, niezależnie wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-chlorowcoalkoksyl i grupę nitrową, grupy o wzorach SiR'3, -O-SiR'3, R'3Si-(C1-C8)-alkoksyl, -CO-O-NR'2, -O-N=CR'2, -N=CR'2, O-NR'2, CH(OR')2- i -O-(CH2)m-CH(OR'2)2' przy czym R' w wymienionych wzorach niezależnie oznaczają atom wodoru, (C1-C4)-alkil, fenyl ewentualnie podstawiony jednym lub większą liczbą podstawników, korzystnie 1-3 jednakowymi lub różnymi podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-chlorowcoalkoksyl i grupę nitrową, lub parami oznaczają łańcuch (C2-C6)-alkilenowy, a m oznacza 0 - 6, i grupę o wzorze ROCHR'(OR)-(C1-C6)-alkoksyl, w którym R niezależnie oznaczają (C1-C4)-alkile lub razem oznaczają (C1-C6)-alkilen, a R''' oznacza atom wodoru lub (C1-C6)-alkil, R oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C6)-alkoksyl lub ewentualnie podstawiony fenyl, n oznacza liczbę całkowitą 1 - 5, korzystnie 1 - 3, W oznacza dwuwartościową grupę heterocykliczną z 5 atomami pierścienia o wzorach W1- W4

PL 191 299 B1 ₂ w których R² oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C8)-chlorowcoalkil, (C3-C12)-cykloalkil lub ewentualnie podstawiony fenyl, a R³ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C8)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-alkoksy-(C1-C4)-alkil, (C1-C6)-hydroksyalkil, (C3-C12)-cykloalkil lub tri-((C1-C4)-alkilo)-silil, lub sole wymienionych związków.

O ile szczegółowo inaczej nie zdefiniowano, to do grup we wzorze stosują się następujące definicje.

Alkil, alkenyl i alkinyl to grupy o prostym łańcuchu lub rozgałęzione, mające do 8, a korzystnie do 4 atomów węgla; stosuje się to odpowiednio do alifatycznej części podstawionych grup alkilowych, alkenylowych i alkinylowych lub grup będących ich pochodnymi, takich jak chlorowcoalkil, hydroksyalkil, alkoksykarbonyl, alkoksyl, alkanoil, chlorowcoalkoksyl itp.;

alkil oznacza np. metyl, etyl, n-propyl, izopropyl, n-butyl, izobutyl, t-butyl i 2-butyl, pentyle, zwłaszcza n-pentyl i neo-pentyl, heksyle, takie jak n-heksyl, izoheksyl i 1,3-dimetylobutyl, heptyle, takie jak n-heptyl, 1-metyloheksyl i 1,4-dimetylopentyl; alkenyl oznacza np. m.in. allil, 1-metyloprop-2-en-1-yl, but-2-en-1-yl, but-3-en-1-yl, 1-metylobut-3-enyl i 1-metylobut-2-enyl; alkinyl oznacza m.in. propargil, but-2-yn-1-yl, but-3-yn-1-yl i 1-metylo-but-3-ynyl;

cykloalkil ma korzystnie 3 do 8 atomów węgla i jest to np. cyklobutyl, cyklopentyl, cykloheksyl lub cykloheptyl. Cykloalkil może ewentualnie mieć jako podstawniki do dwóch grup (C1-C4)-alkilowych.

Atom chlorowca oznacza atom fluoru, chloru, bromu lub atom jodu, korzystnie atom fluoru, chloru lub bromu, szczególnie korzystnie atom fluoru lub chloru; chlorowcoalkil, -alkenyl i -alkinyl oznaczają alkil, alkenyl lub alkinyl ewentualnie podstawione jednym, dwoma lub większą liczbą atomów chlorowca, np. CF3, CHF2, CH2F, CF3CF2, CH2FCHCl, CCl3, CHCl2, CH2CH2Cl; chlorowcoalkoksyl oznacza np. m.in. OCF3, OCHF2, OCH2F, CF3CF2O i CF3CH2O;

Aryl ma korzystnie 6 do 12 atomów węgla i oznacza np. fenyl, naftyl lub bifenyl, korzystnie fenyl.

Stosuje się to odpowiednio dla grup pochodnych, takich jak aryloksyl, aroil, lub aroiloalkil; ewentualnie podstawiony fenyl oznacza np. fenyl niepodstawiony albo podstawiony jednym lub większą liczbą podstawników, korzystnie 1-3 jednakowymi lub różnymi podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-chlorowcoalkoksyl, grupę (C1-C4)-alkilotio, (C2-C5)-alkoksykarbonyl, (C2-C5)-alkilokarbonyloksyl, ugrupowanie karbonamidu, grupę (C2-C5)-alkilokarbonyloaminową, di-[(C1-C4}-alkilo]aminokarbonyl i grupę nitrową, np. o-, m-i p-tolil, dimetylofenyle, 2-, 3-i 4-chlorofenyl, 2-, 3-i 4-trifluoro- i trichlorofenyl, 2,4-, 3,5-, 2,5-i 2,3-dichlorofenyl lub o-, m-i p-metoksyfenyl. Stosuje się to odpowiednio do ewentualnie podstawionego arylu.

Szczególnie interesujące są środki chwastobójcze według wynalazku, w których w związkach o wzorze C1i C2

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C3-C7)-cykloalkil, (C2-C8)-alkenyl lub (C2-C8)-alkinyl, przy czym powyższe grupy zawierające atomy węgla są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą atomów chlorowca albo 1 lub 2 podstawnikami, korzystnie mono-podstawione podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej hydroksyl, (C1-C4)-alkoksyl, grupę (C1-C4)-alkilotio, (C2-C4)-alkenyloksyl, (C2-C6)-alkinyloksyl, grupę mono- i di-((C1-C2)-alkilo)aminową (C1-C4)-alkoksykarbonyl, (C2-C4)-alkenyloksykarbonyl, (C2-C4)-alkinyloksykarbonyl, (C1-C4)-alkilokarbonyl, (C2-C4)-alkenylokarbonyl, (C2-C4)-alkinylokarbonyl, (C1-C4)-alkilosulfonyl, fenyl, fenylo-(C1-C4)-alkoksykarbonyl, fenoksyl, fenoksy-(C1-C4)-alkoksyl, fenoksy-(C1-C4)-alkoksykarbonyl, przy czym sześć ostatnich grup jest ewentualnie podstawionych w pierścieniu fenylowym jednym lub większą liczbą podstawników wybranych z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C2)-alkil, (C1-C2)-alkoksyl, (C1-C2)-chlorowcoalkil, (C1-C2)-chlorowcoalkoksyl i grupę nitrową, i grupy o wzorach SiR'3, -O-N=CR'2, -N=CR'2 i -O-NR'2-CH(OR')2, w których R' niezależnie oznaczają atom wodoru, (C1-C2)-alkil, fenyl, ewentualnie podstawiony jednym lub większą liczbą podstawników wybranych z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C2)-alkil, (C1-C2)-alkoksyl, (C1-C2)-chlorowcoalkil, (C1-C2)-chlorowcoalkoksyl i grupę nitrową, lub parami oznaczają łańcuch (C4-C5)-alkanodiylowy,

R² oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C6)-chlorowcoalkil, (C3-C7)-cykloalkil lub fenyl, a ₃

R³ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C8)-chlorowcoalkil, ((C1-C4)-alkoksy)-(C1-C4)-alkil, (C1-C6)-hydroksyalkil, (C3-C7)-cykloalkil lub tri-((C1-C4)-alkilo)-silil.

Szczególnie interesujące są także środki chwastobójcze według wynalazku, w których w związkach o wzorach C1 i C2:

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca, metyl, etyl, metoksyl, etoksyl lub (C1-C2)-chlorowcoalkil, korzystnie atom wodoru, atom chlorowca lub (C1-C2)-chlorowcoalkil.

PL 191 299 B1

Korzystne są środki chwastobójcze według wynalazku, w których w związkach o wzorze C1

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupę nitrową lub (C1-C4)-chlorowcoalkil, ₁

Z oznacza grupę o wzorze OR¹n oznacza liczbę całkowitą od 1 do 3,

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C3-C7)-cykloalkil, przy czym powyższe grupy zawierające atomy węgla są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą podstawników wybranych z grupy obejmującej atomy chlorowca albo są mono- lub di-podstawione, korzystnie niepodstawione lub monopodstawione podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej hydroksyl, (C1-C4)-alkoksyl, ((C1-C4)-alkoksy)karbonyl, (C2-C6)-alkenyloksykarbonyl, ((C2-C6)-alkinyloksy)karbonyl i grupy o wzorach SiR'3, -O-N=CR'2, -N=CR'2 lub -O-NR'2, przy czym w tych wzorach R' niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil albo parami oznaczają łańcuch (C4-C5)-alkilenowy,

Korzystne są także środki chwastobójcze według wynalazku, w których w związkach o wzorze C2

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca lub (C1-C4)-chlorowcoalkil, a n liczbę całkowitą od 1 do 3, korzystnie (X)n = 5-Cl, ₁

Z oznacza grupę o wzorze OR¹

R* oznacza CH2, a

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C8)-chlorowcoalkil, ((C1-C4)-alkoksy)-(C1-C4)-alkil lub ((C1-C4)-alkenyloksy)-(C1-C4)-alkil, korzystnie (C1-C8)-alkil.

Szczególnie korzystne są środki chwastobójcze według wynalazku ze związkami o wzorze C1, w których

W oznacza W1,

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca lub (C1-C2)-chlorowcoalkil, a n = 1 - 3, zwłaszcza (X)n= 2,4-Cl2, ₁

Z oznacza grupę o wzorze OR¹,

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-hydroksyalkil, (C3-C7)-cykloalkil, ((C1-C4)-alkoksy)-(C1-C4]-alkil, tri-((C1-C2)-alkilo)-silil, korzystnie (C1-C4)-alkil,

R² oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil lub (C3-C7)-cykloalkil, korzystnie atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, a

R³ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-hydroksyalkil, (C3-C7)-cykloalkil, ((C1-C4)-alkoksy)-(C1-C4)-alkil lub tri-((C1-C2)-alkilo)-silil, korzystnie atom wodoru lub (C1-C4)-alkil.

Szczególnie korzystne są także środki chwastobójcze według wynalazku ze związkami o wzorze C1, w którym

W oznacza W2,

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca lub (C1-C2)-chlorowcoalkil, a n = 1-3, zwłaszcza (X)n = 2,4-Cl2, ₁

Z oznacza grupę o wzorze OR¹, ₁

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C1-C4)-hydroksyalkil, (C3-C7)-cykloalkil, ((C1-C4)-alkoksy)-(C1-C4)-alkil, tri-((C1-C2)-alkilo)-silil, korzystnie (C1-C4)-alkil, a

R² oznacza atom wodoru, (C1-C8)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C3-C7)-cykloalkil lub fenyl, korzystnie atom wodoru lub (C1-C4)-alkil.

Szczególnie korzystne są także środki chwastobójcze według wynalazku ze związkami o wzorze C1, w których

W oznacza W3

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca lub (C1-C2)-chlorowcoalkil, a n= 1 - 3, zwłaszcza (X)n = 2,4-Cl2, Z oznacza grupę o wzorze OR¹,

R² oznacza (C1-C8)-alkil lub (C1-C4)-chlorowcoalkil, korzystnie, C1-chlorowcoalkil.

W oznacza W4,

X oznacza atom wodoru, atom chlorowca, grupę nitrową, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl lub (C1-C2)-chlorowcoalkil, a n= 1 - 3,

PL 191 299 B1 korzystnie CF3 lub (C1-C4)-alkoksyl,

Z oznacza grupę o wzorze OR¹, a

R¹ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil lub ((C1-C4)-alkoksy)karbonylo-(C1-C4)-alkil, korzystnie ((C1-C4)-alkoksy)-CO-CH2-, ((C1-C4)-alkoksy)-CO-C(CH3)H-, HO-CO-CH2- lub HO-CO-C(CH3)H-.

Związki o wzorach C1są znane z EP-A-0 333 131, EP-A-0 269 806, EP-A-0 346 620, międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT/EP 90/01966 i międzynarodowego zgłoszenia patentowego PCT/EP 90/02020 i cytowanej tam literatury lub mogą być analogicznie wytworzone według opisanych tam metod.

Związki o wzorze C2 są znane z EP-A-0 086 750, EP-A-0 094 349 i EP-A-0 191 736 i cytowanej tam literatury lub mogą być analogicznie wytworzone według opisanych tam metod. Zaproponowano je ponadto w DE-A-40 41 121.4.

Szczególnie korzystne odtrutki lub środki zabezpieczające lub grupy związków, które okazały się przydatne jako śródki zabezpieczające lub odtrutki dla opisanych uprzednio kompozycji produktów według wynalazku to m.in.

a) związki typu kwasu dichlorofenylopirazolino-3-karboksylowego (tzn. o wzorze C1, w którym W = W1, a (X)n = 2,4-Cl2), korzystnie takie związki jak ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(etoksykarbonylo)-5-metylo-2-pirazolino-3-karboksylowego (związek C1-1) i związki pokrewne, takie jak opisane w międzynarodowym zgłoszeniu WO 91/07874 (PCT/EP 90/02020);

b) pochodne kwasu dichlorofenylopirazolokarboksylowego (tzn. o wzorze C1, w którym W = W2 i (X)n = 2,4-Cl2), korzystnie takie związki jak ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-metylopirazolo-3-karboksylowego (związek C1-2), ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-izopropylopirazolo-3-karboksylowego (związek C1-3), ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(1,1-dimetyloetylo)pirazolo-3-karboksylowego (związek C1-4), ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-fenylopirazolo-3-karboksylowego (związek C1-5) i związki pokrewne, takie jak opisano w EP-A-0 333 131 i EP-A-0 269 806;

c) związki typu kwasów triazolokarboksylowych (tzn. o wzorze C1, w którym W = W3, a (X)n= = 2,4-Cl2), korzystnie takie związki jak ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-trichlorometylo-(1H)-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego (związek C1-6, fenchlorazol) i związki pokrewne (patrz EP-A-0 174 562 i EP-A-0 346 620);

d) związki typu kwasu dichlorobenzylo-2-isoksazolino-3-karboksylowego (tzn. o wzorze C1, w których W= W4, a (X)n = 2,4-Cl2), związki typu kwasu 5-benzylo- lub 5-fenylo-2-isoksazolino-3-karboksylowego, korzystnie takie związki jak ester etylowy kwasu 5-(2,4-dichlorbenzylo)-2-isoksazolino-3-karboksylowego (związek C1-7) lub ester etylowy kwasu 5-fenylo-2-isoksazolino-3-karboksylowego (związek C1-8) i związki pokrewne, takie jak opisano w międzynarodowym zgłoszeniu patentowym WO 91/08202 (PCT/EP 90/01966);

e) związki typu kwasu 8-chinolinoksyoctowego (tzn. o wzorze C2, w którym (X)n oznacza 5-Cl lub atom wodoru, Z=OR¹, a R*=CH2), korzystnie takie związki jak ester 1-metyloheks-1-ylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-1), ester (1,3-dimetylobut-1-ylowy) kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-2), ester 4-alliloksybutylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-3), ester 1-alliloksyprop-2-ylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-4), ester etylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-5), ester metylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-6), ester allilowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-7), ester 2-(2-propylidenoiminoksy)-1-etylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-8), ester 2-oksoprop-1-ylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)octowego (C2-9) i związki pokrewne, takie jak opisano w EP-A-0 086 750, EP-A-0 094 349 i EP-A-0 191 736 lub

EP-A-0 492 366;

f) związki typu kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)malonowego, tzn. o wzorze C2, w którym (X)n = = 5-Cl lub atom wodoru, Z=OR¹, R* = -CH(COO-alkil)-, korzystnie takie związki jak ester dietylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)malonowego, ester diallilowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)malonowego, ester metylowo-etylowy kwasu (5-chloro-8-chinolinoksy)malonowego i związki pokrewne, takie jak opisano i zaproponowano w niemieckim zgłoszeniu patentowym P 40 41 121.4;

g) jak również substancje czynne typu pochodnych kwasu fenoksyoctowego lub propionowego względnie aromatycznych kwasów karboksylowych, takich jak np. ester kwasu 2,4-dichlo28

PL 191 299 B1 rofenoksyoctowego (2,4-D), ester kwasu 4-chloro-2-metylofenoksypropionowego (mekoprop), MCPA lub ester kwasu 3, 6-dichloro-2-metoksybenzoesowego (dikamba).

Co najmniej niektóre z wymienionych związków są dodatkowo opisane w EP-A-0640587, na co powołuje się tu dla celów ujawnienia.

Środki zabezpieczające (odtrutki z powyższych grup a) do g) (zwłaszcza związki o wzorach C1 i C2) mogą redukować lub hamować działanie fitotoksyczne występujące przy stosowaniu środka według wynalazku w uprawach roślin użytkowych, bez wpływania na skuteczność herbicydów wobec roślin szkodliwych. W ten sposób można poszerzyć obszar zastosowania środków chwastobójczych według wynalazku, a dzięki zastosowaniu środków zabezpieczających jest w szczególności możliwe użycie kompozycji, które dotychczas mogły być stosowane tylko w stopniu ograniczonym lub z niewystarczającym skutkiem, tzn. kompozycji, które stosowane bez środka zabezpieczającego i w niskich dawkach, ze względu na wąskie spektrum działania zwalczały rośliny szkodliwe w niewystarczającym stopniu.

Mieszaniny herbicydów według wynalazku i wymienione środki zabezpieczające mogą być stosowane łącznie (jako gotowa forma użytkowa lub sporządzane przez zmieszanie składników bezpośrednio przed użyciem), względnie stosowane w dowolnej kolejności po sobie. Stosunek wagowy środek zabezpieczający:herbicyd (grupa A, tzn. związki o wzorze I) może zmieniać się w szerokich granicach i korzystnie wynosi od 1 : 10 do 10 : 1, a zwłaszcza od 1 : 10 do 5 : 1. W każdym przypadku optymalne ilości herbicydu (związki typu A i typu B) i środka zabezpieczającego zależą od stosowanej mieszaniny herbicydów i/lub stosowanego środka zabezpieczającego oraz gatunku roślin poddawanych działaniu i można zawsze je określić drogą odpowiednich prób wstępnych.

Środków zabezpieczających typu C) można używać, stosownie do ich właściwości, do wstępnej obróbki materiału siewnego roślin uprawnych (zaprawianie nasion) lub stosować przed siewem w bruzdach lub albo łącznie z mieszanką herbicydów przed wzejściem lub po wzejściu roślin. Działanie przed wzejściem obejmuje zarówno działanie na powierzchnię uprawy przed wysiewem, jak i działanie na obsiane powierzchnie upraw, na których nie ma jeszcze roślin. Korzystne jest łączne stosowanie z mieszanką herbicydów. Mogą tu być stosowane mieszanki zbiornikowe lub gotowe formy użytkowe.

Wymagana dawka nanoszenia środków zabezpieczających może się w zależności od wskazań i stosowanych herbicydów wahać w szerokich granicach, przy czym zazwyczaj wynosi ona od 0,001 do 1 kg, korzystnie od 0,005 do 0,2 kg substancji czynnej na hektar.

W celu zastosowania form użytkowych w zwykłych postaciach handlowych, np. proszków do zawiesin, koncentratów do emulgowania, dyspersji i granulatów dyspergowalnych w wodzie, rozcieńcza się je wodą. Preparaty w postaci pyłów, granulaty do stosowania na glebę lub w glebie, względnie do posypywania oraz roztwory do opryskiwania, zazwyczaj nie są rozcieńczane innymi substancjami obojętnymi przed zastosowaniem.

Przedmiotem wynalazku jest także sposób zwalczania niepożądanych roślin, polegający na tym, że nanosi się na nie lub na powierzchnię uprawy chwastobójczo czynną ilość kompozycji substancji czynnych A + B według wynalazku. Substancje czynne mogą być nanoszone na rośliny, części roślin, nasiona roślin lub powierzchnię upraw. W korzystnych odmianach sposobu związki o wzorze (I) lub ich sole (związki typu A) rozprowadza się w dawce nanoszenia od 0,1 do 100 g sc/ha, a korzystnie od 2 do 40 g sc/ha, podczas gdy użyta dawka nanoszenia związków typu B wynosi od 1 do 5000 g sc/ha. Korzystne jest rozprowadzanie substancji czynnych typów A i B jednocześnie lub z odstępem czasowym w stosunku wagowym 1:2500 do 20:1. Ponadto szczególnie korzystne jest łączne rozprowadzanie substancji czynnych po zmieszaniu pestycydów bezpośrednio przed zastosowaniem, przy czym optymalnie sformułowane stężone formy użytkowe poszczególnych substancji czynnych miesza się w zbiorniku razem z wodą, po czym nanosi się powstałą ciecz opryskową.

Ponieważ tolerancja upraw na kompozycje według wynalazku jest bardzo dobra przy bardzo dużym stopniu zwalczenia roślin szkodliwych, kompozycje te należy uważać za selektywne. W korzystnej modyfikacji sposobu stosuje się środki chwastobójcze zawierające kompozycje substancji czynnych według wynalazku do selektywnego zwalczania niepożądanych roślin.

Szczególnie korzystny jest sposób selektywnego zwalczania roślin szkodliwych przy użyciu składników kompozycji typu B) z podgrupy Ba) do Bc), gdy środki chwastobójcze według wynalazku stosuje się w uprawach roślin użytkowych, takich jak zboża, w uprawach na plantacjach, na użytkach zielonych lub na pastwiskach. Nie jest również z góry wykluczone ich stosowanie w uprawach kukurydzy i innych uprawach roślin użytkowych, jak np. w uprawach ryżu.

PL 191 299 B1

Składniki typu A kompozycji stosowane same przed wzejściem, jak i po wzejściu roślin w zbożach, na ziemi nieuprawnej i uprawach na plantacjach zwalczają już dość szerokie spektrum rocznych i wieloletnich chwastów szerokolistnych, chwastów trawiastych i ciborowatych.

Spektrum działania związków typu A jeszcze bardziej rozszerza się dzięki zgodnemu z wynalazkiem połączeniu ze składnikami typu B.

Tak więc związki B1)do B12) uzupełniają i wzmacniają m.in. działanie przy zwalczaniu chwastów trawiastych w zbożach i częściowo także działanie wobec chwastów szerokolistnych w zbożach, zarówno przy stosowaniu przed wzejściem, jak i po wzejściu roślin.

Składniki kompozycji z grupy Bb) (związki B13) do B16)), a szczególnie pochodne kwasu dichlorofenoksyoctowego, kwasu dichlorofenoksypropionowego, kwasu chlorometylofenoksyoctowego i kwasu chlorometylofenoksypropionowego jak również analogiczny środek dikamba (B17), a także pokrewny środek fluroksypyr (B18), służą według wynalazku przede wszystkim do skutecznego i całkowitego zwalczania jednorocznych i wieloletnich chwastów szerokolistnych, zwłaszcza w zbożach po wzejściu roślin.

Związki B19) i B20) (HBN lub tzw. pochodne bipirydyliowe) są substancjami chwastobójczo czynnymi, przede wszystkim zwiększającymi skuteczność zwalczania chwastów w zbożach. Są one stosowane głównie po wzejściu roślin.

Etery nitrodifenylowe B21) do B25) stosuje się zarówno przed wzejściem, jak i po wzejściu roślin i służą one do poprawy skuteczności działania w zbożach.

Azole i pirazole z podgrupy Bb) (np. B26) do B28)) można stosować szczególnie korzystnie w stosunkowo małej ilości przy stosowaniu po wzejściu roślin do zwalczania chwastów dwuliściennych w zbożach.

B29) poprawia spektrum działania kompozycji według wynalazku przy stosowaniu przed wzejściem i po wzejściu roślin przy zwalczaniu chwastów w zbożach i innych typach upraw, podczas gdy B30) jest substancją chwastobójczo czynną, używaną w przypadku szeregu stosowanych w rolnictwie roślin uprawnych, stosowaną po wzejściu roślin do zwalczania chwastów.

Triazyny, triazole, (tio)karbaminiany i furanony z podgrupy Bc) (np. B31) do B34)) są szeroko rozpowszechnionymi substancjami czynnymi stosowanymi zarówno przed, jak i po wzejściu roślin do zwiększania skuteczności związków typu A przy zwalczaniu chwastów trawiastych i chwastów szerokolistnych w zbożach, na ziemi nieuprawnej lub uprawach na plantacjach.

Związki B35) do B45) (podgrupa Bc) ) służą według wynalazku korzystnie do zwalczania chwastów szerokolistnych, a częściowo także chwastów trawiastych, w zbożach oraz w uprawach ziemniaków, na użytkach zielonych lub na ziemi nieuprawnej, a w razie potrzeby także na plantacjach i w uprawach wieloletnich przy stosowaniu po wzejściu, lecz częściowo także przed wzejściem roślin.

Zależnie od charakteru składników kompozycji B, chwastobójcze kompozycje według wynalazku mogą być korzystnie stosowane do zwalczania niepożądanych roślin także na ziemi nieuprawnej i/lub w uprawach transgenicznych, takich jak m.in. kukurydza, ryż, soja, zboża i inne. Nadają się tu zwłaszcza składniki z grupy Bd) (związki B46) i B47)).

Określenie ziemia nieuprawna obejmuje nie tylko drogi, przestrzenie otwarte, tereny przemysłowe i torowiska, na których regularnie niszczy się chwasty, ale też tym ogólnym terminem w ramach wynalazku objęte są także uprawy na plantacjach, nawet jeśli się ich specjalnie nie wymienia. Zatem kompozycje według wynalazku (przede wszystkim ze składnikami kompozycji z podgrupy Bd)) mogą oddziaływać na szeroką grupę chwastów szerokolistnych, obejmującą chwasty jednoroczne i wieloletnie, takie jak np. Agropyron, Paspalum, Cynodon, Imperata po Pennisetum, Convolvulus i Cirsium po Rumex i inne, i być stosowane do selektywnego zwalczania roślin szkodliwych w uprawach na plantacjach, takich jak m.in. plantacje palmy oleistej, palmy kokosowej, drzewa kauczukowego (Hevea brasiliensis), cytrusów, ananasów, bawełny, kawy, kakao itp. oraz w uprawie owoców i winorośli. Kompozycje można również stosować w uprawach rolniczych realizowanych tak zwaną metodą „bezorkową lub „zeroorkową („no till lub „zero till). Kompozycje te mogą być także stosowane na ziemi nieuprawnej w węższym niż wspomniane znaczeniu, tzn. nieselektywnie na drogach, otwartych przestrzeniach itp., w celu zwalczenia na tych powierzchniach niepożądanych roślin. Składniki kompozycji z grupy Bd) nieselektywne jako takie stają się selektywnymi herbicydami nie tylko w przypadku roślin uprawnych odpornych na herbicydy selektywne, gdyż kompozycje według wynalazku są selektywne także przy stosowaniu ich we wspomnianych uprawach transgenicznych. Transgeniczne uprawy to takie, w których poprzez manipulację genetyczną nadano roślinom odporność na herbicydy nieselektywne.

PL 191 299 B1

Tak zmienione rośliny uprawne, takie jak np. kukurydza, zboże lub soja, umożliwiają następnie selektywne użycie kompozycji zawierających B46) i/lub B47).

Podsumowując można stwierdzić, że przy łącznym stosowaniu N-[(4,6-dimetoksypirymidyn-2-ylo)aminokarbonylo]-5-metylosulfonoamidometylo-2-alkoksykarbonylobenzenosulfonoamidów i/lub ich soli z jedną lub większą liczbą substancji czynnych z grupy B, ewentualnie i szczególnie korzystnie dodatkowo z jednym lub większą liczbą środków zabezpieczających z grupy C, występuje efekt nadaddytywny (czyli synergiczny). Działanie w kompozycjach jest silniejsze niż przy stosowaniu poszczególnych produktów pojedynczo. Efekty te umożliwiają · obniżenie użytej ilości, · zwalczanie szerszego spektrum chwastów szerokolistnych i chwastów trawiastych, · szybsze i bezpieczniejsze działanie, · dłuższe działanie trwałe, · pełne zwalczenie roślin szkodliwych z jedynie jednym nanoszeniem lub niewielką liczbą nanoszeń, i · rozszerzenie zakresu zastosowania substancji czynnych w kompozycji.

Wymienione właściwości sprzyjają praktycznemu zwalczaniu chwastów dla uwolnienia upraw rolnych od niepożądanych roślin konkurujących, a zatem zapewnienia odpowiednich i/lub polepszenia zbiorów, pod względem jakościowym i ilościowym. Dzięki opisanym właściwościom kompozycje według wynalazku umożliwiają uzyskanie standardu technicznego wyższego niż znany ze stanu techniki.

Ponadto kompozycje według wynalazku pozwalają na wyjątkowo dobre zwalczanie szkodliwych roślin, które normalnie wykazują oporność.

Następujące przykłady służą objaśnieniu wynalazku.

1. Przykłady form użytkowych

a) Preparat w postaci pyłu wytwarza się przez zmieszanie 10 części wag. kompozycji substancji czynnych według wynalazku i 90 części wag. talku jako substancji obojętnej i rozdrobnienie mieszanki w młynku udarowym.

b) Proszek zwilżalny, łatwo dyspergowalny w wodzie, wytwarza się przez zmieszanie 25 części wag. substancji czynnych A + B, 64 części wag. kwarcu zawierającego kaolin jako substancji obojętnej, 10 części wag. ligninosulfonianu potasu i 1 części wag. oleoilometylotaurynianu sodu jako środków zwilżających i dyspergujących, a potem zmielenie mieszanki w młynku palcowym.

c) Koncentrat do dyspergowania, łatwo dyspergowalny w wodzie, wytwarza się przez zmieszanie 20 części wag. substancji czynnych A + B z 6 częściami wag. eteru alkilo-fenylowego poliglikolu etylenowego (®Triton X 207), 3 częściami wag. eteru izotridekanylowego poliglikolu etylenowego (8 EO) i 71 częściami wag. parafinowego oleju mineralnego (np. o zakresie temperatury wrzenia od około 255 do 277°C) i zmielenie całości w młynku kulowym do rozdrobnienia poniżej 5 mikronów.

d) Koncentrat do emulgowania wytwarza się z 15 części wag. cykloheksanonu jako rozpuszczalnika i 10 części wag. oksetylowanego nonylofenolu jako emulgatora.

e) Granulat dyspergowalny w wodzie wytwarza się przez zmieszanie części wag. substancji czynnych A + B, części wag. ligninosulfonianu wapnia, części wag. laurylosiarczanu sodowego, części wag. polialkoholu winylowego i części wag. Kaolinu zmielenie całości w młynku palcowym i granulację proszku w złożu fluidalnym z rozpylaniem wody jako cieczy granulacyjnej.

f) Granulat dyspergowalny w wodzie wytwarza się także drogą homogenizacji części wag. substancji czynnych A + B, części wag. 2,2'-dinaftylometano-6, 6'-disulfonianu sodu, części wag. oleoilometylotaurynianu sodu, część wag. polialkoholu winylowego, części wag. węglanu wapnia i części wag. wody w młynku koloidalnym, drogą wstępnego rozdrobnienia, zmielenia w młynku kulkowym, nadania tak otrzymanej zawiesinie postaci pyłu w skruberze z dyszą hydrauliczną i wysuszenia.

g) Granulat wytłaczany wytwarza się przez zmieszanie części wag. substancji czynnych A + B,

PL 191 299 B1 części wag. ligninosulfonianu sodu, części wag. karboksymetylocelulozy i części wag. kaolinu, zmielenie i zwilżenie wodą, z wytworzeniem mieszaniny, którą wytłacza się, a następnie suszy w strumieniu powietrza.

2. Przykłady biologiczne

Poniższe przykłady ilustrują próby szklarniowe i częściowo próby polowe.

Próby polowe.

W zbożach po naturalnym wzejściu chwastów naniesiono spryskiwaczem herbicydy lub kompozycje. Po naniesieniu oceniono wizualnie efekty, takie jak uszkodzenie roślin uprawnych i działanie na chwasty szerokolistne/chwasty trawiaste. Działanie chwastobójcze oceniono jakościowo i ilościowo (0-100%) przez porównanie poletek nietraktowanych z traktowanymi pod względem wpływu na wzrost roślin, chlorozy i nekrozy, aż do całkowitego obumarcia chwastów. Środki naniesiono w stadium 2.-4. liścia roślin uprawnych i chwastów. Ocenę przeprowadzono po około 4 tygodniach po zastosowaniu środka.

Próby szklarniowe

W przypadku prób szklarniowych rośliny uprawne i chwasty szerokolistne/chwasty trawiaste wysadzono do 13 doniczek i poddano zabiegowi w stadium 2. -4. liścia. Następnie doniczki ustawiono w szklarni przy dobrych warunkach wzrastania (temperatura, wilgotność powietrza, zaopatrzenie w wodę).

Oceny dokonywano porównawczo z próbami polowymi, tzn. drogą wizualnej oceny roślin traktowanych w porównaniu z próbami kontrolnymi roślin nie poddawanych zabiegom. Ocenę tę przeprowadzono w 3 tygodnie po naniesieniu badanych preparatów i ich kompozycji. Próby przeprowadzano z dwukrotnym powtórzeniem.

Ocena działania kompozycji w przykładach

Przy ocenie działania kompozycji sumowano działanie poszczególnych składników i porównywano ze skutecznością mieszanin w tej samej dawce. Często okazywało się, że kompozycje wykazywały wyższy stopień aktywności niż suma pojedynczych działań.

W przypadkach mniej wyraźnych efektów obliczano wartość oczekiwaną według wzoru Colby'ego i porównywano z wynikiem wyznaczonym empirycznie. Obliczony, teoretycznie oczekiwany stopień aktywności kompozycji wyznaczono według wzoru podanego w S.R. Colby: „Calculation of synergistic and antagonistic responses of herbicide combinations, Weeds 15 (1967), str. 20 do 22.

Wzór dla kompozycji dwóch składników:

X · Y 100 a dla kompozycji trzech substancji chwastobójczo czynnych odpowiednio:

X · Y · Z XY + XZ + YZ E = X + Y + Z +--10000 100 gdzie:

X = % uszkodzenia przez herbicyd A przy użytej ilości xkg sc/ha;

Y = % uszkodzenia przez herbicyd B przy użytej ilości ykg sc/ha;

Z = % uszkodzenia przez dalszy herbicyd C przy użytej ilości z kg sc/ha;

E = wartość oczekiwana, tzn. oczekiwane uszkodzenie przez herbicydy A + B (lub A+B+C) przy użytej ilości x +y (lub x + y + z) kg sc/ha.

Gdy wartość empiryczna jest większa od wartości oczekiwanej, występuje efekt synergiczny. W przypadku kompozycji zawierających jednakowe poszczególne substancje czynne można także stosować porównania przez wzór sumaryczny.

W większości przypadków synergiczny wzrost skuteczności jest jednak tak wysoki, że można zrezygnować z użycia kryterium według Colby'ego; działanie kompozycji przewyższa wyraźnie formalną (według obliczeń) sumę działań poszczególnych substancji.

Należy tu szczególnie wskazać, że ocena synergizmu przy stosowanych tu substancjach czynnych musi uwzględniać silne zróżnicowanie użytych ilości poszczególnych substancji czynnych. Zatem

PL 191 299 B1 porównywanie działania kompozycji substancji czynnych i pojedynczych substancji czynnych przy jednakowych użytych ilościach byłoby bez sensu. Miarą oszczędności ilości substancji czynnych według wynalazku jest wyłącznie nadaddytywny wzrost działania przy użyciu łącznych ilości lub zmniejszenie ilości obydwu poszczególnych substancji czynnych w kompozycji w porównaniu z użyciem poszczególnych substancji czynnych przy jednakowym działaniu.

Ta bela 1

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	LOLMU % zwalczenia	TRZAW % uszkodzeń
A)*	5	8	0
	10	73	0
	20	97	0
	40	98	0
	80	99	0
B1)	18	0	0
	37	0	0
	75	8	0
A)*+ B1)	5 + 18	75 (8+0)	0
	5 + 37	85 (8+0)	0
	10 + 18	95 (8+0)	0
	10 + 37	96 (8+0)	0
	20 + 18	99 (97+0)	0
	20 + 37	100 (97+0)	0

LOLMU = Lolium multiflorum TRZAW = Triticum aestivum A) * = Sól sodowa

B1)= Puma S® = mieszanina fenoksapropu-P-etylowego i środka zabezpieczającego fenchlorazolu-etylowego = ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(trichlorometylo)-1H-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w stosunku 2 :1 (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

Tabela 2

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	AVEFA	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
1	2	3	4
A)	3,75	10	0
	7,50	60	0
	15,00	80	0
	30,00	95	0

PL 191 299 B1

c.d. tabeli 2

1	2	3	4
B2)	750	15	0
	1500	60	0
	3000	85	0
A) + B2)	3,75 + 750	88 (10+15)	0
	7,5 + 750	85 (60+15)	0
	15 + 750	95 (80+15)	0
	3,75 + 1500	96 (10 + 60)	0
	7,5 + 1500	99 (84)^E	0
	15 + 1500	100 (92)^E	0

AVEFA = Avena fabtua TRZAW = Triticum aestivum

A)=

B2) = izoproturon (Arelon®) (+) = działanie poszczególnych substancji

T a b e l a 3

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	GALAP	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
A)*	5	17	0
	10	22	0
	20	34	0
	40	45	0
	80	57	0
B14)	250	0	0
	500	0	0
	1000	5	0
A)*+ B14)	5 + 1000	65 (17+ 5)	0
	10 + 250	65 (22 + 0)	0
	10 + 500	70 (22 + 0)	0
	10 + 1000	80 (22 + 5)	0
	20 + 250	75 (34 + 0)	0
	20 + 500	80 (34 + 0)	0
	20 + 1000	85 (34 + 5)	0

GALAP = Galium aparine TRZAW = Triticum aestivum A)* = sól sodowa

PL 191 299 B1

B14) = sól sodowa MCPA (+) = działania poszczególnych substancji.

Tabela 4

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	GALAP	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
A)*	5	17	0
	10	22	0
	20	34	0
	40	45	0
	80	57	0
B19)	63	0	0
	125	3	0
	250	10	0
	500	18	0
A)* + B19)	10 + 500	75 (22+18)	0
	20 + 125	70 (34 + 3)	0
	20 + 250	77 (34 + 10)	0
	20 + 500	83 (34 + 18)	0
	40 + 63	70 (45 + 0)	0
	40 + 125	75 (45 + 3)	0
	40 + 250	82 (45 + 10)	0
	40 + 500	87 (45 + 18)	0
	80 + 63	80 (57 + 0)	0
	80 + 125	80 (57 + 3)	0
	80 + 250	88 (57 + 10)	0
	80 + 500	93 (57 + 18)	0

GALAP = Galium aparine TRZAW = Triticum aestivum

A) * Sól sodowa

B19) = joksynyl (+) = działanie poszczególnych substancji (metoda addytywna)

PL 191 299 B1

Tabel a 5

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	GALAP	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
A)*	5	17	0
	10	22	0
	20	34	0
	40	45	0
	80	57	0
B22)	4	0	0
	8	0	0
	15	8	0
	30	8	0
A)* + B22)	5 + 30	45 (17+ 8)	0
	10 + 15	68 (22 + 8)	0
	10 + 30	65 (22 + 8)	0
	20 + 4	48 (34 + 0)	0
	20 + 8	65 (34 + 0)	0
	20 +15	73 (34 + 8)	0
	20 + 30	78 (34 + 8)	0
	40 + 4	55 (45 + 0)	0
	40 + 8	65 (45 + 0)	0
	40 + 15	75 (45 + 8)	0
	40 + 30	80 (45 + 8)	0

GALAP = Galium aparine TRZAW = Triticum aestivum A)* Sól sodowa

B22) = fluoroglikofen-etylowy (Compete®) (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

T a b e l a 6

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	GALAP	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
1	2	3	4
A)*	5	17	0
	10	22	0
	20	34	0
	40	45	0
	80	57	0

PL 191 299 B1

c.d. tabeli 6

1	2	3	4
B29)	13	0	0
	25	0	0
	50	5	0
	100	5	0
A)* + B29)	5 + 100	60 (17 + 5)	0
	10 + 100	65 (22 + 5)	0
	20 + 50	68 (22 + 5)	0
	20 + 100	70 (34 + 5)	0
	40 + 25	68 (45 + 0)	0
	40 + 50	75 (45 + 5)	0
	40 + 100	82 (45 + 5)	0
	80 + 13	63 (57 + 0)	0
	80 + 25	75 (57 + 0)	0
	80 + 50	88 (57 + 5)	0
	80 + 100	98 (57 + 5)	0

GALAP = Galium aparine TRZAW = Triticum aestivum A) * Sól sodowa

B29) = diflufenikan (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

T a b e l a 7

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	OXAPC	TRZAW
% zwalczenia	% uszkodzeń
A)*	5	0	0
	10	7	0
	20	20	0
B42)	5	27	0
	10	59	0
A)* + B42)	5 + 5	93 (0 + 27)	0
	5 + 10	94 (0 + 59)	0
	10 + 5	100 (7 + 27)	0

OXAPC = Oxalis pes-carprae TRZAW = Triticum aestivum (pszenica jara) A)* Sól sodowa

PL 191 299 B1

B42) = Sól sodowa estru metylowego kwasu 4-jodo-2-[3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)ureido-sulfonylo]-benzoesowego (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

T a b e l a 7a

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	AVSSP % zwalczenia	LOLSP % zwalczenia	TRZAW % uszkodzeń	TRZD % uszkodzeń
A)	10	70	29	4	3
	20	87	69	11	6
B42)	5	29	46	2	2
	10	31	88	3	3
A) + B42)	10 + 5	86 (78)*	81 (29 + 27)	14	7

AVSSP = Avena spp.

LOLSP = Lolium spp.

TRZAW = Triticum aestivum (pszenica jara) TRZD = Triticum durum

A) =

B42) = Sól sodowa estru metylowego kwasu 4-jodo-2-[3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)ureidosulfonylo]-benzoesowego (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna) ( )^E = wartość spodziewana według równania Colby'ego

T a b e l a 7b

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	APSV % zwalczenia	GALAP % zwalczenia	TRZAW % uszkodzeń	TRZD % uszkodzeń
1	2	3	4	5	6
A)	10	68	10	4	3
	20	78	13	11	6

PL 191 299 B1

c.d. tabeli 7b

1	2	3	4	5	6
B42)	5	0	90	2	2
	10	5	98	3	3
A)+ B42)	10 + 5	80 (68+0)	100 (91)^E	14	7

APSV = Apera spica venti

GALAP = Galium aparine

TRZAW = Triticum aestivum (pszenica jara)

TRZD = Triticum durum

A) =

B42) = Sól sodowa estru metylowego kwasu 4-jodo-2-[3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2ylo)ureidosulfonylo]-benzoesowego (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

()^E= wartość spodziewana według równania Colby'ego

T a b e l a 7c

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	POLGC % zwalczenia	CHPA % zwalczenia	TRZAW % uszkodzeń	TRZD % uszkodzeń
A)	10	12	5	4	3
	20	24	50	11	6
B42)	5	65	0	2	2
	10	83	65	3	3
A)+ B42)	10 + 5	90 (12+62)	94 (5+0)	14	7

POLGC = Polygonum conv.

CHPA= Chenopodium alb.

TRZAW = Triticum aestivum(pszenica jara] TRZD= Triticum durum

A) =

B42) = Sól sodowa estru metylowego kwasu 4-jodo-2-[3-(4-metoksy-6-metylo-1,3,5-triazyn-2-ylo)ureidosulfonylo]-benzoesowego (+) = działania poszczególnych substancji (metoda addytywna)

()^E= wartość spodziewana według równania Colby'ego

PL 191 299 B1

T a b e l a 7d

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	PAPRH % zwalczenia	PHYAN % zwalczenia	TRZAW % uszkodzeń	TRZD % uszkodzeń
A)	10	0	38	4	3
	20	50	50	11	6
B42)	5	0	0	2	2
	10	83	65	3	3
A)+ B42)	10 + 5	88 (0+0)	94 (5+0)	14	7

PAPRH= Paphaver rhoeas

PHYAN = Physalis angulata

TRZAW= Triticum aestivum (pszenica jara)

TRZD= Triticum durum

A)=

()^E = wartość spodziewana według równania Colby'ego

T a b e l a 7e

Substancja czynna	g sc/ha	BRASN	LAMPU	TRZAW	TRZD
(substancje czynne)	% zwalczenia	% zwalczenia	% uszkodzeń	% uszkodzeń
1	2	3	4	5	6
A)	10	5	47	4	3
	20	50	48	11	6
B42)	5	0	80	2	2
	10	65	95	3	3
A)+ B42)	10 + 5	94 (5 + 0)	100 (90)^e	14	7
Substancja czynna	g sc/ha	KOSC	STLMD	TRZAW	TRZD
(substancje czynne)	% zwalczenia	% zwalczenia	% uszkodzeń	% uszkodzeń
A)	10	58	80	4	3
	20	68	90	11	6

PL 191 299 B1

c.d. tabeli 7e

1	2	3	4	5	6
B42)	5	94	98	2	2
	10	98	100	3	3
A)+ B42)	10 + 5	98 (97)^e	100 (99)^e	14	7

BRASN = Brassica napus

LAMPU = Lamicum purpurern

KOSC = Kochia scorpium

STLMD = Stellaria media

TRZAW = Triticum aestivum (pszenica jara)

TRZD = Triticum durum

A) =

T a b e l a 8

Substancja czynna		PHAMIDESSO	CAPBP
(substancje czynne)		% zwalczenia	% uszkodzeń
A)	10	30	80	0
B46)	270	25	0	15
	450	63	0	18
A)+ B46)	10 + 270	68 (30 + 25)	99 (80 + 0)	73 (0 + 15)

PHAMI = Phalaris minor DESSO = Descurainia richardssonii CAPBP = Capsella bursa pastoris

A) =

B46) = glufosynat-amoniowy (+) = % działania poszczególnych substancji czynnych (metoda addytywna)

PL 191 299 B1

T a b e l a 9

Substancja czynna (substancje czynne)	g sc/ha	AVEFA % działania uczulającego	AVEFA % działania uodporniającego
A)	10	72	80
	20	95	95
B1)	100	90	35
A)+ B1)	10 + 100	98 (97)^E	97 (87)^e

AVEFA = Avena fatua działanie uczulające = populacje AVEFA nie wykazują żadnej oporności działanie uodporniające = populacje AVEFAwykazują oporność A) =

B1) = Puma S®= mieszanina fenoksapropu-P-etylowego i środka zabezpieczającego fenchlorazolu-etylowego = = ester etylowy kwasu 1-(2,4-dichlorofenylo)-5-(trichlorometylo)-1H-1,2,4-triazolo-3-karboksylowego w stosunku 2:1 ( )^E= wartość spodziewana według równania Colby'ego

Przykłady wykazują, że przy użyciu pojedynczych substancji czynnych poszczególne chwasty mogą zostać zwalczone jedynie przy dużych dawkach. Składniki kompozycji nanoszone w niskich dawkach wykazują z reguły małą skuteczność, mniejszą od żądanej w praktyce. Tylko przez łączne stosowanie substancji czynnych można osiągnąć dobre efekty wobec wszystkich badanych gatunków chwastów. Wyraźnie przekroczono przy tym addytywne działanie poszczególnych składników, tzn. żądany poziom zwalczania osiąga się przy wyraźnie niższych dawkach nanoszenia. Dzięki temu spektrum działania staje się wyraźnie szersze. Także populacje szkodliwych roślin, które już wykazują oporność wobec poszczególnych środków chwastobójczych są lepiej zwalczane przez kompozycje według wynalazku (patrz tabela 9).

Nie ma to negatywnego wpływu na tolerancję przez uprawy, której miarą są uszkodzenia, tzn. kompozycje mogą być uznane za w pełni selektywne.

Dalsze korzyści i formy wykonania wynalazku wynikają z zastrzeżeń patentowych.

Claims

1. Środek chwastobójczy zawierający substancje czynne i ewentualnie substancje pomocnicze stosowane do formułowania, znamienny tym, że jako substancje czynne zawiera

PL 191 299 B1 ₁ gdzie R¹ oznacza (C1-C8)-alkil, (C3-C4)-alkenyl, (C3-C4)-alkinyl lub (C1-C4)-alkil podstawiony 1-4 podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej atom chlorowca i (C1-C2)-alkoksyl, oraz B) chwastobójczo czynny związek wybrany z grupy związków obejmujących Ba) herbicydy o selektywnym działaniu wobec traw w zbożach wybrane z grupy obejmującej B1) fenoksaprop, fenoksaprop-P

B2) izoproturon

B3) dichlofop

B4) chlodynafop

PL 191 299 B1

B5) mieszaniny z B4) i chlochintocetu

B6) chlorotoluron

NHCON(CH,)

3,2

Cl

B7) metabenzotiazuron

UL //

N

CH, nconhch.

B8) imazametabenz

B9) tralkoksydym

PL 191 299 B1

B10) difenzokwat

B11) flamprop, flamprop-M

PL 191 299 B1

B15) dichloroprop, dichloroprop-P

B16) 2,4-D

B17) dikambę

B18) fluroksypyr

B19) joksynyl

B20) bromoksynil

PL 191 299 B1

B21) bifenoks

5-(2,4-dichlorofenoksy)-2-nitrobenzoesan metylu

B22) fluoroglikofen cooch₂cooh

CFj—o—NO₂

Cl

B23) laktofen

B24) fomesafen

B25) oksyfluorfen

PL 191 299 B1 w którym R¹ oznacza (C1-C4)-alkil, R² oznacza (C1-C4)-alkil, grupę (C1-C4)-alkilotio lub (C1-C4)-alkoksyl ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą atomów chlorowca, względnie R¹ i R²oznaczają razem grupę (CH2)m, w której m oznacza 3 lub 4, R³ oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, R⁴ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁵ oznacza atom wodoru, grupę nitrową, grupę cyjanową lub jedną spośród grup -COOR⁷, -C(=X)NR⁷R⁸ i -C(=X)R¹⁰, R⁶ oznacza atom wodoru, atom chlo11 12 7 8 rowca, grupę cyjanową, (C1-C4)-alkil, grupę (C1-C4)-alkilotio lub -NR¹¹R¹², R⁷ i R⁸ są jednakowe lub różne i oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, względnie R⁷ i R⁸ razem z atomem azotu, z którym są związane oznaczają nasycony 5- lub 6-członowy pierścień karbocykliczny, R¹⁰ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil ewentualnie podstawiony jednym lub większą liczbą atomów chlorowca, a R¹¹ i R¹² są jednakowe lub różne i oznaczają atom wodoru, (C1-C4)-alkil lub (C1-C4)-alkoksykarbonyl, przy czym R¹¹ i R¹² razem z atomem azotu, z którym są związane mogą tworzyć 3-, 5- lub 6-członowy pierścień karbocykliczny lub aromatyczny, w którym atom węgla może być ewentualnie zastąpiony atomem tlenu;

B28) F 8426

PL 191 299 B1

B29) diflufenikan

B30) bentazon

Bc) herbicydy o selektywnym działaniu wobec traw i roślin dwuliściennych w zbożach, wybrane z grupy obejmującej B31) metrybuzynę

B32) metosulam

B32a) flupoksam

PL 191 299 B1

B33) prosulfokarb

B34) flurtamon

B35) amidosulfuron

B36) metsulfuron

CO,H

N '/

OCH,

SOJSTHCONH-^ ^XN =<

CH,

B37) tribenuron

B38) tifensulfuron

PL 191 299 B1

B39) triasulfuron

B40) chlorosulfuron

B41) sulfonylomoczniki o ogólnym wzorze III w którym R¹ oznacza metyl, etyl, n-propyl, i-propyl lub allil, R² oznacza CO-R⁵, COOR⁶, CO-NR⁸R⁹, CS-NR¹⁰R¹¹, SO2R¹⁴ lub SO2NR¹⁵R¹⁶, R³ oznacza COR¹⁷, COOR¹⁸, CONR¹⁹R²⁰ lub CO-ON=CR²²R²³, R⁴ oznacza atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R⁵ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C2)-chlorowcoalkil, cyklopropyl, fenyl, benzyl lub heteroaryl o 5 lub 6 atomach w pierścieniu, przy czym trzy ostatnie grupy są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą atomów chlorowca, R⁶ oznacza (C1-C4)-alkil, allil, propargil lub cyklopropyl, R⁸ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil lub (C1-C4-alkoksy)karbonyl, R⁹ - R¹¹ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R¹⁴ oznacza (C1-C4)-alkil, R¹⁵ i R¹⁶ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, R¹⁷ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-chlorowcoalkil, (C3-C6)-cykloalkil albo ewentualnie podstawione fenyl lub heteroaryl, R¹⁸ oznacza atom wodoru, (C1-C4)-alkil, (C2-C6)-alkenyl lub (C2-C6)-alkinyl, przy czym trzy ostatnie grupy są ewentualnie podstawione jednym lub większą liczbą podstawników niezależnie wybranych z grupy obejmującej atom chlorowca, (C1-C4)-alkoksyl, grupę (C1-C4)-alkilotio i NR³¹R³², albo (C3-C6)-cykloalkil lub (C3-C6)-cykloalkilo-(C₁-C₃)-alkil, R¹⁹ ma takie znaczenie jak R⁸, R²⁰ ma takie znaczenie jak R⁹, R²² i R²³ są jed31 33 nakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C2)-alkil, R³¹ i R³³ są jednakowe lub różne i niezależnie oznaczają atom wodoru lub (C1-C4)-alkil, W oznacza atom tlenu lub siarki, X oznacza (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil, grupę (C1-C4)-alkilotio, atom chlorowca lub grupę mono- lub di-(C1-C2-alkilo)-aminową, Y oznacza (C1-C4)-alkil, (C1-C4)-alkoksyl, (C1-C4)-chlorowcoalkil lub grupę (C1-C4)-alkilotio, a Z oznacza CH lub N;

PL 191 299 B1

B42) sulfonylomoczniki o wzorze IV i ich sole tolerowalne i dopuszczalne w rolnictwie ₁ w którym R¹ oznacza (C1-C8)-alkil, (C3-C4)-alkenyl, (C3-C4)-alkinyl lub (C1-C4)-alkil podstawiony1-4 podstawnikami z grupy obejmującej atom chlorowca i (C1-C2)-alkoksyl, przy czym w herbicydzie o wzorze (IV) i jego soli szczególnie korzystnie R¹ oznacza metyl; a szczególnie korzystne działanie wykazują te sole, herbicydu o wzorze (IV), które powstają przez zastąpienie atomu wodoru w grupie -SO2-NH-CO- kationem wybranym z grupy obejmującej kationy metali alkalicznych, kationy metali ziem alkalicznych i kation amonowy, korzystnie kation sodowy,

B43) flupirsulfuron (DPK-KE459)

B44) MON 48500 i

B45) sulfosulfuron (MON37500) i

B46) glufosynat, glufosynat-P

PL 191 299 B1

B47) glifosat ο

II

HO₂CCH₂NHCH₂P(OH)₂ w ilości nadającej temu środkowi działanie synergiczne, przy czym stosunek wagowy związku o wzorze I lub jego soli (związku typu A) do chwastobójczo czynnego związku typu B wynosi od

1:2500 do 20:1.

₁

2. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że w herbicydzie o wzorze (I) lub jego soli R¹oznacza metyl, etyl, n- lub izopropyl, n-, tert-, 2-butyl lub izobutyl, n-pentyl, izopentyl, n-heksyl, izoheksyl, 1,3-dimetylobutyl, n- heptyl, 1-metyloheksyl lub 1,4-dimetylopentyl.

₁

3. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że w herbicydzie o wzorze (I) i jego soli R¹oznacza metyl.

₁

4. Środek według zastrz. 2, znamienny tym, że w herbicydzie o wzorze (I) i jego soli R¹oznacza metyl.

5. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, znamienny tym, że sól związku chwastobójczego o wzorze (I) jest utworzona przez zastąpienie atomu wodoru grupy -SO2-NH-CO- kationem metalu alkalicznego, kationem metalu ziem alkalicznych lub kationem amonowym, korzystnie kationem sodowym.

6. Środek według zastrz. 1, znamienny tym, że jako herbicyd typu B zawiera glufosynatamoniowy.

7. Środek według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, znamienny tym, że zawiera 0,1 - 99% wag. związku typu A i B oprócz substancji pomocniczych stosowanych do formułowania.

8. Sposób wytwarzania środka zdefiniowanego w zastrz. 1, znamienny tym, że związek o wzorze I lub jego sól (związek typu A), związek typu B, zdefiniowane w zastrz. 1, przy czym stosunek wagowy związku typu A do związku typu B wynosi od 1:2500 do 20:1, oraz ewentualnie jeden lub większą liczbę związków zabezpieczających, formułuje się analogicznie do znanych sposobów formułowania preparatów środków ochrony roślin, z wytworzeniem preparatu wybranego z grupy obejmującej proszek do zawiesin, koncentraty do emulgowania, wodne roztwory, emulsje, roztwory opryskowe (mieszanki zbiornikowe), dyspersje na bazie oleju lub wody, suspensjo-emulsje, środki do opylania, zaprawy, granulaty do opylania i do nanoszenia do gleby i na glebę lub posypywania, granulaty dyspergowalne w wodzie, ultramałoobjętościowe formy użytkowe, mikrokapsułki i woski.

9. Sposób zwalczania szkodliwych roślin, znamienny tym, że na te rośliny lub powierzchnię uprawną nanosi się środek chwastobójczy zawierający związek typu A i związek typu B, zdefiniowany w zastrz. 1, przy czym związek o ogólnym wzorze I lub jego sól (związek typu A) stosuje się w dawce 0,1 - 100 g sc/ha, korzystnie 2 - 40 g sc/ha, a związek typu B stosuje się w dawce 1 - 5000 g sc/ha, przy czym związki typu A i B nanosi się jednocześnie lub z odstępem czasowym w stosunku wagowym 1:2500 - 20:1.

10. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że stosuje się kompozycje do selektywnego zwalczania niepożądanych roślin.

11. Sposób według zastrz. 10, znamienny tym, że kompozycje stosuje się w uprawach transgenicznych.

12. Sposób według zastrz. 11, znamienny tym, że kompozycje stosuje się w zbożach, kukurydzy, ryżu, trzcinie cukrowej, w uprawach plantacyjnych, na użytkach zielonych lub na otwartych przestrzeniach.

13. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że kompozycje stosuje się w uprawach roślin użytkowych.

14. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że kompozycje stosuje się na ziemi nieuprawnej.

15. Sposób według zastrz. 9, znamienny tym, że zwalcza się szkodliwe rośliny wykazujące oporność.