PL197979B1

PL197979B1 - Sposób kontroli sejsmicznej strefy podziemnej i system kontroli sejsmicznej strefy podziemnej

Info

Publication number: PL197979B1
Application number: PL350336A
Authority: PL
Inventors: Julien Meunier
Original assignee: Gaz De France Service Nat; Geophysique Cie Gle
Priority date: 2000-02-14
Filing date: 2001-02-09
Publication date: 2008-05-30
Also published as: CZ302965B6; DK1173781T3; DZ3147A1; DE60135607D1; TNSN01027A1; SK286707B6; FR2805051B1; NO334278B1; BR0104488B1; EA003029B1; CN1186646C; CZ20013702A3; NO20014972D0; JP4744055B2; US6714867B2; ES2312412T3; MXPA01010291A; EA200101083A1; HUP0202591A2; CA2366550A1

Abstract

1. Sposób kontroli sejsmicznej strefy podziem- nej (1) polegaj acy na emisji fal sejsmicznych do strefy, odbiorze sygna lów odbitych przez stref e w odpowiedzi na emisje fal sejsmicznych, rejestracji sygna lów wychwyconych przez co najmniej jeden czujnik sejsmiczny (4) i utworzeniu sejsmogramów przez przetworzenie zarejestrowanych sygna lów, znamienny tym, ze: - emisja realizowana jest przez po laczenie ze stref a co najmniej dwóch wibratorów (5) nadaj acych jednocze snie i pilotowanych przez prostopad le wzgl e- dem siebie sygna ly utworzone z sinusoid o cz estotli- wo sciach ró zni acych si e od siebie zarówno wzajem- nymi sk ladowymi podstawowymi jak i sk ladowymi harmonicznymi, tak by utworzy c z lo zony sygna l wibracyjny i ze przetwarzanie polega na rozró znieniu wk ladów poszczególnych wibratorów do z lo zonego sygna lu wibracyjnego i odtworzeniu sejsmogramów odpowiadaj acych sejsmogramom, które otrzyma loby si e przez uruchomienie oddzielnie ka zdego wibratora. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Niniejszy wynalazek dotyczy sposobu kontroli sejsmicznej strefy podziemnej takiej, jak złoże lub zbiornik, w którym jednocześnie używa się kilku wibratorów sejsmicznych.

Ponadto wynalazek dotyczy systemu kontroli sejsmicznej strefy podziemnej.

Znany jest sposób długotrwałego nadzoru nad wahaniami stanu zbiornika w trakcie eksploatacji złoża węglowodorów lub zbiornika przeznaczonego do przechowywania gazu, za pomocą systemu sejsmicznego zawierającego impulsyjne źródło sejsmiczne lub wibrator sejsmiczny nadający fale sprężyste do gruntu i urządzenie odbiorcze zawierające czujniki sejsmiczne umieszczone na powierzchni lub w studniach, które połączone są z nadzorowanymi formacjami. W określonych odstępach czasu, wykonuje się badania sejsmiczne polegające na emisji fal, odbiorze fal odbitych przez nierówności podziemia i rejestrację sejsmogramów tak by można było przez porównanie określić zmiany, jakie zaszły w zbiorniku w wyniku jego eksploatacji.

Rozmaite systemy długotrwałego nadzoru sejsmicznego zostały opisane przykładowo w patentach EP 591 037 (US 5 461 594), FR 2 593 292 (US 4 775 009), FR 2 728 973 (US 5 724 311) lub FR 2 775 349.

Dzięki patentom FR 2 728 973 i FR 2 775 349 znane są zwłaszcza systemy kontroli sejsmicznej strefy podziemnej w trakcie eksploatacji czy to złoża węglowodorów czy zbiornika przeznaczonego do przechowywania na przykład gazu. Jak ukazano schematycznie na fig. 1 do 3 systemy te zawierają na przykład sieć anten sejsmicznych 2 złożonych każda z zespołu czujników sejsmicznych 4 umieszczonych w regularnych odstępach wzdłuż studni wywierconej w ziemi. Sieć ta może być regularna jak pokazano na fig. 2 lub nieregularna. Czujnikami mogą być geofony jednokierunkowe skierowane pionowo lub wieloosiowe (trifony) i/lub hydrofony. W pobliżu każdej anteny 2 umieszczone jest źródło sejsmiczne 5. Jako źródeł używa się korzystnie wibratorów typu piezoelektrycznego, takich jak opisane w zgłoszeniu patentowym FR 99/04 001 na rzecz wspólną zgłaszających, które są zainstalowane na stałe w bezpośrednim sąsiedztwie każdej z anten 2.

Fale sejsmiczne wywołane z każdego źródła sejsmicznego 5 rozchodzą się w dół (fale opadające 9). Te fale opadające są rejestrowane najpierw przez odbiorniki 4 każdej studni 3.

Fale odbite przez nieciągłości strefy (interfejsy sejsmiczne) rozchodzą się ku górze. Fale wznoszące 10 są także rejestrowane przez poszczególne odbiorniki 4. W ten sposób na sejsmogramach fale wznoszące i opadające są przeciwstawne. Odczytuje się je zazwyczaj taką samą metodą jak odczyty PSY (Pionowe Profile Sejsmiczne) dobrze znane fachowcom.

Różne źródła systemu sejsmicznego mogą być uruchamiane sukcesywnie, przez odmierzenie między wywołaniami odstępów czasu wystarczających do odbioru fal odbitych od badanej strefy. Można także użyć kilku źródeł sejsmicznych emitujących takie same sygnały, które mogą być wywoływane jednocześnie dla zwiększenia emitowanej mocy.

Dzięki patentowi FR 2 589 587 (US 4 780 856) znany jest również sposób morskich poszukiwań sejsmicznych polegający na emisji fal sejsmicznych przez wibrator lub jednocześnie przez kilka wibratorów pilotowanych przez sygnały wibracyjne zakodowane zgodnie z kodem pseudo-przypadkowym.

Sposób według wynalazku pozwala na przeprowadzenie kontroli sejsmicznej strefy (formacji) podziemnej. Polega on na:

- emisji fal sejsmicznych do formacji przez połączenie z formacją co najmniej dwóch wibratorów emitujących jednocześnie i pilotowanych sygnałami ortogonalnymi w stosunku do siebie, tak by utworzyć złożony sygnał wibracyjny 1.

- odbiorze sygnałów odbitych przez formację w odpowiedzi na emisję fal sejsmicznych,

- rejestracji sygnałów otrzymanych przez co najmniej jeden czujnik sejsmiczny, i

- utworzenie sejsmogramów przez przetworzenie zarejestrowanych sygnałów, zawierających rozróżnienie wkładu poszczególnych wibratorów składających się na złożony sygnał wibracyjny.

- odbiorze sygnałów odbitych przez strefę (formację) w odpowiedzi na emisję fal sejsmicznych,

- utworzenie sejsmogramów przez przetworzenie zarejestrowanych sygnałów, zawierających rozróżnienie wkładu poszczególnych wibratorów składających się na złożony sygnał wibracyjny i odtworzenie sejsmogramów odpowiadających sejsmogramom, które otrzymałoby się przez uruchomienie każdego wibratora osobno.

Jako sygnałów ortogonalnych używa się na przykład sygnałów sinusoidalnych o częstotliwościach różniących się od siebie zarówno pod względem ich składowych podstawowych jak ich skłaPL 197 979 B1 dowych harmonicznych, lub sygnałów utworzonych na bazie falek, wielomianów Legendra lub serii przypadkowych, itp.

W przypadku, gdy emitowane sygnały ortogonalne są sinusoidami, rozróżnienie wkładów poszczególnych wibratorów dokonuje się przez określenie amplitudy i fazy złożonego sygnału wibracyjnego o częstotliwościach podstawowych sygnałów pilotażu zastosowanego do wibratorów.

Rozróżnianie wkładów poszczególnych wibratorów obejmuje na przykład rozkład zarejestrowanych sygnałów przez parametr rozkładu (lub apodyzacji) w dzwon i określenie amplitudy i fazy sygnału złożonego.

Aby dokonać rozróżnienia wkładów poszczególnych wibratorów wykonuje się na przykład selekcję za pomocą transformacji Fouriera, linii widma zespolonego odpowiadających odpowiednio poszczególnych sygnałom unormowanym.

Odtworzenia sejsmogramów odpowiadających poszczególnym wibratorom dokonuje się na przykład przez zastosowanie, po ich odseparowaniu, odwrotnej transformacji Fouriera do linii widma odpowiadających odpowiednio poszczególnym sygnałom unormowanym.

Zgodnie z jednym wariantem sposobu według wynalazku, częstotliwości sygnałów pilotażu ortogonalnego, zastosowane odpowiednio do poszczególnych wibratorów, przesuwa się o skok częstotliwości, w określonych odstępach czasu, tak by wybrać pewne pasmo częstotliwości emisji.

System nadzoru sejsmicznego strefy (formacji) podziemnej zgodnie z wynalazkiem posiada środki do emisji wibracji sejsmicznych do formacji, złożone z co najmniej dwóch wibratorów i środki do generowania sygnałów ortogonalnych w stosunku do siebie i zastosowania ich odpowiednio do wibratorów tak, by do formacji został wygenerowany sygnał złożony, środki do odbioru sygnałów odbitych od formacji w odpowiedzi na fale sejsmiczne, środki do rejestracji sygnałów otrzymanych przez środki do odbioru sygnałów i środki do przetwarzania zarejestrowanych sygnałów w celu utworzenia sejsmogramów, zawierające co najmniej jeden kalkulator przystosowany do wyróżniania wkładów poszczególnych wibratorów w sygnał wibracyjny złożony i odtworzenia sejsmogramów odpowiadających sejsmogramom, które otrzymałoby się uruchamiając każdy wibrator oddzielnie.

Zgodnie z pierwszym wariantem sposobu według wynalazku, system obejmuje co najmniej dwie oddalone od siebie jednostki lokalne połączone z formacją, przy czym każda jednostka zawiera co najmniej jeden czujnik sejsmiczny, wibrator sejsmiczny, lokalny przyrząd do odbioru i przetwarzania otrzymanych sygnałów i centralną jednostkę do sterowania i synchronizacji połączoną z poszczególnymi jednostkami, złożoną z generatora przystosowanego do przekazywania wibratorom ortogonalnych sygnałów wibracyjnych pilotażowych.

Zgodnie z innym wariantem sposobu według wynalazku, system obejmuje co najmniej dwie oddalone od siebie jednostki lokalne połączone z formacją, przy czym każda jednostka zawiera co najmniej jeden czujnik sejsmiczny, wibrator sejsmiczny, centralną jednostkę do sterowania i synchronizacji połączoną z poszczególnymi jednostkami za pomocą połączeń materialnych (na przykład kabli) lub niematerialnych (przez radio) złożoną z generatora sygnałów przystosowaną do tworzenia różnych ortogonalnych sygnałów pilotażowych i środki do odbioru sygnałów odebranych przez poszczególne anteny i do odtwarzania sejsmogramów odpowiadających wkładom poszczególnych wibratorów.

Środki do odbioru zawierają na przykład co najmniej jedną antenę złożoną z kilku czujników umieszczonych wzdłuż studni wykonanej w formacji, zaś antena ta połączona jest z przyrządami rejestrującymi.

Przedmiot wynalazku przedstawiono na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia schematycznie system nadzoru strefy (formacji) podziemnej zawierający kilka zespołów do emisji i odbioru sygnałów; fig. 2 przedstawia przykład rozmieszczenia na powierzchni zespołów nadzorujących; fig. 3 przedstawia schematycznie zespół do emisji i odbioru sygnałów zawierający czujniki sejsmiczne rozmieszczone tak by utworzyć anteny; fig. 4 przedstawia odmianę systemu nadzorującego z fig. 1, gdzie środki do odbioru sygnałów sejsmicznych są skupione w jednym stanowisku centralnym; fig. 5 przedstawia różne kroki algorytmu realizacji sposobu, a fig. 6 przedstawia schematycznie przebieg fal między dwoma punktami emisyjnymi X_1f X2 i punktem wspólnego odbioru.

Sposób pozwala wiec na wykonywanie operacji nadzoru sejsmicznego strefy podziemnej przez użycie zespołu czujników sejsmicznych i wielu wibratorów uruchamianych jednocześnie sygnałami o różnych częstotliwościach dobranych tak, by można było wyróżnić wkład każdego źródła na sejsmogramach wykonanych za pomocą otrzymanych i zarejestrowanych sygnałów.

Ogólnie rzecz biorąc sposób wykonania polega na pilotażu poszczególnych źródeł przez sygnały ortogonalne wyrażające funkcje zwane ortogonalnymi, dobrze znane fachowcom i przez użycie znanych technik obliczeń cyfrowych takich jak odwrotna transformacja Fouriera, do odseparowania

PL 197 979 B1 t_s (sekundy) te (sekundy) ti (sekundy) f_b (Hertz) f_f (Hertz) fi + 1/te (Hertz) fd wkładów do sejsmogramów otrzymanych z poszczególnych wibratorów, tak jak można wytłumaczyć poniżej używając następujących oznaczeń

- splot *

- współzależność

- czas emisji

- czas odsłuchu

- krok próbkowania

- częstotliwość początkowa

- częstotliwość końcowa

- częstotliwość podstawowa

- szerokość linii widma

A - Funkcje ortogonalne

Rozważmy dwa sygnały jednostkowe P1 i P2 sinusoidalne o częstotliwościach odpowiednio f i f2, emitowane przez źródła S1 i S2 usytuowane w punktach X1 i X2 (fig. 6) w czasie trwania ts, który jest długi w stosunku do 1/f i 1f

Pt = sin2nf|t

P2 = sin2nf₂t

Zarejestrowany sejsmogram sygnałów otrzymanych w punkcie R odbierającym ze źródła S1, które emituje samo jest:

Ti = A-i sin(2nf)t - Φ-), gdzie Φ- oznacza opóźnienie fazy.

1. Tak samo, sejsmogram zaobserwowany w tym s^rm^m punkcie R ze źródła S₂, które emituje samo jest:

T2 = A₂sin(2nf₂t - Φ₂) gdzie Φ2 oznacza również opóźnienie fazy.

Jeżeli S1 i S2 emitują jednocześnie liniowość transmisji fal sejsmicznych powoduje, że sejsmogram fal otrzymanych w punkcie R jest sumą T1 i T2.

Jeżeli ponadto f Ψ f2

P2 * P1 = 0 (A)

T * P1 = T1 * P1 (B)

T * P2 = T2 * P2 (C)

Równanie (A) wyraża ortogonalność sygnałów P1 i P2; równania (B) i (C) tłumaczą możliwość separacji sygnału złożonego T na dwie składowe. Właściwość ta dotyczy teoretycznie jakiejkolwiek liczby źródeł emitujących sinusoidy o różnych częstotliwościach lub dokładniej, sygnałów do siebie ortogonalnych, lecz w praktyce liczba źródeł musi być ograniczona z powodu następujących zjawisk:

a) zniekształcenie, które przy zastosowaniu źródeł mechanicznych nie może być zlekceważone. W tym samym czasie co częstotliwość f₁, źródło S1 emituje częstotliwości 2f₁, 3f| ... nf₁. W konsekwencji, jeżeli fi i fj są częstotliwościami pochodzącymi odpowiednio ze źródeł Si i Sj, korzystne jest, by nie tylko f # fj ale i fi # 2fj, fi # 3fj, ... f # nf;

b) nieuniknione obcięcie czasu trwania emisji (ts), które w przypadku częstotliwości objawia się konwolucją linii (impulsu) przez transformację Fouriera obcięcia. Jeżeli obcięcie jest gwałtowne (mnożenie przez współczynnik o długości ts), jest to sinus zespolony o dużym module. Jeżeli przeciwnie jest on progresywny (mnożenie przez np. krzywą w kształcie dzwonu, krzywą Gaussa lub funkcję Hanniga) jest to funkcja w kształcie dzwonu o szerokości odwrotnie proporcjonalnej do długości obcięcia; i

c) niedoskonałość źródeł, która zmniejsza stabilność i precyzję wysyłanych częstotliwości. W praktyce można przyjąć, że ta niedoskonałość wpływa po prostu na zwiększenie szerokości linii.

Najprostszymi funkcjami ortogonalnymi są sinusoidy o różnych częstotliwościach. Można też użyć innych funkcji ortogonalnych: funkcji opartych na wielomianach Legendra, falach elementarnych serii przypadkowych, itp.

B. - Odwracalność transformacji Fouriera.

Jeżeli zamiast emisji sinusoidy Ti o częstotliwości fi, module Ai i fazie Fi, zostanie wyemitowany sygnał złożony Tt składający się z sumy N sinusoid {ΤΑ.Φ} gdy 1< i < N, wszystkie częstotliwości zawarte w paśmie spektralnym zawarte miedzy częstotliwościami granicznymi f_b i ff, sejsmogram Tt obserwowany w punkcie R będzie miał za zmienną do częstotliwości fi, liczbę o module Ai i fazie Fi równych amplitudzie i fazie sinusoidy Ti. Można w ten sposób, emitując sukcesywnie wszystkie sinusoidy od fb do ff, odtworzyć przez odwrotną transformację Furiera sejsmogram Tt.

W przypadku, gdy na przykład wszystkie amplitudy A, równe są 1 a wszystkie fazy Φ, = 0, otrzymany sygnał Pt jest bliski sygnałowi wynikającemu z auto-korelacji jednego sygnału o częstotliwości

PL 197 979 B1 poślizgowej (sweep) wahającej się w przedziale [f_b - ff], często używanej w wibrosejsmice. Według teorii dyskretnej transformacji Fouriera, dobrze znanej fachowcom, jeśli chce się odsłuchiwać źródło Si w czasie t_e, przyrost częstotliwości między sinusoidami jest A/= 1t_e, zaś liczba potrzebnych sinusoid równa jest Nf = (ff - fb)t_e. Można więc pobudzić jednocześnie N wibratorów zainstalowanych w terenie za pomocą sygnałów wibracyjnych o częstotliwościach takich jakimi nieustannie każde źródło jest pobudzane sukcesywnie przez każdą z powyższych Nf sinusoid, pod warunkiem, że częstotliwości odpowiadające sinusoidom emitowanym w tym samym czasie przez poszczególne wibratory są od siebie różne. Separację sygnałów wychwyconych przez czujniki na terenie w odpowiedzi na jednoczesną emisję poszczególnych sygnałów uzyskuje się przez dobór linii widma do odpowiedniej częstotliwości.

Figura 5 przedstawia schematycznie różne etapy sposobu.

Na poszczególne źródła sejsmiczne 5 zainstalowane na terenie działa się pilotującymi sygnałami sinusoidalnymi 11 o częstotliwościach odpowiednio af₀ bf₀ cf₀ df₀ itd., zaś współczynniki a, b, c, d itd, wybiera się w celu zróżnicowania częstotliwości i odpowiadających im składowych harmonicznych. Częstotliwości te są wielokrotnościami całkowitymi częstotliwości podstawowej f₀.

Sejsmogramem 12, który otrzymuje się przez rejestrację fal wychwyconych przez czujniki poszczególnych anten 4, jest kombinacja liniowa sejsmogramów, które otrzymałoby się przez sekwencyjne pobudzenie źródeł 5.

W celu utworzenia sygnałów apodyzowanych lub unormowanych 14 zarejestrowane sygnały rozkłada się przez pomnożenie przez parametr rozkładu w dzwon zwany apodyzacją (tapering) 13. Następnie oblicza się część rzeczywistą i część urojoną 16 transformacji Fouriera sygnałów apodyzowanych. Każda część składa się z oddzielonych od siebie impulsów. Dla każdego źródła 5 zachowuje się więc tylko liczbę rzeczywistą 17 i liczbę urojoną 18 tworzące wartość złożoną transformacji Fouriera dla częstotliwości emitowanej przez źródło. Zbiory poszczególnych liczb 17 i 18 podczas emisji zaprogramowanych częstotliwości, tworzą część rzeczywistą 19 i cześć urojoną 20 sejsmogramu 21 połączonego ze źródłem. Taki sejsmogram otrzymuje się przez odwrotną transformację Fouriera.

Zgodnie z pierwszym przykładem realizacji sposobu, system składa się z wielu jednostek lokalnych LU złożonych każda z anteny 2 połączonej kablem (nie przedstawionym na rysunku) i z lokalnego przyrządu do odbierania i przetwarzania 6 (fig. 1, 2) a poszczególne wibratory połączone są na przykład kablami C z centralną jednostką 8 do sterowania i synchronizacji zawierającą generator sygnałów (nie przedstawiony na rysunku) przystosowany do generowania do poszczególnych wibratorów 5 ortogonalnych sygnałów pilotażowych takich jak opisano powyżej.

Zgodnie z innym przykładem realizacji (fig. 4) poszczególne anteny odbiorcze 2 połączone są na przykład kablami C z centralna jednostką sterowania i synchronizacji 8, która spełnia funkcję generowania sygnałów złożonych do poszczególnych źródeł 5 oraz odbierania i rejestrowania sygnałów wychwyconych przez czujniki 4 i przetwarzania otrzymanych sygnałów.

Kable C mogą być oczywiście zastąpione wszelkimi połączeniami materialnymi lub niematerialnymi (połączenie bezprzewodowe, światłowody itp.).

Przyrządy lokalne do odbierania i przetwarzania 6 i/lub centralna jednostka sterowania i synchronizacji 8 zawierają komputery takie jak PC zaprogramowane do wykonywania przetworzeń mających na celu rozdzielenie i odtworzenie sejsmogramów odpowiadających wkładom własnym wibratorów 5, takim jak zostały opisane powyżej.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób kontroli sejsmicznej strefy podziemnej (1) polegający na emisji fal sejsmicznych do strefy, odbiorze sygnałów odbitych przez strefę w odpowiedzi na emisje fal sejsmicznych, rejestracji sygnałów wychwyconych przez co najmniej jeden czujnik sejsmiczny (4) i utworzeniu sejsmogramów przez przetworzenie zarejestrowanych sygnałów, znamienny tym, że:

- emisja realizowana jest przez połączenie ze strefą co najmniej dwóch wibratorów (5) nadających jednocześnie i pilotowanych przez prostopadłe względem siebie sygnały utworzone z sinusoid o częstotliwościach różniących się od siebie zarówno wzajemnymi składowymi podstawowymi jak i składowymi harmonicznymi, tak by utworzyć złożony sygnał wibracyjny i że przetwarzanie polega na rozróżnieniu wkładów poszczególnych wibratorów do złożonego sygnału wibracyjnego i odtworzeniu sejsmogramów odpowiadających sejsmogramom, które otrzymałoby się przez uruchomienie oddzielnie każdego wibratora.

PL 197 979 B1
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że emituje się sygnały ortogonalne utworzone na bazie fal elementarnych, wielomianów Legendra lub przypadkowych serii.
3. Sposób według zaostrz. 1, znamienny tym, że rozróżnienia wkładów poszczególnych wibratorów dokonuje się przez określenie amplitudy i fazy złożonego sygnału wibracyjnego do częstotliwości podstawowych sygnałów pilotażowych zastosowanych do wibratorów.
4. Sposób według 1 do 3, znamienny tym, że rozróżnienie wkładów poszczególnych wibratorów (5) polega na rozkładzie zarejestrowanych sygnałów przez parametr (13) rozkładu w dzwon i określeniu amplitudy i fazy sygnału złożonego.
5. Sposób według zas^z. 4, znamienny tym, że rozróżnienie wkkadów poszczególnych wibratorów polega na oddzieleniu przez transformację Fouriera linii (15 - 18) widma złożonego połączonych odpowiednio z poszczególnymi sygnałami unormowanymi.
6. Sposób według 1 do 5, znamienny tym, że rekonssrukcjj seesmogramów odpowiadających w szczególności różnym wibratorom dokonuje się przez zastosowanie, po ich oddzieleniu, odwrotnej transformacji Fouriera, do linii (19, 20) połączonych odpowiednio z poszczególnymi sygnałami unormowanymi.
7. Sposób według zas-trz. 1 do 6, znamienny tym, że częstotllwości sygnałów ortogonalnych pilotażu zastosowanego odpowiednio do poszczególnych wibratorów, przesuwa się o skok częstotliwości, w określonych odstępach czasu, tak by wybrać pewne pasmo częstotliwości emisji [fb - ff].
8. System kontroli sejsmicznej strefy podziemnej zawierający środki do emisj wibracji sejsmicznych w tej strefie, środki do odbioru sygnałów odbitych przez tę strefę w odpowiedzi na emisję fal sejsmicznych, środki do rejestracji sygnałów wychwyconych przez środki do odbioru sygnałów i środki do przetwarzania zarejestrowanych sygnałów w celu utworzenia sejsmogramów, znamienny tym, że

- środki do emisji zawierają co najmniej dwa wibratory (5) i środki do generowania sygnałów wzajemnie prostopadłych w postaci sinusoid o częstotliwościach różniących się od siebie wzajemnie zarówno składowymi podstawowymi jak i składowymi harmonicznymi i zastosowania ich odpowiednio do wibratorów (5) tak by wygenerować do formacji sygnał wibracyjny złożony; i

- środki do przetwarzania zawierają co najmniej jeden kalkulator (6) przystosowany do dokonywania rozróżnień w zakresie częstotliwości wkładów poszczególnych wibratorów do sygnału wibracyjnego złożonego i rekonstrukcji sejsmogramów odpowiadających sejsmogramom, które otrzymałoby się przez uruchomienie osobno każdego wibratora.
9. Syssem wedłu g 8, znamiennytym, że z^\^i^i^a wiele oddalonychodslebiel ed nossek lokalnych (LU) połączonych z formacją, przy czym każda jednostka zawiera co najmniej jeden czujnik sejsmiczny (4), jeden wibrator sejsmiczny (5), jeden lokalny przyrząd do odbioru i przetwarzania otrzymanych sygnałów i jedną centralną jednostkę (8) sterowania i synchronizacji, połączoną z różnymi jednostkami lokalnymi, zawierającą generator sygnałów dostosowany do zastosowania do wibratorów (5) ortogonalnych sygnałów wibracyjnych pilotażu.
10. Syssem według z^^sr^. 9, znamienny tym, że centralna lednosska sserowania 18) i st^m3t^r^c^rn^£^cji połączona jest z różnymi jednostkami lokalnymi za pomocą połączeń materialnych lub niematerialnych.
11. Syssem według zassrz. 9 i ub10, znamienny tym, że zło^onny 1 ess z wie^ oddalonychodsiebie jednostek lokalnych (LU) połączonych ze strefą, przy czym każda jednostka zawiera co najmniej jeden czujnik sejsmiczny, jeden wibrator sejsmiczny (5) i jedną centralna jednostkę (8) sterowania i synchronizacji połączoną z różnymi jednostkami lokalnymi (LU) zawierającą generator sygnałów przystosowany do wytwarzania różnych ortogonalnych sygnałów wibracyjnych pilotażu, i środki do odbioru sygnałów otrzymanych przez poszczególne anteny (2) i do rekonstrukcji sejsmogramów odpowiadających wkładom poszczególnych wibratorów (5).
12. Syssem według zassrz. 10 albo 11, znamienny tym, że środki do odbioru zawierają co najmniej jedną antenę (2) złożoną z kilku czujników sejsmicznych (4) umieszczonych wzdłuż studni (3) wykonanej w strefie, zaś antena ta połączona jest ze środkami do rejestracji.