PL196298B1

PL196298B1 - Nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego

Info

Publication number: PL196298B1
Application number: PL338759A
Authority: PL
Inventors: Stanisław Witek; Małgorzata Oświęcimska; Aleksy Pasternak
Original assignee: Politechnika Wroclawska
Priority date: 2000-02-29
Filing date: 2000-02-29
Publication date: 2007-12-31
Also published as: PL338759A1

Abstract

Nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R = CnH2n+1 a X oznacza atom Br, lub R = CH2OCnH2n+1 a X oznacza atom Cl, zaś n oznacza 8, 10, 12, 14, 16 atomów węgla.

Description

RZECZPOSPOLITA

POLSKA

(12) OPIS PATENTOWY (19PL od 196298 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 338759 (51) Int.Cl.

C07C 53/122 (2006.01) C07C 53/134 (2006.01)

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 29.02.2000

Nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego (73) Uprawniony z patentu:

Politechnika Wrocławska,Wrocław,PL (43) Zgłoszenie ogłoszono:

10.09.2001 BUP 19/01 (72) Twórca(y) wynalazku:

Stanisław Witek,Wrocław,PL Małgorzata Oświęcimska,Wrocław,PL Aleksy Pasternak,Wrocław,PL (45) O udzieleniu patentu ogłoszono:

31.12.2007 WUP 12/07 (74) Pełnomocnik:

Dorota Guzikowska, Politechnika Wrocławska, Biuro ds. Wynalazczości i Ochrony Patentowej (57) Nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R = CnH2n+i a X oznacza atom Br, lub R = CH2OCnH2n+i a X oznacza atom Cl, zaś n oznacza 8, 10, 12, 14, 16 atomów węgla.

PL 196 298 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku są nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego, które wykazują działanie zapobiegające utlenianiu błon biologicznych i są przeznaczone do stosowania.

Związki te zawierające długą hydrofobową część w postaci łańcucha alkilowego i fragment antyutleniacza w postaci fenolu z zawadą przestrzenną w formie podstawnika 2,6-di-t-butylo-4-hydroksyfenylowego o własnościach zmiatacza wolnych rodników.

Znane są zmiatacze wolnych rodników z grupy fenoli z zawadą przestrzenną, na przykład 2,6-di-t-bytylo-p-krezol (BHT), czy tokoferole, o różnym zastosowaniu jako antyutleniacze. Znane są również związki posiadające w swojej strukturze podstawnik alkilowy przy azocie, charakteryzujące się silnym działaniem grzybobójczym, bakteriobójczym i glonobójczym, hamującym pędy boczne tytoniu, oddziałujące na błony biologiczne oraz znane jako związki powierzchniowo czynne.

Wynalazek dotyczy nowych soli dietyloamoniowych pochodnych aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)-fenylopropionowego o wzorze przedstawionym na rysunku, na którym R = C_nH2n+1 a X oznacza atom Br, lub R = CH2<OCnH2n+1 a X oznacza atom Cl, zaś n oznacza 8, 10, 12, 14, 16 atomów węgla.

Korzystne związki o wzorze przedstawionym na rysunku obejmują bromki N-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)-fenyloetylokarboetoksy-N-alkilo-N,N-dietyloamoniowe, oraz chlorki N-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenyloetylokarboetoksy-N-alkoksymetylo-N,N-dietyloamoniowe.

Nowe związki według wynalazku wytwarza się przez działanie bromku alkilowego lub eteru chlorometyloalkilowego na ester 2-(N,N-dietylo)etylowy kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego, który otrzymuje się w reakcji transestryfikacji estru metylowego kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego N,N-dietylo-aminoetanoIem. Ester metylowy kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowy otrzymuje się w reakcji alkilowania 2,6-di-t-butylofenolu akrylanem metylu w obecności LiH.

Związki stanowiące przedmiot wynalazku zostały przebadane na działanie zapobiegające utlenianiu błon biologicznych. Badania prowadzono na pozbawionych hemoglobiny erytrocytach świńskich.

Przedmiot wynalazku wytwarza się według opisanych poniżej przykładów.

P r zykła d I

Synteza estru metylowego kwasu b-(3,5-di-t-bytylo-4-hydroksy)fenylopropionowego (I)

103 g (0,5 mola) 2,6-di-t-butylofenolu rozpuszcza się w 50 ml dimetyloformamidu (DMF) dodaje się 0,4 g (0,05 mola) LiH. Po około 15 minutach wkrapla się przy mieszaniu 43 g (0,5 mola) akrylami metylu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewa się pod chłodnicą zwrotną przez 7 godzin w temperaturze 130°C. Po ochłodzeniu do temperatury pokojowej zawartość kolby wlewa się do zlewki zawierającej 250 ml wody i zakwasza stężonym HCl. Wydzielony osad odsącza się i odmywa zimnym heksanem (3 x 20 ml) a następnie suszy na powietrzu. Otrzymano 118,6 g produktu co stanowi 81% wydajności teoretycznej. Jasno kremowy proszek o temperaturze topnienia 79 - 81°C.

Widmo ¹H NMR: (300MHz, CDCl₃, d ^ppm^); 1,427(18H, s^, t^-B^u); 2^,576^-2^,629 ⁽2H t, ^-CH²COO^-); 2,844-2,897(2H, t, Ar-CH2); 3,698 (3H, s, -CH3); 5,069 (1H, s, OH); 6,989(2H, s, Ar).

P r z y k ł a d II

Synteza estru 2-(N,N-dietylo)etylowego (II)

Do 29,2 g I (0,1 mola) dodaje się 20,0 g (0,2 mola) N,N-dietyloaminoetanolu i katalityczną ilość NaOH. Mieszaninę ogrzewa się na wyparce rotacyjnej w temperaturze 60°C przez 2 godz., następnie w temperaturze 80°C przez 1,5 godz., oraz w temperaturze 90°C przez 1 godz., odpędzając jednocześnie powstający w trakcie reakcji metanol. Roztwór schładza się do temperatury pokojowej i dodaje 200 ml wody. Otrzymany roztwór ekstrahuje się eterem dietylowym (3 x 50 ml). Roztwór eterowy suszy się bezwodnym MgSO₄. Po odsączeniu przez roztwór eterowy przepuszcza się gazowy chlorowodór. Otrzymany chlorowodorek odsącza się i przemywa niewielką ilością bezwodnego eteru. Po wysuszeniu otrzymano 16,1 g chlorowodorku. Biały proszek o temperaturze topnienia 131 - 133°C. Otrzymany chlorowodorek rozpuszcza się w wodzie i rozłożono go nasyconym roztworem NaHCO₃. Wolny ester w postaci oleju ekstrahuje się eterem dietylowym (3 x 20 ml). Roztwór eterowy suszy się bezwodnym MgSO₄. Po odsączeniu MgSO₄ odpędza się eter dietylowy na wyparce rotacyjej. Otrzymano 17,3 g produktu w postaci gęstego jasnego oleju co stanowi 46% wydajności teoretycznej.

Pl 196 298 B1

Widmo ¹H NMR aminoestru (II): (300 MHz, CDCI3, δ ppm); 1,3923 ( 24H, m, t-Bu i (CHsh); 2,6346-2,6865 (2H, m, -CH2COO); 2,8423-2,8941 (2H, m, -CH2N); 31171-3,1225 (4H, m, -N(CH)2; 3,2456-3,2615 (2H, m, Ar-CH2-); 4,6068 (2H, t, COOCH2-); 5,0991 (1H, s, OH); 6,9763 (2H, s, Ar).

P r z y k ł a d III

Synteza bromku N-(3,5-di-t-butyIo-4-hydroksy)fenyIoetyIokarboetoksy-N-dodecyIoksymetyIo-N,N-dietyIoamoniowego.

1,0 g (0,00265 moIa) estru 2-(N,N-dietyIo)etyIowego rozpuszcza się w 5 mI acetonu i dodaje do niego 0,57 g (0,00265 moIa) bromku dodecyIowego. Mieszaninę ogrzewa się w temperaturze wrzenia przez 4 godz., i pozostawia na noc w temperaturze pokojowej. WydzieIony osad odsącza się i odmywa eterem etyIowym. Otrzymano 0,64 g produktu co stanowi 41,3% wydajności teoretycznej. Biały proszek o temperaturze topnienia 141 - 143°C.

Widmo ¹H NMR^{: (}300 MHz, CDCI3, d ^ppm^); 0^,881 (3H, t, CH3^-aIkiI^); 1^,239 ⁽20H s^, (CH^o) 1,427 (24H, s, t-Bu i (CH₃h); 2,660-2,687(2H, m, -CH2COO); 2,842-2,869 (2H, m, -CH2N); 2,840-2,868 (4H, m, N(CH2)2); 3,141(2H, m, NCH2-aIkiI); 3,383-3,428 (2H, m, Ar-CH2-); 4,608 (2H, t, COOCH2-); 5,098 (1H, s, OH); 6,978 (2H, s, Ar).

P r z y k ł a d IV

Synteza chIorku N-(3,5-di-t-butyIo-4-hydroksy)fenyIoetyIokarboetoksy-N-dodecyIoksymetyIo-N,N-dietyIoamoniowego.

1,2 g (0,0032 moIa) aminoestru II rozpuszcza się w 10 mI bezwodnego eteru dietyIowego i dodaje się 0,0032 moIa roztworu benzenowego eteru dodecyIochIorometyIowego. Mieszaninę pozostawia się na noc w temperaturze pokojowej. WydzieIony osad odsącza się i odmywa eterem dietyIowym. Otrzymano 0,68 g produktu co stanowi 44,8% wydajności teoretycznej. Biały proszek o temperaturze topnienia 138 - 140°C.

Widmo ¹H NMR^{: (}300 MHz, CDCI3, d ^ppm^); 0^,881 (3H, t, CH3^-aIkiI^); 1^,239 ⁽20H s^{, (}CH²⁾10^); l, 427 (24H, s, t-Bu i (CH₃h); 1,555-1,578 (2H, m, N-CH2-aIkiI); 2,634-2,685 (2H, m, CH2COO); 2,8402,891 (2H, m, -CH2N); 3,195-3,152(4H, m, NCCHh); 3,250-3,267 (2H, m, Ar-CH2-); 3,498-3,542 (2H, m, -OCH2-aIkiI); 4,601 (2H, t, COOCH2-); 5,067 (1H, s, OH); 6,977 (2H, s, Ar).

T a b eIa

Własności związków objętych wzorem ogóInym przedstawionym na rysunku

Lp	R	n	X	Temperatura topnienia
1	CnH2n+1	8	Br	140 - 142
2	CnH2n+1	10	Br	137 - 139
3	CnH2n+1	12	Br	141 - 143
4	CnH2n+1	14	Br	143 - 144
5	CnH2n+1	16	Br	145 - 146
6	CH2OCnH2n+1	8	CI	136 - 138
7	CH2OCnH2n+1	10	CI	134 - 136
8	CH2OCnH2n+1	12	CI	138 - 140
9	CH2OCnH2n+1	14	CI	140 - 142
10	CH2OCnH2n+1	16	CI	141 - 143

PL 196 298 B1

Claims

Zastrzeżenie patentowe

Nowe sole dietyloamoniowe pochodne aminoestru kwasu b-(3,5-di-t-butylo-4-hydroksy)fenylopropionowego o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R=C_nH2n+1 a X oznacza atom Br, lub R = CH2<OCnH2n+1 a X oznacza atom Cl, zaś n oznacza 8, 10, 12, 14, 16 atomów węgla.

Rysunek