PL198221B1 - Okucie blokujące - Google Patents

Abstract

1. Okucie blokuj ace pomi edzy skrzyd lem i sta la ra- m a okna, drzwi lub tym podobnych, przy czym skrzyd lo i sta la rama le za na przeciwko siebie powierzchniami przylgowymi, z elementami blokuj acymi w postaci wy- st epu rygluj acego, jak równie z elementu zamykaj ace- go, z których jeden element umieszczony jest na sta lej ramie, a drugi na skrzydle, i które w kierunku po- wierzchni przylgowych, wzd lu z ruchu dr azka nap edo- wego, s a wzgl edem siebie ruchome i poprzez ten wzgl edny ruch mog a wchodzi c ze sob a we wspó lprac e, przy czym wyst ep rygluj acy i element zamykaj acy za- czepiaj a o siebie w po lo zeniu wspó lpracy rozci agaj a- cymi si e w kierunku powierzchni przylgowych, wzd lu z ruchu dr azka nap edowego, powierzchniami wspó lpra- cuj acymi, przy czym, powstaj a powierzchnie przebiega- j ace prostopadle wzgl edem powierzchni przylgowych i poprzecznie do nich, wzd lu z kraw edzi ograniczaj acej, znamienne tym, ze poprzecznie przebiegaj ace po- wierzchnie elementu zamykaj acego (10) i wyst epu rygluj acego (9), w kierunku otwierania skrzyd la, s a od siebie oddalone poprzecznie do powierzchni przylgowej (3 albo 4), co najmniej na pewnych obszarach, za po- moc a okre slonej kraw edzi przylegania (22), przy czym wyst ep rygluj acy (9) jest ukszta ltowany jako czop grzybkowy. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest okucie blokujące pomiędzy skrzydłem i stałą ramą okna, drzwi lub tym podobnych.

Tego rodzaju okucia blokujące stosowane są zwłaszcza w przypadkach, kiedy skrzydło należy zabezpieczyć przed nieupoważnionym gwałtownym otwarciem. Jeśli w szczelinie przylgowej pomiędzy skrzydłem i stałą ramą umieszczone zostanie narzędzie włamania w postaci dźwigni i za jej pomocą skrzydło zostanie siłowo przemieszczone w kierunku jego głównej płaszczyzny, skrzydło i rama oprą się o siebie poprzez przewidziane na występie ryglującym i elemencie zamykającym powierzchnie współpracujące, w kierunku poprzecznym odpowiednich powierzchni przylgowych. To podparcie przeciwdziała zamierzonemu nagłemu przemieszczeniu skrzydła względem stałej ramy.

W znany sposób stosowane są do wymienionego celu okucia blokujące z występem ryglującym z grzybkiem od strony skrzydła, jak również ze służącą jako element zamykający, znajdującą się od strony ramy okiennej, płytką zamykającą. Występ ryglujący jest przy tym zamocowany poprzez wałek na pręcie ryglującym umieszczonym w przyldze skrzydła i przesuwnym w jego kierunku wzdłużnym. Płytka zamykająca jest w przyldze stałej ramy z nią skręcona i ma szczelinowy wlot dla występu ryglującego, jak również, po stronie odwróconej od skrzydła, gniazdo na grzybek występu ryglującego. Występ ryglujący można, przez uruchomienie pręta ryglującego, wprowadzić we wlot płytki zamykającej i zaczepia on grzybkiem w położeniu współpracy o obszar brzegowy wlotu płytki zamykającej. Zwrócona w kierunku skrzydła powierzchnia podstawowa grzybka, jak również leżąca na przeciwko niej powierzchnia brzegowa wlotu na płytce zamykającej, tworzą wtedy przy siłowym przemieszczaniu skrzydła w kierunku głównej płaszczyzny skrzydła czynne powierzchnie współpracujące okucia blokującego.

Poza tym, z opisu zgłoszenia niemieckiego DE 197 36 934 A1 znane jest, że występ ryglujący i element zamykający mają po kilka poprzecznych do powierzchni przylgowych, wzajemnie przestawionych powierzchni współpracujących, przez co można osiągnąć powiększenie tej powierzchni, za pomocą której występ ryglujący i element zamykający opierają się o siebie przy siłowym przemieszczaniu skrzydła.

Przy znanych okuciach blokujących niekorzystne jest to, że poprzecznie przebiegające powierzchnie czynne elementu zamykającego i występu ryglującego w górnym widocznym obszarze, mijając się ścierają się, a występ ryglujący w obszarze jego przewężenia jest, co najmniej powierzchniowo uszkadzany przez, mający w tych okolicznościach w tym obszarze ostre krawędzie, element zamykający. Powierzchnie części okucia są na przykład zaopatrzone w galwaniczne powłoki hamujące korozję, które nie wytrzymują obciążenia.

Przy wymienionych na końcu okuciach blokujących, może natomiast dojść, oprócz uszkodzeń powierzchni, do zużycia powierzchni współpracujących, które są prowadzone obok siebie pod naciskiem, w wyniku sił nacisku skrzydła i ramy. Brud lub osady na powierzchniach czynnych powodują przy tym przyspieszenie ścierania powierzchni czynnych.

Zadaniem wynalazku jest więc przygotowanie okucia blokującego, które w wysokim stopniu pozostaje wolne od widocznych śladów długotrwałego użycia, i które nie wpływa niekorzystnie na skuteczność okuć.

Zgodnie z wynalazkiem zadanie to zostało rozwiązane przez to, że okucie blokujące pomiędzy skrzydłem i stałą ramą okna, drzwi lub tym podobnych, przy czym skrzydło i stała rama leżą na przeciwko siebie powierzchniami przylgowymi, z elementami blokującymi w postaci występu ryglującego, jak również elementu zamykającego, z których jeden element umieszczony jest na stałej ramie, a drugi na skrzydle, i które w kierunku powierzchni przylgowych, wzdłuż ruchu drążka napędowego, są względem siebie ruchome i poprzez ten względny ruch mogą wchodzić ze sobą we współpracę, przy czym występ ryglujący i element zamykający zaczepiają o siebie w położeniu współpracy rozciągającymi się w kierunku powierzchni przylgowych, wzdłuż ruchu drążka napędowego, powierzchniami współpracującymi, przy czym, powstają powierzchnie przebiegające prostopadle względem powierzchni przylgowych i poprzecznie do nich, wzdłuż krawędzi ograniczającej, charakteryzuje się tym, że poprzecznie przebiegające powierzchnie elementu zamykającego i występu ryglującego, w kierunku otwierania skrzydła, są od siebie oddalone poprzecznie do powierzchni przylgowej, co najmniej na pewnych obszarach, za pomocą określonej krawędzi przylegania, przy czym występ ryglujący jest ukształtowany jako czop grzybkowy.

PL 198 221 B1

Dzięki temu, zetknięcie powierzchni czynnych następuje tylko w pożądanym, na przykład niewidocznym bezpośrednio miejscu elementu zamykającego. Jest przy tym również możliwe dopuszczenie do współdziałania określonych, zmniejszających zużycie kombinacji materiałowych, które w oparciu o ich wytrzymałość nie nadają się do przejmowania zwykle wysokich sił przy próbach włamania.

Korzystnie, element zamykający jest w postaci otwartego na boki elementu kształtowego w kształcie litery U lub C, w którego podstawie U umieszczona jest szczelina dla wchodzenia w nią przewężonego odcinka czopa, przy czym element zamykający ma podcięcie i że krawędź przylegania stanowi element ślizgowy usytuowany w podcięciu elementu zamykającego, w który uderza grzybek przy wchodzeniu w element zamykający.

Element ślizgowy jest wykonany z tworzywa sztucznego.

Dzięki powyższym środkom powstaje układ, w którym krawędź przylegania jest ukryta, ponieważ podcięty obszar elementu zamykającego widoczny jest z trudnością oraz unika się uszkodzenia występu ryglującego.

Zgodnie z wynalazkiem element zamykający, co najmniej na podstawie U przyporządkowanej do występu ryglującego, jest ukształtowany jako element wykonany przez wyginanie w tłoczniku.

Korzystnie przy tym, element zamykający jest wykonany jako element kształtowy blaszany w kształcie U, w którego podstawie U wykrojona jest szczelina, a boczne ramiona elementu kształtowego blaszanego w kształcie U są utworzone przez odgięte skrzydełka wykroju z blachy, przy czym krawędź przylegania jest przyporządkowana jednemu skrzydełku.

Wtedy krawędzie wykrawania elementu zamykającego i występu ryglującego dochodzą bezpośrednio do siebie, przy czym, przez nierówne krawędzie powstałe przy wykrawaniu, na wewnętrznej stronie szczeliny powstaje bezpośrednio uszkodzenie powierzchni występu ryglującego. Można natomiast zapewnić pewne i obciążalne zamocowanie krawędzi przylegania.

Zgodnie z dalszą cechą wynalazku, krawędź przylegania jest ukształtowana jednoczęściowo z płytką, która leży pomiędzy ramą i elementem zamykającym i służy do dopasowania do różnorodnych profilowań ramy.

Przez to, obok prawie niewidocznego układu krawędzi styku, wytwarza się również korzystne i obciążalne zamocowanie krawędzi styku.

Przedmiot wynalazku w przykładzie wykonania został uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój w poprzek skrzydła i dźwigara ramy ze znajdującymi się tam występem ryglującym i elementem zamykającym, fig. 2 - w powiększeniu, współpracę występu ryglującego i elementu zamykającego, i fig. 3 - widok z dołu elementu zamykającego w położeniu w współpracy z elementem ryglującym.

Figura 1 przedstawia okucie blokujące pomiędzy skrzydłem 1 i ramą 2. Skrzydło 1 i rama 2 leżą na przeciwko siebie powierzchniami przylgowymi 3, 4, przy czym na powierzchni przylgowej 3 skrzydła 1 przewidziany jest rowek przyjmujący okucie 5. W rowku przyjmującym okucie 5 znajduje się okucie drążka napędowego składające się z szyny nasadzanej 6 i drążka napędowego 7. Drążek napędowy 7 jest przy tym umieszczony przesuwnie wzdłużnie względem na stałe zamocowanej do stopnia profilu 8 szyny nasadzanej 6 i może być poruszany w kierunku powierzchni przylgowych 3, 4, a więc prostopadle do płaszczyzny rysunku. Na drążku napędowym 7 przewidziany jest występ ryglujący 9, który wprowadzany jest w położeniu współpracy w otwarty z boku element zamykający 10.

W przedstawionym przykładzie wykonania, występ ryglujący 9 jest ukształtowany jako czop grzybkowy, który na swoim swobodnym końcu ma przewężony odcinek czopa 11 z poszerzonym względem niego grzybkiem 12. Element zamykający 10 znowu, tworzy, przebiegającą w przybliżeniu w kierunku powierzchni przylgowej 4, powierzchnię współpracującą 13 na dolnej stronie elementu kształtowego 14, zasadniczo w kształcie U lub C. Na podstawie U 15 elementu kształtowego 14 przewidziana jest wąska szczelina 16, która jest otwarta z boku dla wprowadzenia występu ryglującego 9 i zaopatrzona jest w zaznaczone tu pochylenia wlotowe 17.

Jeśli występ ryglujący 9 wejdzie swoim przewężonym odcinkiem czopa 11 w szczelinę 16, poszerzony grzybek 12 zaczepia o powierzchnię współpracującą 13 elementu zamykającego 10, tak, że przeszkadza to przemieszczeniu skrzydła prostopadle do powierzchni przylgowych 3, 4.

Na podstawie powiększonego przedstawienia na fig. 2, wyraźne jest również, że występ ryglujący 9 na swoim końcu zwróconym do szyny nasadzanej 6 ma kołnierz oporowy 18, za pomocą którego, przy obciążeniu, może się on oprzeć o szynę nasadzaną 6. Dalej, widoczne jest z fig. 2, że element zamykający 10 składa się z elementu kształtowego 14 o kształcie U lub C jak również z umiesz4

PL 198 221 B1 czonej pod nim płytki 19 i że przewidziana jest, na stronie wzdłużnej leżącej w kierunku otwierania 20 elementu zamykającego 10, leżąca w podcięciu 21 ukształtowanym przez szczelinę 16, krawędź przylegania 22. Płytka 19 służy przy tym do dopasowania wykonanego z blachy elementu kształtowego 14, którego podstawa U 15 ma szczelinę 16. Szczelinę 16 można wykonać przy tym, przykładowo, przez wykrawanie, przy czym boczne ramiona 23, 24 są ukształtowane jako odgięte skrzydełka wykroju z blachy. Wykonanie elementu kształtowego 14 z wykroju blachy pozwala przy tym na proste i korzystne pod względem kosztów wytwarzanie, przy czym jednak osiągana jest wysoka wytrzymałość i obciążalność blokady prostopadle i w kierunku powierzchni przylgowych 3, 4.

Jak poza tym widać wyraźnie z fig. 2, krawędź przylegania 22 w odniesieniu do szczeliny 16 i szerokości grzybka 12 jest tak zwymiarowana, że przebiegające poprzecznie do powierzchni przylgowej 3, 4 powierzchnie czynne elementu zamykającego 10 i występu ryglującego 9, tu odcinek czopa 11, pozostaje w odstępie od krawędzi ograniczającej 25 szczeliny 16. W ten sposób można pewnie zapobiec współpracy powstałej przez wytworzenie nierównej krawędzi ograniczającej 25 z odcinkiem czopa 11 i wynikającym stąd ewentualnym uszkodzeniom powierzchni występu ryglującego 9 na tym odcinku. Obciążalność okucia blokującego jako taka nie jest przy tym obniżona, ponieważ prostopadle względem powierzchni przylgowych 3, 4, tak jak przedtem, mogą wejść w czynne połączenie metalowe części występu ryglującego 9 i elementu zamykającego 10, z drugiej strony jednak dopasowanie występu ryglującego 9 i krawędzi przylegania 22 następuje w ten sposób, że pomiędzy krawędzią ograniczającą 25 i odcinkiem czopa 11 powstaje tylko niewielka szczelina.

Jako szczególnie celowe okazało się przy tym, że krawędź przylegania 22 zbudowana jest z usytuowanego w podcięciu 21 elementu zamykającego 10 elementu ślizgowego 26. Element ślizgowy 26 może być przy tym zamocowany do bocznego ramienia 24 jako listwa z tworzywa sztucznego i ewentualnie jednocześnie być wykonany jednoczęściowo z płytką 19. Wykonanie elementu ślizgowego 26 z tworzywa sztucznego zapewnia przy tym, obok korzystnego z punktu widzenia kosztów, wytwarzania, również korzystny wpływ na występujące pomiędzy materiałami współczynniki tarcia, tak, że również zapobiega się ścieraniu grzybka.

Dla kompletności opisu należy przy tym jeszcze zauważyć, że kołnierz oporowy 18 swoją średnicą odpowiada w przybliżeniu średnicy grzybka 12, przy czym kołnierz oporowy 18 jednak również jest tylko niewiele mniejszy od szerokości rowka przyjmującego okucie 5. Za pomocą kołnierza oporowego 18 zapobiega się przechylaniu występu ryglującego 9, który, w przeciwnym razie, mógłby się przechylać przy obciążeniu grzybka 12 wokół swego punktu mocowania do drążka napędowego 7, co przy długotrwałym używaniu prowadzi do odkształcenia drążka napędowego i ewentualnie do utrudnionego działania całego okucia blokującego.

Celowo, materiał elementu ślizgowego 26 posiada przy tym dodatki, które powodują szczególną zdolność do poślizgu elementu ślizgowego 26 w połączeniu z metalową powierzchnią grzybka 12. Mogą one być w postaci włókien grafitowych lub tym podobnych, tak, że do występów ryglujących 9 nie są konieczne żadne dodatkowe smary.

Oczywiście, jest również możliwe, że element ślizgowy 26 w odniesieniu do jego długości ma zróżnicowaną odległość krawędzi przylegania 22 do krawędzi ograniczającej 25 elementu zamykającego 10. Dzięki temu można, przykładowo, przewidzieć, że występ ryglujący 9 w końcowym położeniu przesuwu, uwarunkowanym poprzez większą odległość krawędzi przylegania 22 do krawędzi ograniczającej 25, przylega całkowicie odcinkiem czopa 11 do krawędzi ograniczającej 25 i że krawędź przylegania 22 - wychodząc z końcowego położenia przesuwu występu ryglującego 9 - ma odcinek zbliżający się do krawędzi ograniczającej 25, tak, że występ ryglujący 9 dochodzi do styku z krawędzią ograniczającą 25 wyłącznie w pobliżu końcowego położenia przesuwu, na pozostałym torze przesuwu jednak pozostaje w odstępie od krawędzi ograniczającej 25. Przez to zapobiega się w znacznym stopniu ruchowi względnemu ku sobie przebiegających poprzecznie powierzchni czynnych. Jest dzięki temu jednak również możliwe, że wzmocniony zostaje nacisk skrzydła na ramę 2 w jednym obszarze. Do tego celu szczelina 16 musi, oczywiście, mieć odpowiedni kształt.

Figura 3 przedstawia dlatego ukształtowanie elementu zamykającego 10, w którym element zamykający 10 przedstawiony jest w widoku z dołu z występem ryglującym 9 w dwóch położeniach sprzęgania. W pierwszym położeniu sprzęgania występ ryglujący 9 uderza grzybkiem 12 o pochylenie wlotowe 27 na elemencie ślizgowym 26, tak, że odcinek czopa 11 pozostaje wyraźnie w odstępie od krawędzi ograniczającej 25 szczeliny 16. Do tego szczelina 16 ma również odpowiednie pochylenia wlotowe 17. Jeśli pochylenie wlotowe 27 przechodzi w krawędź przylegania 22 przebiegającą wzdłuż

PL 198 221 B1 elementu zamykającego 10, zmniejsza się odstęp 28 krawędzi przylegania 22 od krawędzi określonej ograniczającej 25 szczeliny 16, tak, że odcinek czopa 11 tylko nieznacznie jest oddalony od krawędzi ograniczającej 25. Przez to osiąga się znaczne odciążenie zamocowania występu ryglującego 9 do drążka napędowego, które, w przeciwnym razie, na podstawie większej odległości grzybka 12 od punktu mocowania do drążka napędowego jest obciążone na zginanie. Osiąga się to naturalnie tylko wtedy, kiedy odcinek czopa 11 przylega, w położeniu końcowym przesuwu występu ryglującego 9, do krawędzi przylegania 22.

Claims (6)

1. Okucie blokujące pomiędzy skrzydłem i stałą ramą okna, drzwi lub tym podobnych, przy czym skrzydło i stała rama leżą na przeciwko siebie powierzchniami przylgowymi, z elementami blokującymi w postaci występu ryglującego, jak również elementu zamykającego, z których jeden element umieszczony jest na stałej ramie, a drugi na skrzydle, i które w kierunku powierzchni przylgowych, wzdłuż ruchu drążka napędowego, są względem siebie ruchome i poprzez ten względny ruch mogą wchodzić ze sobą we współpracę, przy czym występ ryglujący i element zamykający zaczepiają o siebie w położeniu współpracy rozciągającymi się w kierunku powierzchni przylgowych, wzdłuż ruchu drążka napędowego, powierzchniami współpracującymi, przy czym, powstają powierzchnie przebiegające prostopadle względem powierzchni przylgowych i poprzecznie do nich, wzdłuż krawędzi ograniczającej, znamienne tym, że poprzecznie przebiegające powierzchnie elementu zamykającego (10) i występu ryglującego (9), w kierunku otwierania skrzydła, są od siebie oddalone poprzecznie do powierzchni przylgowej (3 albo 4), co najmniej na pewnych obszarach, za pomocą określonej krawędzi przylegania (22), przy czym występ ryglujący (9) jest ukształtowany jako czop grzybkowy.

2. ΟΚυοϊβ według zastirz. 1, tym, że element zamykający (10) jest w postaci otwartego na boki elementu kształtowego w kształcie litery U lub C, w którego podstawie (15) umieszczona jest szczelina (16) dla wchodzenia w nią przewężonego odcinka czopa (11), przy czym element zamykający (10) ma podcięcie (21) i, że krawędź przylegania (22) stanowi element ślizgowy (26) usytuowany w podcięciu (21) elementu zamykającego (10), w który uderza grzybek (12) przy wchodzeniu w element zamykający (10).

3. Okucće według 2, znamienne tym, że e!^rm^rrt śllzgowy (26) jess wykonany z twoozywa sztucznego.

4. Okucće według z£^^tr^^. j albo 2, znamienne tym, że z£^rm^^^^£^j^£^^c^\- j10), jco najmniej ^na podstawie U (15) przyporządkowanej do występu ryglującego (9), jest ukształtowany jako element wykonany przez wyginanie w tłoczniku.

5. Okucće według zastrz. 4, znamienne tym, że element zamykaaący (10) jest wykonany jako element kształtowy blaszany 14 w kształcie U, w którego podstawie U wykrojona jest szczelina (16), że boczne ramiona (23, 24) elementu kształtowego blaszanego w kształcie U są utworzone przez odgięte skrzydełka wykroju z blachy, przy czym krawędź przylegania (22) jest przyporządkowana jednemu skrzydełku (24).

6. Okucće według zastrz. 2, znamienne tym, że krawędź przylegania (22) jest ukształtowana jednoczęściowo z płytką (19), która leży pomiędzy ramą (2) i elementem zamykającym (10) i służy do dopasowania do różnorodnych profilowań ramy (2).