PL191445B1 - Zastosowanie wodnego wielofazowego środka czyszczącego - Google Patents

Abstract

1. Zastosowanie wodnego wielofazowego środka czyszczącego, zawierającego środki powierzchniowo czynne, dającego się czasowo przeprowadzić w stan emulsji poprzez wstrząsanie, mającego przynajmniej dwie fazy ciągłe, w tym przynajmniej jedną dolną fazę wodną l i jedną górną fazę wodną II, nie mieszającą się z fazą l, przy czym stosunek objętościowy fazy l i II wynosi od 90:10 do 10:90, korzystnie od 75:25 do 25:75, najkorzystniej od 65:35 do 35:65, a w skład poszczególnych faz wchodzą składniki wybrane z grupy, do której należą: anionowe, niejonowe, kationowe i amfoteryczne środki powierzchniowo czynne, i ich mieszaniny, w ilości od 0,01 do 30% wagowo, składniki hydrofobowe w ilości od 0 do 20%, środki do rozdzielania faz w ilości od 0 do 30% i wypełniacze aktywne w ilości od 0 do 20% wagowo masy środka czyszczącego, do czyszczenia twardych powierzchni.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zastosowanie wodnego wielofazowego środka czyszczącego. Środek ten jest przeznaczony do czyszczenia twardych powierzchni. Zawiera on środki powierzchniowo czynne i daje się czasowo przeprowadzić w stan emulsji poprzez wstrząsanie. W skład środka wchodzą przynajmniej dwie fazy ciągłe, w tym przynajmniej jedna dolna faza wodna l i jedna górna faza wodna II, nie mieszająca się z fazą l.

Środki czyszczące do wszystkich twardych, mokrych albo wilgotnych, dających się wycierać powierzchni, w gospodarstwie domowym i przemyśle, są znane jako tak zwane uniwersalne środki czyszczące. Są to przeważnie wodne produkty ciekłe, obojętne do słabo alkalicznych, które zawierają od 1 do 30% wagowo środków powierzchniowo czynnych, od 0 do 5% wagowo wypełniaczy aktywnych (np. cytrynianów, glukonianów, sody, wielokarboksylanów), od 0 do 10% wagowo środków hydrotropowych (np. alkoholi, mocznika), od 0 do 10% wagowo rozpuszczalnych w wodzie rozpuszczalników (np. alkoholi, eterów glikoli) oraz ewentualnie dodatkowo środki ochronne do skóry, barwniki i substancje zapachowe. Stosuje się je zwykle w postaci około 1% roztworu w wodzie, a do miejscowego usuwania plam - jako roztwór nie rozcieńczony. Obok tego są dostępne w handlu gotowe do użytku uniwersalne środki czyszczące, tak zwane rozpyłowe środki czyszczące.

Wodne środki czyszczące występują przeważnie w postaci jednorodnych, trwałych roztworów albo dyspersji. Stosowanie określonych, zwłaszcza hydrofobowych składników w takich środkach czyszczących może jednak prowadzić do zaniku tej jednorodności i otrzymywania środków niejednorodnych, których akceptację przez użytkowników należy ocenić jako nieznaczną. W takich przypadkach istnieje zatem zapotrzebowanie na alternatywną kompozycję środków, które pomimo swej niejednorodności, mają określony i akceptowalny dla użytkownika wygląd zewnętrzny.

Z europejskiego zgłoszenia patentowego nr EP 11 422 znany jest ciekły szampon do włosów albo do ciała, złożony z dwóch faz wodnych, które przez wstrząsanie mogą przejściowo dyspergować wzajemnie, przy czym obydwie fazy mogą mieszać się z wodą w dowolnym stosunku. Faza górna zawiera przynajmniej jeden środek powierzchniowo czynny w ilości od 8 do 25% wagowo w stosunku do całej kompozycji, a faza dolna - rozpuszczony sześciometafosforan sodowy w ilości przynajmniej 6% wagowo w stosunku do całej kompozycji. Związek ten ma poniższy wzór l:

w którym n oznacza średnią wartość około 12. Faza dolna może zawierać ewentualnie dalsze sole jako wypełniacze aktywne. Jako środki powierzchniowo czynne mogą być stosowane anionowe, kationowe, amfoteryczne i/lub niejonowe środki powierzchniowo czynne, przy czym korzystnie stosuje się przynajmniej jeden anionowy środek powierzchniowo czynny.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr US 4,348,292 znane są wielowarstwowe kompozycje koncentratu detergent - wypełniacz, które po dodaniu wody tworzą stabilne roztwory czyszczące. Umieszcza się je w pojemniku jako dwie oddzielne warstwy, z których jedna zawiera koncentrat środka powierzchniowo czynnego, a druga - koncentrat wypełniacza nieorganicznego. Skład warstw jest dobrany tak, że nie mieszają się one jako koncentraty, ale dopiero po wprowadzeniu do odpowiedniej ilości wody, tworząc jednorazową porcję roztworu czyszczącego lub piorącego. Warstwa ze środkiem powierzchniowo czynnym zawiera nie więcej niż 10% wody, a korzystnie nie zawiera jej wcale.

Z europejskiego opisu patentowego nr EP 0 175 475 znane są kompozycje szamponu złożone z dwóch warstw wodnych, zawierających środki powierzchniowo czynne, środek maskujący jony i inne dodatki, tworzące emulsję po wstrząśnięciu. Ich zastosowanie dotyczy powierzchni miękkich i usuwania zabrudzeń typowych dla włosów i skóry.

PL 191 445 B1

Celem wynalazku było opracowanie zastosowania odpowiedniego środka czyszczącego do efektywnego czyszczenia powierzchni twardych z typowych dla nich zabrudzeń. Zastosowanie takie wymaga trwałości środka przy przechowywaniu oraz łatwości w posługiwaniu się nim i akceptowalnej dla użytkownika postaci.

Cel ten zrealizowano przez opracowanie zastosowania do czyszczenia twardych powierzchni środka mającego przynajmniej dwie fazy ciągłe, w tym przynajmniej jedną dolną fazę wodną l i jedną górną fazę wodną II, nie mieszającą się z fazą l, przy czym stosunek objętościowy fazy l i II wynosi od 90:10 do 10:90, korzystnie od 75:25 do 25:75, najkorzystniej od 65:35 do 35:65, a w skład poszczególnych faz wchodzą składniki wybrane z grupy, do której należą: anionowe, niejonowe, kationowe i amfoteryczne środki powierzchniowo czynne, i ich mieszaniny, w ilości od 0,01 do 30% wagowo, składniki hydrofobowe w ilości od 0 do 20%, środki do rozdzielania faz w ilości od 0 do 30% i wypełniacze aktywne w ilości od 0 do 20% wagowo masy środka czyszczącego.

W korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera anionowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy, do której należą: siarczany C8-18-alkilowe, eterosiarczany C8-18-alkilowe, benzenosulfoniany C8-18-alkilowe, oraz ich mieszaniny, w ilości od 0 do 30%, korzystnie od 0,1 do 20%, bardziej korzystnie od 1 do 14%, a najkorzystniej od 2 do 10% wagowo masy środka czyszczącego.

W innym korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera niejonowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy, do której należą: etery C8-18-alkiloalkoholi z poliglikolami, alkilopoliglikozydy, środki zawierające azot, oraz ich mieszaniny, w ilości od 0 do 30%, korzystnie od 0,1 do 20%, bardziej korzystnie od 0,5 do 14%, a najkorzystniej od 1 do 10% wagowo masy środka czyszczącego.

W dalszym korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera łącznie anionowy i niejonowy środek powierzchniowo czynny, korzystnie wybrane spośród benzenosulfonianów C8-18-alkilowych i eterów alkoholi C8-18-alkilowych z poliglikolami.

W kolejnym korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera amfoteryczny środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy betain, w ilości od 0 do 15%, korzystnie od 0,01 do 10%, a najkorzystniej od 0,1do 5% wagowo masy środka czyszczącego.

W następnym korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera przynajmniej jeden kationowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy czwartorzędowych związków amoniowych, w ilości od 0 do 10%, korzystnie od 0,01 do 5%, a najkorzystniej od 0,1 do 3% wagowo masy środka czyszczącego.

W jeszcze innym korzystnym rozwiązaniu stosuje się środek czyszczący, który zawiera składniki hydrofobowe wybrane z grupy, do której należą: etery dwualkilowe z jednakowymi lub różnymi resztami C4-14-alkilowymi, korzystnie eter dwuoktylowy; węglowodory o temperaturach wrzenia od 100°C do 300°C, korzystnie od 140°C do 280°C; olejki eteryczne, korzystnie limonen i olejek sosnowy; oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 0,1 do 14%, bardziej korzystnie od 0,5 do 10%, a najkorzystniej od 0,8 do 7% wagowo masy środka czyszczącego.

Stosuje się także środek czyszczący, który zawiera środki do rozdzielania faz wybrane z grupy, do której należą: chlorki oraz siarczany metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych, chlorek amonowy, siarczan amonowy, oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 1 do 20%, bardziej korzystnie od 3 do 15%, a najkorzystniej od 5 do 12% wagowo masy środka czyszczącego.

Składnikami korzystnie stosowanego środka czyszczącego są wypełniacze aktywne wybrane z grupy, do której należą: glukoniany, cytryniany, nitrylotrójoctany, węglany i wodorowęglany metali alkalicznych; wodorotlenki metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych; wodorotlenek amonowy; aminy, korzystnie etanoloamina i trójetanoloamina; oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 0,01 do 12%, bardziej korzystnie od 0,1 do 8%, a najkorzystniej od 0,3 do 5% wagowo masy środka czyszczącego.

Korzystnie stosowany środek czyszczący zawiera ewentualnie środki pomocnicze, jak polimery, substancje uwalniające brud, rozpuszczalniki, środki ułatwiające rozpuszczanie, środki hydrotropowe, środki wzmacniające czyszczenie, regulatory lepkości, regulatory pH, środki dezynfekujące, środki antystatyczne, środki konserwujące, wybielacze, enzymy, środki zapachowe, barwniki, środki aromatyzujące, środki zmętniające, środki do ochrony skóry, w łącznej ilości poniżej 12%, korzystnie od 0,01 do 7%, bardziej korzystnie od 0,1do 4% wagowo masy środka czyszczącego.

W najprostszym przypadku stosowany środek składa się z jednej dolnej ciągłej fazy, która zawiera całą ilość fazy l, i górnej ciągłej fazy, która zawiera całą ilość fazy II. Jedna albo więcej ciągłych faz środka mogą jednak zawierać w postaci zemulgowanej także części innych faz. Przy takiej kompozycji

PL 191 445 B1 środka na przykład faza l występuje częściowo jako ciągła faza l, która stanowi dolną fazę środka, a jej pozostała ilość jest zemulgowana jako nie ciągła faza l w górnej ciągłej fazie II. Analogicznie dotyczy to fazy II i dalszych faz ciągłych.

W niniejszym zgłoszeniu przez określenie „czasowy należy rozumieć, że 90%emulsji utworzonej przez wstrząsanie ulega odmieszaniu do stanu rozdzielonych faz w ciągu 2 minut do 10 godzin w temperaturze od około 20 do około 40°C, a odmieszanie ostatnich 2% emulsji następuje w ciągu dalszych 15 minut do 50 godzin.

Przy stosowaniu w stanie nie rozcieńczonym środki według wynalazku odznaczają się nadzwyczaj dobrą skutecznością w czyszczeniu uporczywego tłustego brudu. Poza tym wykazują one korzystnie niewielką pozostałość. Poszczególne fazy środka czyszczącego są trwałe w ciągu długiego okresu czasu, zwłaszcza nie tworzą się w nich osady, a przeprowadzenie w czasową emulsję odbywa się odwracalnie także po częstym wstrząsaniu. Ponadto rozdzielenie składników na oddzielne fazy może zwiększać chemiczną trwałość środka.

Ciągłe fazy l i II mogą być odgraniczone od siebie ostrą powierzchnią rozdziału.

Jedna albo obydwie z ciągłych faz l i II mogą zawierać części drugiej fazy jako ośrodka dyspergującego, korzystnie w ilości od 0,1do 25% objętościowo, a zwłaszcza od 0,2do 15% objętościowo w stosunku do objętości danej fazy ciągłej. Ciągła faza l względnie II jest wtedy zmniejszona o tę część objętości, która jest zdyspergowana w drugiej fazie. Szczególnie korzystne są przy tym środki, w których faza l jest zemulgowana w fazie II w ilościach od 0,1do 25% objętościowo, a zwłaszcza od 0,2do 15% objętościowo w stosunku do objętości fazy II.

Korzystny jest także przypadek, gdy obok ciągłych faz l i II, część obydwóch faz występuje jako emulsja jednej fazy w drugiej fazie, przy czym ta emulsja jest odgraniczona od nie zemulgowanych części faz l i II przez dwie ostre powierzchnie rozdziału, górną i dolną.

Stosowane środki zawierają jeden albo więcej składników hydrofobowych. Do odpowiednich składników hydrofobowych należy na przykład: eter dwualkilowy z jednakowymi albo różnymi resztami C4-14-alkilowymi, zwłaszcza eter dwuoktylowy; węglowodory o temperaturach wrzenia od 100 do 300°C, zwłaszcza od 140 do 280°C, na przykład węglowodory alifatyczne o temperaturze wrzenia od 145 do 200°C; izoparafiny o temperaturach wrzenia od 200 do 260°C; olejki eteryczne, zwłaszcza limonen i olej sosnowy ekstrahowany z korzeni i pniaków sosnowych; oraz ich mieszaniny, a zwłaszcza mieszaniny dwóch albo trzech z wymienionych składników hydrofobowych. Do korzystnych mieszanin składników hydrofobowych należą mieszaniny różnych eterów dwualkilowych, eterów dwualkilowych i węglowodorów, eterów dwualkilowych i olejków eterycznych, węglowodorów i olejków eterycznych, eterów dwualkilowych i węglowodorów, oraz olejków eterycznych i ich mieszanin.

Środki według wynalazku mogą zawierać środki do rozdzielania faz. Do odpowiednich środków o takim działaniu należą chlorki oraz siarczany metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych, a zwłaszcza chlorek i siarczan sodowy oraz potasowy, a także chlorek i siarczan amonowy, względnie ich mieszaniny. Jako silne elektrolity, wymienione sole sprzyjają rozdziałowi faz dzięki efektowi wysalania. Ten efekt powodują także elektrolity w postaci soli - wypełniacze aktywne.

W skład środków czyszczących stosowanych według wynalazku mogą wchodzić anionowe, niejonowe, amfoteryczne albo kationowe środki powierzchniowo czynne, względnie mieszaniny środków powierzchniowo czynnych z jednej, kilku albo wszystkich tych grup. Zawartość środków powierzchniowo czynnych wynosi od 0,01 do 30% wagowo, korzystnie od 0,1do 20% wagowo, bardziej korzystnie od 1 do 14% wagowo, a najkorzystniej od 3 do 10% wagowo w stosunku do masy kompozycji.

Do odpowiednich niejonowych środków powierzchniowo czynnych należą etery poliglikoli i C8-18-alkoholi, alkilopoliglikozydy i zawierające azot środki powierzchniowo czynne, względnie ich mieszaniny, zwłaszcza mieszaniny związków z dwóch pierwszych grup.

Korzystnymi znanymi niejonowymi środkami powierzchniowo czynnymi są etery poliglikolu etylenowego lub poliglikolu propylenowego z C8-18-alkiloalkoholami, które można przedstawić wzorem II:

R¹O-(CH2CH(CH3)O)p(CH2CH2O)e-H (II) ₁ w którym R¹ oznacza liniową albo rozgałęzioną, alifatyczną resztę alkilową i/lub alkenylową, zawierającą od 8 do 18 atomów węgla; p oznacza 0 albo liczby od 1 do 3, a e oznacza liczby od 1 do 20.

Etery C8-18-alkiloalkoholopoliglikolowe o wzorze II można otrzymać drogą przyłączenia tlenku propylenu (PO) i/lub tlenku etylenu (EO) do alkoholi alkilowych, korzystnie do alkoholi tłuszczowych. Do typowych przykładów należą etery poliglikolowe o wzorze II, w którym R¹ oznacza resztę alkilową

PL 191 445 B1 zawierającą od 8 do 18 atomów węgla, p oznacza 0 do 2, a e oznacza liczby od 2 do 7. Korzystnymi przedstawicielami są etery C10-14-alkoholi tłuszczowych + 1 PO + 6 EO (p = 1, e = 6) i eter C12-18-alkoholi tłuszczowych + 7 EO (p = 0, e = 7), oraz ich mieszaniny. Stosować można także etery C8-18-alkoholi tłuszczowych-poliglikoli, zamknięte grupami końcowymi, to jest związki, w których wolne grupy OH we wzorze II są zeteryfikowane. Etery alkohol C8-18-alkilowy-poliglikol, zamknięte grupami końcowymi, można otrzymać zwykłymi sposobami preparatyki organicznej. W tym celu etery alkohol C8-18-alkilowy-poliglikol poddaje się korzystnie reakcji z halogenkami alkilowymi, a zwłaszcza chlorkiem butylowym albo benzylowym, w obecności zasad. Typowe przykłady obejmują etery mieszane o wzorze II, w którym R¹ oznacza resztę technicznego alkoholu tłuszczowego, korzystnie resztę C12-14-alkilową pochodzenia kokosowego, p oznacza 0, e oznacza 5 do 10, a które są zamknięte grupą butylową.

Do korzystnie stosowanych niejonowych środków powierzchniowo czynnych należą także alkilopoliglikozydy (AGP) o wzorze III,

R²O[G]X (III) ₂ w którym R² oznacza liniową albo rozgałęzioną, nasyconą albo nienasyconą resztę alkoholową zawierającą od 8 do 22 atomów węgla, [G] oznacza glikozydowo sprzężoną resztę cukrową, a x oznacza liczbę od 1 do 10. APG są substancjami znanymi i można je otrzymać zwykłymi sposobami preparatyki organicznej. Wskaźnik x w ogólnym wzorze III podaje stopień oligomeryzacji (stopień DP), to jest rozkład jedno- i oligoglikozydów, i wynosi od 1 do 10. O ile x dla danego związku musi być zawsze liczbą całkowitą i może przyjmować przede wszystkim wartości od 1 do 6, to wartość x dla określonego alkiloglikozydu jest analitycznie ustaloną wielkością obliczeniową, która jest przeważnie liczbą ułamkową. Korzystnie stosuje się alkiloglikozydy o średnim stopniu oligomeryzacji x od 1,1 do 3,0. Z punktu widzenia zastosowania technicznego korzystne są takie alkiloglikozydy, w których stopień oligomeryzacji jest mniejszy niż 1,7, a zwłaszcza wynosi od 1,2 do 1,6. Jako cukry glikozydowe stosuje się korzystnie ksylozę, a zwłaszcza glukozę. Reszta alkilowa względnie alkenylowa R² (wzór III) może pochodzić od pierwszorzędowych alkoholi zawierających od 8 do 18, a zwłaszcza od 8 do 14 atomów węgla. Do typowych przykładów należy alkohol kapronowy, alkohol kaprylowy, alkohol kaprynowy i alkohol undecylowy, oraz ich mieszaniny techniczne, jakie występują na przykład przy uwodornianiu technicznych estrów metylowych kwasów tłuszczowych albo przy uwodornianiu aldehydów przez syntezę okso Roelena. Reszta alkilowa względnie alkenylowa R² pochodzi korzystnie od alkoholu laurylowego, alkoholu mirystylowego, alkoholu cetylowego, alkoholu palmoleilowego, alkoholu stearylowego, alkoholu izostearylowego albo alkoholu oleilowego. Należy wymienić także alkohol elaidynowy, alkohol petrozelinylowy, alkohol arachidylowy, alkohol gadoleilowy, alkohol behenylowy, alkohol erucylowy, oraz ich mieszaniny techniczne. Jako dalsze niejonowe środki powierzchniowo czynne można stosować środki powierzchniowo czynne zawierające azot, na przykład polihydroksyamidy kwasów tłuszczowych, jak glukamidy, etoksylany alkiloamin, wicynalne diole i/lub amidy kwasów karboksylowych, które mają grupy alkilowe zawierające od 10 do 22 atomów węgla, a zwłaszcza od 12 do 18 atomów węgla. Stopień etoksylowania tych związków wynosi przy tym z reguły od 1 do20, a zwłaszcza od 3 do 10. Korzystne są pochodne etanoloamidowe kwasów alkanokarboksylowych zawierających od 8 do 22 atomów węgla, a zwłaszcza od 12 do 16 atomów węgla. Do szczególnie przydatnych związków należą etanoloaminy kwasu laurynowego, kwasu mirystynowego i kwasu palmitynowego.

Do odpowiednich anionowych środków powierzchniowo czynnych należą korzystnie siarczany C8-18-alkilowe, eterosiarczany C8-18-alkilowe, to jest produkty sulfonowania eterów alkoholi o wzorze II, i/lub benzenosulfoniany C8-18-alkilowe, a także C8-18-alkanosulfoniany, C8-18-a-olefinosulfoniany, sulfonowane C8-18-kwasy tłuszczowe, a zwłaszcza benzenosulfonian dodecylu, eterosiarczany amidów C8-22-kwasów karboksylowych, estry jedno- i dwu- C1-12-alkilowe kwasu sulfobursztynowego, eterokarboksylany C8-18-alkilopoliglikolu, C8-18-N-acylo-taurydy, C8-18-N-sarkozyniany i izetioniany C8-18-alkilowe, oraz ich mieszaniny. Stosuje się je korzystnie w postaci soli z metalami alkalicznymi i metalami ziem alkalicznych, a zwłaszcza soli sodowych, potasowych i magnezowych, jak również soli amonowych i jedno-, dwu-, trój- względnie czteroalkiloamoniowych, oraz w przypadku sulfonianów także w postaci odpowiadającego im kwasu, na przykład kwasu dodecylobenzenosulfonowego.

Ponieważ środki stosowane według wynalazku mają właściwości tłumienia pienienia, do ich składu można wprowadzać także mydła, to jest sole nasyconych albo nienasyconych C6-22-kwasów

PL 191 445 B1 tłuszczowych z metalami alkalicznymi albo amonowymi. Mydła można stosować w ilości do 5% wagowo, a zwłaszcza od 0,1 do 2% wagowo masy kompozycji.

Odpowiednimi amfoterycznymi środkami powierzchniowo czynnymi są na przykład betainy o wzorze:

(R³)(R⁴)(R⁵)N⁺CH₂COO^- ₃ w którym R³ oznacza resztę alkilową, zawierającą od 8 do 25, a zwłaszcza od 10 do 21 atomów 45 węgla rozdzielonych heteroatomami albo grupami heteroatomów, a R⁴ oraz R⁵ oznaczają takie same albo różne reszty alkilowe zawierające od 1 do 3 atomów węgla, a zwłaszcza C10-18-alkilodwumetylokarboksylometylobetainę i C11-17-alkiloamidopropylodwumetylokarboksylometylobetainę.

Do odpowiednich kationowych środków powierzchniowo czynnych należą między innymi czwartorzędowe związki amoniowe o wzorze (R⁶)(R⁷)(R⁸)(R⁹)N⁺X^-, w którym R⁶ do R⁹ oznaczają cztery jednakowe albo różne, zwłaszcza dwie długo łańcuchowe i dwie krótko łańcuchowe reszty alkilowe, a X oznacza anion, zwłaszcza halogenkowy. Przykładowo są to: chlorek dwudecylodwumetyloamoniowy, chlorek alkilobenzylodwudecyloamoniowy, i ich mieszaniny.

Środki stosowane według wynalazku mogą zawierać obok siebie anionowe i niejonowe środki powierzchniowo czynne, korzystnie benzenosulfoniany C8-18-alkilowe, siarczany C8-18-alkilowe i/lub eterosiarczany C8-18-alkilowe, obok eterów alkohol C8-18-alkilowy-poliglikol i/lub alkilopoliglikozydów, a zwłaszcza benzenosulfoniany C8-18-alkilowe obok eterów alkohol-C8-18-alkilowy-poliglikol.

Środki według wynalazku mogą zawierać ponadto wypełniacze aktywne. Do odpowiednich wypełniaczy aktywnych należą glukoniany, cytryniany, nitrylotrójoctany, węglany i wodorowęglany metali alkalicznych, a zwłaszcza glukonian, cytrynian i nitrylotrójoctan sodowy, węglan oraz wodorowęglan sodowy i potasowy, a także wodorotlenki metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych, a zwłaszcza wodorotlenek sodowy i potasowy, amoniak i aminy, zwłaszcza jedno- i trójetanoloamina, względnie ich mieszaniny. Należą do nich także sole kwasu glutarowego, kwasu bursztynowego, kwasu adypinowego, kwasu winowego i kwasu benzenosześciokarboksylowego, oraz fosfoniany i fosforany. W przypadku zastosowania sześciometafosforanu sodowego, jego ilość jest ograniczona do 0 do 5% wagowo. Wypełniacze aktywne, które są solami, działają jednocześnie jako elektrolity służące do rozdziału faz.

Obok wymienionych składników środki czyszczące stosowane według wynalazku mogą zawierać dalsze typowe środki pomocnicze. Zaliczają się do nich polimery, substancje czynne do uwalniania brudu, rozpuszczalniki (na przykład etanol, izopropanol, etery glikolu), środki ułatwiające rozpuszczanie, środki hydrotropowe (na przykład sulfonian kumolu, siarczan oktylu, butyloglukozyd, butyloglikol), środki wzmacniające czyszczenie, regulatory lepkości (na przykład syntetyczne polimery, jak polisacharydy, poliakrylany, występujące naturalnie polimery i ich pochodne, jak guma ksantanowa, inne polisacharydy i/lub żelatyny), regulatory pH (na przykład kwas cytrynowy, alkanoloamina, NaOH), środki dezynfekcyjne, środki antystatyczne, środki konserwujące, układy wybielające, enzymy, środki zapachowe, barwniki i środki aromatyczne oraz środki zmętniające, a także środki do ochrony skóry, znane z europejskiego opisu patentowego nr EP-A-522 556. Ilość tego rodzaju dodatków w środku czyszczącym wynosi zwykle nie więcej niż 12% wagowo. Dolna granica stosowania zależy od rodzaju dodatku i może wynosić na przykład dla barwników do 0,001% wagowo i mniej.

Wartość pH środków stosowanych według wynalazku może zmieniać się w szerokich granicach, korzystnie jednak wynosi od 2.5 do 12, a bardziej korzystnie od 5 do 10,5. Przez wartość pH środków według wynalazku należy rozumieć wartość pH dla środka w postaci przejściowej emulsji.

Środki czyszczące stosowane według wynalazku można wytwarzać drogą mieszania bezpośrednio odpowiednich surowców, a następnie wymieszania i pozostawienia środka w celu rozdzielenia czasowej emulsji.

Przykłady

Środki czyszczące stosowane według wynalazku wytwarzano w sposób opisany poprzednio. Ich składy w % wagowo masy całego środka, oraz wartości pH są przedstawione w tabeli 1. Środki te mają dwie ciągłe fazy, przy czym faza górna jest lekko mleczna. Przy wstrząsaniu tworzą one przejściową emulsję o barwie kremowej.

Jako składniki stosowano:

a) kwas dodecylobenzenosulfonowy,

b) eter C10-14-alkohol tłuszczowy + 1 PO + 1 EO,

c) eter C12-18-alkohol tłuszczowy + 7 EO,

PL 191 445 B1

d) etanoloamina,

e) wodorotlenek sodowy,

f) chlorek sodowy,

g) glukonian sodowy,

h) węglowodór aromatyczny (zakres temperatur wrzenia: 145 do 200°C),

i) izoparafiny (zakres temperatur wrzenia: 200 do 260°C),

j) eter dwuoktylowy,

k) środek zapachowy

l) woda.

Poza tym środki E1 do E7 zawierały nieznaczne ilości barwnika.

Tabel a 1

% wagowy	E1	E2	E3	E4	E5	E6	E7
a)	4	4	4	5	4	4	4
b)	-	1	-	2	1	-	-
c)	2	2	2	-	2	2	2
d)	1	0,75	1	1	1	1	-
e)	-	-	-	-	-	-	0,5
f)	9	6,5	10	g	8	10	10
g)	-	-	-	-	2	-	-
h)	-	5	-	-	-	1	-
i)	-	-	5	-	-	-	-
j)	5	-	-	5	5	4	5
k)	1	1	1	1	1	1	1
l)	do 100	do 100	do 100	do 100	do 100	do 100	do 100
PH	9,3	8,6	9,3	9,3	9,5	9,3	9,5

Badanie skuteczności czyszczenia

Do badania zdolności czyszczących środków stosowanych według wynalazku służyła metoda opisana niżej według Seifen-Ole-Fette-Wachse (1986, 112, str. 371), która daje bardzo dobrze powtarzalne wyniki. Zgodnie z tą metodą, badany środek czyszczący podawano na sztucznie zabrudzoną białą powierzchnię z tworzywa sztucznego. Jako sztuczne zabrudzenie dla rozcieńczonego środka czyszczącego stosowano mieszaninę sadzy, oleju maszynowego, trójglicerydu nasyconych kwasów tłuszczowych i niskowrzącego alifatycznego węglowodoru. Badaną powierzchnię 26 x 28 cm powlekano równomiernie sztucznym brudem za pomocą listwy rozprowadzającej.

Gąbkę z tworzywa sztucznego nasycano 10 ml roztworu badanego środka czyszczącego i przesuwano mechanicznie po badanej powierzchni, powleczonej również badanym środkiem czyszczącym. Po 10 ruchach wycierających, oczyszczoną badaną powierzchnię wprowadzano pod bieżącą wodę i usuwano luźno osadzony brud. Działanie czyszczące, to jest stopień białości powierzchni z tworzyw sztucznych mierzono za pomocą urządzenia do pomiaru różnicy barw „Microcolor” (prod. Dr Lange). Jako wzorzec białości stosowano czystą, białą powierzchnię z tworzywa sztucznego.

PL 191 445 B1

Próbę prowadzono z rozcieńczonym środkiem czyszczącym według wynalazku E1 o stężeniu ml/dm³ i środkiem nie rozcieńczonym. Przeprowadzono próbę porównawczą z czołowym na rynku niemieckim, uniwersalnym środkiem czyszczącym, zawierającym więcej niż 10% wagowo środków ₃ powierzchniowo czynnych (V1), rozcieńczonym (o stężeniu również 6 ml/dm³), oraz ze środkiem nie rozcieńczonym.

Środek według wynalazku E1 przewyższa zdecydowanie pod względem skuteczności czyszczenia bogaty w środki powierzchniowo czynne środek czyszczący V1, zarówno w stanie rozcieńczonym, jak i nie rozcieńczonym.

Badanie właściwości związanych z pozostałością

Właściwości związane z pozostałością badano na czarnych kaflach. Ocena pozostałości dla środków według wynalazku znajduje się na poziomie uniwersalnych środków czyszczących, dostępnych w handlu w Niemczech. Ma to miejsce także wtedy, gdy środki według wynalazku zawierają składniki hydrofobowe.

Skład fazy l i II

Skład fazy l i II środka czyszczącego według wynalazku E1 jest podany w tabeli 2, w % wagowo masy danej fazy.

Tabela 2

E1	Faza l (% wagowy)	Faza II (% wagowy)
a)	0,00	6,2
c)	< 0,05	3,3
d)	1,06	1,0
f)	11,50	8,9
j)	< 0,05	7,9
k)	< 0,05	1,6
l)	85,00	70,7

Górna faza II zawiera prawie całą ilość środka powierzchniowo czynnego (a, c), składnika hydrofobowego (j) i środka zapachowego (k), natomiast dolna faza l zawiera prawie wyłącznie część środka pomocniczego do rozdziału faz (f) i wypełniacza aktywnego (d).

Claims (10)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Zastosowanie wodnego wielofazowego środka czyszczącego, zawierającego środki powierzchniowo czynne, dającego się czasowo przeprowadzić w stan emulsji poprzez wstrząsanie, mającego przynajmniej dwie fazy ciągłe, w tym przynajmniej jedną dolną fazę wodną l i jedną górną fazę wodną II, nie mieszającą się z fazą l, przy czym stosunek objętościowy fazy l i II wynosi od 90:10 do 10:90, korzystnie od 75:25 do 25:75, najkorzystniej od 65:35 do 35:65, a w skład poszczególnych faz wchodzą składniki wybrane z grupy, do której należą: anionowe, niejonowe, kationowe i amfoteryczne środki powierzchniowo czynne, i ich mieszaniny, w ilości od 0,01 do 30% wagowo, składniki hydrofobowe w ilości od0 do 20%, środki do rozdzielania faz w ilości od0 do 30% i wypełniacze aktywne w ilości od0 do 20% wagowo masy środka czyszczącego, do czyszczenia twardych powierzchni.
2. 2. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera anionowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy, do której należą siarczany C8-18-alkilowe, eterosiarczany C8-18-alkilowe, benzenosulfoniany C8-18-alkilowe, oraz ich mieszaniny, w ilości od 0 do 30%, korzystnie

   PL 191 445 B1 od 0,1 do 20%, bardziej korzystnie od 1 do 14%, a najkorzystniej od 2 do 10% wagowo masy środka czyszczącego.
3. 3. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera niejonowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy, do której należą: etery C8-18-alkiloalkoholi z poliglikolami, alkilopoliglikozydy, środki zawierające azot, oraz ich mieszaniny, w ilości od 0 do 30%, korzystnie od 0,1 do 20%, bardziej korzystnie od 0,5 do 14%, a najkorzystniej od 1 do 10% wagowo masy środka czyszczącego.
4. 4. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera łącznie anionowy i niejonowy środek powierzchniowo czynny, korzystnie wybrane spośród benzenosulfonianów C8-18-alkilowych i eterów alkoholi C8-18-alkilowych z poliglikolami.
5. 5. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera amfoteryczny środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy betain, w ilości od 0 do 15%, korzystnie od

   0,01 do 10%, a najkorzystniej od 0,1 do 5% wagowo masy środka czyszczącego.
6. 6. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera przynajmniej jeden kationowy środek powierzchniowo czynny wybrany z grupy czwartorzędowych związków amoniowych, w ilości od 0 do 10%, korzystnie od 0,01 do 5%, a najkorzystniej od 0,1 do 3% wagowo masy środka czyszczącego.
7. 7. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera składniki hydrofobowe wybrane z grupy, do której należą: etery dwualkilowe z jednakowymi lub różnymi resztami C4-14-alkilowymi, korzystnie eter dwuoktylowy; węglowodory o temperaturach wrzenia od 100°C do 300°C, korzystnie od 140°C do 280°C; olejki eteryczne, korzystnie limonen i olejek sosnowy; oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 0,1 do 14%, bardziej korzystnie od 0,5 do 10%, a najkorzystniej od 0,8 do 7% wagowo masy środka czyszczącego.
8. 8. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera środki do rozdzielania faz wybrane z grupy, do której należą: chlorki oraz siarczany metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych, chlorek amonowy, siarczan amonowy, oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 1 do 20%, bardziej korzystnie od 3 do 15%, a najkorzystniej od 5 do 12% wagowo masy środka czyszczącego.
9. 9. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera wypełniacze aktywne wybrane z grupy, do której należą: glukoniany, cytryniany, nitrylotrójoctany, węglany i wodorowęglany metali alkalicznych; wodorotlenki metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych; wodorotlenek amonowy; aminy, korzystnie etanoloamina i trójetanoloamina; oraz ich mieszaniny; w ilości korzystnie od 0,01 do 12%, bardziej korzystnie od 0,1 do 8%, a najkorzystniej od 0,3 do 5% wagowo masy środka czyszczącego.
10. 10. Zastosowanie według zastrz. 1, znamienne tym, że środek czyszczący zawiera ewentualnie środki pomocnicze, jak polimery, substancje uwalniające brud, rozpuszczalniki, środki ułatwiające rozpuszczanie, środki hydrotropowe, środki wzmacniające czyszczenie, regulatory lepkości, regulatory pH, środki dezynfekujące, środki antystatyczne, środki konserwujące, wybielacze, enzymy, środki zapachowe, barwniki, środki aromatyzujące, środki zmętniające, środki do ochrony skóry, w łącznej ilości poniżej 12%, korzystnie od 0,01 do 7%, bardziej korzystnie od 0,1 do 4% wagowo masy środka czyszczącego.