PL199456B1 - Zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów - Google Patents

Abstract

Przedmiotem wynalazku jest zawias (100) dla drzwi, okien i podobnych elementów. W zawiasie (100) jest przewidziana maj aca odpowiedni gwint zewn etrzny (29) podno sna tuleja (30), wkr ecana we wspó losiowy z osi a (S) przegubu otwór gwintowany (9), która we wspó losiowym do osi (S) przegubu otworze wewn etrznym (11) mie sci sworze n (15) zawiasu, wystaje osiowo z cz esci przegubowej (8) i przylega do cz esci przegubowej (3) s asiedniej cz e- sci zawiasu przenosz ac, co najmniej cz esc ci ezaru skrzyd la. Podno sna tuleja (30) mo ze by c obracana w mieszcz acej j a czesci przegubowej (8) przy osio- wym przy lo zeniu narz edzia do obracania z jednego ko nca podno snej tulei (30) lub ma na jej rozci agaj a- cym si e wewn atrz czesci przegubowej (8) obwodzie zewn etrznym ukszta ltowania do przyk ladania narz e- dzia do obracania, wchodz acego przez wybranie przelotowe na tylnej stronie czesci przegubowej (8) tak, ze srodki do regulacji nie s a przy zamkni etym skrzydle zauwa zalne i dost epne od jego widocznej strony. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów.

Tego typu zawias jest znany europejskiego opisu patentowego nr 893 564 A2. Podnośna tuleja jest tu umieszczona w części przegubowej części skrzydłowej zawiasu i wystaje u dołu ponad nią, aby stroną czołową leżała na górnej stronie części przegubowej części ramowej zawiasu. Ta wystająca część podnośnej tulei tworzy pewnego rodzaju stopę, w której przewidziane są obwodowe wybrania do zaczepiania klucza hakowego, za pomocą którego może być obracana podnośna tuleja, tak aby za pomocą gwintu można było ustawiać położenie części skrzydłowej zawiasu nad częścią ramową zawiasu.

Zawiasy, o których jest mowa, są częścią ramową zawiasu względnie częścią skrzydłową zawiasu zamocowane na równoległych do płaszczyzny ramy przy zamkniętym skrzydle przednich bokach ramy względnie skrzydła. Istnieje więc jedna strona widoczna drzwi, okna lub podobnego elementu, na której zawias znajduje się bezpośrednio naprzeciw obserwatora.

W znanych postaciach wykonania są swobodnie widoczne i takż e dostę pne dla obserwatora patrzącego od strony widocznej elementy regulacyjne do nastawiania wysokości.

Celem wynalazku jest takie ukształtowanie zawiasu wymienionego rodzaju, aby przy zamkniętym skrzydle elementy regulacyjne nie były rozpoznawalne i dostępne od ich widocznej strony.

Zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów do podpierania obrotowego wokół osi przegubu skrzydła drzwi, okna lub podobnego elementu na stałej ramie, z co najmniej jedną częścią ramową zawiasu do mocowania na stałej ramie z częścią przegubową, z co najmniej jedną częścią skrzydłową zawiasu do mocowania na skrzydle z częścią przegubową, z określającym oś przegubu sworzniem zawiasu, który co najmniej częściowo przechodzi przez co najmniej jedną część przegubową części ramowej zawiasu i jedną część przegubową części skrzydłowej zawiasu, i z wkręcaną we współosiowy z osią przegubu otwór gwintowany jednej z części przegubowych, mającą na sobie odpowiedni gwint zewnętrzny podnośną tuleją, która we współosiowym z osią przegubu otworze wewnętrznym mieści sworzeń zawiasu, wystaje osiowo z części przegubowej i przylega do części przegubowej sąsiedniej części zawiasu przenosząc co najmniej część ciężaru skrzydła, przy czym podnośna tuleja przy osiowym przyłożeniu narzędzia do obracania z jednego końca podnośnej tulei jest obracalna w mieszczącej ją części przegubowej, według wynalazku charakteryzuje się tym, że sworzeń zawiasu przy oddziaływaniu na jego końcu czołowym jest obracalny i jest połączony w sposób zapewniający obracanie z podnośną tuleją.

Korzystnie, połączenie zapewniające obracanie jest utworzone przez współpracujące komplementarne, różne od kształtu koła ukształtowania przekroju podnośnej tulei i sworznia zawiasu.

Korzystnie, ukształtowanie przekroju obejmuje przewidziany na sworzniu zawiasu, wystający poza jego cylindryczny obwód zewnętrzny wielokąt, który wchodzi w odpowiednie wielokątne wybranie w obszarze koń ca podnośnej tulei.

Korzystnie, przewidziane jest zabezpieczenie osiowego położenia sworznia zawiasu.

Korzystnie, połączenie zapewniające obracanie jest utworzone przez kołek poprzeczny, który przechodzi przez sworzeń zawiasu i podnośną tuleję.

Korzystnie, zawias jest ukształtowany jako tak zwany zawias rolkowy, a podnośna tuleja jest umieszczona w dolnej części ramowej zawiasu.

Korzystnie, podnośna tuleja ma na górnym brzegu promieniowy kołnierz, na którego górnej stronie spoczywa część skrzydłowa zawiasu.

Korzystnie, podnośna tuleja i promieniowy kołnierz stanowią jedną część.

Korzystnie, podnośna tuleja kończy się w odstępie od górnej strony dolnej części ramowej, a na górnej stronie czołowej podnośnej tulei spoczywa osobna tuleja, która ma na górnym brzegu promieniowy kołnierz.

Korzystnie, pomiędzy promieniowym kołnierzem i dolną stroną części skrzydłowej zawiasu znajduje się pierścień pośredni z materiału o małym tarciu, na którym jednocześnie umieszczona jest zewnętrzna osłona dolnej części ramowej zawiasu.

Korzystnie, w trzyczęściowym rolkowym zawiasie na górnej stronie części skrzydłowej zawiasu znajduje się odpowiedni pierścień pośredni, na którym umieszczona jest osłona górnej części ramowej zawiasu.

Korzystnie, podnośna tuleja jest umieszczona w części skrzydłowej zawiasu.

Korzystnie, podnośna tuleja co najmniej na jej końcu podporowym ma pierścień ślizgowy z odpornego na ściskanie materiału o małym tarciu.

PL 199 456 B1

Korzystnie, zawias jest ukształtowany jako dwuczęściowy zawias z tylko jedną częścią ramową i jedną częścią skrzydłową zawiasu.

Korzystnie, zawias jest ukształtowany jako trzyczęściowy zawias z dwiema umieszczonymi jedna nad drugą częściami ramowymi i jedną wchodzącą pomiędzy nie częścią skrzydłową zawiasu.

Według drugiej odmiany zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów do podpierania obrotowego wokół osi przegubu skrzydła drzwi, okna lub podobnego elementu na stałej ramie, z co najmniej jedną częścią ramową zawiasu do mocowania na stałej ramie z częścią przegubową, z co najmniej jedną częścią skrzydłową zawiasu do mocowania na skrzydle z częścią przegubową, z określającym oś przegubu sworzniem zawiasu, który co najmniej częściowo przechodzi przez co najmniej jedną część przegubową części ramowej zawiasu i jedną nachodzącą na nią część przegubową części skrzydłowej zawiasu, i z wkręcaną we współosiowy z osią przegubu otwór gwintowany jednej z części przegubowych, mają c ą na sobie odpowiedni gwint zewn ę trzny podnoś na tuleją , która we współosiowym z osią przegubu otworze wewnętrznym mieści sworzeń zawiasu, wystaje osiowo z części przegubowej i przylega do części przegubowej sąsiedniej części zawiasu przenosząc co najmniej część ciężaru skrzydła, według wynalazku charakteryzuje się tym, że podnośna tuleja na jej rozciągającym się wewnątrz części przegubowej obwodzie zewnętrznym ma ukształtowania do przykładania narzędzia do obracania, wchodzącego przez wybranie przelotowe na tylnej stronie części przegubowej.

Korzystnie, ukształtowanie ma postać obwodowego uzębienia podnośnej tulei, a wybranie przelotowe ma w kierunku obwodowym szerokość odpowiadającą co najmniej jednemu odstępowi pomiędzy zębami.

Korzystnie, ukształtowanie ma rowek obwodowy o przekroju trapezowym lub w kształcie litery V, na którego jednym boku przewidziany jest wieniec zębaty z wystającymi na rowek obwodowy zębami, przy czym wybranie przelotowe stanowi promieniowy otwór okrągły, przez który krzyżowy śrubokręt wchodzi w ten sposób, że uzębienie krzyżowego śrubokręta zazębia się z wieńcem zębatym i wierzchołek krzyżowego śrubokręta wystaje do rowka obwodowego.

Korzystnie, podnośna tuleja jest umieszczona w części skrzydłowej zawiasu.

Korzystnie, podnośna tuleja co najmniej na jej końcu podporowym ma pierścień ślizgowy z odpornego na ściskanie materiału o małym tarciu.

Korzystnie, pierścień ślizgowy w płaszczyźnie przechodzącej przez jego oś ma przekrój kątowy i jedno ramię jest umieszczone prostopadle do osi przegubu pomiędzy górną powierzchnią ograniczającą części przegubowej części ramowej zawiasu i tamtejszą stroną czołową podnośnej tulei, a drugie ramię, które odpowiada otaczającej koniec podnośnej tulei cylindrycznej części pierścienia ślizgowego, rozciąga się od górnej powierzchni ograniczającej części przegubowej części ramowej zawiasu co najmniej o skok podnośnej tulei do części przegubowej części skrzydłowej zawiasu.

Korzystnie, część przegubowa części skrzydłowej zawiasu na końcu zwróconym ku pierścieniowi ślizgowemu ma wybranie do umieszczenia cylindrycznej części pierścienia ślizgowego, które ma głębokość odpowiadającą co najmniej skokowi podnośnej tulei.

Korzystnie, na obu końcach podnośnej tulei znajdują się jednakowe pierścienie ślizgowe.

Korzystnie, zawias jest ukształtowany jako dwuczęściowy zawias z tylko jedną częścią ramową i jedną częścią skrzydł ową zawiasu.

Korzystnie, zawias jest ukształtowany jako trzyczęściowy zawias z dwiema umieszczonymi jedna nad drugą częściami ramowymi i jedną wchodzącą pomiędzy nie częścią skrzydłową zawiasu.

Dzięki rozwiązaniu według wynalazku osiągnięto to, że elementy regulacyjne, za pomocą których podnośna tuleja może być obracana, nie znajdują się już będąc widocznymi pomiędzy dwiema częściami zawiasowymi, lecz są umieszczone na końcu po stronie czołowej podnośnej tulei, gdzie są one dostępne osiowo z zewnątrz i mogą być czynione niewidocznymi za pomocą pokrywki ochronnej.

Zaczepianie w podnośnej tulei może być uzyskane bezpośrednio na jej stronie czołowej.

Zalecana jest jednak postać wykonania, zgodnie z którą oddziaływanie przez zaczepienie uzyskuje się w końcu czołowym sworznia zawiasu, który jest połączony w sposób zapewniający obracanie z podnośną tuleją.

Umieszczenie środków zapewniających obracanie na sworzniu zawiasu jest prostsze niż na wąskiej pierścieniowej stronie czołowej podnośnej tulei, a przy tym ułatwione zostaje uruchamianie przy montażu skrzydła.

Zapewniające obracanie połączenie sworznia zawiasu i podnośnej tulei może być utworzone przez współpracujące, różniące się od kształtu kołowego kształty przekrojów podnośnej tulei i sworznia

PL 199 456 B1 zawiasu, a według dalszej postaci wynalazku może zwłaszcza zawierać przewidziany na sworzniu zawiasu, wystający poza jego zewnętrzny obwód wielokąt, który wchodzi w odpowiednie wielokątne wybranie w obszarze końca podnośnej tulei.

Aby sworzeń zawiasu, który w tej postaci wykonania nie jest ustalony w kierunku osi, unieruchomić w tym kierunku i zwłaszcza uniemożliwić wychodzenie połączenia zapewniającego obracanie z zaczepienia, może według rozwinięcia wynalazku być przewidziane zabezpieczenie osiowego położenia sworznia zawiasu.

Możliwe jest również alternatywne połączenie zapewniające obracanie.

Czop poprzeczny tworzy nie tylko połączenie zapewniające obracanie, lecz równocześnie osiowe zabezpieczenie. Oczywiście, przy tej postaci wykonania nie jest możliwe wymontowanie skrzydła bez wymontowania zawiasu z ramy i skrzydła.

Wynalazek nadaje się także dla tak zwanego zawiasu rolkowego, przy czym podnośna tuleja jest wówczas przy dwuczęściowym zawiasie rolkowym umieszczona w części ramowej zawiasu, a przy trzyczęściowym zawiasie rolkowym w dolnej części ramowej zawiasu.

Zawias rolkowy odznacza się tym, że części przegubowe poza tym, że są w zasadzie cylindryczne, mają tę samą średnicę i tę samą oś, a płaskie skrzydełka zawiasu odchodzą w zasadzie prostopadle do powierzchni ramy lub skrzydła ku tyłowi.

Podnośna tuleja może według dalszej postaci wynalazku mieć na górnym brzegu promieniowy kołnierz, na którego górnej stronie spoczywa część skrzydłowa zawiasu, aby przenosić przypadającą na nią część ciężaru skrzydła.

W jednej postaci wykonania podnoś na tuleja i promieniowy koł nierz są jednoczęściowe, natomiast w dalszej postaci wykonania podnośna tuleja kończy się w odstępie od górnej strony dolnej części ramowej zawiasu, a na górnej stronie czołowej podnośnej tulei spoczywa osobna tuleja, która ma na górnym brzegu promieniowy kołnierz.

W obu przypadkach istnieje część malejąca, promieniowy kołnierz, wykonana z materiału który jest wytrzymały na ściskanie i ma korzystne właściwości cierne. Jest to szczególnie ważne, gdy część skrzydłowa zawiasu spoczywa bezpośrednio na promieniowym kołnierzu.

Jeśli jednak działanie zmniejszające tarcie według dalszej postaci wynalazku jest realizowane przez pierścień pośredni z materiału o małym tarciu, to wymagania odnośnie do małego tarcia przy dużym obciążeniu przy promieniowym pierścieniu nie są już takie duże. Jednocześnie jednak pierścień pośredni może służyć do umieszczania na nim cylindrycznej osłony dolnej części ramowej zawiasu.

W realizacji tej funkcji w trzyczęściowym zawiasie ramowym na górnej stronie części skrzydłowej zawiasu może być przewidziany odpowiedni pierścień pośredni, na którym jest umieszczona osłona górnej części ramowej zawiasu.

W drugiej wersji wynalazku wedł ug kolejnej postaci wynalazku na zawiasie wymienionego typu podnośna tuleja na swoim obszarze obwodowym rozciągającym się wewnątrz części zawiasowej jest wyposażona w ukształtowanie do zaczepiania narzędzia obracającego, wchodzącego przez otwór na tylnej stronie zawiasu.

Tak więc narzędzie obracające nie jest tu, jak w poprzedniej wersji, przykładane równolegle do osi, lecz prostopadle do osi zawiasu przez otwór na tylnej stronie zawiasu. Otwór ten nie jest jednak widoczny i nie jest dostępny przy zamkniętym skrzydle, więc także i tu elementy regulacyjne nie są usytuowane jako widoczne.

Według innej postaci wynalazku ukształtowanie podnośnej tulei może stanowić jej obwodowe uzębienie, w które na przykład może wchodzić śrubokręt, aby podczas odchylania dalej stopniowo obracać podnośna tuleję względem mieszczącej ją części przegubowej.

Alternatywną możliwość dla bezpośredniego obracania podnośnej tulei przedstawiono w dalszej postaci wynalazku, przy której za pomocą krzyżowego śrubokręta można szybciej obracać podnośną tuleję niż za pomocą zwykłego śrubokręta, przy którym można uzyskać tylko skokowe obracanie od zęba do zęba. Ponieważ jednak ustawianie zawiasu jest wykonywane tylko od czasu do czasu, głównie tylko w tych okolicznościach, gdy wykonywany jest pierwszy montaż, więc szybkość obracania nie odgrywa dużej roli.

W korzystnej postaci wynalazku podnośna tuleja jest umieszczona w części skrzydłowej zawiasu, chociaż to samo działanie mogłoby zostać uzyskane w zasadzie także przy umieszczeniu w części ramowej zawiasu.

Podnośna tuleja ma celowo według dalszej postaci wynalazku co najmniej na swoim końcu podporowym, na którym ona zatem opiera się na części przegubowej drugiej części zawiasu,

PL 199 456 B1 pierścień ślizgowy z wytrzymałego na ściskanie materiału o małym tarciu. Pierścień ślizgowy ma więc płaską część, wchodzącą pomiędzy podnośną tuleję i sąsiadującą część zawiasu, oraz część cylindryczną chwytającą wokół koniec podnośnej tulei.

Aby tę część, która wchodzi w część przegubową części zawiasu obejmującej podnośną tuleję, można było tam umieścić, zaleca się, aby część przegubowa części skrzydłowej zawiasu miała na końcu zwróconej ku pierścieniowi ślizgowemu wybranie o głębokości równej co najmniej skokowi podnośnej tulei.

Zwłaszcza przy zawiasach trzyczęściowych zaleca się, aby na obu końcach ponoszonej tulei były przewidziane jednakowe pierścienie, tak aby można było zawiasy stosować bez zmian przy osadzeniu prawym i lewym.

Wynalazek może być stosowany zarówno w dwuczęściowym zawiasie jak i - i to jest zalecana postać wykonania - w trzyczęściowym zawiasie.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia trzyczęściowy tak zwany przegubowy zawias, w widoku z przodu i częściowym przekroju wzdłuż osi przegubu według linii I-I na fig. 3, fig. 2 - przekrój wzdłuż linii II-II na fig. 1, fig. 3 - przekrój wzdłuż linii III-III na fig. 1, fig. 4 - odpowiadające fig. 1 ujęcie jej dolnej części, dla zilustrowania wynalazku w dwuczęściowym zawiasie, fig. 5 - odpowiadający fig. 1 przekrój przez trzyczęściowy zawias rolkowy, fig. 6 - przekrój wykonany wzdłuż linii VI-VI na fig. 5, fig. 7 - widok, według fig. 5 od dołu przy zdjętej pokrywce ochronnej, fig. 8 - widok z boku, według fig. 5 prawego, fig. 9 - widok, według fig. 8 z góry, fig. 10 - przekrój, odpowiednio do dolnej części fig. 5, lekko zmienionej postaci wykonania, fig. 11 - odpowiadające fig. 1 ujęcie drugiej wersji wynalazku, fig. 12 - fragment fig. 11 z innym rodzajem wprawiania w ruch obrotowy, fig. 13 - wprawianie w ruch dla wersji według fig. 11, fig. 14 - powiększony fragment fig. 13 otoczony linią punktową, a fig. 15 - wprawianie w ruch postaci wykonania według fig. 12.

Pokazany na fig. 1 zawias 100 jest trzyczęściowym tak zwanym zawiasem przegubowym z dolną częścią ramową 10 zawiasu, z przystająco jednakową, umieszczoną nad nią w odstępie górną częścią ramową 10' zawiasu i wchodzącą z boku pomiędzy nie częścią skrzydłową 20 zawiasu. Części ramowe 10 i 10' zawiasu mają płytkowe lub klockowe części mocujące 1 względnie 1' (fig. 2 i fig. 3), które swymi płaskimi tylnymi stronami 2, 2' przylegają do płaskich przednich stron ramy 60 (fig. 13) i zawierają otwory 23 dla przechodzenia śrub mocujących, które przechodzą przez części mocujące 1, 1' do ramy. Części mocujące 1, 1' stanowią jedną część z częściami przegubowymi 3, 3', które ogólnie biorąc mają w przybliżeniu przekrój kwadratowy z zaokrąglonymi narożami i rozciągają się na jednym pionowym boku części mocujących 1, 1' i trochę przed nimi. W częściach przegubowych 3, 3' są ukształtowane, pokrywające się osiowo cylindryczne otwory przelotowe 4, w których umieszczone są tuleje 5, 5' sworzni zawiasu wykonane z tworzywa sztucznego, służące do umieszczania końców w zasadzie cylindrycznego sworznia 15 zawiasu, przechodzącego z części przegubowej 3, przez część przegubową 8 części skrzydłowej 20 zawiasu, do części przegubowej 3'.

Część skrzydłowa 20 zawiasu jest podobnie ukształtowana i ma część mocującą 6 o kształcie płytki lub klocka z płaską stroną tylną 7, na której pionowym boku zwróconym ku częściom ramowym 10, 10' zawiasu przewidziana jest część przegubowa 8 o ogólnie biorąc w przybliżeniu kwadratowym przekroju i z zaokrąglonymi narożami, która z małym osiowym luzem wchodzi pomiędzy części ramowe 10, 10' zawiasu i tam przechodzi przez nią sworzeń 15 zawiasu. Część przegubowa 8 ma współosiowy z osią S (fig. 1) przegubu otwór gwintowany 9, w który wkręcona jest za pomocą jej gwintu zewnętrznego 29 podnośna tuleja 30, która ma współosiowy z osią S przegubu, wewnętrzny otwór przelotowy 11 do umieszczania sworznia 15 zawiasu.

Części 10, 10' i 20 zawiasu są wykonane za pomocą odcięcia piłą z profilu wytłoczonego z materiału aluminiowego i mają dlatego na swoich końcach usytuowanych w kierunku osi przegubu płaskie, wzajemnie równoległe powierzchnie ograniczające, z których na fig. 1 zostały oznaczone powierzchnie ograniczające 20', 20.

Podnośna tuleja 30 zgodnie z fig. 1 wystaje swoją dolną częścią 31 poza dolną powierzchnię ograniczającą 20 części skrzydłowej 20 zawiasu. Dolna część 31 jest otoczona przez pierścień ślizgowy 32 z wytrzymałego na ściskanie materiału o małym tarciu, na przykład z nadającego się do tego tworzywa sztucznego lub brązu, który to pierścień ślizgowy, jak to jest uwidocznione na fig. 1 przez przekrój przechodzący przez oś S przegubu, ma kształt kątowy. Przekrój pierścienia ślizgowego 32 ma pierwsze ramię 33, tworzące płaski pierścień, który jest umieszczony pomiędzy dolną stroną czołową 31' wystającej dolnej części 31 podnośnej tulei 30 i górną powierzchnią ograniczającą dolnej części ramowej 10 zawiasu i przenosi siły wprowadzane przez część skrzydłową 20 zawiasu na część

PL 199 456 B1 ramową 10 zawiasu. Pierścień ślizgowy 32 ma ponadto w przekroju usytuowane prostopadle do ramienia 33 ramię 34, które tworzy część cylindryczną pierścienia ślizgowego 32 i otacza wystającą dolną część 31 podnośnej tulei 30. Pierścień ślizgowy 32 jest wsunięty na zewnętrznie cylindryczną wystającą część 31 podnośnej tulei 30 i wchodzi wewnętrznym występem 35 w odpowiedni rowek obwodowy wystającej dolnej części 31 w celu osiowego blokowania. W celu zapewnienia miejsca dla ramienia 34, został usunięty otwór gwintowany 9 na pewnym odcinku 36, który odpowiada maksymalnemu występującemu skokowi przy obracaniu podnośnej tulei 30 w części przegubowej 8 części skrzydłowej zawiasu.

Część skrzydłowa 20 zawiasu jest ukształtowana symetrycznie do płaszczyzny środkowej prostopadłej do osi S przegubu, tak że także na górnej stronie części skrzydłowej zawiasu wystaje pierścień ślizgowy 32, który przy odwrotnym usytuowaniu zawiasu 100 przylega do na fig. 1 dolnej powierzchni ograniczającej części ramowej 10' zawiasu.

Sworzeń 15 zawiasu ma w obszarze na fig. 1 górnego końca podnośnej tulei 30 wystający poza jego cylindryczny obwód, w płaszczyźnie prostopadłej do osi S przegubu ośmiokątny występ 12, który może być wsunięty osiowo w odpowiednio ukształtowane wybranie 13 na górnym końcu podnośnej tulei 30 i tworzy pomiędzy sworzniem 15 zawiasu i podnośną tuleją 30 połączenie zapewniające obracanie.

W pobliż u górnego koń ca sworzeń 15 zawiasu ma obwodowy rowek 25, w który promieniowo wchodzi osadzony w ściance tulei 5' sworznia zawiasu wkręt ustalający 26, w celu blokowania sworznia 15 zawiasu w kierunku osi S przegubu.

Na górnym końcu jest umieszczone, w tamtejszej stronie czołowej sworznia 15 zawiasu, sześciokątne wybranie 14, w które może wchodzić nie pokazany klucz sześciokątny, w celu obracania sworznia 15 zawiasu. Aby umożliwić dojście w kierunku osi S przegubu do sześciokątnego wybrania, dno tulei 5, 5' ma wybranie przelotowe 16. Wybranie przelotowe 16 i środki do obracania podnośnej tulei 30 są zakryte przez osłonę 17 umieszczoną na dolnej powierzchni ograniczającej części ramowej 10 zawiasu względnie na górnej powierzchni ograniczającej części ramowej 10' zawiasu.

Nie jest więc możliwe, patrząc od strony zawiasu 100 odpowiadającej widokowi według fig. 1, zobaczenie środków do realizowania regulacji wysokości. Symetryczne ukształtowanie części skrzydłowej 20 zawiasu z wystającymi zarówno na górze jak i u dołu końcowymi częściami 31 podnośnej tulei 30 względnie otaczającymi je pierścieniami ślizgowymi 32 utrudnia poza tym także łatwą rozpoznawalność nastawianych zmian wysokości, które wskutek tego nie rzucają się tak łatwo w oczy.

Podnośną tuleja, 30 posiada w przybliżeniu pośrodku zewnątrzobwodowy rowek 37, w który wchodzi wkręcony w otwór gwintowany w części przegubowej 8 wkręt ustalający 38, za pomocą którego może być blokowane ustawienie obrotowe podnośnej tulei 30. Otwór gwintowany dla wkręta ustalającego 38 jest poprowadzony od tyłu do części przegubowej, tak że wkręt ustalający 38 nie jest już dostępny przy zamkniętym skrzydle.

Na wszystkich figurach rysunku są zdjęte osłony główek śrub mocujących w częściach mocujących części zawiasowych. Jedynie na fig. 2 jest wskazana za pomocą linii punktowej tego rodzaju część mocująca 18, która jest trzymana od tyłu za pomocą nie przedstawionych dalej środków mocujących, umieszczonych w otworach ukośnych 19.

Figura 4 pokazuje, że zasada wynalazku nadaje się do stosowania także w zawiasie dwuczęściowym. Podnośna tuleja 30' nie jest tu ukształtowana symetrycznie do płaszczyzny środkowej, lecz kończy się w pewnej odległości pod górną powierzchnią ograniczającą części skrzydłowej 20 zawiasu. Zapewniające obracanie połączenie sworznia 15' zawiasu i podnośnej tulei 30' jest zrealizowane w tym przypadku za pomocą czopa poprzecznego, przechodzącego przez otwór poprzeczny wykonany w górnym obszarze podnośnej tulei 30' i przez sworzeń zawiasu 15', który to czop poprzeczny przejmuje także osiowe ustalenie sworznia 15' zawiasu względem podnośnej osi 30'. Sworzeń 15' zawiasu ma tu również sześciokątne wybranie 14, w które może być od góry wprowadzany odpowiedni klucz do śrub. Górny koniec otworu gwintowanego 9 części skrzydłowej 20 zawiasu może być zamykany za pomocą osłony 22.

Figura 5 przedstawia zastosowanie zasady wynalazku w trzyczęściowym, tak zwanym rolkowym zawiasie, który zawiera dolną część ramową 10 zawiasu, górną część ramową 10' zawiasu i wchodząca pomiędzy nie część skrzydłową 20 zawiasu. Sworzeń zawiasu nie przechodzi w tym przypadku przez wszystkie trzy części 10, 20, 10' zawiasu, lecz jest podzielony. Dolny sworzeń 15 zawiasu rozciąga się w dolnej części ramowej 10 zawiasu i w części skrzydłowej 20 zawiasu. Podnośna tuleja 40 jest wkręcona w gwint dolnej części ramowej 10 zawiasu i ma na dolnym końcu wielokątne

PL 199 456 B1 wybranie 14, za pomocą którego podnośna tuleja 40 może być obracana. Za pomocą wkręta nastawczego 26 ustala się uzyskane ustawienie obrotowe. Podnośna tuleja 40 ma na górnym końcu promieniowy kołnierz 45, na którym leży pierścień pośredni 46, który spełnia dwie funkcje: z jednej strony przenosi on siły działające do dołu od części skrzydłowej 20 zawiasu na podnośna tuleję 40 i stą d na dolną część ramową 10 zawiasu, a z drugiej strony pierś cień poś redni 46 sł uż y jako zamocowanie dla cylindrycznej osłony 47 dolnej części ramowej 10 zawiasu. Osłona 47 jest w zasadzie ukształtowana cylindrycznie i posiada na górnym końcu wewnętrzny rowek pierścieniowy, w który wchodzi obwodowym zewnętrznym zgrubieniem pierścień pośredni 46. Także na górnej stronie części skrzydłowej 20 zawiasu jest przewidziany pierścień pośredni 46, który tu oczywiście spełnia tylko funkcję mocowania dla osłony górnej części ramowej 10' zawiasu. Także część skrzydłowa 20 zawiasu ma osłonę 48. Osłony 47, 48, 49 są umieszczone współosiowo jedna nad drugą i mają jednakową średnicę, tak że te części przegubowe sprawiają wrażenie „rolki”.

Części zawiasu mają od tyłu, to znaczy przebiegające w zasadzie prostopadle do płaszczyzny ramy względnie skrzydła, płaskie skrzydełka 10 i 20 zawiasu, które wchodzą pomiędzy kształtowniki nieruchomej ramy i ramy skrzydła i są tam swoimi swobodnymi końcami w niepokazany sposób unieruchomione.

Postać wykonania według fig. 10 różni się od postaci wykonania z fig. 5 tylko tym, że podnośna tuleja 40' ma gwint zewnętrzny 29 na dolnym końcu, podczas gdy w podnośnej tulei 40 jest on przewidziany u góry. Poza tym podnośna tuleja 40' nie ma sama promieniowego kołnierza, lecz jest on przewidziany na osobnej tulei 28, która przedłuża podnośna tuleję od góry i ma umieszczony na górnym końcu promieniowy kołnierz 45'. Górne ograniczenie podnośnej tulei 40' znajduje się więc w pewnej odległości pod górnym ograniczeniem dolnej części ramowej 10 zawiasu.

W postaciach wykonania według fig. 5 do fig. 10 zabieranie przy obracaniu podnoś nej tulei 40 względnie 40' odbywa się za pomocą wykonanych przez naprasowanie z materiału sworznia 15 zawiasu, małych promieniowych „uszu” 27, które wchodzą w odpowiednie szczelinowe wybrania w podnośnych tulejach 40 lub 40'.

Na figurze 11 jest pokazany zawias 200, który stanowi drugą wersję wynalazku. W przypadku znajdujących się tu części odpowiadających funkcjonalnie częściom zawiasów według fig. 1 do fig. 10 zastosowano takie same odnośniki liczbowe.

Zawias 200 jest znowu trzyczęściowym, tak zwanym przegubowym zawiasem. W otwór gwintowany 9 części przegubowej 8 części skrzydłowej 20 zawiasu jest jednak wkręcona podnośna tuleja 50, w której bezpoś rednio nastę puje zahaczenie zapewniają ce obracanie w celu koniecznej regulacji zawiasu 200. Podnośna tuleja 50 ma cylindryczny, współosiowy otwór przelotowy 11, przez który przechodzi z możliwością obrotu sworzeń 15''' zawiasu. Ponieważ sworzeń 15''' zawiasu nie uczestniczy w przenoszeniu obrotu, nie jest w nim wymagane ż adne odpowiednie ukształ towanie, to znaczy, nie ma on sześciokątnego wybrania odpowiadającego sześciokątnemu wybraniu 14 w zawiasie 100, w jego górnej i dolnej powierzchni czołowej.

W celu umożliwienia obracania podnośnej tulei 50, ma ona w przybliż eniu pośrodku jej długości obwodowe uzębienie 41, które w tym przykładzie wykonania zajmuje w przybliżeniu jedną czwartą całkowitej wysokości podnośnej tulei 50. Ta rozciągłość w kierunku wzdłużnym wystarcza dla włożenia śrubokręta 42 pomiędzy zęby obwodowego uzębienia 41 i wywierania momentu obrotowego na podnośną tuleję 50. W tym celu stworzone zostało od tylnej strony części skrzydłowej 20 zawiasu dojście przez ściankę części przegubowej 8 w kształcie wybrania przelotowego 43 (fig. 14), którego wysokość w kierunku osi S przegubu odpowiada w przybliż eniu szerokoś ci ostrza ś rubokrę ta 42, a którego rozciągłość w kierunku obwodowym jest jednak trochę większa niż byłoby potrzebne dla samego przeprowadzenia ostrza śrubokręta 42. W ten sposób wierzchołek ostrza śrubokręta 42 może być trochę przemieszczony w kierunku obwodowym z przemieszczeniem podnośnej tulei 50, albo przez przechylając śrubokręt 42 albo po prostu przemieszczając go w kierunku obwodowym. Wielkość wybrania przelotowego w kierunku obwodowym musi co najmniej odpowiadać odległości pomiędzy zewnętrznym ograniczeniem dwóch zębów obwodowego uzębienia 41, aby podnośną tuleja 50 mogła być w części przegubowej dalej obracana w części przegubowej 8 od zęba do zę ba w kierunku strzałki 44 na fig. 14.

Wybranie przelotowe 43 znajduje się na tylnym boku części przegubowej 8, tak że widoczne na fig. 13 i fig. 14 dojście do podnośnej tulei 50 jest możliwe tylko wtedy, gdy rama 24 skrzydła jest odchylona względem nieruchomej ramy 60, jak to jest przedstawione na fig. 13 i fig. 14. Jeśli skrzydło jest zamknięte, to wybranie przelotowe 43 jest zwrócone ku nieruchomej ramie 60 lub ramie 24 skrzydła,

PL 199 456 B1 które wówczas leżą w zasadzie w jednej płaszczyźnie. Dojście do wybrania przelotowego 43 nie jest już możliwe przy zamkniętym skrzydle. Nie jest wówczas także już możliwe rozpoznanie, za pomocą jakiego środka odbywa się regulacja zawiasu 200.

Na figurze 12 jest pokazana zmieniona podnośna tuleja 50', przy której również oddziaływanie zapewniające obracanie nie następuje za pośrednictwem sworznia zawiasu, lecz bezpośrednio.

Podnośna tuleja 50' posiada w przybliżeniu pośrodku jej długości rowek obwodowy 51 o trapezowym kształcie przekroju. Nad dolny bok 52 rowka obwodowego 51 wystaje rozciągający się w kierunku osiowym wieniec zę baty 56, który po swojej wewnę trznej stronie pozostaje w odstę pie od podstawy 54 rowka obwodowego 51. Także tu na tylnej stronie części skrzydłowej 20 zawiasu jest przewidziane wybranie przelotowe 43', które ma tu poza tym kształt otworu okrągłego, w który może być włożony krzyżowy śrubokręt 42', przy czym tworzące krzyż żebra 55 wchodzą pomiędzy zęby 53 wieńca zębatego 56 (fig. 15). Wierzchołek krzyżowego śrubokręta 42' wchodzi przy tym w rowek obwodowy 51. Przy obracaniu krzyżowego śrubokręta 42' jest dalej obracana podnośna tuleja, tak jak to jest przy napędzie zębnikowym.

Claims (25)

1. Zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów do podpierania obrotowego wokół osi przegubu skrzydła drzwi, okna lub podobnego elementu na stałej ramie, z co najmniej jedną częścią ramową zawiasu do mocowania na stałej ramie z częścią przegubową, z co najmniej jedną częścią skrzydłową zawiasu do mocowania na skrzydle z częścią przegubową, z określającym oś przegubu sworzniem zawiasu, który co najmniej częściowo przechodzi przez co najmniej jedną część przegubową części ramowej zawiasu i jedną część przegubową części skrzydłowej zawiasu, i z wkręcaną we współosiowy z osią przegubu otwór gwintowany jednej z części przegubowych, mającą na sobie odpowiedni gwint zewnętrzny podnośną tuleją, która we współosiowym z osią przegubu otworze wewnętrznym mieści sworzeń zawiasu, wystaje osiowo z części przegubowej i przylega do części przegubowej sąsiedniej części zawiasu przenosząc co najmniej część ciężaru skrzydła, przy czym podnośna tuleja przy osiowym przyłożeniu narzędzia do obracania z jednego końca podnośnej tulei jest obracalna w mieszczącej ją części przegubowej, znamienny tym, że sworzeń (15, 15', 15) zawiasu przy oddziaływaniu na jego końcu czołowym jest obracalny i jest połączony w sposób zapewniający obracanie z podnośną tuleją (30, 30'; 40, 40').

2. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że połączenie zapewniające obracanie jest utworzone przez współpracujące komplementarne, różne od kształtu koła ukształtowania przekroju podnośnej tulei (30, 30', 40, 40') i sworznia (15, 15) zawiasu.

3. Zawias według zastrz. 2, znamienny tym, że ukształtowanie przekroju obejmuje przewidziany na sworzniu (15) zawiasu, wystający poza jego cylindryczny obwód zewnętrzny wielokąt (12), który wchodzi w odpowiednie wielokątne wybranie (13) w obszarze końca podnośnej tulei (30).

4. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, ż e przewidziane jest zabezpieczenie (25, 26) osiowego położenia sworznia (15, 15', 15) zawiasu.

5. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że połączenie zapewniające obracanie jest utworzone przez kołek poprzeczny (21), który przechodzi przez sworzeń (15') zawiasu i podnośną tuleję (30').

6. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że jest on ukształtowany jako tak zwany zawias rolkowy, a podnośna tuleja (40, 40') jest umieszczona w dolnej części ramowej (10) zawiasu.

7. Zawias wedł ug zastrz. 6, znamienny tym, ż e podnoś na tuleja (40) ma na górnym brzegu promieniowy kołnierz (45), na którego górnej stronie spoczywa część skrzydłowa (20) zawiasu.

8. Zawias według zastrz. 7, znamienny tym, że podnośna tuleja (40) i promieniowy kołnierz (45) stanowią jedną część.

9. Zawias według zastrz. 7, znamienny tym, że podnoś na tuleja (40') kończy się w odstępie od górnej strony dolnej części ramowej (10), a na górnej stronie czołowej podnośnej tulei (40') spoczywa osobna tuleja (28), która ma na górnym brzegu promieniowy kołnierz (45').

10. Zawias według zastrz. 6, znamienny tym, że pomiędzy promieniowym kołnierzem (45, 45') i dolną stroną części skrzydłowej (20) zawiasu znajduje się pierścień pośredni (46) z materiału o małym tarciu, na którym jednocześnie umieszczona jest zewnętrzna osłona (47) dolnej części ramowej zawiasu.

PL 199 456 B1

11. Zawias według zastrz. 10, znamienny tym, że w trzyczęściowym rolkowym zawiasie (100) na górnej stronie części skrzydłowej (20) zawiasu znajduje się odpowiedni pierścień pośredni (46), na którym umieszczona jest osłona (49) górnej części ramowej (10) zawiasu.

12. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że podnośna tuleja (30, 30'; 40, 40') jest umieszczona w części skrzydłowej (20) zawiasu.

13. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że podnośna tuleja (30, 30') co najmniej na jej końcu podporowym ma pierścień ślizgowy z odpornego na ściskanie materiału o małym tarciu.

14. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że jest ukształtowany jako dwuczęściowy zawias z tylko jedną częścią ramową (10) i jedną częścią skrzydł ową (20) zawiasu.

15. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że jest ukształtowany jako trzyczęściowy zawias z dwiema umieszczonymi jedna nad drugą częściami ramowymi (10, 10') i jedną wchodzą c ą pomiędzy nie częścią skrzydłową (20) zawiasu.

16. Zawias do drzwi, okien lub podobnych elementów do podpierania obrotowego wokół osi przegubu skrzydła drzwi, okna lub podobnego elementu na stałej ramie, z co najmniej jedną częścią ramową zawiasu do mocowania na stałej ramie z częścią przegubową, z co najmniej jedną częścią skrzydłową zawiasu do mocowania na skrzydle z częścią przegubową, z określającym oś przegubu sworzniem zawiasu, który co najmniej częściowo przechodzi przez co najmniej jedną część przegubową części ramowej zawiasu i jedną nachodzącą na nią część przegubową części skrzydłowej zawiasu, i z wkręcaną we współosiowy z osią przegubu otwór gwintowany jednej z części przegubowych, mającą na sobie odpowiedni gwint zewnętrzny podnośną tuleją, która we współosiowym z osią przegubu otworze wewnętrznym mieści sworzeń zawiasu, wystaje osiowo z części przegubowej i przylega do części przegubowej są siedniej części zawiasu przenoszą c co najmniej część ciężaru skrzydła, znamienny tym, że podnośną tuleja (50) na jej rozciągającym się wewnątrz części przegubowej (8) obwodzie zewnętrznym ma ukształtowania do przykładania narzędzia (42, 42') do obracania, wchodzącego przez wybranie przelotowe (43, 43') na tylnej stronie części przegubowej (8).

17. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że ukształtowanie ma postać obwodowego uzębienia (41) podnośnej tulei (50), a wybranie przelotowe (43) ma w kierunku obwodowym szerokość odpowiadającą co najmniej jednemu odstępowi pomiędzy zębami.

18. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że ukształtowanie ma rowek obwodowy (51) o przekroju trapezowym lub w kształ cie litery V, na którego jednym boku (52) przewidziany jest wieniec zębaty (56) z wystającymi na rowek obwodowy (51) zębami (53), przy czym wybranie przelotowe stanowi promieniowy otwór okrągły (43'), przez który krzyżowy śrubokręt (42') wchodzi w ten sposób, że uzębienie (55) krzyżowego śrubokręta (42') zazębia się z wieńcem zębatym (56) i wierzchołek krzyżowego śrubokręta (42') wystaje do rowka obwodowego (51).

19. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że podnośna tuleja (30, 30'; 40) jest umieszczona w części skrzydłowej (20) zawiasu.

20. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że podnośna tuleja (30, 30') co najmniej na jej końcu podporowym ma pierścień ślizgowy (32) z odpornego na ściskanie materiału o małym tarciu.

21. Zawias według zastrz. 20, znamienny tym, że pierścień ślizgowy (32) w płaszczyźnie przechodzącej przez jego oś ma przekrój kątowy i jedno ramię (33) jest umieszczone prostopadle do osi (S) przegubu pomiędzy górną powierzchnią ograniczającą części przegubowej (3) części ramowej (10) zawiasu i tamtejszą stroną czołową podnośnej tulei (30, 30'), a drugie ramię (34), które odpowiada otaczającej koniec (31) podnośnej tulei (30, 30') cylindrycznej części pierścienia ślizgowego (32), rozciąga się od górnej powierzchni ograniczającej części przegubowej (3) części ramowej (10) zawiasu co najmniej o skok podnośnej tulei (30, 30') do części przegubowej (8) części skrzydłowej (20) zawiasu.

22. Zawias według zastrz. 21, znamienny tym, że część przegubowa (8) części skrzydłowej (20) zawiasu na końcu zwróconym ku pierścieniowi ślizgowemu (32) ma wybranie (36) do umieszczenia cylindrycznej części pierścienia ślizgowego (32), które ma głębokość odpowiadającą co najmniej skokowi podnośnej tulei (30, 30').

23. Zawias według zastrz. 20, znamienny tym, że na obu końcach podnośnej tulei (30, 30') znajdują się jednakowe pierścienie ślizgowe (32).

24. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że jest ukształtowany jako dwuczęściowy zawias z tylko jedną częścią ramową (10) i jedną częścią skrzydłową (20) zawiasu.

25. Zawias według zastrz. 16, znamienny tym, że jest ukształtowany jako trzyczęściowy zawias z dwiema umieszczonymi jedna nad drugą częściami ramowymi (10, 10') i jedną wchodzącą pomiędzy nie częścią skrzydłową (20) zawiasu.