PL202876B1 - Rama izolacyjna dla okna dachowego - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest rama izolacyjna dla okna dachowego, służąca do jego zamontowania w pochyłą konstrukcję dachową.

Przy montażu okien dachowych w pochyłą konstrukcję dachową na ogół bardzo ważne jest to, że działanie konstrukcji polegające na odporności na wpływy atmosferyczne i izolowaniu na przejściu między konstrukcją ościeżnicy okna dachowego i otaczającą konstrukcją dachową jest wytwarzane na możliwie największym obwodzie.

Z biegiem czasu opracowano szereg istotnych rozwią zań sł u żących do dostarczenia niezbę dnego uszczelnienia między oknem dachowym i konstrukcją dachową, między innymi dzięki wytwarzaniu różnych form kołnierzy do pokrywania i kołnierzy do połączenia, dzięki czemu okno dachowe na pokryciu dachu lub wodoszczelna, odporna na wpływy atmosferyczne przepona zewnętrzna może szczelnie przylegać do deskowania, jak to jest znane z europejskich zgłoszeń patentowych EP-A-0726994, EP-A-0730698 i EP-A-0756569.

Te znane rozwiązania w istocie nie miały na celu wytworzenia optymalnej izolacyjności na przejściu między oknem i konstrukcją dachową, a zwykle zdarza się przy montażu, że mostki przewodzące zimno przez elementy ościeżnicy i elementy ramy okna mogą powodować zauważalne tworzenie się skroplin, zwłaszcza przy zmianach temperatury w narożach przepuszczającej światło powierzchni okna.

Przyczyny tego upatruje się przede wszystkim w tradycyjnym rzemieślniczym sposobie montowania okien dachowych.

W tych znanych sposobach dokonuje się najpierw wymierzenia zewnę trznych wymiarów ościeżnicy okiennej, następnie w konstrukcji dachowej wycina się otwór na okno mający, co najmniej takie same wymiary, z tym że pozostawia się wolne miejsce w ten sposób, że ościeżnica co najmniej częściowo może schować się w ten otwór na okno.

Po wycięciu otworu na okno realizuje się właściwy montaż okna, zwykle w wyniku użycia kilku okuć montażowych, które częściowo są przymocowane do ościeżnicy, częściowo na elementach w konstrukcji dachowej, na przykł ad krokwiach lub łatach dachowych w ten sposób, ż e górna strona okna po montażu leży w płaszczyźnie równoległej do płaszczyzny zewnętrznego pokrycia dachu i często leży na niej.

Na zakończenie wykonuje się zewnętrzne przykrycie okna względem konstrukcji dachowej, aby znowu wytworzyć pierwotnie „szczelną” konstrukcję dachową, po czym dokonuje się rekonstrukcji lub dodatkowego izolowania wewnątrz w celu uzupełnienia materiału izolacyjnego, którego mogłoby brakować na skutek wycięcia otworu okiennego z nadmiarem względem wymiarów ościeżnicy. Gdy jest to pożądane, za pomocą wewnętrznych oszewek można wykonać także wewnętrzne przykrycie w celu wykonania estetycznego i funkcjonalnego przejścia do wykładziny ściany pomieszczenia.

Ze szwedzkiego opisu patentowego nr SE 414652, szwajcarskiego opisu patentowego nr CH 674545, niemieckiego opisu patentowego nr DE 43 043 86 i europejskiego opisu patentowego nr EP 0615037 są znane przykłady rozwiązań dotyczące całych ram do zamontowania, które ewentualnie mogłyby wykazywać działanie izolacyjne, ale istotą tych wszystkich rozwiązań jest to, że służą jako podparcie dla ościeżnicy okna dachowego tak, że okno jest umieszczone stosunkowo wysoko u góry konstrukcji dachowej, co jest niepożądane ze względu na wymogi odnośnie izolacji, a ponadto ze względu na wymogi odnośnie pokrycia i/lub estetyki.

Z mię dzynarodowej publikacji nr WO 98/31896 znana jest rama izolacyjna mają ca na celu wyeliminowanie tych problemów, które mogłyby powstać podczas montażu, w tym problemów z poprawnym wymierzeniem otworu niezbędnego dla okna dachowego, z wadliwym uzupełnieniem izolacji i innych, i dostarcza prostszego i dokł adniejszego sposobu montaż u.

Rama izolacyjna ujawniona w wyżej wspomnianej publikacji służy także jako rama montażowa okna dachowego, profile zakrywające służące do utworzenia górnych i dolnych elementów ramy są wykonane na gotowo o zadanych długościach, a profile zakrywające dla bocznych elementów ramy dopasowuje się odpowiednio je skracając, a następnie elementy ramy skręca się śrubami. Utworzoną w ten sposób ościeżnicę stosuje się jako szablon obmiarowy do wycięcia otworu w powierzchni dachu i następnie doprowadza się do styku z górną stroną znajdującej się poniżej konstrukcji dachowej ze światłem otworu w ramie pokrywającym się z otworem okiennym. Okno dachowe jest następnie montowane razem ze swoją konstrukcją ramową w sposób przylegający do górnej strony ościeżnicy montażowej i ramy izolacyjnej.

PL 202 876 B1

Za pomocą takiej ramy montażowej i ramy izolacyjnej uzyskuje się dokładne i szybkie wycięcie otworu w połaci dachu i nie jest konieczne uzupełnienie izolacji. Ponieważ ujawniona w tej publikacji ościeżnica okna dachowego także jest umieszczona na górze na ościeżnicy montażowej i izolacyjnej, ościeżnica ta nie może być montowana bezpośrednio w przypadku okien dachowych montowanych niżej w połaci dachu, i fakt, że rama montażowa i izolacyjna, co najmniej częściowo sama podtrzymuje okno pociąga za sobą konieczność stawiania większych wymagań przy doborze materiału na ramę.

Celem wynalazku jest dostarczenie ramy izolacyjnej typu wspominanego na wstępie, która umożliwia bardziej elastyczny montaż i większy wybór materiałów.

Zgodna z wynalazkiem rama izolacyjna dla okna dachowego, służąca do jego zamontowania w pochyłą konstrukcję dachową obejmującą pokrycie dachu, strukturę z łat służącą dlań jako podparcie, wspierającą strukturę z krokwi i znajdujące się u góry na krokwiach lub między krokwiami deskowanie, z co najmniej jedną zewnętrzną wodoszczelną membraną i warstwą izolacyjną, przy czym ta rama ma element górny, dolny i boczne, które zasadniczo są wykonane z materiału o dobrych własnościach izolacyjnych, przy czym w zmontowanym położeniu ościeżnica okna dachowego przylega do ramy izolacyjnej, charakteryzuje się tym, że rama izolacyjna składa się z oddzielnych elementów, a każdy element ramy ma taki przekrój poprzeczny, że rama na co najmniej zasadniczej części swej wysokości ma światło otworu, które jest większe niż zewnętrzne wymiary ościeżnicy okiennej, przy czym ta rama jest zaopatrzona w środki mocujące do zamocowania na konstrukcji dachowej i/lub na oknie dachowym.

Korzystnie, każdy element ramy co najmniej częściowo jest wykonany ze sprężystego i/lub elastycznego materiału, przy czym korzystnie sprężysty i/lub elastyczny materiał stanowi nieszkodliwe dla środowiska tworzywo sztuczne, korzystnie polietylen.

Korzystnie, każdy element ramy w pobliżu swojej dolnej strony ma występ w świetle otworu tworzący przylgę służącą do przylegania zewnętrznej i dolnej strony ościeżnicy okna dachowego.

Korzystnie, co najmniej niektóre z elementów ramy na swojej górnej stronie są połączone z profilem usztywniającym.

Profil usztywniający jest wykonany korzystnie z metalu, zwłaszcza ze stali, lub jest wykonany z tworzywa sztucznego.

Korzystnie, środki mocujące stanowią wystające części kołnierzowe na profilu usztywniającym służące do przylegania do górnej strony części konstrukcji dachowej.

Korzystnie, środki mocujące obejmują okucie razem z profilem usztywniającym służące do połączenia z okuciem montażowym na oknie dachowym.

W przypadku wykonania okuć montaż owych okna dachowego jako okuć naroż nych połączonych z przyległymi elementami ramy w wyniku ich złożenia i dostosowanych do połączenia z konstrukcją dachową, okucia ramy izolacyjnej i okucia narożne korzystnie są zasadniczo jednakowo ukształtowane.

Korzystnie rama izolacyjna ma zamek zapadkowy do połączenia elementów ramy w ramę izolacyjną.

Korzystnie, rama izolacyjna ma zamek zapadkowy wykonany za pomocą oddzielnych okuć w połączeniu z profilem usztywniają cym.

Korzystnie, środki mocujące i zamek zapadkowy są zrealizowane za pomocą tego samego okucia.

Korzystnie, zamek zapadkowy stanowi, co najmniej jeden występ wystający na okuciu współpracujący z otworem w profilu usztywniającym.

Korzystnie, środki mocujące stanowi wystający od górnej strony okucia w dół występ służący do współdziałania z otworem umieszczonym w okuciu montażowym.

Korzystnie, co najmniej niektóre elementy ramy są zaopatrzone w rowek wzdłużny, który wychodzi od dolnej strony i ciągnie się na pewnej długości w górę w elemencie ramy.

Zastosowanie do składania ościeżnicy zamka zapadkowego powoduje zwiększenie zdolności do elastycznego dostosowania się podczas montażu, ponieważ nie jest wymagane żadne specjalne narzędzie do składania ościeżnicy.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w powiększeniu szczegół elementu ościeżnicy należącego do ramy izolacyjnej według wynalazku w widoku perspektywicznym, fig. 2 - ramę izolacyjną według wynalazku wbudowaną w pochyłą konstrukcję dachową w widoku perspektywicznym, fig. 3 - widok, który odpowiada fig. 2, ale pokazuje okno dachowe w stanie po zamontowaniu, fig. 4 - ramę izolacyjną według drugiego przykładu wykonania wynalazku w widoku perspektywicznym w rozłożeniu, fig. 5 - szczegół ramy izolacyjnej

PL 202 876 B1 pokazanej na fig. 4, fig. 6 - szczegół ramy izolacyjnej według wynalazku w widoku od dołu i fig. 7 - szczegół pokazany na fig. 6 w widoku z boku.

Do wykonania ramy izolacyjnej według wynalazku zwykle stosuje się cztery elementy w celu uzyskania prostokątnego lub kwadratowego obrysu, przy czym elementy ramy najczęściej wytwarza się zasadniczo tak, że wzajemnie do siebie pasują.

Każdy element 1 ramy obejmuje, jak to pokazano na fig. 1, część izolacyjną 2 i profil usztywniający 3 połączony z górną stroną części izolacyjnej 2. Część izolacyjna 2 jest wykonana z dobrego materiału izolacyjnego, takiego jak spienione tworzywo sztuczne, na przykład polietylen, a profil usztywniający 3 jest wykonany z materiału o większej sztywności i wytrzymałości, np. z metalu, zwłaszcza ze stali, albo z tworzywa sztucznego. Każdy element ramy jest więc co najmniej częściowo wykonany ze sprężystego i/lub elastycznego materiału. Połączenie między częścią izolacyjną 2 i profilem usztywniającym 3 może być zrealizowane np. za pomocą klejenia lub poprzez połączenie kształtowe. Materiały na element ramy dobiera się, aby nie tylko wytwarzanie, lecz także usuwanie materiału mogło być dokonane w sposób nieszkodliwy dla środowiska.

W dolnej części elementu 1 ramy część izolacyjna 2 jest zaopatrzona w występ 4, który w stanie zmontowanym wystaje do środka w świetle otworu, który jest utworzony przez powierzchnie 5 leżące nad występem 4. Występ 4 tworzy przylgę 6, która razem z powierzchnią 5 w położeniu zamontowanym stanowi powierzchnie przylegania dla dolnej lub zewnętrznej strony elementu ościeżnicy okna dachowego.

Elementy ramy służące do budowy ramy izolacyjnej są zazwyczaj dostarczane razem z oknem dachowym, na przykład przez umieszczenie elementów ramy w opakowaniu, na górze na oknie, w kierunkach przekątnych okna.

Przy montażu elementy ramy w narożach zostają połączone za pomocą zamka zapadkowego, którego pierwszą część stanowi otwór 3a w profilu usztywniającym 3, a drugą część stanowi nieprzedstawiony na rysunku występ w kształcie wypustu na okuciu (także nieprzedstawionym), które jest wprowadzone za profil usztywniający 3 lub w jego zagięcie 3b i które następnie jest połączone z przylegającym elementem ramy. Elementy ramy zostają następnie połączone ze sobą w celu utworzenia ramy izolacyjnej 10 pokazanej na fig. 2. Na fig. 2 ponadto jest pokazany przykład konstrukcji dachowej bez pokrycia dachu. Pokrycie to może być wykonane z dachówek, płyt z łupka lub podobnego materiału pokryciowego i jest wsparte na konstrukcji, która w pokazanym przykładzie wykonania jest wykonana z łat dachowych 11 położonych w prawym narożu na krokwiach 12 i z zabezpieczających łat dachowych 13 przebiegających równolegle do krokwi 12 oraz z pomocniczych łat dachowych 14.

Konstrukcję z desek znajdującą się pod konstrukcją z łat dachowych 11, 13, 14 w pokazanym przykładzie pokrywa wodoszczelna membrana 15, która może być wykonana z papy dachowej, zbrojonej folii z tworzywa sztucznego lub z folii aluminiowej, i albo może być ona wykonana jako nieprzepuszczalna, przy czym w tej membranie montuje się odpowiednie urządzenia wentylacyjne służące do odpowietrzania deskowania, albo może umożliwiać przenikanie pary wodnej.

Rama izolacyjna 10 jest umieszczona w otworze w konstrukcji dachowej, który zwykle wykonuje się przez usunięcie materiału w konstrukcji dachowej, i jest zamocowana za pomocą środków mocujących, które w pokazanym przykładzie wykonania stanowią wystające elementy kołnierzowe 16, 17, które są połączone w całość z profilem usztywniającym na górnym i dolnym elemencie ramy. Te elementy kołnierzowe 16, 17 przylegają do pomocniczych łat dachowych 14 nad lub pod otworem w konstrukcji dachowej.

Jak pokazano na fig. 3, okno dachowe 20 można następnie umieścić w otworze w konstrukcji dachowej i za pomocą okuć montażowych w postaci czterech okuć narożnych 21 można podeprzeć w znany sposób, na przykład jak opisano w duńskim zgłoszeniu patentowym zgłaszającego nr PA 199701483, ponieważ okucia narożne 21 przylegają do pomocniczych łat dachowych. Rama izolacyjna 10 otacza w tym położeniu zewnętrzną stronę ościeżnicy okna dachowego, przy czym uzyskuje się izolację okna.

Po tej fazie montażu uzyskuje się szczelność wokół ościeżnicy.

Zamiast montować ramę izolacyjną 10 przed nałożeniem w otwór okna dachowego 20, w przypadku giętkich elementów kołnierzowych 16, 17 ramę izolacyjną 10 można wsunąć ku górze przez otwór dachowy od strony wewnętrznej, to znaczy od dołu.

Drugi przykład wykonania ramy izolacyjnej jest pokazany na fig. 4, na której części o tej samej lub podobnej funkcji względem przykładu wykonania pokazanego na fig. 3 mają te same oznaczenia odsyłające powiększone o 100.

PL 202 876 B1

Elementy 101 ramy są wykonane zasadniczo w ten sam sposób jak opisano powyżej. Połączenie między elementami ramy jest wykonane za pomocą okuć 130, które w rzucie poziomym mają zasadniczo taką samą postać jak pokazane na fig. 3 okucia narożne 21 na oknie dachowym 20. Jak pokazano na fig. 6 i fig. 7, okucie 130 ma pierwszy element narożnikowy w kształcie odnóża 131 z dwiema częściami 131a, 131b i drugi element narożnikowy w kształcie odnóża 132 także z dwiema częściami 132a, 132b. Dwa elementy narożnikowe w kształcie odnóża 131, 132 są ze sobą połączone za pomocą zgrzewania punktowego w miejscu 133. W pierwszym elemencie narożnikowym w kształcie odnóża 131 w każdej części 131a, 131b są wykonane dwa sterczące występy 134a, 134b służące do wprowadzenia w odpowiednie otwory w profilu usztywniającym elementu 101 ramy. Można także wykonać tylko jeden taki sterczący występ służący do wprowadzenia w jeden jedyny otwór, który, jak to pokazano na fig. 5, odpowiada otworowi 3a w przykładzie wykonania przedstawionym na fig. 1. Ponadto każda część 132a, 132b w drugim elemencie narożnikowym w kształcie odnóża 132 ma rowek 136a, 136b służący do utworzenia dodatkowego sterczącego występu 137a, 137b, który jest dostosowany do wprowadzenia do środka pod górną stronę profilu usztywniającego lub do środka w zagięcie, aby dodatkowo zamocować okucie 130 na każdym elemencie ramy.

Wreszcie druga część w kształcie odnóża ma występ 138 wystający w dół, który w tym przykładzie wykonania w ten sposób ustala na oknie dachowym środek mocujący służący do zamocowania ramy izolacyjnej 110, że występ 138 wchodzi w otwór wykonany w tym celu w okuciu montażowym 21. Złączenie lub zamocowanie wyraźnie samo wskazuje, że rama izolacyjna jest połączona za pomocą odpowiedniego okucia narożnego.

Montaż ramy izolacyjnej realizuje się w ten sposób, że okno dachowe umieszcza się w otworze dachowym, po czym wsuwa się zmontowaną ramę izolacyjną 110 od wewnątrz w górę. Gdy środek mocujący czyli występ 138 zostanie doprowadzony do współdziałania z otworem w okuciu narożnym 21 w każdym narożu, odsuwa się część ramy izolacyjnej tak, aby zaszła na dolną stronę ościeżnicy okna. W tym celu ta część ma takie wymiary, że w układzie kombinowanym przy odpowiednim doborze materiału izolacyjnego jest ona na tyle sprężysta i/lub elastyczna, że podczas manipulowania może być ona wygięta w dół i na zewnątrz.

Możliwe jest także umieszczenie ramy izolacyjnej 110 w otworze dachowym i następnie montowanie okna dachowego.

W celu umożliwienia łatwego dopasowania ramy izolacyjnej 110 do różnych typów konstrukcji dachowych, każdy element 1, 101 ramy może być zaopatrzony w rowek wzdłużny, który wychodzi od dolnej strony i ciągnie się nieco w górę w elemencie ramy. Ten rowek pozwala za pomocą rąk oderwać odcinek wzdłużny dolnego elementu ramy. W elementach bocznych ramy to oderwanie służy do zapewnienia miejsca dla ramy izolacyjnej między krokwiami w konstrukcji dachowej, podczas gdy w górnych i dolnych elementach daje możliwość stosowania na przykład bardzo ukośnie ustawionego profilu ograniczającego przestrzeń światła otworu okna i umożliwia odsuniecie ramy izolacyjnej, także w przypadku gdy konstrukcja z desek nie jest szczególnie elastyczna.

Claims (23)

1. Rama izolacyjna dla okna dachowego, służąca do jego zamontowania w pochyłą konstrukcję dachową obejmującą pokrycie dachu, strukturę z łat służącą dlań jako podparcie, wspierającą strukturę z krokwi i znajdujące się u góry na krokwiach lub między krokwiami deskowanie, z co najmniej jedną zewnętrzną wodoszczelną membraną i warstwą izolacyjną, przy czym ta rama ma element górny, dolny i boczne, które zasadniczo są wykonane z materiału o dobrych własnościach izolacyjnych, przy czym w zmontowanym położeniu ościeżnica okna dachowego przylega do ramy izolacyjnej, znamienna tym, że rama izolacyjna (10; 110) składa się z oddzielnych elementów (1; 101), a każdy element (1; 101) ramy ma taki przekrój poprzeczny, że rama (13; 110) na co najmniej zasadniczej części swej wysokości ma światło otworu, które jest większe niż zewnętrzne wymiary ościeżnicy okiennej, przy czym ta rama (10; 110) jest zaopatrzona w środki mocujące do zamocowania na konstrukcji dachowej i/lub na oknie dachowym.

2. Rama według zastrz. 1, znamienna tym, że każdy element (1; 101) ramy co najmniej częściowo jest wykonany ze sprężystego i/lub elastycznego materiału.

3. Rama według zastrz. 2, znamienna tym, że sprężysty i/lub elastyczny materiał stanowi nieszkodliwe dla środowiska tworzywo sztuczne, korzystnie polietylen.

PL 202 876 B1

4. Rama według zastrz. 1 albo 2, albo 3, znamienna tym, że każdy element (1; 101) ramy w pobliżu swojej dolnej strony ma występ (4) w świetle otworu tworzący przylgę (6) służącą do przylegania zewnętrznej i dolnej strony ościeżnicy okna dachowego.

5. Rama według zastrz. 1 albo 2, albo 3, znamienna tym, że co najmniej niektóre z elementów (1; 101) ramy na swojej górnej stronie są połączone z profilem usztywniającym (3).

6. Rama według zastrz. 4, znamienna tym, że co najmniej niektóre z elementów (1; 101) ramy na swojej górnej stronie są połączone z profilem usztywniającym (3).

7. Rama według zastrz. 6, znamienna tym, że profil usztywniający (3) jest wykonany z metalu, zwłaszcza ze stali, lub jest wykonany z tworzywa sztucznego.

8. Rama według zastrz. 6 albo 7, znamienna tym, że środki mocujące stanowią wystające części kołnierzowe (16, 37) na profilu usztywniającym (3) służące do przylegania do górnej strony części konstrukcji dachowej.

9. Rama według zastrz. 6 albo 7, znamienna tym, że środki mocujące obejmują okucie (130) razem z profilem usztywniającym (3) służące do połączenia z okuciem montażowym na oknie dachowym.

10. Rama według zastrz. 9, znamienna tym, że w przypadku wykonania okuć montażowych okna dachowego jako okuć narożnych (21) połączonych z przyległymi elementami (1; 101) ramy w wyniku ich złożenia i dostosowanych do połączenia z konstrukcją dachową, okucia ramy izolacyjnej (10; 110) i okucia narożne (21) są zasadniczo jednakowo ukształtowane.

11. Rama według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 6, albo 7, albo 10, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy do połączenia elementów (1; 101) ramy w ramę izolacyjną (10; 110).

12. Rama według zastrz. 4, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy do połączenia elementów (1; 101) ramy w ramę izolacyjną (10; 110).

13. Rama według zastrz. 8, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy do połączenia elementów (1; 101) ramy w ramę izolacyjną (10; 110).

14. Rama według zastrz. 9, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy do połączenia elementów (1; 101) ramy w ramę izolacyjną (10; 110).

15. Rama według zastrz. 6 albo 7, albo 10, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy wykonany za pomocą oddzielnych okuć w połączeniu z profilem usztywniającym (3).

16. Rama według zastrz. 8, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy wykonany za pomocą oddzielnych okuć w połączeniu z profilem usztywniającym (3).

17. Rama według zastrz. 9, znamienna tym, że ma zamek zapadkowy wykonany za pomocą oddzielnych okuć w połączeniu z profilem usztywniającym (3).

18. Rama według zastrz. 9 albo 10, albo 17, znamienna tym, że środki mocujące i zamek zapadkowy są zrealizowane za pomocą tego samego okucia (130).

19. Rama według zastrz. 18, znamienna tym, że zamek zapadkowy stanowi co najmniej jeden występ (134a, 134b) wystający na okuciu (130) współpracujący z otworem (3a) w profilu usztywniającym (3).

20. Rama według zastrz. 18, znamienna tym, że środki mocujące stanowi wystający od górnej strony okucia (130) w dół występ (138) służący do współdziałania z otworem umieszczonym w okuciu montażowym.

21. Rama według zastrz. 19, znamienna tym, że środki mocujące stanowi wystający od górnej strony okucia (130) w dół występ (138) służący do współdziałania z otworem umieszczonym w okuciu montażowym.

22. Rama według zastrz. 1 albo 2, albo 3, albo 6, albo 10, albo 12, znamienna tym, że co najmniej niektóre elementy (1; 101) ramy są zaopatrzone w rowek wzdłużny, który wychodzi od dolnej strony i ciągnie się na pewnej długości w górę w elemencie ramy.

23. Rama według zastrz. 4, znamienna tym, że co najmniej niektóre elementy (1; 101) ramy są zaopatrzone w rowek wzdłużny, który wychodzi od dolnej strony i ciągnie się na pewnej długości w górę w elemencie ramy.